Innehållsförteckning för 8/20/2021 från Finweek - Afrikaans

in hierdie uitgawe van finweek kyk ons medewerkers na die nasleep en koste van die mislukte opstand in Julie in KwaZulu-Natal en dele van Gauteng. Die verlies van menselewens was onnodig. Die skade aan eiendom word voorlopig op miljarde rand geskat. En die swaar verlies aan sentiment – met betrekking tot plaaslike gemeenskappe en sake, asook beleggers wat geraak is – is onkwantifiseerbaar. In reaksie hierop, het president Cyril Ramaphosa streng opgetree: Hy het sy minister van verdediging in die pad gesteek en het die minister wat verantwoordelik was vir die insameling van intelligensie na ’n minderwaardiger portefeulje verskuif. Hy het die ministerie van staatsveiligheid (’n oorblyfsel wat die veroordeelde voormalige president Jacob Zuma geskep het) afgeskaf en het die verantwoordelikheid vir intelligensiedienste na sy eie kantoor verskuif. In die…

“ONS KAN ONS JONG MENSE NIE TOT ’N SIKLUS VAN AFHANKLIKHEID VERDOEM NIE.” – Suid-Afrika se nuwe minister van finansies, Enoch Godongwana, het in ’n onderhoud met Sunday Times sy afkeuring van die basiese inkomstetoelaag uitgespreek en gesê hy sou verkies het dat die geld aangewend moet word om werkgeleenthede vir jong, werklose, swart mense te skep. Hy het verder gesê dat hy liewer in die jeug wil belê en dat die huidige toelae nie fundamentele kwessies aanraak wat die oorsake van die jeugwerkloosheid veroorsaak nie. Godongwana het gesê hy wil ’n fiskale raamwerk bou wat die ontwikkelingsbehoeftes van die ekonomie sal aanpak. “Ek glo nie meer dat Suid-Afrika ’n land van geleentheid is nie.” – Sygnia se uitvoerende voorsitter, Magda Wierzycka, het tydens ’n webinaar wat deur die Brenthurst…

’n Bestuurshoof wat in Suid-Afrika se mynbou opgang maak, is Hanré Rossouw, uitgaande finansiële hoof by Royal Bafokeng Platinum (RBPlat). Rossouw, wat Paul Victor in April as finansiële hoof by Sasol vervang, sê sy werk by RBPlat is grootliks afgehandel, net drie en ’n half jaar nadat hy hom van Investec Asset Management af daar aangesluit het. “Dit was ’n moeilike besluit om by RBPlat weg te gaan, maar ek meen die verskil wat ek daar kan maak, is grootliks afgehandel,” het hy onlangs in ’n onderhoud met finweek gesê. “Die werk is nie vervelig nie, maar die taak wat ek daar moes verrig, is afgehandel,” het hy bygevoeg. Rossouw se opmerking verwys na RBPlat se tussentydse syfers, wat toon die maatskappy is blakend gesond. RBPlat het ’n totale tussentydse…

FONDSINLIGTING TIEN GROOTSTE BELEGGINGS SOOS OP 31 MAART 2021: PRESTASIE (GEANNUALISEERD NÁ GELDE) Wat die fondsbestuurder sê: Catalyst se internasionale eiendomsfonds is geskik vir beleggers wat blootstelling aan internasionale eiendom soek om kapitaalgroei op lang termyn te behaal. Dit wil toegang bied tot internasionale eiendomsbates van hoë gehalte wat kapitaaltoename en stewige buitelandse dividende behoort te lewer. Onder dié gehalte-eiendomsbates is Prologis, die fonds se grootste belang. Prologis besit die grootste internasionale nywerheidsportefeulje wat die leidende internasionale nywerheidsplatform verteenwoordig. Prologis het ook ’n groot beleggingbestuursonderneming wat op langer termyn beduidende waardeskepping aan beleggers kan bied, sê Jamie Boyes, fondsbestuurder. “Prologis besit die portefeulje met die hoogste gehalte onder portuurgenote ten opsigte van bates se ligging en funksies – wat dit vir die maatskappy moontlik maak om aan huurdervereiste te voldoen,…

met ’n erfenis van 160 jaar en sy hoofkantoor in Durban, is Aspen Pharmacare ’n Suid-Afrikaanse farmaseutiese maatskappy wat sy produkte na meer as 150 lande versprei. Hy vervaardig ’n groot portefeulje met meer as 650 handelsmerkmedisyne en spesialiseer in generiese medisyne en behandelings vir MIV/vigs en tuberkulose. Aspen is een van die vyf grootste farmaseutiese maatskappye in Australië en het ’n groot teenwoordigheid in belangrike ontwikkelende markte soos Latyns-Amerika, Rusland, Oos-Europa, Afrika suid van die Sahara en Suidoos-Asië. Hy vervaardig ongeveer 23 miljard pille per jaar en bykans 80% van sy inkomste en verdienste voor rente, belasting, depresiasie en amortisasie (ebitda) word buite SA gegenereer. Geskiedenis van aandeelprys Aspen het as ‘n huisbesigheid in Durban begin. In 2013 het inkomste met 27% tot R19,3 miljard toegeneem en in 2014…

PGM’E Waardasies skiet dalk kort Ek het onlangs met Bruce Williamson van Integral Asset Management gesels oor platinumgroepmetale (PGM’e) en spesifiek of pryse op hul huidige vlak kan bly of selfs hoër kan styg. Hy wys daarop dat die gebruik van PGM’e oor die afgelope dekade of so verskuif het van wat mynmaatskappye ontgin. Dus is die vraag na rodium nou heelwat meer as die aanbod en dit sal waarskynlik nog jare lank die geval wees. Platinum het ook ’n wanverhouding tussen vraag en aanbod, terwyl palladium moontlik gedurende die komende paar jaar na ’n ooraanbod gaan beweeg. Dit is struktureel en steun nie die huidige pryse nie, en ook nie die hoër pryse van rodium en platinum nie. Ek dink dat die PGM-myners se waardasie nie in berekening bring…

elektriese voertuie (EV’s) is wat in die toekoms gebruik gaan word. Daar kan ’n bietjie gestry word oor watter EV-vervaardiger die mark gaan oorheers – al betree al hoe meer mededingers met verloop van tyd die omgewing en word dit daarom dalk minder belangrik watter EV-vervaardiger die uiteindelike wenner gaan wees. Dis veral nou waar met dié dat meer tradisionele motorvervaardigers na vore tree en sekere goeie EV-modelle in die mark plaas. En nee, ons bedoel nie genoteerde EV-vervaardigers wat nog geen motors gebou het nie. Ons bedoel maatskappye soos Volkswagen, BMW, Toyota en talle ander. Daar kom ook ’n beleidsverskuiwing in ontwikkelde markte voor, met Europa en Amerika wat die voortou neem met ’n verskeidenheid van taamlike naby teikens van 100% EV-verkope in die volgende dekade of wat. Dit…

’n Groot meevaller vir belastinginkomste weens hoë internasionale pryse vir die minerale wat Suid-Afrika uitvoer, het ’n buffer geskep wat die land se finansies beskerm teen die groot koste weens burgerlike onrus, ’n ernstige derde golf van Covid-19 en die voortgesette beurtkrag. Ekonome verwag nou dat die totale belastinginkomste – hoofsaaklik weens mynmaatskappywinste – die voorspellings van die nasionale tesourie met R100 miljard in die boekjaar 2020-’21 sal oorskry, wat die begrotingstekort kan laat krimp, selfs ná die ekstra uitgawes. Die onverwagte uitgawes sal egter geld absorbeer wat gebruik kon word om SA se swaar skuldlas te verminder en die koste van lenings te verlaag, wat die afgelope paar jaar die kategorie was wat die vinnigste in die begroting gegroei het. Die inkomstemeevaller sal die grootste deel van die maatreëls…

Tapa Dié uitgawe se isiZulu-woord is tapa. Tapa is om roekeloos te gryp en vat of aan ’n koorsagtige gegryp deel te neem, of deel van ’n chaotiese geveg te wees. In die volksmond word ’n plundery ukutapa genoem – om te tapa. Vraag: Wat noem jy huishoudelike ware wat in ’n plundertog verkry is? Antwoord: Tapaware. Voedsel wat in Tapaware berei is, moet tapas genoem word. Ons het ons Olimpiese span gestuur om medaljes in Japan te gaan tapa, maar die sokkerspan moes taamlik vroeg terugkeer nadat hulle uitgeskakel is toe Meksiko hulle in hul laaste wedstryd ge-tapa het, soos in ’n tapas-fees van taco’s, chorizo’s en nacho’s. Die Meksikaanse spelers het as ’t ware gesing “stoy disfrutando estas tapas” terwyl hulle om ons spelers gedans het en dié…

dit het my nog altyd opgeval dat een van die gewildste definisies van wat Homo Sapiens van ander soogdiere skei, ons vermoë is om abstrakte kuns te skep. Meer as 70 000 jaar gelede het strandbewoners by Blombos aan die suidkus ’n “kruisluikpatroon met okerkryt op ’n geslypte silkreetskilfer geteken”. Kortliks, hulle het kuns geskep. Volgens die Blombos-kunswerk blyk dit dat dié mans en vroue al die kenmerke van bewussyn en gedrag, wat ons vandag met onsself assosieer, gehad het voordat hulle Afrika verlaat het om die wêreld te bevolk. Van toe tot nou, is kuns se doel om lig te werp op die wêreld om ons. Maar wanneer die wêreld deur ’n verskriklike pandemie getref word, verdof dié lig. Covid-19 het tentoonstellings en galerye gesluit en die vraag aan…

KOOP VER-KOOP HOU Die konstruksiemaatskappy Murray & Roberts se voljaarresultate tot einde Junie word vroeg in September verwag. Ná ’n wesensverlies van 8c per aandeel vir die halfjaar tot einde Desember behoort die maatskappy met die boekjaar wat in Junie 2022 eindig, weer wins te toon. Sedert die bekendmaking van Desember se resultate het die maatskappy aangekondig nuwe kontrakte van meer as R6 miljard is aan hom toegeken, wat sowat 10% by sy bestellings voeg. Die bestelboek is altyd riskant, want die finale winsmarges is onseker. Die groep konsentreer wel op winsgewende mynbougebiede asook olie en gas, wat met die huidige oplewing in kommoditeite almal sterk sektore is. Murray & Roberts het ook sy plaaslike infrastruktuurafdeling in bedryf gehou ondanks min of geen werk nie. Ons behoort te sien dat…

ek lees die afgelope tyd weer deur artikels wat tussen 2016 en 2018 oor ons mynbouaandele geskryf is, toe hulpbronpryse laag en aandeelpryse nog laer was, mynmaatskappye byna geen wins gemaak en glad nie dividende uitgekeer het nie. Ek en talle ander skrywers op die internet en in die drukmedia was pessimisties. Ja, enkeles het dié aandele voorgestaan, maar hulle was in die minderheid. My gedelf in die verlede het begin ná Kumba Iron Ore se onlangse dividend van 7 270c per aandeel, byna gelykstaande met drie keer die aandeelprys in Januarie 2016, terwyl Impala Platinum se wesensverdienste per aandeel (WVPA) luidens sy handelsverklaring minstens 2 480c sal wees, meer as die 2 000c waarop die aandeel in Augustus 2018 verhandel het. Dié aandele is weliswaar andersoortig, want dit is…

ek sal ruiterlik erken dat ek kort voor 2019 se Rugbywêreldbekertoernooi nie regtig gedink het dat Suid-Afrika ’n kans gehad het om te wen nie. Ja, ons was twee keer vantevore die kampioen en ons het geweet hoe om dié toernooi te wen, maar die Springbokke was in ’n soort droogtesituasie ten opsigte van oorwinnings. Saam met verskeie afrigters wat geprobeer en misluk het, het dit SA ondersteuners nie veel gegee om vertroue op te bou nie. Maar hoe het hulle ons nie verras nie! Ná sowat 12 jaar het die Britse Leeus boonop vir die eerste keer sedert 2009 weer teen die Springbokke te staan gekom en die Bokke het hulle staal gewys en wéér gewen. Op die plaaslike aandelemark lyk die prentjie nie veel anders nie. Die afgelope…

in Junie het die land ’n handelsoorskot van R57,7 miljard aangeteken, groter as die verwagte R54 miljard. Trouens, ons teken nou 14 agtereenvolgende maande lank handelsoorskotte aan, en ’n oorskot in 21 van die afgelope 24 maande. Vanjaar was daar reeds handelsoorskotte van R54 miljard in Mei, R51 miljard in April en R52 miljard in Maart. Die kumulatiewe handelsoorskot vir die jaar tot dusver is R255 miljard. Hierdie buitengewone syfers berus op twee wesenlike faktore. Eerstens het uitvoer met meer as 50% gestyg. Daar is basisredes hiervoor, gegewe die afname in die wêreldhandel verlede jaar toe Covid-19 toegeslaan het. Wêreldwye vervaardiging en handel – met ander woorde die volume van goedere wat verhandel word – is tans op ongeëwenaarde hoogtepunte. Dit het China se herstel gelei, en het ’n uitwerking…

Terwyl die genoteerde kruidenierskleinhandelsektor die nasleep van die plundery en oproerigheid in KwaZulu-Natal en Gauteng aanpak, is dit self by ’n oorgangspunt. Al vyf die land se groot kleinhandelaars het ’n nuwe uitvoerende hoof, met Pieter Engelbrecht van Shoprite wat sedert 2017 die langste in dié leiersposisie is. Dié ondernemings is groot en goed gevestig en word nie maklik haastig omgeswaai nie. ’n Vinnige kykie na die spelers toon dat dit volgens die standaarde van internasionale ontwikkelde markte nie ’n uiters mededingende mark is nie; tog stem ontleders saam dat die Suid-Afrikaanse kruidenierskleinhandel gesofistikeerd en hoogs doeltreffend is. ’n Gebrek aan wesenlike buitelandse mededinging het veroorsaak dat die marges in sekere marksegmente uiters aantreklik gebly het – wat ’n “geredekawel” oor markaandeel veroorsaak het, eerder as dat nisse geskep is.…

vyf dae van verwoesting en die uitwerking daarvan op die nasionale BBP weens plundery en skade aan Suid-Afrika se winkelsentrums, winkelpromenades, pakhuise en infrastruktuur word geskat op R50 miljard, sê die Suid-Afrikaanse Eiendomseienaarsvereniging (Sapoa). In die onluste wat in KwaZulu-Natal (KZN) en Gauteng ontstaan het, nadat die voormalige president Jacob Zuma gearresteer is, is ongeveer 200 winkelsentrums geplunder en beskadig en 100 winkelpromenades is afgebrand, of is ernstig deur brande beskadig en sowat 3 000 winkels is geplunder. sowat 3 000 winkels is geplunder. Die algehele uitwerking van BBP-verlies in net KZN alleen word op meer as R20 miljard geraam, sê Sapoa. Die verlies aan voorraad was ongeveer R1,5 miljard, aan eiendom was die syfer R15 miljard en meer as 50 000 informele handelaars het hul lewensbestaan verloor, terwyl ongeveer…

▸ Inkomstebelasting: Alle sakeondernemings is wetlik verplig om vir inkomstebelasting te registreer. Soos hierbo genoem is, word maatskappye tans outomaties vir inkomstebelasting geregistreer wanneer hulle by die SAID registreer en ’n belastingverwysingsnommer word aan hulle uitgereik. Waar ’n onderneming nie vir kleinsake-maatskappy-of omsetbelasting kwalifiseer nie, is die betaalbare belastingkoers gelyk aan 28% van die belasbare inkomste tot 31 Maart 2022 en 27% vanaf 1 April 2022. ▸ Omsetbelasting: In ’n poging om die voldoeningslas vir klein ondernemings te verlig, maak die regering voorsiening vir omsetbelasting. Dié soort belasting vervang inkomstebelasting, BTW, voorlopige belasting, kapitaalwinsbelasting en dividendbelasting vir ondernemings met ’n omset van minder as R1 miljoen per jaar. Alleeneienaarskappe, vennootskappe, maatskappye, beslote korporasies en koöperasies kan vir dié belastingtipe aansoek doen. Persoonlike dienste, wat op dieselfde manier as dienste met…

die SA Kommunistiese Party (SAKP) het onlangs sy eeufees in SA gevier. Die afgelope 100 jaar ná sy stigting op 1 Augustus 1921 in Kaapstad het die kommunisme se bydrae tot SA se politiek ontwikkel. Sy bydrae gedaal en gestyg, wat baie politieke kenners laat wonder of kommunisme steeds ’n plek het in ’n moderne ekonomie soos ons s’n met hoë inkomsteongelykheid en werkloosheid. Met verloop van tyd het die SAKP meer ’n bevrydings-as ’n kommunistiese beweging soos dié van Lenin in Rusland of Mao in China geword. Die party het basies wit oorheersing meer beveg as om kommunisme te probeer vestig, en het hy lid geword van die drieparty-alliansie met die ANC en Cosatu. Nadat apartheid in 1994 beëindig is, het die drieparty-alliansie, onder leiding van die ANC, die…

die werksplek lyk vandag aansienlik anders as wat dit voor Covid-19 gelyk het en vandag herbesin ondernemings oor hul toekoms en of hul werksplek weer na die omstandighede vóór Covid-19 Die een tendens wat hulle wel vanjaar by werksplekke sien, is ’n hernieude fokus op mense, vertel Candice Neumann, ’n konsultant van die onderneming 21st Century. “As 2020 ons een ding geleer het, is dit dat die ondernemings wat nie verander nie deur dié wat kan, agtergelaat word. Dit is veral van toepassing op kwessies wat werknemers raak.” En eintlik is dit niks nuut nie, want reeds in die 1930’s, het die navorsers Elton Mayo en Mary Parker Follett genoem dat die menslike natuur soos verhoudinge ’n groot motiverende faktor in die werksplek is. Ben Eubanks, die hoofnavorser by Lighthouse…

wat onlangs met Transnet gebeur het – tesame met die Wêreldbank se plasing van Suid-Afrikaanse hawens onderaan ’n wêreldwye lys van 351 hawens – laat beleidmakers nou met ’n groot uitdaging. Dit is volgens professor Raymond Parsons van Noordwes-Universiteit se besigheidskool. Parsons sê: “Met Transnet se oorheersing van die voorsieningsketting van die ekonomie het sy tydelike terugtrekking uit sy verbintenis om goedere in en uit die land te vervoer, wydverspreide onbedoelde ekonomiese en sakegevolge gehad.” Voertuiguitvoersyfers vir Julie dui op ’n groot daling van byna ’n derde of 8 381 eenhede in vergelyking met die 25 312 voertuie wat in Julie verlede jaar uitgevoer is. Verlede jaar het die uitvoer van voertuie en motoronderdele ’n nuwe rekord van R175,7 miljard beloop, wat neerkom op 13,9% van SA se totale uitvoer.…

KOOP MTN Nigerië, wat met die Nigeriese regering vrede gemaak en ingestem het om $1,6 miljard te betaal in die vorm van kapitaalinvesteringsprogramme vir die volgende drie jaar, het nou ook ’n nuwe prysraamwerk ingestel vir lugtydaankope deur banke. Dié uitleners het MTN vroeër van hul platforms afgesny, wat miljoene kliënte verhinder het om krediet vir hul selfone te koop. Dit is nadat MTN kommissies met byna die helfte verminder en gevra het die agterstallige geld wat die banke vir die diens gehef het, aan hom moet betaal. Die Nigeriese reguleerders het die saak bemiddel en MTN Nigerië het ingestem om die 4,5%-kommissie te hervat wat hy aan uitleners betaal vir betaalplatforms vir lugtyd wat deur hulle aangekoop word. MTN het nou begin faktureer en sommige betalings van die banke…

die merkwaardige herstel in markte sedert die laagtepunt van die pandemie wat verlede jaar ervaar is, het ’n hernieude kommer laat verskyn dat die een of ander soort regstelling binnekort kan plaasvind, en dit is omdat die bestaande ekonomiese werklikheid nie die huidige waardasies regverdig nie Dié vrese ontstaan weens die groeiende impak van die delta-variant van Covid-19 – wat tot dusver die aansteeklikste variant van dié siekte is – asook weens die aanduidings dat die Fed binnekort moontlik sy kwantitatiewe verslappingsprogram kan begin verminder. Uitstekende maatskappyresultate ondersteun egter die markte in die tweede kwartaal. Meer as 80% van hulle vaar beter as die konsensusmenings in Amerika. Amerika se 10-jaar-effek – dit is die wêreld se belangrikste finansiële aanwyser – het aan die einde van Julie teen ’n opbrengskoers van…

dis fassinerend om die huidige dinamiek van die aanlyn sektor vir voedselaflewering dop te hou. Die basiese konsep van voedselaflewering bestaan lankal en dateer van die tyd toe verbruikers restaurante sou bel om wegneemkos te bestel. Die ontluiking van die internet, slimfone en markte wat met omvangryke waagkapitaal gesteun word, het die aanlyn voedselafleweringsbedryf gebring waar dit vandag is. Die operateurs en beleggers in die voedselafleweringsegment beskou dit om drie hoofredes as aantreklik. Die eerste is die sektor se baie groot potensiële mark. Ramings verskil tussen bronne, maar in die algemeen word daar gemeen dat die sektor ’n wêreldwye geleentheid van minstens $330 miljard verteenwoordig. Om dit in konteks te plaas: In 2018 was die burger-, hoender-, bakkery-en koffiekategorie saam sowat $460 miljard werd. Die besteding aan Amerikaanse restauranten ander…

ek skryf dikwels oor dividende want ek hou van die kontantvloei, maar dividende is ook ’n belangrike deel van die beleggingsopbrengs. Dividende help ook om te wys hoe gesond ’n maatskappy is. Tans sien ons puik dividende van die kommoditeitsmaatskappye, met Anglo American Platinum (Amplats) en Kumba Iron Ore wat onderskeidelik 100% en 99% van hul wesensverdienste per aandeel (WVPA) in die vorm van ’n dividend aan hul aandeelhouers uitkeer. Vir beleggers beteken dit miljarde rande wat in hul rekenings invloei en wat hulle óf kan bestee óf in dieselfde of ander beleggings kan belê. Dié wat effektetrusts of beursverhandelde fondse (ETF’s) met dié aandele daarin besit, sal ook oorvloedige dividenduitkerings ontvang wanneer die effektetrust of ETF ’n volgende keer dividende uitkeer. In Amplats en Kumba se geval was die…

“Op grond van die onlangse resultate en die moontlikheid van verbetering as hy nog ’n persentasiepunt markaandeel deur Boxer kan byvoeg, is my keuse Pick n Pay,” sê Mashalaba. “As hy Boxer se uitbreiding kan aandryf, bestaan ’n geweldige inkomstegeleentheid.” Cheesman reken Shoprite en Woolworths se kruideniersbedrywighede sal in die komende tyd uitnemend vaar omdat hulle hoëgehalteondernemings is en nie by enige beduidende omswaai betrokke is nie. “Ons is aanpasbaar en alles hang van die waardasie af. Al die plaaslike voedselkleinhandelaars is sterk ondernemings.” Walker meen dat Shoprite die potensiaal het om in die volgende vyf jaar die beste uit te brei terwyl hy voortgaan om kapitaal uit ander gebiede beskikbaar te stel. “Hy het goeie groeigeleenthede met Checkers wat markaandeel by Woolworths en Pick n Pay kan oorneem, asook…

suid-Afrika se treurige ekonomiese groei oor meer as ’n dekade het die vooruitsigte van baie nuwe toetreders tot die arbeidsmark vernietig. finweek het uit verskeie bronne ’n omvattende gids saamgestel vir mense wat ’n nuwe onderneming in die land wil begin. Ons bekyk egter nie die voordele en valstrikke van verskillende sake-entiteite nie. ’n Vennootskap tussen twee of meer mense hoef nie soos ’n maatskappy of trust geregistreer te word nie. Dis egter verstandig dat die vennote ’n vennootskapsooreenkoms sluit waarin daar uiteengesit word wat elke vennoot se pligte en regte is. Lisensiëring Verskeie nasionale en provinsiale staatsdepartemente het die gesag om sekere sektore van die ekonomie te lisensieer. Vir kleinsake-eienaars kan die volgende sektore (of waar om om ’n lisensie aansoek te doen) nuttig wees: ONDERNEMING LISENSIËRINGOWERHEID Restaurant Plaaslike…