Indholdsfortegnelse for 26-Apr-18 i Finweek - Afrikaans

onlangs het ons ’n navraag van ’n lae-inkomste-verdiener ontvang. Kom ons noem hom Dawid. Aan die einde van 2015 het Dawid besef hy moet vir sy aftrede begin spaar. Hy het gedoen wat almal aanbeveel: hy het ’n finansiële beplanner gaan sien, wat ’n uittreeannuïteit met ’n aanvangspremie van R318 per maand vir hom uitgeneem het. Nou is Dawid spyt oor wat hy gekoop het. Met rede, want hy het sover R9 000 in premies betaal, maar sy belegging is R8 663 werd. Gelde het R1 024,65 beloop – ’n yslike 11,4% – terwyl sy “bonus” R718,81 was. Die finansiële verskaffer sê die beraamde jaarlikse koste sal tot 3,3% oor die termyn van die annuïteit daal en dat Dawid belê moet bly om voordeel te trek uit die reële langtermynopbrengs…

een van die maatskappye wat die meeste bevoordeel is deur ’n onlangse uitspraak van die hooggeregshof oor die beginsel van “een keer bemagtig, altyd bemagtig” is DRDGold, gevolg deur Sibanye-Stillwater en in die suiwer platinumsektor Impala Platinum (Implats). Luidens ’n verslag deur Leon Esterhuizen en Arnold van Graan, ontleders by Nedbank Corporate and Investment Bank, het DRDGOLD tans regstreekse swart ekonomiese bemagtiging van 11%, al sê die bank gou dat sy berekening gegrond is op “geredelik beskikbare regstreekse aandeelbelange, asook aandeeleienaarskapskemas vir werknemers”. As die hooggeregshof besluit het dat vorige bemagtigingsooreenkomste nie relevant is nie – wat mynboumaatskappye sou gedwing het om dit te vermeerder tot 26%, die bepaalde teiken van aandeeloordrag ingevolge die Mynbouhandves wat DRDGOLD sê hy bereik het – sou die verwatering van DRDGOLD se aandeelhouders 16%…

Die mark was beïndruk met Massmart se resultate vir verlede jaar, wat in Februarie bekend gestel is. Sy streng kostebeheer, beduidende groei in aanlyn verkope en ’n indrukwekkende prestasie deur sy bedrywighede buite Suid- Afrika het die aandeelprys gesteun. Die herstel het Massmart se lang beertendens beëindig, en die aandeel is nou in die mediumtermyn optimisties en gaan vorige hoogtepunte toets. Die groep, wat meer as 400 winkels in 13 lande in Afrika suid van die Sahara bestuur, is van plan om die volgende drie jaar 20 nuwe winkels buite Suid-Afrika te open, het Reuters berig. Massmart, wat handelsmerke soos Makro, Game, DionWired, Jumbo en Builders Warehouse besit, het gesê sy winkels in markte op die vasteland buite Suid- Afrika was baie produktief, met gemiddelde verkope in winkels buite Suid-Afrika…

CONSOL GLASS Terugkeer na die JSE Consol Glass is in 2007 van die JSE gedenoteer deur middel van ’n uitkoop van private ekwiteit, maar hy beplan nou om terug te keer. Die maatskappy het werksaamhede in Suid-Afrika, Nigerië en Kenia en versprei sy produkte in 17 Afrika-lande. Ons het baie min finansiële inligting oor prysbepaling of hoe die notering uitgevoer sal word, dus kan ons dit nie as ’n moontlike belegging evalueer nie. Verpakking is egter gewoonlik ’n goeie belegging wanneer die BBP groei, en nog meer in die geval van glas vanweë sy waargenome status. (Of miskien is dit net bemarkingsbohaai van glasvervaardigers?) Tans word 30% van Consol deur die Brait IV Fund besit, waarvan ongeveer 10% deur Brait besit word. Hierdie fonds besit ook ’n beduidende belang in…

daar is drie soorte beleggers: die oningeligtes, die nuwelinge en dié met ervaring. Voorbeelde van dié drie soorte is onderskeidelik my ouma, ekself en my werkgewer. Die oningeligte beleggers verstaan nie werklik die verskil tussen spaar en belegging nie. Gevolglik dink hulle dat hulle belê – dit is om geld weg te sit met die bedoeling om hul welvaart op die langer termyn te vergroot – wanneer hulle eintlik spaar, of geld wegsit met die doel om dit op kort- of mediumtermyn uit te gee. Na berig word, is daar tans 820 000 stokvels in Suid-Afrika met ’n gesamentlike ledetal van 11,2 miljoen. In die Suid-Afrikaanse omgewing bestaan die meerderheid van die bevolking uit lae-inkomste-verdieners wat oningeligte beleggers of spaarders is. Na berig word, is daar tans 820 000 stokvels…

ek ry ’n 11 jaar oue Toyota Yaris, wat lyk of hy teen ’n berg af gerol het. Hy is vol duike en krappe. Ek betaal vir omvattende versekering, maar wil nie sommer vir kosmetiese goed eis nie, omdat ek bang is vir wat dit aan my premie sal doen. Ek is ook finansieel in ’n effense penarie, want ek besef ek het nie naastenby genoeg gespaar om eendag die maer jare te trotseer wanneer die koste van bejaardesorg my in ’n japtrap kan ruïneer nie. Op die rype ouderdom van (nee, ek sê dit nie swart op wit nie) is ek boonop hande in die hare oor wat ek met my gesondheidsdekking moet doen. Aan die een kant loop daar eenvoudig meer met my lyf verkeerd as ooit vantevore.…

so, jy is die meeste mense reeds ver vooruit wanneer dit by jou finansies kom. Eerstens, besef jy om te belê is die enigste onfeilbare manier om finansiële sekuriteit te verwerf (ernstig). Tweedens, weet jy ’n belangrike deel van ’n doeltreffende strategie is om die koste van ’n belegging te beperk. Jy besluit dus om ’n selfdoen-belegger te word en bring aande en naweke deur om die markte dop te hou, tegnieke vir die samestelling van portefeuljes te bemeester, ’n deskundige in die waardasie van aandele en bateklasse te word en die goedkoopste instrumente te vind om jou strategieë uit te voer. Op partytjies kan jy nie wag dat die gesprek oor geld moet begin gaan nie, sodat jy vir almal kan wys hoe groot jou portefeulje is. Later nooi…

die persoonlikheidskultus wat aan sekere mense in die sakewêreld gekoppel word en waarvolgens die betrokke mense niks verkeerds kan doen nie, is gevaarlik. Uiters gevaarlik. Tog is dié benadering volop in die beleggingswêreld Warren Buffett is waarskynlik die beste voorbeeld van iemand wat volgens lekebeleggers geen foute kan maak nie. En terwyl sy indrukwekkende reputasie meestal welverdiend is, is dié siening van beleggers om twee redes kommerwekkend. Eerstens kan sake altyd verkeerd loop, ongeag wie in beheer is. Tweedens: Wat gebeur wanneer dié leiers die maatskappy verlaat? Buffett (en daar huldig ek self ’n kultuspersoonlikheid) het glo gesê: “Belê in ’n onderneming wat só goed vaar dat enige swaap dit kan bestuur, want vroeër of later sal een.” Hoe gereeld belê ons in ’n onderneming deels vanweë skouspelagtige bestuur? Dan,…

Beskryf jou leierskapstyl. Ek glo in uitmuntendheid, dus ondersteun ek altyd mense en moedig hulle aan om dit na te strewe. Ek eis ook veel van mense met betrekking tot prestasie. Uitsonderlike mense waardeer dit as jy hulle effens druk en om die geleentheid te kry om te vlieg. Ek glo ook in ’n veiligheidsnet – dit laat die spanne om my toe om risiko’s te loop en om braaf te wees. Wat sou jy graag wou geweet het toe jy in die raadskamer begin het nadat jy die hospitaalgebou verlaat het? Dat die moeilikste ding dikwels is om nie die antwoord te kry nie maar om eerder die regte mense betrokke te kry sodat dienslewering plaasvind. Hoe dikwels is jy uitstedig en watter toestelle gaan jy nooit sonder nie?…

Veels geluk aan Thokozani Mavuso wat ’n boek in ons onlangse prystrekking gewen het. Vandeesweek kan een gelukkige leser ’n eksemplaar wen van The Villager: How Africans Consume Brands deur Feyi Olubodun. Om in te skryf, doen die aanlyn weergawe van hierdie vasvra, wat van 23 April af op fin24.com/finweek beskikbaar sal wees. 1 Watter maatskappy is van plan om op die JSE te hernoteer? ▪ Steinhoff ▪ Kumba Iron Ore ▪ Consol Glass 2 Reg of verkeerd? Lesotho is deel van die Britse Statebond. 3 Van watter land is Luiz Inácio Lula da Silva, bekend as Lula, die voormalige president? 4 In watter land is ATM Holdings se hoofkantoor? 5 Reg of verkeerd? Die SAID het nog nie aangekondig hoe hy wins uit kriptogeldeenhede gaan belas nie. 6 Wat…

Conrad Clifford @Conradcl ’n Steinhoff-aandeel kos nou minder as ’n lottokaartjie. Ek sê maar net. Stephen Colbert @StephenAtHome Voel amper jammer vir Zuckerberg. Daar is nie ’n manier wat hy uit die vertrek vol oumense sou stap sonder dat hy hulle WiFi sou moes opstel nie. Scapegoat @AndiMakinana Patricia de Lille: “Wat ek by Mama Winnie geleer het, is dat die politiek nie vir sissies is nie… “Sy was nie die soort politikus wat as jy haar op die een wang klap, die ander wang sou draai nie – sy het jou teruggeklap!” Tom Eaton @TomEatonSA ANC sê hy wen weer veld. DA sê hy groei. EFF sê hy groei. 2019 gaan ’n skok wees vir party mense. turanga maison @maisonshouting Ek het geen idee gehad die helfte van my…

die ingewikkelde debat oor grondonteiening sonder vergoeding kan uiteindelik in twee vrae opgesom word: Moet grond sonder vergoeding onteien word? En indien wel, wie moet die onteiende grond besit? Die media het al baie aandag aan die eerste vraag geskenk en fokus dikwels op hoe dié beleid buitelandse belegging sal afskrik. Die tweede vraag is egter die een wat per slot van rekening die sukses of mislukking van enige poging tot herstel en welvaartskepping sal bepaal. Die twee voorstanders van ’n beleid van grondonteiening sonder vergoeding – die ANC en EFF – het uiteenlopende standpunte oor die tweede vraag: Die ANC het dit duidelik gestel dat eiendom in private besit moet wees, terwyl die EFF dit herhaaldelik en kragtig gestel het dat die staat die bewaarder van alle grond moet…

ondanks die moeilike ekonomie was Clicks op ’n aktiewe verkrygingsveldtog en sy 500ste apteek is onlangs by Parkstasie in Johannesburg geopen. Naas sy kleinhandelsondernemings het hy ook sy farmaseutiese groothandel- en verspreidingsonderneming United Pharmaceutical Distributors suksesvol uitgebou. Die maatskappy genereer hope kontant en sy beleid was nog altyd om aan aandeelhouers dividende terug te gee. Vooruitsigte: Nadat hy ’n hoogtepunt op 19 435 sent per aandeel getoets het, het Clicks ’n regstelling ondergaan en tot op die steunlyn van sy steiler opwaartse tendens teruggesak. Wat die grafieke sê: Noudat hy deur die boonste helling van sy dalende kanaal gebreek het, kan Clicks gereed wees om nuwe hoogtepunte te toets, maar eers wanneer hy op 19 435 sent per aandeel deur sy hoogste vlak van alle tye gebreek het. Sy resultate…

ek het al voorheen oor algemene jaarvergaderings geskryf en gesê dat hulle ietwat vervelig is. Hulle hou ook soms net so lank aan as jou gratis koppie koffie (as daar is). Daar is gewoonlik bitter min vrae uit die gehoor, en die stemmery geskied meestal by volmag (waar aandeelhouers afwesig is maar die voorsitter aanstel om namens hulle te stem). Bykans alle besluite word met groot meerderhede goedgekeur. As aandeelhouers is dit deels ons skuld want private beleggers doen nie eens die moeite om te stem nie. Dis omdat hulle dikwels meen hulle stemme is te min om te tel. Dis waar, maar net omdat ons mening nie wen nie, beteken dit nie dat ons nie hoef te stem nie. Dit is ’n baie belangrike deel van belegger wees. Ek…

ek onthou nog goed hoe ek as jong seun in Durban op ’n spesiale Saterdagoggend saam met my ma vroeg opgestaan het en, in ons beste uitgaanklere, die bus gehaal het na die naaste tak van die bank. Dit was 15 km van die huis af. Ek onthou hoe sy die eerste keer ’n kitsbank gebruik het. Ek was verbaas oor die tegnologie. “Wat nog?” het ek gewonder. Die gevoelens wat die bankwese in my geskep het, was heel anders as die gedagtes wat ons as verbruikers vandag het as ons aan bankdienste dink. Omdat ek so na aan die finansieringswêreld is, is ek altyd verbaas hieroor. Ek het onlangs ’n herhaling gesien van hoe beïndruk ek vroeër was toe my jong seun die eerste keer ’n verkoopspuntstelsel gebruik het…

’n Finansiële produk kan ’n bankrekening, kredietkaart, huislening, voertuigfinansiering, lewenspolis, lidmaatskap van ’n mediese fonds, motor- en huishoudelike versekering, uittree-annuïteit, aftreefonds of beleggingsproduk wees. Die meeste finansiële produkte is uiteraard ingewikkeld en het ’n rits voordele, bepalings en voorwaardes. Vra die verskaffer of jou finansiële adviseur die volgende vrae oor ’n finansiële produk sodat jy die produk verstaan en kan besluit om dit te koop of nie: 1. Wat is die voordele? Die voordele kan betrekking hê op die veilige bewaring van jou geld, die gerief om nie kontant by jou te dra nie, dat jy in staat gestel word om ’n bate van wesenlike waarde te koop, dit jou geld laat groei, jou uitgawes dek of aan jou ’n bedrag uitbetaal wanneer sekere dinge gebeur. Is die voordele tasbare…

“En kan jy optelsomme doen?” vra die Wit Koningin. “Hoeveel is een en een en een en een en een en een en een en een en een en een?” “Ek weet nie,” sê Alice. “Ek weet nou nie meer nie.” beleggers word in die konyngat van laer koste ingelok. Word bestuurders in ’n portefeulje met laekoste- beursverhandelde fondse (ETF’s) vervang, is dit soos een en een en een… Natuurlik is dit sinvol dat koste beperk word. Minder druk op opbrengste, is sekerlik lofwaardig. In dié artikel pleit ek egter dat jy verby die gewone verwagtinge kyk en vra wat voeg jy só by jou portefeulje? Suksesvolle beleggers kyk dieper, tot by tweede- en derde-ordegevolge. Hoe sal die koop van oorvol en duur bates vir jou uitwerk oor vyf of…

“Ander is nie eens boere nie. Hulle het nie eens ’n kat nie.” - Doctor Radebe, ’n voormalige DA-raadslid in Vrede, lewer kommentaar in ’n onderhoud met The New York Times oor die lys, wat inderhaas saamgestel is, van beoogde bevoordeeldes van die omstrede Vrede-melkplaasprojek, waaruit 100 ontluikende boere kastig voordeel moes trek. Volgens die projek is grond in staatsbesit ingevolge ’n gratis 99-jaarhuurkontrak in 2013 aan die Gupta-gekoppelde Estina verhuur. Die Gupta-onthullings het in 2017 getoon hoe minstens R30 miljoen, wat deur middel van die plaas aan die Guptas betaal is, gebruik is om in 2013 vir die familie se Sun City-troue te betaal, het news24.com berig. Die Valke het die saak sedertdien ondersoek en mense is gearresteer. “ABSOLUTE BOG EN HEELTEMAL IRRASIONEEL.” − Só het advokaat Paul Kennedy…

Bowler Metcalf was voorheen een van die lieflinge op die JSE, maar die afgelope paar jaar was moeilik vir sy kern-plastiekbesigheid sowel as sy ondeurdagte belegging in Softbev. Die maatskappy het Softbev uiteindelik laat gaan; en hy verwag om minstens R233 miljoen te ontvang wat hy by sy bestaande kontant van ongeveer R152 miljoen sal voeg. Met ’n markkapitalisasie van slegs R840 miljoen beteken dit sowat 45% is kontant, en aandeelhouers kan deel daarvan as ’n spesiale dividend ontvang. Sy kernbesigheid is die vervaardiging van plastiek en plastiekvormstukke vir verbruikersprodukte, met Johnson & Johnson, Distell en Woolworths as kliënte. Met ’n groot hoop kontant, sonder die verliesmakende drankbesigheid en met sy huidige verhandeling op ’n historiese prystot- verdiensteverhouding van ongeveer 8,4% en ’n dividendopbrengs van 4,5%, bied die aandeel groot…

pick n Pay Stores, een van die land se grootste kleinhandelaars in voedsel, klerasie en algemene handelsware, verhandel in ’n wisselvallige opwaartse tendens. Na ’n hoogtepunt van 8 425 sent in Augustus 2016 het die aandeelprys ’n regstelling ondergaan en dié verliese sedertdien probeer uitwis. Onder Richard Brasher as uitvoerende hoof het Pick n Pay gesentraliseerde verspreidingsdepots ingevoer en koste en poste besnoei in ’n poging om sy wins en markaandeel te verbeter. Vooruitsigte: Ofskoon Pick n Pay steeds swakker as sy eweknieë presteer wat winssyfers betref, het beleggers blykbaar vertroue in Brasher, wie se kontrak tot 2021 verleng is. Die groep se resultate vir 2018 is op 19 April verwag, nadat finweek reeds drukkers toe is. Wat die grafieke sê: Pick n Pay is besig om te konsolideer in…

ons weet dat koste saak maak. Dit het ’n grondliggende impak op kliënte se keuses van finansiële produkte, hul verskuldigheid, hul algehele gereedheid vir aftrede en natuurlik hul vermoë om beter opbrengste op hul beleggings te genereer. Tog was daar min voorleggings vir dié kwartaal se uitgawe van Kollektiewe Insig oor koste. Hulle was boonop nie juis uiteenlopend in hul inhoud nie en ietwat gedemp. En daar was baie voorleggings wat gemeen het die onderwerp beteken “kom ons kry aktiewe belegging voor stok”! Waarom het die bedryf, behalwe ’n paar individue, nie die uitdaging aanvaar om die kostedebat namens beleggers te voer en dit te ontleed en te vertolk nie? Party mense sal sê dat die fokus in die afgelope jare wel op koste was en dat daar niks nuuts…

slegs 6% van Suid-Afrikaners tree gemaklik af. Die ander 94% maak staat op die een of ander vorm van maatskaplike of gesinswelsyn. Hoekom is dit die geval en wat kan mense wat vir hul aftrede spaar, doen om aan die regte kant van dié brokkie statistiek te bly? Die meeste maatskappye het wêreldwyd van tradisionele vastevoordeelpensioenskemas na vastebydraeskemas oorgeslaan. In eersgenoemde bereken die werkgewer ’n vastepensioenvoordeel wat die werknemer by aftrede sal ontvang (die kriteria wat gebruik word om die werklike voordeel te bepaal, sluit onder meer in diensjare, pensioenbydraes en salaris). In die geval van die laasgenoemde word die pensioenvoordeel wat die werknemer by aftrede ontvang hoofsaaklik bepaal deur die bydraes wat sodanige werknemer gedurende sy/haar diensjare maak. Die belangrikste onderskeid tussen die benadering tot pensioenskemas van die tradisionele…

daar is ’n gesegde dat mens iets moet begin met die einddoel voor oë. Dit geld ook wat beleggings betref. Wanneer jy belê, moet jy eerstens jou verwagtinge bepaal, of meer spesifiek jou beleggingsdoelwit: is dit ’n korttermyndoelwit, soos om vir ’n vakansie te spaar, of ’n langtermyndoelwit, soos spaar vir aftrede? Jy moet weet wat jy aan die einde van die termyn verwag, om dienooreenkomstig te kan beplan. Dit geld veral aandelebeleggings. Daar is verskillende temas vir beleggingstrategieë by die saamstel van aandeleportefeuljes. Ek is seker die meeste van julle het al van die vernaamste drie gehoor: momentumaandele, waardeaandele en gehalteaandele. Wanneer beleggers sterk, momentumgedrewe aandele wil hê, soek hulle aandele uit wat oor ’n spesifieke tydperk – drie maande of ’n jaar, byvoorbeeld – stewige prysstygings en sterk…

suid-Afrika se grootste JSE-genoteerde hospitaalgroepe – Mediclinic, Netcare en Life Healthcare – het ’n moeilike tyd agter die rug weens al hoe meer druk op pryse van reguleerders en mediese hulpskemas in Suid-Afrika en die buiteland, asook onsekerheid oor Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) en die Mededingingskommissie se ondersoek na pryse in die land. Shrey Viranna, die onlangs aangestelde uitvoerende hoof van Life Healthcare, staar egter meer spesifieke uitdagings in die gesig. Die groep onderhandel tans met Max India, sy vennoot in ’n gesamentlike onderneming in Indië, om sy belang in Max Healthcare Institute te koop – wat, as dit suksesvol is, Life se uittog uit Indië sal inlui minder as sewe jaar nadat hy na die subkontinent uitgebrei het. Life het verlede jaar nog R428 miljoen betaal om ’n bykomende belang…

“Suksesvolle leiers sal aandag skenk aan gedragsveranderings in hulself en ander. Hulle neig om die veranderings te normaliseer eerder as te vermy.” ’n Span werk taamlik maklik saam wanneer almal dieselfde rang, status en bron van mag het. Maar wanneer een persoon se status of rang danksy ’n bevordering verander, verander die onuitgesproke magsdinamiek ook. As jy eerder as jou kollegas daardie bevordering kry, is party miskien saam met jou bly terwyl ander wrewelrig kan voel dat hulle oor die hoof gesien is. Katlego Kolobe, stigter van Thrive Live Design, sê alle verhoudings het ’n magsdinamiek. Dié dinamiek bepaal hoe die verhouding werk. “Ons aksies en interaksies moet met ons bron van mag korreleer,” sê sy. Sodra ’n eweknie die baas word, moet hul gedrag verander. Die meeste mense sukkel…