Indholdsfortegnelse for Huisgenoot Raad: Ouerskap i Huisgenoot

HET JY GEWEET? Volgens kenners is slegs 20% van sukses in die lewe afhanklik van jou intellek (verstand); die ander 80% is onder meer afhanklik van emosionele intelligensie. JAAR ná jaar sit kinders ure lank en vorms invul om hul IK te bepaal. As jou kind net ’n hoog genoeg telling in dié toets kan behaal, dink jy, sal jy jouself op die skouer kan klop oor die slim kind wat jy in die wêreld gebring het. Maar hokaai, sê die kenners. Die logiese denkvermoë wat deur jou IK gemeet word, is net een deel van jou intelligensie. Daar is ander – moontlik selfs belangriker – soorte intelligensie wat ons almal kan aanleer. Die bekendste daarvan is emosionele intelligensie (E.I.). E.I. het weinig met jou algemene kennis en wiskundige vermoë…

LKE ouer was al in dié moeilike situasie: Jy is in ’n winkelsentrum, omring deur vreemdelinge, en jou kind begin histeries te kere gaan. Dalk was dit oor die speelding wat jy nie wou koop nie of die lekkergoed wat jy weier. Gee jy toe aan jou kind se eise of pas jy op die plek dissipline toe, ongeag die moontlike afkeurende kyke van omstanders? Dissipline op sigself is nogal ’n tameletjie, maar soveel te meer wanneer jou kind in die openbaar ongehoorsaam is. VERSTAAN DIE GEDRAG Ouers kan net die kringloop van openbare ongehoorsaamheid verbreek as hulle ’n kind se gedrag verstaan, sê Nikki Bush, kenner van menslike potensiaal en ouerskap, asook skrywer. “As jy nie jou kind se basiese behoeftes verstaan nie – soos dat hulle moeg, honger,…

KINDERS kan soms venynig, afknouerig en manipulerend teenoor mekaar optree. Maats is nie aldag mooi met mekaar nie. Dít is iets wat alle kinders eerstehands beleef – en wat alle ouers soms sien gebeur. Maar daar is ’n verskil tussen maats wat net soms ongevoelig optree en maats wat inonge sonde patrone verval en boeliegedrag begin toon. Dit is een ding as jou kind se maat uit die bloute nie met hom wil speel nie, maar iets heel anders as die maatjie jou kind pal afkraak. En as jou kind se maat nou en dan iets onsensitiefs vir hom of haar sê, is dit nie dieselfde as wanneer ’n maat pal venynig teenoor hulle is nie. Hoe help jy jou kind om toksiese gedrag in maats te herken en…

KINDERS PRAAT NIE ALTYD OOR DINGE WAT PLA NIE, MAAR WYS DIKWELS IN HUL OPTREDE IETS SKORT JOU kind se gedrag het verander. Jou peuter is skielik aggressief, knou maatjies af of teken ontstellende prentjies. Jou sonnige tienerkind van vroeër trek nou net die skouers op as jy vra wat fout is. Daardie aansteeklike lag het stil geraak. Jy weet iets kwel jou kind, maar jou pogings om uit te vind wat aangaan, word met stilte, trane of woede begroet. Jy is nie alleen nie – baie ander ouers stap dieselfde pad. Hier’s raad. TEKENS DAT JOU KIND IETS WEGSTEEK Kinders beleef nes volwassenes dikwels stresvolle ervarings wat hulle sukkel om te verwerk. Dit sluit alledaagse dinge in, soos skoolwerk of ’n gesukkel om maats te maak, maar ook donkerder…

DIE begin van ’n nuwe skooljaar beteken vir die meeste kinders ’n nuwe klasonderwyser – of jou kind nou na ’n nuwe skool gaan of bloot van graad verander. Noumoetjyopnuut’nverhouding met die onnie vestig sodat jy op hoogte kan bly van wat in jou kind se lewe aangaan en sodat jy belangrike dinge op ’n sinvolle manier kan kommunikeer. Maar hoe benader jy dié kommunikasie? Hoe skep jy ’n oop kanaal tussen julle sonder om dáárdie ouer te wees wie se WhatsApp-boodskappe die onderwyser teen die mure uitdryf? Wat is te veel, wat is te min en wat is genoeg? Jou kind se onnie is immers soos jou vennoot in jou kind se opvoedingsproses. Hoe kan jy maak om te sorg dat jul verhouding een van wedersydse respek is? Ons…

’NMENS se kinderjare is altyd vol uitdagings – die eerste dag in die groot skool, daardie pynlike dag waarop jou eerste hoërskoolliefde jou afsê, om oorgewig en uit te voel, die eksamenvrees… Maar navorsing wys vandag se kinders is nog meer gestres as ooit tevore – en soms is dit selfs die gevolg van hul ouers se stres. Ouers wat gedurig stres ervaar, kan die gesinsdinamika versteur. Volgens studies kan ouers se stres ’n negatiewe impak op kinders hê. Die Amerikaanse vaktydskrif Psychology Today berig ouers se angstigheid en stres in die huishouding is al direk verbind met hulkindersseemosioneleprobleme, insluitend angstigheid, gedragskwessies, aggressie en depressie. “Kinders kan inderdaad nes volwassenes stres ervaar,” sê dr. Judy Jaye, ’n terapeut en stresbestuurberader van Johannesburg. Hulle stres dalk meer omdat hulle minder toegerus…

IS DAAR ’n resep vir’ngeluk kige lewe? Natuurlik nie – niks in die lewe volg een resep nie. Tog kan jy jou kind ’n voorsprong gee as jy sekere hoekstene in hul grootwordjare lê. “Die lewe is vol uitdagings en ons paaie is nie altyd gelyk nie, maar ons kan ons kinders van vroeg af leer hoe om die terugslae van die lewe aan te durf sonder dat dit hul geluk beïnvloed,”sêIngeNieuwoudt,’n opvoedkundige sielkundige van Krugersdorp. Mthandeki Zhange,’ nopvoed kundige sielkundige van Johannesburg, sê die riglyne vir ’n goeie wegspringplek na geluk klinkdikwels eenvoudig. “Kinders ontwikkelgoedin’nstabieleenvoorspelbare omgewing vol liefde, sorg en gemak. Bykomend daartoe help intellektuele stimulasie – soos boeke, speelgoed en ander leergeleenthede – jou kind se ontwikkeling.” Maar wat sal jou kind nóg help om die weg…

ALLES verloop aanvanklik heel onskuldig. Aandete by die huis op ’n dorp in Limpopo. Pa kla ’n bietjie oor werk en ma oor allerlei verantwoordelikhede wat nie einde kry nie. Dan vra hul dogter Judith* of sy die naweek na ’n maat se huis toe kan gaan. Daar is ’n rainbow party, vertel sy. “Dit klink oulik,” sê ma Nancy*, met prentjies van eenhoringperdjies, spookasem en ’n reënboogkoek wat voor haar geestesoogopdoem. “Vertel ons ’n bietjie meer, skat,” vra pa Harold*. “Ons meisies moet elkeen ’n ander kleur lipstiffie saamvat en aansit. Daar is ’n donker kamer waarin die seuns wag. Dan speel ons.” Ma verstik aan haar rys en Pa lyk asof hy gaan ontplof. By dié soort partytjies kyk die seuns wie aan die einde van die donkerkamerstorie…

ANNELINE KRIEL Die voormalige Mej. Wêreld woon deesdae saam met haar man, Peter Bacon, op die prentjiemooi eiland Mauritius. Sy’t twee dogters uit haar tweede huwelik, Tayla en Witney, wat albei in hul 30’s is. “Ek worstel nie; ek is dankbaar vir alles wat my ouers my geleer het. Hoewel ek dink my ma kon my meer geleer het van kosmaak,” sê Anneline. “Sy het my altyd uit die kombuis gehou wanneer sy kook en gesê ek moet onder haar voete uit! Jare later, toe ek ouer word, het ek geleer om te kook deur haar in die kombuis dop te hou.” Anneline vertel as ma het sy dieselfde met haar twee dogters gedoen. Sy voeg by: “Vandag geniet Witney dit om lekker kos te maak, maar my ouer dogter,…

Kirsten stem saam dat die tier-ouerskapstyl kan lei tot ’n swak selfbeeld by kinders en dat die dolfyn-ouerskapstyl meer buigsaamheid bied. Maar sy maan ’n mens moet versigtig wees om alles aan jou ouerskapstyl toe te skryf. “Sielkundige probleme het veelvoudige oorsake; al kan ’n ouerskapstyl tot die ontwikkeling van sielkundige probleme lei, is dit nie noodwendig die enigste oorsaak van probleme nie.” Kirsten sê hoewel die klassifikasies nuttig is om verskillende ouerskapstyle te verduidelik, is dit moeilik om dit te verplaas na die Suid-Afrikaanse konteks. “In baie Suid-Afrikaanse huishoudings is die primêre versorger nie noodwendig ’n biologiese ouer nie. Grootouers, tannies, ooms, broers en susters kan die rol van die versorger vervul; daarom kan die verhouding tussen ’n kind en die versorger aansienlik verskil as dit vergelyk word met…

ELKE skool het maar sy boelie. En as jou kind die slagoffer is, sit jy bes moontlik met die hande in die hare. Wat moet jy doen? Jy kan of wil dit nie ignoreer nie. Maar meng jy in, vererger jy dalk net sake vir jou kind. Dit is’ndilem ma waarmee baie ouers worstel. Ondersoeke het al getoon sowat een uit drie Suid-Afrikaanse kinders loop onder minstens een soort afknouery deur, sê Anel Annandale, opvoedkundigesielkundige van Kaapstad. Dit kan fisiek wees – soos skop, slaan, byt, spoeg of pootjie – of sosiaal, waar die slagoffers bewustelik uitgesluit word, waar daar kwaad teen hulle gestook word en waar kinders aangemoedig word om onvriendelik met hulle te wees. Deesdae neem afknouery nog ernstiger afmetings aan. Selfs weg van die skoolterrein af kan…

“KLIM daar af, jy gaan val!” “Wag, laat ék jou liewer kom help voor jy seerkry.” Enige ouer van ’n jong kind weet hoe benoud ’n mens soms kan raak. Jou kind is broos (in liggaam en gees) en jy wil alles in jou vermoë doen om te keer dat hulle seerkry. Soms speel jy polisieman en hou hulle van gevare weg. Ander kere speel jy kneg wat allerlei takies vir hulle verrig sodat hulle tog net nie gefrustreerd moet voel omdat hulle sukkel nie. Maar wees versigtig, sê die kenners. Jou pogings om jou kind gedurig te help, kanoplangtermyn skade doen. Kinders het nodig om self hul kop (letterlik én figuurlik) te stamp sodat hulle kan leer en stadig maar seker hul selfvertroue kan opbou. Vra jouself af: Wanneer…

JY KAN nie jou vinger daarop lê nie, maar jou kind tree deesdae anders op. Stiller, meer buierig of huilerig. Klouerig of meer afgesonder. Bang of bekommerd. Dalk opstandig. Kan dit wees dat jou seun angstig voel? Of dat iets aan jou dogter se binneste vreet? Jy weet jy moet met jou kind daaroor praat, maar hoe? En hoe bied jy vertroosting as jy self oor jou kind angstig voel? Angs is ’n normale menslike emosie wat ons waarsku iets skort waaraan ons aandag moet gee, sê Magdel Pretorius, ’n sielkundige van die Vaaldriehoek. Almal voel soms angstig, maar dis nie noodwendig ’n aanduiding van ’n angssteuring nie. Dié toestand word eers gediagnoseer wanneer dit iemand se daaglikse funksionering oor ’n geruime tydperk aantas. Kliniese angs kan by kinders gediagnoseer…

VERSKILLENDE ouers het uiteenlopende waardes waarmee hulle hul kinders die wêreld in wil stuur, en daar is baie lewenslesse wat bruikbaar kan wees. Ons het ’n hand vol mense gevra om te deel watter lesse hulle glo nuttig, belangrik of sinvol kan wees. DR. ZELDA BARENDS is die ma van ’n kleuter, asook ’n dosent en navorser aan die Universiteit Stellenbosch. Sy spesialiseer in geletterdheid, navorsing vir grond slagfaseonderwys, asook onderwysersopleiding vir die grondslagfase. 1 Práát oor hoe jy voel Moenie jou gevoelens opkrop nie. Ouers moet kinders leerhulle kan woorde gebruik omuit te druk hoe hulle voel. ”Vragereeld vir hulle: ‘Is jy gelukkig?’, ‘Het jy lekker geslaap?’,‘Was dit’n mooi droom?’ Ons moet kindersaanmoedig om te praat oor hulbelewenisse en gevoelens.” 2 Jy is nie altyd die middelpunt nie As…

IN JOU jong dae het jy waar-skynlik min aanmoediging van jou ouers nodig gehad om buite in die modder te baljaar of boom te klim. Maar deesdae is die lewe anders. Kinders se dagboeke is net so vol soos hul ouers s’n. As die naweek aanbreek, plof die hele gesin voor die televisie neer om te ontspan. Boonop is “lui” aktiwiteite soos videospeletjies deesdae veel meer verleidelik as in die ou dae. Ons leef in ’n tyd waarin ouers moeite moet doen om toe te sien dat hul kinders genoeg beweeg sodat hulle gesond kan bly. Hoe kan ouers seker maak dat hul kinders genoeg oefening inkry? En hoe hou ons hulle gemotiveerd om aktief te bly? HOEKOM IS OEFENING BELANGRIK? Beweging is kardinaal vir ontwikkeling, sê Marene Jooste, ’n…

DIE avontuur van die skooljare is byna verby! Al die jare was jou kind, wel… ’n kínd in die huis. Eers jou kleinding wat onder jou vlerk geskuil het en wat jy kon pamperlang. Toe ’n laerskoolkind vol oulike sêgoed en streke. Daarna ’n jong tiener wat sy of haar eie plek in die lewe begin vind. En dan, eendag, sit jy met ’n jong volwassene in jou huis. Jou tiener is nou tussen 16 en 18 jaar oud. Jy kom agter hoe hul denkpatrone, emosies en interaksies met ander mense verander, en jou invloed in hul lewe is meer beperk as voorheen. Hulle is nou besig om hul unieke identiteit, waardes en menings te vorm. Een van die dae gaan jou kind van jou onafhanklik wees… Jare lank het…

“MY MA het ’n sterk persoonlikheid gehad. Sy was streng en dit was vir haar uiters belangrik dat ons uitblink op skool, fatsoenlik lyk en ons altyd goed gedra.” Janine Williams* van Durban sê sy het gevoel haar ma het haar obsessie met goeie uitslae en die manier waarop sy dit uit haar kinders gekry het, te vêr gevoer. “Sy het eenkeer opgehou om met my te praat omdat ek tweede in die klas was. Myself beeld het ’n knou gekry elke keer dat ek nie aan haar verwagtinge voldoen het nie.” Dít klink soos ’n tipiese tiermamma, sê dr. Shimi Kang, ’n kliniese medeprofessor aan die Universiteit van Brits-Colombië in Vancouver, Kanada. Dié term het die eerste keer bekend geraak danksy die boek Battle Hymn of the Tiger Mother…

NUTTIGE HULPMIDDEL Die enneagram is ’n handige instrument wat jou insig gee in mense se unieke persoonlikhede. Dit kan jou help om hul gedrag, watter dinge vir hulle belangrik is en waarmee hulle sukkel beter te verstaan. Dit is egter baie belangrik om nié jou kind daarvolgens te etiketteer nie. Jou kind is nog besig om te ontwikkel en hul persoonlikheid kan nog baie verander. WAT IS DIE ENNEAGRAM? DIE enneagram is ’n denkinstrument wat ons kan help om die eienskappe van verskillende persoonlikheidstipes te begin verstaan. “‘Enneagram’ is ’n Griekse woord,” sê Michelle Bennetts, ’n afrigter-fasiliteerder asook enneagramspesialis by Skillset en geakkrediteerde praktisyn van die Integrative Enneagram. “Ennea” beteken “nege” – en verwys na die nege persoonlikheidstipes wat daar volgens hierdie spesifieke denkinstrument bestaan. “Gram” verwys bloot na die…

ONS hoor die woord mindfulness deesdae oral. Maar wat presies is dit? En hoe kan jou kroos daarby baat? Vergeet van ’n dolle gejaag. Vat jou tyd en fokus op ’n ontspanne, kalm manier op wat jy doen. Verbeel jou jy mik na ’n doelnet. Vat jou tyd, voel die bal in jou hande en haal diep asem… Skakel ál die geraas rondom jou uit en mik doelnet toe. Netjies in die net. Só is jy mindful. Dink daaraan as ’n tipe meditasieoefening wat jou help om te kalmeer. Tieners, en selfs jong kinders, kan daarby baat vind. In die 21ste eeu met sy stres en maatskaplike en tegnologiese uitdagings word groter eise aan die jeug gestel as aan vorige generasies, glo sommige kenners. Die beoefening van mindfulness kan moontlik…

JY HET ál jou planneagtermekaar vir die dag as jy moet hoor jou kind word geboelie, want behoed enigiemand wat jou kleintjie wil seermaak. Maar dan word jy op ’n dag ingelig: Jou kind word nie geboelie nie; jou kind ís die boelie! Hoe nou gemaak? Jy het jou kinders nog altyd geleer om vir hulself op te staan, maar om ander kinders af te knou is mos nie hoe jy jou kind grootgemaak het nie! “Afknouery word beskou as opsetlike gedrag met die bedoeling om ander kinders fisiek seer te maak, emosioneel af te breek of te verneder,” sê Chanelle Visser,’n kliniese sielkundige van Roodepoort. “Jou kind moet dus verstaan dat jy sulke gedrag glad nie goedkeur nie en die gevolge daarvan in ’n ernstige lig beskou. As jy…

DIE kinders is terug skool toe, maar jy begin die nuwe kwartaal as ’n bekommerde ouer. Dievorderingsverslag wat jou spruit voor die vakansie huis toe gebring het, is allesbehalwe goed; trouens, dit het so broekskeur gegaan dat selfs die onderwysers al begin alarm maak. Wat nou? Moenie moed verloor nie. Die kenners by wie ons gaan kers opsteek het, het goeie nuus: Daar is altyd hoop. Kinders se probleme en behoeftes kan verskil na gelang van hul ouderdom en omstandighede, maar die meeste opvoedkundiges stem saam oor die basiese stappe wat jy moet volg om te verseker jou laer-of hoërskoolkind benader hul skoolwerk op die regte manier. Skole en onnies is byna altyd bereid om te help, solank jou kind ook bereid is om hard te werk, meen Melanie Buys,…

STEL jou ’n kind voor wat so neerslagtig is dat niks hom vreugde bring nie – nie ’n nuwe speelding, ’n lekker uitstappie of sy ma se aanraking nie. Boonop het hy nog nie die vermoë om dié gevoelens te herken of die woordeskat om dit uit te druk nie. Dít is die wêreld van kinderdepressie, ’n toestand wat net so chronies en werklik as depressie onder volwassenes is – en dit is aan die toeneem, selfs onder kinders so jonk as drie jaar. Depressie by kinders gaan oor meer as net hartseer ofongeluk kigheid, sê dr. David Benn,’nJo hannesburgse psigiater. “Kwessies soos konflik tussen ouers en ’n egskeiding sal enige kind neerslagtigmaak. Depressie kom voor as ’n kind met ’n genetiese geneigdheid tot dié toestand onder groot stres verkeer.…

JOU liefde vir jou kind ken geen perke nie en jy wil jou spruit help op enige manier wat jy kan. Jy beskerm hulle teen die wêreld. Jy ry agterna as hul wiskundeboeke tuis agterbly. Jy takel laatnag ’n vergete skooltaak. Jy onthou om voor skool gou in die rugsakkie te kyk of alles vir die dag ingepak is. Jy bedoel goed, maar dié soort ingrypings kan ’n impak op jou kind se selfvertroue hê, meen die kenners. Kinders se selfbeeld word beinvloeddeur hul verhouding met hul ouers of ander gesagsfigure in hul lewe, sê Chanelle Visser, ’n kliniese sielkundige van Roodepoort. “Selfbeeld is die persepsie wat jou kind op grond van hul fisieke en karaktereienskappe van hulself vorm. Dis gegrond op ander se menings en persoonlike ervarings wat kinders…

“Malmal het dan al ’n foon; hoekom mag ek nie een kry nie?” kla jou kind. Of: “Maar hoekom mag ek nie op Instagram gaan as al my maats daarop is nie?” Of: “Nee, ek kyk nié te veel video’s op TikTok nie – hoekom moet ek my foon wegbêre?” En as jy eers bekommerd raak oor wat daar nou so geheimsinnig gelees en geskryf word op jou kind se skerm, hoor jy sommer gou: “Nee, Mamma mag nié kyk wat skryf ek op WhatsApp nie; dis privaat”. Dis genoeg om jou slapelose nagte te gee, want jyisbekom merd oor te veel skermtyd, die gevare van die sosiale media, onvanpaste, skadelike of misleidende inhoud, kuberboelies… Hoe moet jy jou kind beskerm as hy of sy aanlyn ’n lewe leef waarvan…

OUERSKAP is ’n reusetaak. Jy moet kophou met als, van jou huisen werklewe tot jou kroos se vordering, skoolwerk en buitemuurse aktiwiteite… Dit kan soms oorweldigend wees om soveel balle in die lug te probeer hou. Hierdie nuttige apps sal jou lewe so ’n bietjie makliker maak. MEDICLINIC BABY Swangerskap gaan gepaard met groot verandering en dit kan’nuitdagende tyd wees, veral as jy nie weet wat om te verwag nie. Dié app bevat inligting wat elke ma moet weet voor, gedurende en ná haar swangerskap. Jy kan jou baba se vordering weekliks dophou terwyl jy die dae aftel tot jou pienkvoet se koms. Kenners gee raad en daar is ook ’n handige joernaal waarmee jy deurentyd tred kan hou met jou gemoedstoestand. Prys Gratis Beskikbaar op Google Play Store…