Indholdsfortegnelse for 26-Apr-19 i Landbouweekblad

DIE enigste manier vir munisipaliteite om uit hul benarde geldelike posisie te kom, is om hul afhanklikheid van Eskom te verminder, sê mnr. Nhlanhla Ngidi, die hoof van energie en elektrisiteit by die Suid-Afrikaanse vereniging vir plaaslike regering (Salga). Ondanks die vereniging se pleidooie aan die regering laat die beleids- en regulatoriese omgewing munisipaliteite nie toe om krag direk van onafhanklike verskaffers te koop nie. Munisipaliteite se grootste bron van inkomste is die marge wat hulle verdien deur elektrisiteit van Eskom te verkoop. Met die onbetroubare voorsiening en stygende tariewe beraam die kliënte op wie munisipaliteite staatmaak, egter hul eie planne. “Munisipaliteite is afhanklik van groot nywerheids- en kommersiële kliënte wat besig is om hul eie inisiatiewe vir kragopwekking te ontwikkel. Dit kan rampspoedig vir die inkomste van dié munisipaliteite…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Só lyk grondbesit in Suid-Afrika ■ Moenie jouself blind staar teen geenbewerking — pionier ■ Wagyu: ‘Boere sit op goudmyn’ ■ Oorweeg dié sojaboon- en sonneblomkultivars ■ Boer stel maklike Excel-werkblad beskikbaar SPESIAAL ■ Nampo-bylae GESIN ■ Namibië: Dis vleiswêreld die! BESTUUR Goeie weidingsbestuur verg kophou, veral in droogtes en as jy hoëdrukbeweiding toepas. Programme is beskikbaar vir onberispelike rekordhouding, maar dit kos tot R600 per maand. Die Vrystaatse boer en oudsakeman mnr. James Stephen het ’n beproefde alternatief wat bestuur naatloos maak. FOTO: BERTIE COETZEE…

DR. FAFFA MALAN, bekende veearts van Pretoria, is een van die raadgewers op die televisieprogram Landbouweekliks en die harde werker agter die suksesvolle rubriek Vra vir Faffa op Landbou.com en in die tydskrif. Lees op bl. 40 meer oor sy loopbaan en sy toekomsplanne. HET JY NÁ SKOOL GESTUDEER? Ja, veeartseny op die Onderstepoort-kampus van die Universiteit van Pretoria. Maar ek leer nog elke dag. HET JY ’N STOKPERDJIE? Om kennis oor te dra en te leer hoe die natuur werk. WAAR HOU JY VAKANSIE? Die Krugerwildtuin. WATTER SPORTSPANNE EN -STERRE ONDERSTEUN JY? Die Springbokke, Proteas, Bulle, Mamelodi Sundowns, Manchester United, Roger Federer, Kevin Anderson en Ferrari.…

DIE internasionale konsortium wat Clover wil koop, is vasbeslote om voort te gaan met sy planne, ondanks die besluit van sy bemagtigingsvennoot, Brimstone, om hom aan die transaksie te onttrek. Brimstone, wat belange het in onder meer die Oceana-groep, Sea Harvest en Life Healthcare, sou ’n 15%-belang in die Milco SA-konsortium opgeneem het. Hy het egter op Vrydag 12 April in ’n verklaring op die JSE se Sens-nuusdiens sy beoogde onttrekking aan die konsortium bekend gemaak. Die Milco-konsortium het by navraag gesê die transaksie is nog heeltemal op koers en hy bly daartoe verbind. Hy het ook gesê hy is ten vol-le daartoe verbind om ’n groot swart ekonomiese bemagtigingsvennoot as deel van die transaksie te hê. Brimstone het reeds vroeër vanjaar sy deelname aan die konsortium heroorweeg nadat Boycott…

DIE genoteerde beleggingsmaatskappy Zeder het in ’n handelsverklaring gewaarsku dat sy waarde gedaal het weens Pioneer Foods se swakker prestasie. Die som-van-die-dele-waarde van dié genoteerde beleggingsmaatskappy, wat konsentreer op die landbou-, drinkgoed- en voedselbedryf, het aanhou daal namate sy aandeelprys onder druk gekom het. Die daling word onder meer toegeskryf aan swak sentiment jeens die sektor waarin hy beleggings doen. In sy handelsverklaring op die JSE se nuusdiens, Sens, sê Zeder sy som-van-die-dele-waarde was einde Februarie R5,64 per aandeel. Dit is 28% laer as ’n jaar gelede. Die maatskappy bereken dié waarde deur die markprys van die JSE-genoteerde beleggings en markverwante waarde van sy ongenoteerde beleggings te gebruik. Sy grootste belegging is sy belang van 27% in Pioneer Foods. Laasgenoemde se aandeelprys het in die oorsigtydperk met sowat 37% gedaal.…

DIE feit dat Pannar plaaslike sorghumteling staak, beteken allermins dat Pannar se eienaar, Corteva Agriscience, in die toekoms gaan ophou om graansorghumsaad te verskaf. Dít was die reaksie van mnr. John Odendaal, nasionale bemarkingsbestuurder van Pannar, nadat dit op onlangse Graan SA-streekvergaderings rugbaar geword het dat die plaaslike teling van sorghumkultivars afgeskaf word en vervang word met ’n proefprogram van sorghumsaad uit die buiteland. Die verskillende kultivars wat reeds in veral Suid-Amerika geteel is, sal dan plaaslik geproef word. Die kultivars wat die beste by plaaslike omstandighede aanpas, sal bemark word. Corteva Agroscience besit onder meer Pannar, DuPont Pioneer en Dow Agroscience. GROTER SAKE-EENHEID “Pannar se graansorghumteelprogram is nou deel van Corteva se wêreldwye program, wat ons toegang gee tot baie groter bronne van die beste teelmateriaal en lyne wêreldwyd,”…

KORTOM ■ Suid-Afrikaanse uitvoerbedrywe het goed presteer vanweë die betreklik swak wisselkoers van die rand en omdat hulle na sterk markte uitvoer. ■ Die bruto inkomste van die landbou het verlede jaar gestyg, maar die netto inkomste het gedaal. ■ Handelsbanke begin toenemend kyk na kontantvloeistabiliteit oor die afgelope vyf jaar wanneer hulle oor lenings aan boerderye besluit. Die jaar 2018 was nie ’n goeie jaar vir ekonomiese groei nie. In van die kwartale was ekonomiese groei negatief en die verbruikersmark was onder druk. In die hele jaar was die ekonomiese groei net 0,8% teenoor 1,4% groei in reële terme in 2017. Die Suid-Afrikaanse ekonomie het die afgelope paar jaar al hoe stadiger gegroei, terwyl die land se handelsvennote sterk ekonomiese groei beleef het. Landboubedrywe wat uitvoer, het noodwendig na…

LIGGING Wolseley, Wes-Kaap Mnr. Nicholas Dicey draai sy rug moeilik op verantwoordelikheid en uitnodigings. (Jy sal hom ook nooit met ’n flou verskoning betrap om ’n vergadering te ontduik nie.) Dit was met dié rigtinggewende sin vir pligsgetrouheid en verantwoordelikheid dat hy ingestem het om verkies te word tot president van die internasionale appel- en peerorganisasie (Wapa, oftewel die World Apple and Pear Organisation). “Hoe sê jy nee vir só iets? Dit is ’n groot eer en ek dink altyd dit is goed om naby die vuur te sit. As president gaan ek nie noodwendig eerste iets hoor of so nie, maar die kontakte wat jy as verteenwoordiger van Suid-Afrika opbou, is goed vir persoonlike groei en ook vir Suid-Afrika as ’n land.” Dicey is die eerste Suid-Afrikaner wat as…

WATTER TEGNOLOGIE IS ONMISBAAR IN JOU BEROEP? Elektroniese kommunikasie. ’n Mens kan nou met enigiemand ter wêreld gesels en inligting bekom of gee. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? Maak jouself sterk deur jou met sterker mense te omring. WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JY IN JOU LOOPBAAN GEMAAK HET? Ek is soms te haastig, want ek wil alles nóú gedoen hê. WIE WAS JOU MENTOR? Ek kan nie een uitsonder nie. My professore en mede-veeartse. Ek leer elke dag by hulle. WAT IS DIE GROOTSTE PROBLEME IN VEEARTSENY? Om by te bly met al die nuwe ontwikkelings en natuurlik die vierde revolusie. HOEKOM SAL JY ’N BEROEP AS VEEARTS BY JONG MENSE AANBEVEEL? Jy sal altyd ’n werk hê, want mense moet eet.…

Bloem-veeprodukte het twee produkte waarmee veeboere diere se horings kan behandel. Die ontwerp van Keystone se Amerikaans vervaardigde onthoringtang, die Convex Junior 200, is eenvoudig, maar met ’n kragtige werking. Volgens die vervaardiger hoef ’n mens nie die lemme te verwyder om dit te slyp nie. Ou lemme kan egter in ’n kits vervang word. Die handvatsels is van esdoringhout en kan baie hefboomkrag toepas. ’n Taai horing kan met een snyslag verwyder word om die minste pyn, ongemak en bloeding te veroorsaak. Vier modelle is beskikbaa r . Die meeste veeboere verkies ’n model m e t ’n wye snykant vir volwasse diere en ’n kleiner een vir kalwers. Die Suid-Afrikaanse vervaardiger van Bauernof-onthoringpasta sê dié pro d uk is verlede jaar gebruik om sowat 150 000 kalwers te…

Australië kan nie by Suid-Afrika kers vashou wat melkproduksiestelsels en winsgewendheid betref nie, het mnr. Basil Doonan, ’n onafhanklike melkplaaskonsultant van Tasmanië, ’n paar jaar gelede op die negende SA Grootkudde-konferensie in Port Elizabeth gesê. Het die prentjie intussen verander? Doonan gaan vanjaar weer ’n spreker wees op die elfde SA Grootkudde-konferensie. Dit word van 3 tot 5 Junie by The Boardwalk in Port Elizabeth aangebied. Die tema is “Stop, herkalibreer en herhaal!” Die eerste konferensie van dié aard is 20 jaar gelede gehou omdat die Suid-Afrikaanse melkbedryf nie mededingend genoeg was nie. Om ’n groot melkkudde op ’n volhoubare koers winsgewend en doeltreffend te bestuur, verg deurlopende aanpassings, verstellings, kennis en die voordeel van ander boere en kundiges se ervaring en navorsing. Tegniese onderwerpe en ingewikkelde besprekings oor alles…

Wapenverslawing, waaraan ek ly, dwing my om by elke kluis waarby ek verbyloop, te wonder wat daarin versteek is. Dikwels moet ek vra: “Nou wat lê daar agter in die lap toegedraai?” Dit is meestal ’n 7.65-pistool of ’n .38 Special, maar nou en dan is dit iets baie interessants, soos ’n ou .455 Webley of 7.63 Mauser Broomhandle. In ander kluise is wonderlike dinge, soos .357- Colt Pythons en 9 mm-Glocks. Maar wat ons ook al het, almal kan groot plesier verskaf. In my studentejare was ek brandarm, maar ek kon vir my ’n .22-Rohm-rewolwertjie koop. ’n Treurige wapentjie wat soms net drie uit die ses patroontjies gevuur het omdat die slagpen swak ontwerp en die haan se veer bra slap was. Met hom kon ek egter aan die…

Dit is interessant hoe die ouderdom ’n mens terugneem op die pad van gister en eergister. Die herinneringe is gewoonlik ’n mengsel van goed en sleg. Dit is verstandig as ’n mens die slegte herinneringe, soos koue koffie van gister, eenkant stoot en jou net verlustig in die mooi dinge. In my geval het ek as plaaskind soveel lekker dinge beleef wat ek oor en oor kan herleef, soos ’n rolprent waarvan jy nooit genoeg kan kry nie. Vra jy my of ek daardie tyd wil terughê, weet ek nie so mooi nie. Hoe gou word ’n mens nie bederf nie! As plaaskind het ons nie elektrisiteit geken nie. Vandag nog, as ek die reuk kry van ’n kers wat doodgeblaas word, sweef ek in my gedagtes na die buitekamer…

Die mark vir granate bars steeds uit sy nate en geniet ’n groeikurwe met ’n vraag wat die aanbod aansienlik oorskry. Me. Nina Viljoen, ’n landbouekonoom van Hortgro, het in ’n oorsig oor die granaatbedryf gesê dié vrug is verlede jaar op altesaam 932 ha kommersieel verbou met die grootste aanplantings langs die Bergrivier en by Wellington, Malmesbury en Bonnievale. Die kultivar wat in die gewildste is, is Hershkowitz wat in 14% van die aanplantings, hoofsaaklik in die Wes-Kaap, voorkom, gevolg deur die kultivar Acco (11%). Die ander kultivars is minder as 3% van die boorde. Suid-Afrika het in die vorige produksiejaar ’n afname van sowat 19% ondervind toe 1,168 miljoen kartonhouers van 3,8 kg uitgevoer is. In 2017 is meer as 1,44 miljoen kartonhouers uitgevoer. Die gewildste uitvoerkultivar in…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in die Wes-Kaap vanaf verlede Februarie tot Januarie vanjaar. In 55,6% van die distrikte is stygende prysneigings waargeneem. Dit lyk asof die dalende neiging van die vorige paar jaar omdraai. In streke wat steeds swaarkry weens die droogte, het pryse egter grootliks gedaal. Altesame 500 ooreenkomste is in 27 distrikte gesluit, wat 280 728 ha teen R3,937 miljard behels het. Daar was 42 transaksies van kleur – 8% van die totaal. Dié soort transaksies sluit in verhandelings tussen individue (31), staatsaankope van landbougrond (5) en grond wat vir stedelike ontwikkeling verkry is. Dié proses het 12 603 ha (4,5% van die totaal) teen R256 miljoen (6,5% van die to-tale waarde) behels. Uit die…

BOEREDAE 9 MEI: Winetech en Vinpro se streeksinligtingsdag vir die Swart-land, Fynbos-landgoed, Paardeberg. Gaynor Fortuin, 021 276 0432, e-pos: gaynor@vinpro.co.za, web: www.vinpro.co.za 29 MEI: Plaasbesoek aan Andrew Jordaan, Voermol se Skaapboer van die Jaar, Cradock. Leon de Klerk, e-pos: leondeklerk@ vodamail.co.za, 082 901 1073; Raymond Rudman, e-pos: raymond.r@tiscali.co.za, 082 571 2944. FEESTE, EKSPO’S 25 APRIL-1 MEI: Landbouweekblad se Eeufees-voorbladuitstalling by die Suidoosterfees, Kunstekaap-teatersentrum, Kaapstad. E-pos: jacolette.kloppers@ landbou.com 5 MEI: Wittenberg-boeremark, Piet Retief, Mpumalanga. E-pos: wittenberg@skyafrica.co.za, web: www.wittenbergschule.co.za/home 22-23 MEI: Ensminger-varksimposium, Aha Kopanong-hotel en -konferensiesentrum, Benoni, Gauteng. Web: www.ensminger symposium.co.za, e-pos: info@ ensmingersymposium.co.za 4-7 JUNIE: Hortgro se tegniese simposium. Thea van Zyl, e-pos: thea@hortgro.co.za, web: www.hortgro.co.za, 021 870 2900. KONFERENSIES 20-22 MEI: Ruvasa-kongres, Coastlands Umhlanga-hotel en -konferensiesentrum, Umhlanga.Web: www.vetlink.co.za, e-pos: conferences@vetlink.co.za, 012 346 1590. 21 MEI: RPO se nasionale veediefstalforum, Pretoria.…

Drakensbergers is bekend om hul uitstekende weidingsvermoë en aanpasbaarheid in verskeie veldtoestande. Die rol van vee om natuurlike veld te bestuur en verbeter, is ’n bestuursfaktor wat boere met groot vrug kan gebruik. Prof. Klaus Kellner, ’n veldkenner verbonde aan die skool vir biologiese wetenskappe en die eenheid van omgewingswetenskappe en bestuur aan die Noordwes-Universiteit se Potchefstroom-kampus, deel in hierdie artikel ’n paar insigte wat hy oor jare opgedoen het, veral in die droër savanne-gedeeltes van Suid-Afrika. Danksy sy navorsing en ervaring rakende die beste benutting van grond het hy ’n unieke perspektief op weidingsbestuur, grondverbetering en hoe om grasveld en natuurlike weiding te bestuur en te verbeter. BESTE PRAKTYKE “Bepaal watter tipe veld op jou plaas voorkom. As jy nie self die kennis het om grasspesies of onkruide te…

R755 000 Altesaam R755 000 is ingesamel op die sesde jaarlikse gholfdag wat die VKB-groep op Clarens aangebied het ten bate van Vrystaat Landbou se veiligheidsafdeling. Dit is R145 000 meer as verlede jaar. Altesaam 39 spanne het deelgeneem, en pryse van sowat R90 000 was op die spel. Mnr. Koos Janse van Rensburg, besturende direkteur van die VKB-groep, sê met die gholfdag kan VKB “hande vat met sy verskaffers” en boere ondersteun. – Michelle van der Spuy R3,3 miljoen Die Imvamba Co-operative Fund, wat deur die Oos-Kaapse Ontwikkelingskorporasie bedryf word, sê hy het R3,357 miljoen oor drie jaar toegewys aan sewe koöperasies om aartappelproduksie in die OR Tambo-distriksmunisipaliteit te verhoog. Net 5% van die aartappels wat inwoners verbruik, kom uit dié distrik – 55% kom uit die naburige Joe…

‘Dit is duidelik dat daar ’n aansienlike vertraging sal wees voordat China die verbod sal ophef.’ MNR. DEON SAAYMAN, bestuurder van Cape Wools, oor die terugvoer van Chinese amptenare oor die verbod wat dié land op Suid-Afrikaanse wol ingestel het weens die beken-klouseer-uitbreking. Bl. 15 ‘’n Verdagte met ’n selfgemaakte wapen het op ’n boer afgestorm toe die boer hom betrap het.’ MNR. CONRAY BOTHMA, veiligheidsbeampte in Bothaville, oor die groeiende voorkoms van mieliediefstal in die Vrystaat. Bl. 14 ‘Die vordering wat die maatskappy met nuwe kultivars maak en sy prestasie in plaaslike toestande sal uiteindelik bewys of die strategie suksesvol is.’ MNR. CORNÉ LOUW, senior ekonoom van Graan SA, oor Pannar se besluit om eerder oorsese sorghum plaaslik te toets as om kultivars plaaslik te teel. Bl. 22 ‘Ons…

MET talle gevalle van groenmieliediefstal wat die afgelope tyd in die Vrystaat begin kop uitsteek het, maan Vrystaat Landbou boere om betyds voorsorg te tref om die diefstal van vragte mielies gedurende strooptyd te probeer voorkom. Dr. Jane Buys, veiligheidsrisiko-ontleder by Vrystaat Landbou (VL), maan boere om nie vragmotors, stropers of ander werktuie wat nog gestroopte mielies in het, oornag op landerye te los nie, want hulle word gereeld leeggesteel. Sy moedig boere ook aan om indien moontlik hul vragte te weeg sodat hulle kan weet as ’n kleiner vrag by die silo afgelaai word as wat die plaas verlaat het. Soms sal vragmotorbestuurders op pad na die silo waar die vrag gelewer moet word, by ’n ander silo aanry en ’n deel van die vrag teen ’n laer prys…

’N GROEP kwaadstokers is aangekla van brandstigting, intimidasie en kwaadwillige saakbeskadiging nadat alle hel vroeër vandeesmaand op ’n plaas in die Donnybrook-omgewing aan die KwaZulu-Natalse Suidkus uitgebreek het. Mnr. Charles Anderson, die eienaar van Emerald Dale Farms, sy lojale werkers en sy familie was heeltemal uitgelewer toe ’n groep van sy huidige en voormalige werkers sy plaaspaaie op Maandag 8 April met brandende bande versper het. Sy werkers kon nie by die werk kom nie en sy saagmeule en melkery is tot stilstand gedwing. Bure moes hom help om sy 1 400 koeie te melk. Die kwaadstokers het Anderson vroeër voor ’n ultimatum gestel om die Zimbabwiërs wat vir hom werk, voor 8 April in die pad te steek, of daar sou “moeilikheid” wees. Uit die 350 mense aan wie…

DIE benadering om kleinboere te kry om produkte na gelang van markaanvraag te produseer, blyk vrugte af te werp. Volgens die departement van landbou, bosbou en visserye het meer as 743 kleinboere voordeel getrek uit sy gidsprogram waar boere geleer word om eers markvereistes te ken, voordat hulle produkte begin produseer. Dié program word in vennootskap met die Japanse regering aangebied. Die kleinskaalse bemagtigings-en-bemarkingsbenadering tot tuinbou is by kleinboere in Mpumalanga, KwaZulu-Natal en Limpopo toegepas. Hulle word ondersteun deur Japanse tuinboukenners. Mnr. Khaye Nkwanyana, woordvoerder van die minister van landbou, bosbou en visserye, sê die boere het nou toegang tot die mark en het geleer hoe om self ’n mark te vind. Hul produkte word op die formele en informele mark verkoop. Alle provinsies sal hierdie benadering begin volg. Meer…

BEESBOERE sal hul strategieë moet aanpas om deel te kan hê in die snelle groei wat vir die rooivleisbedryf verwag word. Dit was die boodskap van mnr. Dawie Maree, hoof van landbou-inligting en bemarking by FNB Landbou, met die besoek aan die plaas van mnr. John Eustace, Voermol se Beesboer van die Jaar vir 2018, op Voermol se Nasionale Beesboer van die Jaar-boeredag naby Underberg. Hy het verwys na die buro vir voedsel- en landboubeleid se vooruitskouing dat die rooivleisbedryf na verwagting oor die volgende 10 jaar met sowat 2,4% per jaar sal groei en beesboere sal dwing om hul strategieë aan te pas om voordeel uit daardie groei te trek. Volgens Maree is die verbruikerslandskap besig om te verander, met ’n groot verskuiwing van gemarginaliseerde verbruikers wat verminder en…

DIE Suid-Afrikaanse rooibosraad (Sarc) het R4,5 miljoen in navorsing oor die volgende 12 maande belê om die medisinale eienskappe van dié gewas te ondersoek. Volgens mnr. Martin Bergh, voorsitter van Sarc en uitvoerende hoof van Rooibos Beperk, word dié bedrag in geheel deur die raad gefinansier, sonder enige staatshulp. Mnr. Joe Swart, mede-eienaar van Joekels-rooibosteeverpakkers en navorsingsdirekteur van Sarc, sê dit is belangrik om wetenskaplike bewyse te verkry oor die medisinale eienskappe van rooibostee. “Baie ander krui-gebaseerde behandelings het nie bewyse nie. Weens die toenemende gebruik van natuurlike bestanddele vir ’n gesonde lewenstyl wêreldwyd is dit noodsaaklik dat Sarc betroubare data inwin oor rooibos se genesende potensiaal. “Sarc het oor die afgelope dekade baie hulpbronne in die navorsing belê en ons het ’n opwindende stadium bereik. Ons het nou gevorder…

SUID -AFRIK A is 13de op die lys van die grootste bydraers tot kweekhuisgasse ter wêreld. Nogtans is Afrika steeds die kleinste bydraer van alle vastelande, maar ook die kwesbaarste ten opsigte van die invloed van klimaatsverandering. Die invloed van klimaatsverandering is nie beperk tot ’n toename in temperatuur en veranderende reënvalpatrone nie, maar ook tot ’n toename in intensiteit en frekwensie van droogtetye, hittestres en vloede. Die landbou word nie net beïnvloed deur klimaatsverandering nie, dit dra ook daartoe by. Nie alle produksiestelsels het egter dieselfde impak nie. BEWARINGSLANDBOU Die kenmerke van bewaringslandbou beteken dat dit een van die stelsels is wat die beste toegerus is om by te dra tot die verligting van klimaatsverandering omdat dit die vrystelling van koolsuurgas beperk. Bewaringslandbou is ’n stelsel wat geen of…

’n Kaapse waterekoloog het die gesogte 2019 Stockholm-prys vir water gewen vir haar deurslaggewende bydrae tot wêreldwye rivierbestuur. Dr. Jackie King was amper 40 jaar lank verbonde aan die Universiteit van Kaapstad, waar sy ’n navorser, dosent en nagraadse studieleier was. Volgens haar benoeming vir die prys het sy “die wetenskaplike begrip van watervloei bevorder, wat besluitnemers die metodes en middele gegee het om die volle omvang van koste en voordele te beoordeel in die bestuur of ontwikkeling van rivierstelsels”. Sy spesialiseer in die ontwikkeling van metodes om te bepaal hoeveel water nodig is om riviere se ekostelsels te onderhou, wat gelei het tot die vroeë ontwikkeling van sulke metodes vir Suid-Afrika. Hierdie metodes is vervat in die land se Nasionale Waterwet (Wet 36 van 1998). Sedert 1997 het sy…

Groot getalle boere het gestroom na geleenthede waar die toekoms van gewasse, opbrengs en weerstandigheid onder die vergrootglas geplaas is. Verskeie kenners het op Bayer en Dekalb se Createkonferensies op Secunda en Bothaville vertel hoe boerdery vorentoe gaan verander namate die pas versnel om kos volhoubaar te produseer. Volgens mnr. Andrew Bennett, bestuurder van tegnologie-ontwikkeling by Bayer, is dit moeilik om te voorspel waarheen tegnologie in die landbou op pad is. Die grootste waarde kan lê in die bekendstelling van nuwe tegnologie waarmee weerstandige insekte bestry kan word, asook nuwe onkruiddoderweerstandige kultivars om dié te vervang waar weerstand teen bestaande tegnologie opgebou het. Hy sê die grootste potensiaal vir die bestryding van weerstandigheid is in die aanwending van Crispr (clustered regularly interspaced short palindromic repeats), ’n natuurlike beskermingsmeganisme wat in…

Slim werk het dié Boerbokfamilie die afgelope vier dekades gevestig as een van die toonaangewendste telers van dié ras. Mnr. Abraham Burger van die plaas Rietfontein naby Griekwastad som sy pa, Lukas, se geheim vir sukses die afgelope 41 jaar só op: “Boerderytoestande is deesdae so straf en mededingend dat harde werk eenvoudig nie meer genoeg is om winsgewend te boer nie. Boere moet hard én slim te werk gaan om die boeke te laat klop.” Die Burgers is nóú betrokke by die voorbereiding van hul skoudiere, en die lang lys prestasies getuig hiervan. In 1996 het Lukas in Amerika ’n versorgingsraamwerk vir kleinvee teëgekom wat daarop gemik is om arbeid te bespaar. Met dié raamwerk word ’n bok met ’n windas tot ’n gemaklike werkhoogte opgehys. Die operateur hoef…

Nie almal kan groot begin boer nie, maar om kinders se belangstelling in boerdery en kosproduksie te prikkel het die span by My Eco Sprout met ’n blink plan vorendag gekom. Dié reeks bevat verskillende groente en grane wat kinders (en grootmense) maklik in ’n tuin of blombakke kan kweek. In die reeks is daar beet, ertjies (R55 elk per pakkie) en selfs “aarbei”-springmielies wat teen R85 per pakkie verkoop word (foto). Die pakkies met saad, groeimedium, aanwysings en prettige verpakking kan aanlyn bestel word. Daar is ook nuttige wenke vir geskenkpakkies om Boet en Sus se maats ook aan te moedig om op klein skaal te begin boer. Pryse wissel, maar is billik as die inhoud van elke pakkie in ag geneem word. Die afleweringskoste word per bestelling bereken.…

Vanjaar se Suiwelproduk van die Jaar, die bok-en-beesmelkk a a s St. Francis of Ashisi van die Belnori-boetiekkaasmakery van Bapsfontein, Gauteng, is einde Maart tydens die Agri-Expo-Qualité-geleentheid aangewys. Die wenners is by GrandWest in Kaapstad aangekondig (sien ook bl. 84). Die Suiwelproduk van die Jaar-prys is aan die egpaar mnr. Norman en me. Rina Belcher oorhandig. Hulle is sedert hul aftrede heeltydse kaasmakers en melkbokboere. Agri-Expo is sedert 1834 by die suiwelbedryf betrokke en bied die SA suiwelkampioenskapskompetisie en die SA Kaasfees aan. Agri-Expo het die Qualité-merk vir suiwelprodukte van uitsonderlike gehalte in 2000 bekend gestel. Vanjaar is slegs 16 suiwelprodukte – van botter tot sagte kaasballetjies – vir die Qualitémerk gekeur. Die produsente wat die Qualité-merk ontvang het, is Parmalat (3), Lancewood (3), Clover SA (2), Fair Cape Dairies…

Jagveld-panskons Christine Chapman van die plaas Good Hope naby Gobabis maak hierdie heerlike skons graag vir ontbyt. ■ 1 ekstragroot eier ■ 125 ml room ■ Paar druppels asyn of suurlemoensap ■ 60 ml melk ■ 500 ml koekmeel ■ 20 ml bakpoeier ■ 15 ml suiker ■ 3 ml sout ■ 190 ml cheddarkaas ■ 125 ml botter Voorverhit die oond tot 180 °C. Smeer ’n middelslag- oondvaste bak met botter. Klits die eier en voeg die room, asyn of suurlemoensap en melk by. Meng die meel, bakpoeier, suiker, sout en kaas in ’n mengbak en voeg die roommengsel daarby. Meng alles goed saam. Skep die deeg in die gesmeerde oondbak en sny dit met ’n warm mes in porsiegrootte blokke. Smelt die botter en gooi dit oor die…

Bewaringslandboupraktyke is onontbeerlik vir volhoubare landbouproduksie. Bewaringslandbou sluit die oordeelkundige beweiding deur vee in om landbou-ekostelsels te herstel. Dit stimuleer plantegoei in die veld, help met die neerlegging van koolstof en verhoog die produktiwiteit van aangeplante en natuurlike weiding. Die Drakensberger se natuurlike aanpassingsvermoë en gehardheid maak van hom die ideale vennoot vir gewasboerderystelsels wat ’n veevertakking insluit. Om as ’n saaiboer skielik ook ’n veeboer te word, kan moeilik lyk. Met die Drakensberger hou dié nuwe boerderyvertakking egter groot geleenthede in om jou lande se gesondheid te verbeter en boonop meer wins te maak. Die vestiging van ’n koei-kalfkudde kan vermaklik word deur met die aankoop van speenverse te begin. Dit gee die verse kans om goed aan te pas voordat hulle by die bul moet kom en begin…

As sub A-seuntjie begin ek gereeld op my beste vriend, Leon Coetzer, se familieplaas in die Bonthoeke kuier. Dis koue wêreld, afgeleë en wild — dié plaas van oom Saai en tannie Rina wat ons oor naweke met ons windbuks platloop. Tannie Rina ken bederf. Vrydagaande is dit snoesig voor die TV onder ’n dik duvet, warm melktee en ’n pak Zoo-koekies. Dit kan nie veel beter nie. Een aand lê en kyk ons John Sturgess se 1957-fliek Gunfight at the O.K. Corall met Burt Lancaster in die hoofrol. Dit vertel die storie van die befaamde sheriff Wyatt Earp en hoe hy, sy twee broers en ’n sieklike Doc Halliday op ’n dag die boelies en skurke van die Wilde Weste eens en vir altyd op hul plek gesit het.…

REGERING SLOER MET WETTIGE MARK VIR DAGGA Onsekerheid heers oor wanneer Suid-Afrika ’n wettige mark vir die verkoop van dagga gaan hê. ’n Dagga-ekspo is onlangs vir die eerste keer in Kaapstad aangebied. Daaruit is dit duidelik dat dié gewas aan Afrika groot sakegeleenthede bied. Die eerste vier lisensies om dagga vir die farmaseutiese mark te verbou, is op 1 April deur die reguleringsowerheid vir Suid-Afrikaanse gesondheidsprodukte uitgereik. Die gebrek aan ’n plaaslike mark vir die wettige verkoop van die produk dwing die lisensiehouers egter om ooreenkomste met buitelandse maatskappye aan te gaan. Geen waardetoevoeging kan op plaaslike bodem plaasvind nie. Die plaaslike daggabedryf kan binne vier jaar nagenoeg R27 miljard per jaar vir die plaaslike ekonomie werd wees. Sal jy die verbouing van die gewas oorweeg? wou LBW by…

DIE uitbreking van Afrika-varkpes in Noordwes is ’n geïsoleerde voorval wat geen risiko vir die land se varkvleisbedryf inhou nie. Só sê mnr. Johann Kotzé, uitvoerende hoof van die Suid-Afrikaanse Varkprodusente-organisasie (Savpo), nadat hy gister met verteenwoordigers van Noordwes se departement van landelike, omgewing- en landbou-ontwikkeling vergader het. Die uitbreking is op ’n afgeleë wildplaas in die munisipaliteit Ditsobotla naby Lichtenburg. Die plaas is sowat 10 km buite die varkpes-beheerarea. Daar is geen kommersiële varkprodusente in dié gebied nie. Vier sôe, ses babavarkies en 28 wildevarke het weens die uitbreking gevrek. Hul karkasse is vernietig. Al die varkies is op die plaas gebore. Dr. Nelmarie Kruger-Rall, staatsveearts, het die plaas onder kwarantyn geplaas. Savpo sal die departement help om toesig oor die plaas en omliggende gebiede te hou, terwyl die…

OM sy ekonomie terug op koers te kry en op koers te hou, is daar vier potensieel deurslaggewende faktore waaraan Suid-Afrika moet aandag gee, sê mnr. Theo Vorster, ekonomiese kommentator van Galileo Capital. Daarvan is die eerste en die belangrikste die grondkwessie. “Ek dink nie iemand kan stry dat Suid-Afrika beter welvaartverdeling nodig het nie. Ons moet wegkom van die situasie waar party mense baie het en ander byna niks nie, en ’n inklusiewe ekonomie skep,” sê Vorster. Hy waarsku egter dat dit rampspoedig vir die ekonomie sal wees as die land die eiendomsvraagstuk verkeerd benader. “Solank dit ’n rasionele proses is wat deur mense soos Dan (Kriek, van Agri SA) gerig word, het ons ’n kans,” het hy op Wildbedryf SA se kongres in Pretoria gesê. Vorster meen Kriek,…

1 KENIA| Hongersnood dreig oor droogte Die Keniaanse regering waarsku dat misoeste, waterskaarste, veeverliese en wanvoeding kan toeneem indien die droogte nie gebreek word nie. Mnr. Eugene Wamalwa, die staatsekretaris van devolusie, droë en halfdroë streke, sê minstens 1,1 miljoen mense in 13 distrikte het dringend voedselhulp nodig. Graanboere in die noordelike Slenkdalgebied, die weste, die kusgebiede en dele van Nyanza se opbrengs sal weens laat aanplantings laer wees as gewoonlik. Melkpryse het weens voorraadtekorte in die meeste supermarkte met nagenoeg Sh5 (R0,70) gestyg. Die regering het tot dusver Sh1,8 miljard (R250 miljoen) beskikbaar gestel vir droogtehulp, en 26 200 sakke mieliemeel is versprei. — Daily Nation 2 NIGERIË | Nuwe wet moet landbou help moderniseer ’n Wetsontwerp vir die landbou, nywerhede en modernisering, wat tans voor die…

DIE Graanhanteringsorganisasie van Suid-Afrika (Gosa) en die landbousakekamer Agbiz se graanafdeling, Agbiz Grain, gaan voortaan nouer saamwerk. Me. Annatjie Loio het ná 16 jaar as Gosa-voorsitter uitgetree op die organisasie se jaarvergadering, wat verlede maand op Langebaan in die Wes-Kaap gehou is. ’n Nuwe voorsitter is nie dadelik aangewys nie, en sal op die volgende raadsvergadering op 12 Junie aangekondig word. Volgens mnr. Hein Rehr, Gosa-raadslid en eienaar van National Fumigants, is dié besluit geneem om tyd toe te laat vir die afhandeling van samesprekings met Agbiz. Oorvleueling tussen Gosa en Agbiz Grain het raadslede van dié twee organisasies gedwing om in gesprek te tree oor moontlike samewerking, het Rehr gesê. Prof. Johan Willemse was die bemiddelaar van die samesprekings. ’n Samewerkingskomitee met twee lede elk van Gosa en Agbiz…

Suid-Afrika se beken-klouseervrye status vir rooivleisuitvoer is in Januarie opgehef ná ’n uitbreking van dié siekte in Limpopo. Die land se internasionale uitvoer van alle rooivleis het van Desember tot Januarie met 71% gedaal. Die gevolg was ’n skerp daling van beesvleisuitvoer na Wes-Asië en Afrikalande, onder meer die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) en die Suid-Afrikaanse Doeaneunie (SADU). Uitvoer na Asië het met 69% gedaal, na SADU-lidlande met 79% en na SAOG-lande met 67%. Hoewel uitvoer skerp gedaal het, het die uitvoerprys van rooivleis op dieselfde vlakke as voorheen gebly. Suid-Afrikaanse rooivleis het die afgelope 12 maande, tot einde Februarie, ’n gemiddelde uitvoerprys van R62/kg gerealiseer. Die uitvoerprys vir rooivleis het van R58,60/kg tot R67,70/kg gewissel. Die gemiddelde uitvoerprys wat in Februarie behaal is, was R60,80/kg. Ná die uitbreking het Suid-Afrika…

Boere wat al deur ’n land geswoeg het met mielies wat geknak het terwyl hulle nog groen was of stele wat vervleg het, kan oor ’n paar jaar deur ’n ontwikkeling van ’n korter mielie deur Bayer CropScience van dié teëspoed verlos word. “Binne die volgende twee of drie jaar sal ons dit (die korter basters) aan produsente demonstreer om hulle ’n gevoel te gee van hoe dit op hul plase sal werk,” sê mnr. Bob Reiter, hoof van navorsing en ontwikkeling van Bayer CropScience. “Ek dink dis bietjie soos dít wat ons tydens die Groen Revolusie van Norman Borlaug ervaar het.” Volgens Reiter sal dit ’n soortgelyke “fundamentele verskuiwing” tot gevolg hê ten opsigte van die manier waarop oeste geproduseer word en boere “bykomstige produktiwiteitswaarde kan ontsluit”. Kortgatmielies is…

Boere moet baie struikelblokke oorkom. Een van die faktore wat ’n nadelige uitwerking op die landbousektor het, en vir boere baie probleme kan skep, is die gebrek aan opvolgbeplanning ingeval hulle te sterwe sou kom, medies ongeskik sou raak of ernstig siek sou word. In ’n berig op Graan SA se webwerf is gesê: “Baie van ons land se boerderye word as familie-ondernemings bedryf en vorm dus die fondasie van ons land se landbousektor. Wat met familieboerderye bedoel word, is dat dit vanaf die ouer geslag na die jonger geslag oorgedra word. Navorsing toon dat familie-ondernemings slegs 30% suksesvol na die tweede geslag en slegs 10% suksesvol na die derde geslag oorgedra word. Dit kan nie regstreeks op die Suid-Afrikaanse landbousektor toegepas word nie, maar navorsing toon ook verskeie familieplase…

Met vanjaar se mielieoes in die skemer van sy bestaan, is dit byna tyd om aan die volgende oes te begin dink. Die Universiteit van Ohio se landbouvoorligtingsafdeling publiseer jaarliks sy eFields-verslag met proefresultate van mielie-, sojaboon- en ander akkerbougewasse. Dié proewe beslaan die “standaard”-kultivar, stand en bemestingsproewe, maar sluit ook toetse op die nuutste tegnologie in. Een van die interessante studies wat vanjaar ingesluit is, is die resultate van ’n hoëspoedmielieplantstudie. In die strewe tot toenemende produktiwiteit het die wydte van mielieplanters die afgelope 50 jaar voortdurend toegeneem totdat die praktiese maksimumwydte in 2009 bereik is met die bekendstelling van John Deere se DB120-planter. Met 48 rye gespasieer teen 76,2 cm dek dié kolossale planter 36,57 m per gang. Daarna het vervaardigers hul klem verskuif na die verhoging van…

KORTOM ■ Dok Faffa probeer deur sy beroep as veearts om die landbou se belangrike rol in voedselsekerheid en -veiligheid te beklemtoon. ■ Hy veg onverpoos teen probleme soos soönoses en weerstand teen antibiotika, en vir groter toegang tot opleidingsgeleenthede. ■ Dit is belangrik dat Suid-Afrika ’n behoorlike naspeurbaarheidstelsel instel soos in Namibië en Botswana, waar alle vee volgens wet behoorlik gemerk word om identifisering te verseker. “Lekker boer!” het al volksbesit geword sedert die beminde veearts dr. Faffa Malan begin het om sy bydrae op die TV-program Landbouweekliks met dié woorde af te sluit nadat hy kykers praktiese raad oor dieregesondheid gegee het. Ongeag waar hy in die landbouwêreld beweeg, ken baie hom, en dié wat nog nie blad geskud het nie, wil hom graag ontmoet. Malan se innemende…

Die meeste plaasaanvalle word gepleeg met drie faktore wat in die aanvallers se guns tel: Inligting, getalsoorwig en vuurwapens. Tegnologie soos selfoonen radiowartoestelle (jammers of scramblers) van militêre oorsprong begin ook ’n rol speel, maar sal afsonderlik behandel word en kom nog nie so algemeen voor nie. Inligting word in die meeste gevalle bekom vóór die misdaad plaasvind, en daar is byna altyd sprake van “binne-inligting” wat óf deur bronne óf deur verkenning ingewin word. Die meeste aanvalle word só beplan dat daar ’n groot getalle-oorwig aan die kant van die aanvallers is. Die aanvallers is ook altyd gewapen en soek meestal na nog vuurwapens. In dié reeks rubrieke gaan elke faktor van ’n plaasaanval bespreek en ingespan word om ’n teenreaksieplan te ontwikkel. In dié rubriek gaan dit om…

Die MH11-koplamp van Ledlenser kan met ’n slimfoontoepassing – Ledlenser Connect – en Bluetooth-tegnologie beheer word. Dié gesofistikeerde flitsligte en koplampe is ideaal vir gebruik op die plaas of in die werkswinkel. Vir kampeerders of fietsryers is dit ook die ideale beligting om soggens vroeg of saans die pad veilig te vind. Dit is Ledlenser se eerste koplamp met pasgemaakte verstellingsopsies. Danksy die toepassing kan ’n mens uit verskeie opsies kies en die koplamp daarvolgens instel. Die koplamp het onder meer ’n noodseinfunksie (SOS-ligsein), tydskakelaar en beligtingsopsies volgens intervalle. Op sy skerpste ligverstelling in die boost- modus, skyn die koplamp teen 1 000 lumen. In die power-modus is die lig 750 lumen sterk. Die koplamp kan ook ’n rooi, groen of blou lig uitstraal. Met voorafingestelde ligverstellings kan die koplamp…

WAT IS LEPTOSPIROSE? Leptospirose is ’n besmetlike siekte by beeste, skape, bokke, varke, perde en honde, en word veroorsaak deur die Leptospira-bakterieë. Dit kom ook vrylik in die natuur voor by ’n groot verskeidenheid wilde diersoorte, en is oordraagbaar na die mens. IN WATTER GASHERE IS LEPTOSPIRAORGANISMES AL GEVIND? Daar is twee soorte gashere, naamlik instandhoudingsgashere en toevallige gashere. Die instandhoudingsgashere dien as die bron van besmetting van ander gashere, sowel toevallige as instandhoudingsgashere. Instandhoudingsgashere ontwikkel ná besmetting met ’n spesiespesifieke Leptospira-bakterie. Akute, matige of geen kliniese simptome kan waargeneem word. Die gashere word maklik besmet, en ná die aanvanklike besmetting lokaliseer die besmetting in die baarmoeder, oog en niere, waarna kieme vir lang tye in die urine uitgeskei word. Die volgende diere is al as instandhoudingsgashere geïdentifiseer: vlermuise, muishonde,…

Suid-Afrika se buurland Namibië, met sy majestueuse duine, asemrowende sonsondergange en vlaktes vol wild, het dié keer gasheer gespeel vir die Boerekos-span. Aan huis by Namibiese boere, bakkers en kosmense is ons ’n week lank getrakteer op die beste en lekkerste boerekos en streekskos. Die Namibiërs is gasvry en vriendelik, bobaas-storievertellers en ken hul storie agter die kospotte. In die splinternuwe winteruitgawe van ons kostydskrif, Boerekos, vertel ons die stories en resepte wat ons in Namibië gaan versamel het. Dit is ’n fees van vleisresepte – veral heerlike, nuwe idees met wildsvleis en beesvleis – en die sterk Duitse invloed sorg vir fantastiese smake. Voorts is daar wonderlike resepte vir soetgebak en brood, koesterende aartappelresepte vir die winter en smullekker seekosresepte. Hierdie uitgawe is beslis een wat jy nie moet…

Koeler temperature begin stelselmatig oor die groter mielieproduksiegebied intree en die groeityd staan einde se kant toe in ’n onseker jaar wat deur laat aanplantings en vroeë droogte gekenmerk is. Mnr. Wandile Sihlobo, landbouekonoom by Agbiz, sê daar is steeds kommer oor die opbrengs in die weste van die somersaaigebied wat nog tot in Februarie en Maart plekplek droogte ervaar het. Die Oesskattingskomitee se vorige oesskatting het die mielie-oes van 2018-’19 met sowat 50 000 ton (0,48%) opwaarts aangepas tot 10,561 miljoen ton. Sihlobo verwag dat moontlike vrese oor vroeë ryp in die weste, asook die kans dat daar ’n groter vraag na uitvoermielies gaan wees, pryse vorentoe kan ondersteun. Ekonome van Absa-Agribesigheid verwag ook dat pryse van wit- en geelmielies teen Mei effens sal styg en dan op die…

GAUTENG CARLETONVILLE CARDOVILLE (364), 523 ha, CARDOVILLE (647), 365 ha, en KALBASFONTEIN (365), 175 ha, aan Sibanye Gold Bpk., van GFI Joint Venture Holdings (Edms.) Bpk. en Gold Fields Operations Bpk., R15 589 500. CARDOVILLE (364), 671 ha, aan Sibanye Gold Bpk., van Western Areas Bpk., R10 530 500. DRIEFONTEIN (179), 63 ha, aan Dolveira Developments (Edms.) Bpk., van Avianto Prop (Edms.) Bpk., R1 000 000. RIETFONTEIN (520), 64 ha, aan GF van der Westhuizentrust, van Hein Hamman-trust, R700 000. PRETORIA FIROLAZ (485), 24 ha, aan C.W. Jackson, van G.E. Victor, R1 200 000. FIROLAZ (485), 23 ha, aan A.F.TwalaenN.S.Twala,van D.G. Zwane, R550 000. LEEUWKLOOF (285), 22 ha, aan Alibiprops 20 (Edms.) Bpk., van J.J. du Preez, R2 000 000. WATERVAL(273),97ha,aan Pyramid Piggery (Edms.) Bpk., van P.H.H. Kirk, R34 500…

Die Van Rooy-skaapras vaar goed in die land se droë dele waar dit die afgelope ses jaar lank ten opsigte van produksietoestande broekskeur gaan. Mnr. Theo Coetzee, voormalige voorsitter van die Van Rooy-skaaptelersvereniging, sê die ras se ooie kry tans in verskeie dele lammers in moeilike toestande. Op sy plaas Vinci, by Postmasburg, het hy die voordeel van die basterkrag van die Van Rooy-ramme op hul F1- en F2-nageslag. Dié nageslag wat die beste aangepas is en met ’n hoë vrugbaarheidspeil oorleef die droogtetoestande. “Telers wat rasegte kuddes na F1- en F2kruisooie oorslaan, weet dat hul diere beter uithouvermoë het om droogtes te oorleef. Hul lammers word ook gouer markgereed van die veld af gekry,” sê hy. Volgens Coetzee het die uitslae van die nasionale Upington-veiling van die genootskap verlede…

Mnr. Izak Dreyer was een van die sprekers tydens die herlewingslandboukonferensie op Reitz. Hy het die gehoor vertel van die lesse wat hy die afgelope vyf jaar oor herlewingslandbou geleer het. Hy boer naby Vrede in die Oos-Vrystaat, waar die gemiddelde reënval oor 10 jaar 678 mm per jaar is. Danksy bewaringslandboutegnieke word dié hoeveelheid water nou beter benut in sy plaas se saaiery en is die voorkoms van erosie, swak waterindringing en spoelslote in landerye iets van die verlede. Dreyer het in sy voorlegging verwys na navorsing deur dr. David Johnson van die Nieu-Mexiko-staatsuniversiteit in Amerika oor volhoubare boerdery. Daarvolgens neem die koolstofinhoud van grond toe sodra vee saam met ander bewaringslandboustrategieë ingespan word. Dit sluit in geenbewerking, gewasrotasie, die gebruik van ’n verskeidenheid dekgewasspesies en lewendehawe-integrasie by dié…