Indholdsfortegnelse for 5-Jul-19 i Landbouweekblad

Rentekoerse aan die een kant en oliepryse aan die ander kant is immerbelangrik vir Suid-Afrikaanse verbruikers. Hoewel laer rentekoerse ’n bietjie ekstra geld in verbruikers se sakke sal bring, sal die moontlikheid van ’n verdere brandstofprysverhoging dit weer uithaal. Volgens berekenings van Thebe Securities, gegrond op data van die Reserwebank, sal ’n rentekoersdaling van 50 basispunte die jaarlikse rente op bruto skuld met R21,3 miljard verminder, oftewel R1,8 miljard per maand, wat beteken dat R1,8 miljard ekstra besteebare inkomste in die ekonomie kan gaan – geld wat verbruikers op pizza, bier, skoene en klere kan uitgee. As die Reserwebank by die volgende vergadering van die Monetêre Beleidskomitee die repokoers met 25 basispunte verminder om die primakoers tot 10% terug te bring, sal dit die ekonomie met nagenoeg R900 miljoen per…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Bemark Afrika só — voorste wildboer ■ Wes-Kaapse Jongboer kook ■ Veearts, wiskundige teel beste stoetkudde ■ Koejawelbedryf hopelik by onderste draaipunt ■ Keer vermorsing met spesiale voerdrom in droë Karoo SPESIAAL ■ Santa Gertrudis-bylae; Afslaers GESIN ■ Avokado’s; Geliefde landboujoernalis WILDBOER VAN DIE JAAR Hy was so besig om ’n top-jagbestemming te bou en die bes moontlike trofeediere vir sy jagbesoekers te teel, dat mnr. George Potgieter van Schoongezicht Jagsafari’s naby Thabazimbi die golf van rekordpryse vir lewende wild byna misgeloop het. Hy het vinnig ingehaal, en vandag is Schoongezicht bekend om sy puik bastergemsbokke.…

GROTER onsekerheid oor die beskikbare reënval en ’n styging in die gemiddelde temperatuur is Suid-Afrikaners se voorland. Die klimaatsvooruitsigte vir landbouproduksie kan dus oor die volgende 30 jaar minder rooskleurig wees teenoor die voorafgaande drie dekades. Indien die hoë vlakke van koolstofdioksiedproduksie weens die wêreld se olie- en steenkoolverbruik voortduur, moet mense gereed wees vir onsekerheid oor die toekomstige reënval. Veral die voorkoms van hitte is ’n werklike risiko vir almal. Dít was die boodskap van dr. Christien Engelbrecht van die Landbounavorsingsraad op die kongres van die Suid-Afrikaanse Dierkundigevereniging in Bloemfontein. “Metaangas is byvoorbeeld ’n baie nadelige kweekhuisgas, maar danksy die beperkte volume daarvan is dit nie die grootste sondaar nie.” Sy sê die verwagte inkrimping van die tradisionele produksiegebied van droëlandgewasse, soos mielies, sojabone, sonneblomme, sorghum en koring, in…

DIE Noord-Kaap is die enigste provinsie waar teen druktyd nog nie ’n boer vanjaar vermoor is nie, en TLU SA vrees vanjaar se aantal plaasaanvalle en -moorde gaan dié van verlede jaar verbysteek. Volgens mnr. Henry Geldenhuys, ondervoorsitter van TLU SA, was daar teen druktyd vanjaar (24 Junie) reeds 194 plaasaanvalle en 29 plaasmoorde. Terwyl dié misdade in die verlede hoofsaaklik in die noorde van die land voorgekom het, vind ’n verskuiwing volgens Geldenhuys nou plaas na die Kaapprovinsies, veral die Wes-Kaap, waar dit jare lank “stil en rustig was”. Vanjaar is twee boere op plase in die Oos-Kaap vermoor en vyf op plase in die Wes-Kaap. Geldenhuys sê die statistieke dui sedert 2012 op ’n styging in plaasaanvalle en -moorde. Verlede jaar was daar 394 plaasaanvalle en 54 plaasmoorde.…

DIE konsolidasie van die staatsdiens deur pres. Cyril Ramaphosa sluit nie, soos kenners gehoop het, ’n samevoeging van sleutelverantwoordelikhede van regeringsportefeuljes in nie. Ingevolge ’n verklaring van die presidensie sal die nuut gevormde groter staatsdepartemente, wat onder die nuwe kabinet staan, onder een ministerie funksioneer. Elke voormalige departement sal egter sy direkteur-generaal en personeel behou, sy eie begroting hê en selfs afsonderlik tydens begrotingsdebatte moet rekenskap gee van sy werkverrigting. “Die herontwerp van die organisatoriese struktuur is beperk tot die herskikking van die makro-organisatoriese strukture en sluit nie herstrukturering in nie. Personeel sal met hul bestaande diensvoorwaardes na die nuwe departemente oorgedra word,” lui die verklaring. Die parlement het aangedui dat die begrotingsdebatte geskeduleer is van 10 Julie tot 23 Julie. Kenners het voor dié aankondiging aan Landbouweekblad gesê ideaal…

1 ZIMBABWE| Dalende tabakprys ’n terugslag ’n Skielike daling in die tabakprys kon nie op ’n slegter tyd vir Zimbabwe gekom het nie. Halfpad deur die bemarkingseisoen is die prys op ’n jaargrondslag sowat 37% laer, en dit op ’n tydstip dat inflasie vinnig styg. Zimbabwe het in 2018 byna $1 miljard uit tabak verdien. Dit verteenwoordig amper ’n vyfde van die land se uitvoer-inkomste. Die gemiddelde tabakprys was in die derde week van Junie sowat $1,82/kg, vergeleke met $2,87/kg verlede jaar. Die prys sal na verwagting nie meer as $0,20/kg vir die res van die jaar styg nie. Mnr. Rusty Markham, ’n opposisiepolitikus, sê weens die lae prys sal topkwekers nie hul koste kan dek nie, en hulle sal nie al die geld wat hulle by kontrakteurs vir…

DIE wolmark het die afgelope seisoen goed vertoon ondanks China se verbod op die invoer van vetwol uit Suid-Afrika ná die uitbreking van bek-en-klouseer in Januarie vanjaar. Cape Wools se Merino-aanwyser het op R206,07/kg (skoon) gesluit. Hoewel dit 13,5% laer as die openingsvlak was, het die aanwyser nooit tot onder die belangrike vlak van R200/ kg (skoon) gedaal nie. Dit was ook die grootste deel van die seisoen aanmerklik hoër as die vorige seisoen ( GRAFIEK 1 ). Weens die Chinese verbod is drie veilings gekanselleer. Volgens Cape Wools se kumulatiewe syfers vanaf 1 Julie 2018 tot 5 Junie 2019 was die gemiddelde skoonwolprys vir Merinowol R202,94/kg teenoor R182,26c/kg die vorige seisoen – ’n gemiddelde styging van 11,3%. In Australië was die mark ook onder sterk druk weens die uitwerking…

Ekonomiese groei vir die res van die jaar gaan na verwagting rondom 1% (of dalk laer) realiseer. Dit plaas verbruikersbesteding verder onder druk en lei tot ’n swakker vraag, veral na hoëwaarde-landbouprodukte. Dit gaan nog ’n rukkie duur voordat dit duidelik word of pres. Cyril Ramaphosa en sy nuwe kabinet se voornemens van ekonomiese groei vrugte afwerp. Intussen bly kontantvloeiprobleme aan die orde van die dag. Die skerp verswakking van die rand wat die invoer van landbouprodukte duurder maak, asook die styging in graanpryse weens die vloede in Amerika, skets ’n prentjie van swak verbruikersbesteding. Die ondervinding uit die verlede toon dat swakker saketoestande na die landbousektor deurwerk. Dit word bevestig deur die landbousakevertroue-indeks van Agbiz/IDC, wat die afgelope twee jaar se dalende neiging bevestig. Dié indeks meet ’n aantal…

Marleen Smith was diep in die landboulandskap ingegrawe – nie net in Suid-Afrika se graangebiede nie, maar ook in Amerika. Haar insig in die graanbedryf was ongeëwenaar, sy was belese en bedrewe. Sy was haar tyd vooruit in soveel opsigte. Op die gebied van grondgesondheid en herlewingslandbou was sy die eerste joernalis in Suid-Afrika wat sinvol daaroor berig het. Blaai jy deur Landbouweekblad se argief, ontvou haar beriggewing daaroor soos ’n toeganklike ensiklopedie. Haar beriggewing tot die einde was kundig, deurdag en passievol (en soms selfs ’n bietjie voorskriftelik – maar alles ter wille van volhoubare boerderybeginsels!). Ongeag hoe swaar haar persoonlike stryd was, was haar lojaliteit eerstens die joernalistiek en die boodskap van herlewing. Sy het haar vakgebied van binne en buite geken, en altyd geweet watter boere doen…

Aan die begin was dit geenbewerking, toe bewaringsboerdery en die laaste tyd herlewingslandbou. Marleen Smith het heeltyd gesorg dat sy op die hoogte van die nuutste verwikkelings op internasionale vlak kom, en het dan Landbouweekblad se lesers daaroor ingelig aan die hand van deurtastende artikels. Haar kennis van saaiboerdery het my dikwels beïndruk, maar dit was Marleen: Sy was ’n ewige student. En baie lief vir die boere. Talle boere en ander landboumense het my hierdie week gebel om te bevestig dat Marleen wel oorlede is. Hulle kon dit nie glo nie. Sonder uitsondering het hulle dan getuig van haar gewildheid, liefde vir die landbou en deeglike kennis van waaroor sy geskryf het.…

Presisiebestuur word in die Greenway Bonsmaraboerdery van mnr. Gerald Saunders van Francistown toegepas. Die kudde bestaan uit 270 koeie, waarvan 30% stoet- en 70% kommersiële beeste is. Die beesboerdery is ongeveer twaalf jaar gelede begin en word die afgelope tien jaar deur mnr. Jan Bekker bestuur, wat in die omgewing grootgeword en voorheen sy eie meganiese werkswinkel gehad het. Saunders het ook ’n braaikuikenboerdery. Bekker sê die teeldiere kom grootliks van Suid-Afrika en is uit drie lyne geselekteer. Hulle is afkomstig van Limpopo (mnr. Gavin Bristow), KwaZulu-Natal (mnr. Danie Olivier) en Noordwes (mnr. Phillip Poggenpoel). Die meeste beeste kom uit die oorspronklike Gavin Bristow-lyn, een van die pioniers van die Bonsmarabedryf. Die stoet- en kommersiële groepe word eenders volgens die beginsels vir presisieboerdery bestuur. Dit sluit DNSontledings van hare ter…

Volgens die Verenigde Nasies moet voedselproduksie teen 2050 bykans verdubbel om die geskatte 9 miljard mense te voed. Met ander woorde die huidige produksievlakke van die landbou, wat 12 000 jaar geverg het om te bereik, moet dus binne die volgende 30 jaar verdubbel word. Daar is reeds nagenoeg 1 miljard mense wat aan hongersnood ly en nagenoeg 2 miljard wat aan wanvoeding ly. Intussen word die landbou wêreldwyd deur probleme in die gesig gestaar, soos veranderende klimaatstoestande, min geskikte grond wat beskikbaar is, en grondvergrype. Om midde-in dié probleme meer – en bekostigbare – kos te produseer, moet produksiedoeltreffendheid verhoog word. Dit is hier waar die rol van tegnologie ter sprake kom om die produsent te help om die produksieproses beter te verstaan en te bestuur. Een aspek van…

GROEISELS OP HOENDERS SE BENE Ek wil graag meer uitvind oor swamme op hoenders se pote. Is dit aansteeklik of oordraagbaar, of behoort my probleem opgelos te wees as al die hoenders se pote eers reg is? By ons vorige huis het ons kapokkies gehad en een hen het dié swamme gehad. Ná ’n oliebehandeling het sy reggekom en ons het nooit weer ’n probleem gehad nie. Om jou eerste vraag te beantwoord, die groeisels wat jy op die kapokkies se bene sien, is nie swamme of vratte nie, al lyk dit so. Die oorsaak is myte wat skrophoenders se bene besmet en onder die skubbe op die bene voorkom. Die besmetting veroorsaak ’n afskeiding wat verhard en dan vratagtig lyk, en die bene kom dik en skubagtig voor. Indien…

Die Oos-Kaap word in ’n 2015-verslag deur McKinsey uitgelig as een van die drie provinsies in Suid-Afrika waar bykomende grond vir boerdery beskikbaar gestel kan word, meesal in die kommunale gebiede van dié provinsie. Dit is waar, volgens die verslag se aanbevelings, kleinboere die geleentheid kan aangryp. Dit kan bydra tot werkskepping en die bewerking van grond om inklusiewe groei in Suid-Afrika te bewerkstellig. ’n Jong boorling van die Oos-Kaap en streeksbestuurder van Graan SA se program vir kleinboere in Mthatha, meen die geleentheid is daar vir die formele landbou om na die tafel te kom en die geleentheid te benut om dié deel van Suid-Afrika, wat steeds oor die hoof gesien word, tot sy volle potensiaal te benut. Mnr. Sinelizwi Fakade kon sedert hy in 2016-’17 sy eerste tree…

Die virtuele besproeiingsakademie (VIA) in Suid-Afrika versprei grondvogmoniteringstoestelle genaamd die Chameleon-sensors. Dié stelsel is die nuutste tegnologie wat deur die Australiese wetenskapsnavorsingsagentskap CSIRO ontwikkel is. Rural Integrated Engineering (RIEng) vervaardig en versprei die sensors in Suid-Afrika namens CSIRO. Die Chameleon-stelsel meet grondwater deur kleurpatrone te produseer. Dié patrone toon of die grond te nat of te droog is, hoe diep reën en besproeiing in die grond intrek, en waar wortels water opneem. VIA het op ’n konferensie in Pretoria meer oor die stelsel bekend gemaak. LESOTHO Die Southern Africa Livelihoods Project (SALP) het besluit om in Lesotho in die Chameleon-stelsel te belê, sodat ’n volhoubare manier van besproeiing gevind kon word. SALP, ondersteun deur World Vision Australia en Australian Aid, het die Chameleon na Lesotho en Swaziland gebring. SALP-boere het…

Dit bly nog altyd vir my heerlik interessant om te luister wanneer gelofies en bygelofies in die volkskultuur vermeng word om kleur en smaak te gee aan gesprekke wat andersins vervelig kan raak. Die weervoorspelling is gewoonlik ’n prikkelende onderwerp. Op die vraag “Wat dink jy van die weer? Dink jy dit gaan reën?” volg daar gewoonlik antwoorde wat wissel van lagwekkend tot heel ernstig. Gewoonlik is dit natuurverskynsels wat ’n verstaanbare aanknopingspunt bied. Talle van hierdie waarnemings leef al jare lank onder ons mense, sonder dat daar wetenskaplike bewyse daarvoor voorsien kan word. Onthou, die natuur kan ook ’n draer wees van God se boodskap. As die bergskilpaaie weg van die rivier af loop, beteken dit dat daar groot reën aan die kom is. Andersom is dit ’n aanduiding…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in Noordwes, Mpumalanga en die Noord-Kaap van April verlede jaar tot Maart vanjaar. In die Noord-Kaap het Philipstown se grondpryse met 23,7% gestyg. Altesame 245 transaksies is in 19 distrikte beklink. Dit het 535 458 ha teen R1,841 miljard behels. Daarvan was 22 transaksies van kleur (9%), wat 65 654 ha (12,3%) teen R237 miljoen (12,9% van die algehele waarde) verteenwoordig. Altesame 67% van die transaksies was vir grond van meer as 300 ha. In twaalf van die distrikte is bevredigende stygings in die prys waargeneem. In Mpumalanga was daar ’n gunstige neiging in drie distrikte. Altesame 417 transaksies het 104 777 ha teen R4,877 miljard behels. Daarvan was 111 (27%) ooreenkomste van…

Kopers, verkopers en ander belanghebbendes wat die vyfde nasionale veiling van die Brafordbeestelersgenootskap by The Bull Ring tussen Davel en Ermelo bygewoon het, was dit eens dat dié veiling een was wat nog lank onthou gaan word. Die duurste bul, nr. GM1540, van mnr. Gert van der Merwe van Bethal is teen ’n rekordprys van R105 000 op die genootskap se veiling aan mnr. Carl Thiele van Paulpietersburg verkoop. Van der Merwe het verlede jaar die vorige rekordprys van R100 000 op die genootskap se veiling vir sy bul, nr. GM1644, behaal. Die koper van dié bul was mnr. Jaco Storm van Frankfort. Verlede jaar se gemiddelde prys vir bulle was R39 916, terwyl 17 bulle vanjaar gemiddeld R56 176 behaal het. Die duurste koei met kalf is deur Storm…

R500 Die gemiddelde besteebare inkomste van Suid-Afrikaanse middelklas-salaristrekkers het van Desember verlede jaar tot April vanjaar met R500 gedaal, volgens BankservAfrica se nuutste indeks oor hoeveel geld salaristrekkers in ’n maand uitkry. Die indeks, wat sedert Augustus 2011 saamgestel word, monitor 3 miljoen salarisbetalings. In Desember was die gemiddelde R14 205 en in April R13 741. Van April 2017 tot April vanjaar het die gemiddelde met R6 toegeneem. — Business Times 53% Volgens die Amerikaanse departement van landbou gaan Zimbabwe se mielieproduksie vir die huidige oestyd 53% laer as die vorige oestyd wees – sowat 800 000 ton. Dit is weens kleiner aanplantings vanweë droër weerstoestande aan die begin van die planttyd, asook skade wat vroeër vanjaar deur die sikloon Idai aangerig is. Zimbabwe verbruik sowat 2 miljoen ton mielies…

‘Hulle hardloop soos malkophoenders van deur tot deur rond, en agter elke deur is ’n korrupte amptenaar.’ MNR. NICK SERFONTEIN, stigter van die Sernick-groep, oor opkomende boere se ervaring met die regering in hul pogings om hul kundigheid en ondernemings uit te bou. Bl. 19 ‘Daar word gekyk na water as ’n bron en nie as ’n oneindigende herwinbare middel nie.’ PROF. ANTHONY TURTON, oor watertekorte in Suid-Afrika. Bl. 18 ‘Daar is te min landboukundigheid by landelike ontwikkeling en grondhervorming, en te min kundigheid oor grondhervorming in die landbou.’ PROF. NICK VINK, hoof van die departement landbouekonomie aan die Universiteit Stellenbosch, oor gebreke binne die staatsdepartemente wat landbou-aangeleenthede oorsien. Bl. 18 ‘Sake verloop soos gewoonlik in die styselafdeling, buiten dat daar heelwat druk gaan wees om kontant te genereer.’ MNR.…

’N BOER MAAK ’N PLAN MET DIE BANK Om saam te val met Landbouweekblad se 100-jarige herdenking wil ek graag ’n staaltjie oor ’n geslaagde boereplan vertel. Ek het grootgeword op ’n plaas naby Coligny, die dorp wat onlangs gereeld om al die verkeerde redes in die wêreldnuus was. In die distrik, op die plaas Leeuwfontein, het oom Albert van Jaarsveld geboer. Hierdie oom was omtrent so hoog soos wat hy breed was en daar was baie stories oor hoe sterk hy was. Ek glo van die stories was ietwat oordrewe, soos dat die oom ’n vol 44 gallon (200 liter) -drom met paraffien teen ’n wa kon opstoot. Oom Albert was seker ’n lie-we, goeie oom, maar ek was bang vir hom. Presies hoe bang, mag ek nie hier…

AMPTENARE wat die landbousensus vir kommersiële boere behartig, doen ’n beroep op boere om deel te neem aan dié sensus. Die sensus word deur die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling met die samewerking van Statistieke SA gedoen. Dit konsentreer op boere wat vir ’n inkomste boer en wie se plase vir belasting geregistreer is. Mnr. Itani Magwaba, projekdirekteur van Statistieke SA vir die sensus, sê daar is in Maart begin om boere te kontak. Hulle het die opsie om self die opname te doen, andersins sal ’n amptenaar van Statistieke SA hulle besoek. Amptenare het op 10 Junie begin om boere te besoek, en die besoeke sal tot einde Oktober voortduur. Hy vra dat boere wat self die opname doen, dit so gou moontlik voltooi, andersins sal ’n…

KOEJAWELBOERE moes vanjaar noodgedwonge die grootste deel van hul oes aan die sap-mark lewer, waar pryse die meeste fluktueer. ’n Volle 72% van Suid-Afrika se koejaweloes gaan aan versapping, 8% aan inmaak en 20% aan die vars mark. Mnr. Poena Malherbe, voorsitter van die koejawelprodusentevereniging, het op die onlangse jaarvergadering van dié vereniging naby Wellington gesê hoewel almal gehoop het dat dinge ná die verkiesing sal verander, is alles nog dieselfde. Produksiekoste styg, terwyl produsentepryse stagneer. Hoewel 2018 goeie winterreën gehad het en ’n normale koejaweloes verwag is, het verwerkers kwotas gestel wat boere nie toegelaat het om meer vrugte te lewer nie. Sappryse is vanjaar baie laag, omdat baie pulp wêreldwyd vanaf verlede jaar oorgedra is. Die 2019-seisoen vir inmaakkoejawels lyk egter beter, en die vars mark word ook…

MET die kwessie van uitvoer na China wat teen einde Junie steeds nie opgelos was nie, bestaan kommer oor hoe dit die plaaslike mark in die nuwe seisoen kan beïnvloed. Die grootste kwelpunt is die 48 000 bale wol ter waarde van R800 miljoen wat tans in pakhuise in Port Elizabeth opgeberg word omdat dit nog nie verskeep kon word nie. Kopers betaal vir wol wat hulle op die veilings koop, maar word eers betaal wanneer hul kliënte die wol in ontvangs neem. Dit beteken dat kopers nie net rente op dié geld moet betaal nie, maar ook die risiko loop dat hul kliënte hul kontrakte kan kanselleer. Internasionale wolpryse het intussen begin afplat, wat kopers kan noodsaak om dit uiteindelik teen laer pryse te verkoop. Mnr. Deon Saayman, bestuurder…

Die jongste skatting vir die 2018-’19-produksiejaar dui op ’n Suid-Afrikaanse katoenoes van 244 649 bale vesel, wat 30% meer is as die vorige jaar en 4% meer as die vorige skatting in April. Die skatting is einde Mei deur Katoen SA uitgereik. Die organisasie sê dié styging is vanweë ’n verbetering in die verwagte opbrengs. Aanplanting op droëland en onder besproeiing toon ’n toename van onderskeidelik 33% en 22% teenoor die vorige produksiejaar. Dit word hoofsaaklik toegeskryf aan die gunstiger prys van katoen vergeleke met die mededingende gewasse en ’n hernieude belangstelling in katoenproduksie. Wat internasionale katoenverbruik betref, dui die Internasionale Katoen-advieskomitee se projeksie vir 2019-’20 dat die verbruik met slegs 1% sal toeneem, terwyl produksie met 7% tot 27,6 miljoen ton sal styg. Die groter Amerikaanse katoenoes sal vir…

Die dood van die oud-Landbouweekblad-joernalis Marleen Smith (47) laat ’n groot leemte in die Suid-Afrikaanse landbougemeenskap. Huldeblyke en medelye stroom in ná die nuus dat sy op 14 Junie oorlede is nadat sy in haar huis geval het. “Ons gaan haar baie mis; haar kennis, insig en passie vir die landbou was ongeëwenaar. Sy het nooit onvoorbereid na ’n onderhoud toe gekom nie,” sê mnr. Eddie Prinsloo, Vrystaatse boer en eienaar van die Heuningkrans-Merinostoetery op Smithfield. Hy onthou Marleen as ’n buitengewone landboujoernalis wat berigte van hoogstaande gehalte gelewer het. Charles Smith, haar eksman en Volksblad en Netwerk24 se nuushoof in Bloemfontein, sê haar dood was vir hom en hul kinders ’n geweldige skok. “Mia (18) en Alwyn (13) het ’n liefdevolle ma en sielsgenoot verloor in ’n stadium dat…

PLAASINLIGTING LIGGING: Francistown, Botswana NAAM: Medupi Farms EIENAARSKAP: Private huurgrond VERTAKKINGS: Geregistreerde en kommersiële Bonsmaras VELDTIPE: Mopanie-soetveld GEMIDDELDE REËNVAL: 450 mm per jaar, maar die afgelope twee jaar net 335 mm. KLIMAAT: Warm somers en matige winters KORTOM ■ Bonsmaratelers het met ’n groot veldtog begin om dié rooi beesras in Botswana te bevorder. ■ ’n Teelgroep is gestig om die beeste tot op die Bonsmara-rasstandaard te bring. ■ Nasionale Bonsmaraveilings gaan gehou word as deel van die veldtog om die teelmateriaal te verbeter. Ses stoet- en kommersiële telers het ’n Bonsmara-teelgroep in Botswana gestig om die Bonsmarabedryf in dié land ’n hupstoot te gee, die ras se standaard tot op dieselfde vlak as in Suid-Afrika te bring en kommersiële beesboere in staat te stel om hierdie goeie diere ten…

’n Ou begeerte om in die sandveld te boer het mnr. Carl du Plessis oortuig om ’n boerdery in Botswana te begin. Voorheen het hy by Mookgopong in Limpopo geboer en later by Grootepost, Baltimore, naby die Groblersbrug-grenspos tussen Suid-Afrika en Botswana. “In 2012 steek ek toe my hand by ’n veiling op en koop my eerste plaas in Botswana volgens die huurpagstelsel. In 2015 het ek ook die buurplaas gekoop.” Dié grond is in die westelike sandveldgedeelte in die Sentrale Blok in Botswana geleë, sowat 120 km oos van die Sentrale Kalahari-wildreservaat. In Maart vanjaar het hy en sy vrou, Mari, hulle permanent op die plaas Mhata by Letlhakane gevestig. Saam beslaan die twee Botswana-plase 14 000 ha. Du Plessis beskryf dit as Kalaharibosveld met sandveld, terwyl die plaas…

M nr. Michris Janse van Rensburg het nou die spreekwoordelike rugbreek uit graanverbouing vir kleinboere gehaal deurdat hy ná talle versoeke ’n petrolenjin as aandrywing in sy handplanterreeks begin gebruik het. Hy het ook na die versoeke van dekgewasverbouers geluister en ’n driepuntplanter vir hulle gebou. Dié planter is ’n toepassing van baie elemente van die oopbakbeginsel wat die gebruiker toelaat om die plantproses dop te hou. Dié patentkoning, wat die afgelope dekade met sy vindingryke boereplanne bekendheid verwerf het, skaaf voortdurend aan sy ontwerpe, wat strek van sy bykans ikoniese handmielieplanter en omgeboude koringwerktuie tot kunsmisstrooiers. Janse van Rensburg boer tussendeur op die plaas Mooiuitsig. Hy word gereeld oorval deur versoeke van groenteboere en ander gewasverbouers wat aanpassings vir bepaalde toepassings soek waarvoor werktuie nie beskikbaar is nie. Hy…

Welvaartbewaring – om die r ykdom wat deur een geslag geskep word, bewustelik te behou en aan toekomstige geslagte oor te dra – is ’n belangrike onderwerp vir AFGRI. “In sekere families, en dit is sonder twyfel relevant vir boerderyfamilies, is daar dikwels ’n begeerte om te verseker dat toekomstige geslagte by die besigheid betrokke bly en help bou aan die welvaart wat deur vorige geslagte geskep is. “Dit is ook noodsaaklik vir die volhoubaarheid van Suid-Afrika se landboubedryf, waarin familieplase steeds ’n belangrike rol speel,” sê mnr. Tinus Prinsloo, uitvoerende hoof van AFGRI Landboudienste. Finansiële gedrag word in baie studies ondersoek, want kundiges probeer verstaan wat die behoud van welvaart, met fisieke bates en geld wat oor geslagte opgebou is, vir sekere individue en families behels. “In baie gevalle…

Mnr. Sinelizwi Fakade, of Sine, soos hy bekend staan, het op die platteland naby Mthatha in die Oos-Kaap grootgeword. Hy sê hy was baie bevoorreg om ’n goeie opvoeding te kry. Hy is deur die stelsel en sy familie gelei om ’n liefde vir die landbou te ontwikkel. Hy het in 2012 ’n nasionale diploma aan die Landboukollege Cedara verwerf, waarna hy die graad BTech in landboubestuur aan die Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit in Port Elizabeth voltooi het. In 2014 het hy die graad BAgricHons in landelike hulpbronbestuur en landbouvoorligting aan die Universiteit van KwaZulu-Natal (UKZN) verwerf, wat hy toe in 2016 opgevolg het met ’n meestersgraad in voedselsekerheid, ook aan die UKZN. Hy het onder meer sy ma, wat hom alleen grootgemaak het, aangemoedig om ook verder in die…

Basiese pannekoek As jy ’n pannekoekresep het wat jy graag bak, gebruik dit gerus vir die resepte in die artikel. Baie mense hou van ’n pannekoekbeslag sonder eiers; ander verkies weer om eiers, maar geen melk in die beslag te gebruik nie. Ek gebruik graag ’n crêpe-beslag wat ek oor die jare effens aangepas het en maak dit in my voedselverwerker aan om te verseker die beslag is glad en sonder enige klonte. Dit kry eiers en melk in wat sorg vir ’n ryk pannekoek wat nie maklik uitdroog nie en wat ook goed vries. Die beslag sal dikker word as dit staan. Klits eenvoudig water daarby tot dit die dikte van skinkroom het, voor jy begin bak. Beslag ■ 600 ml koekmeel ■ 2 ml sout ■ 6 ekstragroot…

BOEREDAE 27 JULIE: Famacha-skaapdag, Rosendal-stadsaal, Vrystaat. Neville Raath, 081 020 4312, e-pos: nevofs@gmail.com 6 AUGUSTUS: NWKV-reproduksie-inligtingsdag, Albertinia. Tania Lusse, 028 212 3160; Jannie Fourie, 083 564 1105. 19 AUGUSTUS: Tafel- en-droogdruif-inligtingsdag, Bushfellows, Groblersdal. 021 889 6311/2,e-pos: sasev@sasev.org, web: www.sasev.org 28 AUGUSTUS: Die Noord-Vrystaatse SAVM-klub se boeredag en veiling met die samewerking van die boerevereniging van die Rooi Skool, Kroon-Boma, Kroonstad. Neline Pienaar, 082 440 4492, e-pos: Bennieneline@eleo.co.za 30 AUGUSTUS: Werksessie saam met prof. Johan Willemse, Bloemfontein. Tema: Vooruitsigte vir die graan- en vleismark. 083 381 8011, e-pos: marlene@jomar.co.za 10 SEPTEMBER: Bewaringslandbou-boeredag, Holmdene naby Standerton. Plaaslike en internasionale kenners, geenbewerkingspraktyke in Argentinië, werktuie en tegnieke. Hendrik Jordaan, WhatsApp: +54 11 4307 6412, e-pos: consultancy@laurik.com.ar FEESTE, EKSPO’S 9-10 AUGUSTUS: Wes-Kaapse Landbouveterane-ekspo, Villiersdorp. 073 391 8495, E-pos: sekr.wk@telkomsa.net 23-25 AUGUSTUS: Potch-ekspo, Trimpark, Potchefstroom.…

OM TE ONTHOU Daar is ’n paar dinge wat met jou gebeur waarvan jy die presiese detail van die oomblik kan onthou. Daar is die belangrike herinneringe, soos die reuk van die hospitaal die dag toe jou kinders gebore is, of die oënskynlik minder belangrike detail, soos die gevoel van die koue staal van die .22-geweer se loop die geniepsige vroegoggend toe jy as kind jou eerste dassie geskiet het. En dan is daar die middag toe die bitter nuus ontvang is van die afsterwe van ’n goeie vriend en kollega. Die vliegtuig het die Sondagmiddag pas op Kaapstad se lughawe geland ná ’n besoek aan ons plaas in die Noordoos-Kaap. Voor die terminaalgebou kom hy tot stilstand, en ek kyk gou of my vrou ’n boodskap gestuur het oor…

Boere moenie sit en wag om te kyk wat in die Suid-Afrikaanse politiek en ekonomie gebeur nie, het prof. Johann Kirsten, direkteur van die buro vir ekonomiese navorsing aan die Universiteit Stellenbosch, op die kongres van Mpumalanga Landbou op Witrivier gesê. Hy het gesê boere moet met hul eie grondhervormingsinisiatiewe begin. Volgens hom moet grondhervorming ’n gedesentraliseerde proses wees wat deur mense in hul eie streek in ’n logiese transaksieverband aangepak en bestuur word. Die vraag is egter hoe bedrywe, landboubesighede en boere self, sonder die staat, beheer kan neem oor so ’n proses. Kirsten het gesê elkeen kan ’n rol speel en besluit hoe hy of sy by die hervormingsproses betrokke wil raak. ’n Grondhervormingsfonds moet op die been gebring word vir sulke inisiatiewe, wat kapitaal teen rentekoerse van…

FNB en die saadmaatskappy Pioneer bied vir die komende somersaaiseisoen afslag van 4% op produksiekredietfinansiering aan boere wat met hulle sake doen. Mnr. Dawie Maree, hoof van landbou-inligting en bemarking by FNB, sê die eerste vyf aansoeke vir dié program word reeds verwerk. FNB en Pioneer bied elk 2% afslag op produksielenings vir saad aan boere wat by FNB bank en by Pioneer saad koop. “Die doel van die vennootskap is om insetfinansiering goedkoper te maak. Die vennootskap is in Februarie onderteken, en dit is van nou af beskikbaar omdat sommige boere nou reeds begin saad koop vir die komende saaiseisoen,” sê Maree. Die aanbod is in Mei bekend gestel. Hy sê soortgelyke vennootskappe word beoog om ook kosteverligting aan boere vir ander insette te lewer, onder meer kunsmis en…

TOT dusver is water heeltemal verkeerd bestuur, en daarom is die land nou in ’n krisis, het prof. Anthony Turton, ’n onafhanklike hulpbronbestuurkenner, onlangs op Mpumalanga Landbou se kongres gesê. Hy het teen die Wes Kaapse regering uitgevaar vir sy onbeholpe bestuur van die vraag na water as deel van die potensiële Dag Zero-scenario. “Dit is omdat die politici wat agter die Dag Zeroveldtog was, na water as ’n bron kyk en nie besef dit is ’n oneindig herwinbare middel nie.” Turton het gewaarsku dat Suid-Afrika reeds sedert 2002 erge watertekorte bestuur, en dat dit neusie verby met die land se water gaan wees as alle watergebruikers nie vinnig met nuwe oë na water begin kyk nie. Volgens hom is daar in die meeste gebiede reeds meer water aan die…

BOERE en verwerkers van somergrane ondervind ’n later as gewoonlik produksiejaar omdat boere in groot dele van die somerreënstreek eers laat kon plant. Die laat reënval in April het verdere vertragings veroorsaak. Volgens Graan SA (GSA) geld dié produksieneiging veral ten opsigte van witmielies. Mnr. Jaco Breytenbach, streekverteenwoordiger van GSA en boer van die distrik Fouriesburg in die Oos-Vrystaat, het beoog om in die derde week van Junie volstoom te begin stroop. Hy sê hulle het op 10 Junie nog in landerye vasgesit, soos talle ander boere in die Oos-Vrystaat. “Daar is boere wat nogal probleme met die laat stroop van hul sojabone en suikerbone beleef.” Teen 14 Junie het boere 16,5% van die amptelike oesskatting vir witmielies gelewer en 43,2% vir geelmielies, volgens mnr. Luan van der Walt, ekonoom…

DIE Nasionale Ontwikkelingsplan, wat die grootste deel van oudpres. Jacob Zuma se termyn stof vergader het, staan sentraal in die staatsrede wat pres. Cyril Ramaphosa onlangs gelewer het. “Ons sal die landbou- en landbouverwerkingsektor aansienlik uitbrei deur die ondersteuning van sleutelwaardekettings en -produkte, die ontwikkeling van nuwe markte en die vermindering van die afhanklikheid van landbou-invoer,” het hy gesê. Ramaphosa wil ook ekonomiese ontwikkeling stimuleer deur ruimtelike ingrypings, soos spesiale ekonomiese sones, die herlewing van plaaslike nywerheidsparke en sakesentrums. GRONDHERVORMING Ramaphosa het met die opening van sy staatsrede daarop gewys dat dit van krag gekom het presies 106 jaar ná die wet op Naturellegrondbesit in 2013, wat van swart Suid-Afrikaners uitgeworpenes in hul geboorteland gemaak het. Hy het benadruk dat vinniger ekonomiese groei vereis dat grondhervorming in landelike en stedelike…

BOERE moenie wag en kyk wat met Suid-Afrika se politiek en ekonomie gebeur nie, maar self inspring en met hul eie grondhervormingsinisiatiewe begin. Só sê prof. Johann Kirsten, direkteur van die buro vir ekonomiese navorsing aan die Universiteit Stellenbosch. Hy het op die onlangse Mpumalanga-landboukongres op Witrivier gesê grondhervorming moet ’n gedesentraliseerde proses wees wat deur mense in die streke bestuur word in ’n logiese transaksieverband. Die vraag is egter hoe bedrywe, landboubesighede en boere self so ’n proses sonder die staat kan bedryf. Kirsten het gesê elkeen kan ’n rol speel en self besluit hoe hy of sy by die hervormingsproses betrokke wil raak. “Elkeen moet homself afvra wat hy kan doen om die landboutoekoms van Suid-Afrika te stabiliseer. En dan moet ons inspring en dit doen.” Boere en…

VERVAARDIGERS van wasprodukte het verbruikers gekondisioneer om klere te veel te was. Só sê ’n groep nuwe maatskappye, soos Unbound Merino en Wool & Prince, wat hulle toe-spits op die vervaardiging van kledingstukke wat veel langer gedra kan word voordat dit gewas hoef te word en dus beter vir die planeet is. Mnr. Mac Bishop, die stigter van Wool & Prince, sê dit is noodsaaklik om die regte vesels vir sulke klere te gebruik. Wool & Prince en Unbound Merino gebruik hoofsaaklik wol vanweë die natuurlike eienskappe daarvan, onder meer om liggaamstemperatuur te reguleer en sweet te absorbeer en weer vry te stel sodat dit nie in die vesels vasgevang word nie. “Sweet self is skoon. Dit is wanneer dit in die vesels vasgevang word dat dit bakterieë lok en…

Babagemmer se voordele teenoor volwasse gemmer is dat dit geen vesels en membraan bevat nie en só goeie waarde vir geld bied. Die produk is in kettingwinkels beskikbaar, maar is nog onbekend aan verbruikers, sê mnr. Wouter Labuschagne, boer van Bynestpoort naby Cullinan. Sy onderneming Humble Roots wil hom op nisprodukte toespits, beginnende met babagemmer. “Ons probeer nie om met kommersiële gemmerboere mee te ding nie, maar eerder om kleiner volume van hoër gehalte te produseer.” Humble Roots het ’n groeivennootskap met Ginger-Up van Robertson gesluit wat reeds babagemmer geproduseer het. Só kan dit op groter skaal gekweek word. Gemmer hou volgens Labuschagne van tropiese klimaat, hoë humiditeit en baie water, maar nie van grondtemperatuur kouer as 12 ºC nie. “Ons boots só ’n klimaat in ons kweekhuise na, gegrond…

Die momentum van Suid-Afrika se klein herlewingslandboubedryf het ’n knou gekry met die afsterwe van Marleen. Vir my was sy die plaaslike voog van herlewingslandbou. Sy sou alles in haar joernalistieke vermoë doen om die praktyke te bevorder. Boon-op wou sy sien dat boere vordering maak en welslae behaal. My laaste en blywende beeld van haar is die wakker joernalis wat skerp vrae by Landbouweekblad se herlewingslandboukonferensie op Ottosdal vra. Dit was immers haar turf, en ek dink nie iemand het meer as sy gedoen om herlewingslandbou in Suid-Afrika aan te moedig, en boere deur haar artikels en gesprekke te help om die nuwe praktyke te bemeester nie. Sy was myns insiens een van Suid-Afrika se beste, maar onbesonge wetenskapjoernaliste. Ek het oor die jare Landbouweekblad se Kortliks-blaaie gelees en…

Meer as 40 turksvykultivars wat in Suid-Afrika groei, is smaaklik en kan as veevoer ingespan word. ’n Paar faktore moet nogtans in ag geneem word om dié geharde gewas optimaal te kan benut. Só wys die resultate van ’n studie met Pediskape op droëland wat by die Landbounavorsingsraad (LNR) se instituut vir diereproduksie op Roodeplaat buite Pretoria gedoen is. Dr. Marsia Grobler, wetenskaplike by die LNR, sê in Suid-Afrika groei 42 kultivars van die Opuntia-spesie. Hiervan was 41 in hul proewe smaaklik en geskikte veevoer vir die Pedi’s. Vars gesnyde turksvyblare is daagliks in verskillende kampe vir die Pedi’s gevoer. Die skape se inname is gemeet as aanduiding van die smaaklikheid en voedingswaarde van die verskillende kultivars, asook die hergroei van blaaie (kladode) op die plante nadat dit gesny is.…

WATTER TEGNOLOGIE IS ONMISBAAR IN JOU BOERDERY? Ons gebruik hoofsaaklik Bengu Farmsagteware wat aan SA Stamboek se Logix-program vir stoetteling gekoppel is. Ek bestuur ook my kommersiële kudde met Bengu Farm, soortgelyk aan die stoetdiere, veral met prestasietoetsing. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? Een van die besonderse eienskappe van boere is om inligting en raad wat vir hulle werk, onder mekaar uit te ruil. WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JY IN JOU BOERDERY GEMAAK HET? Ek maak nog steeds baie foute, maar beskou dit as deel van my leerskool en probeer dit omskakel in geleenthede. WIE WAS JOU MENTOR? My soeke na die regte tipe teelmateriaal het my by Syferfontein-Bonsmaras, Standerton, uitgebring. Ek was beïndruk met die tipe teelmateriaal en die eienaar, Nico Pieterse,…

Plantsiektes is wêreldwyd ’n beduidende struikelblok vir volhoubare voedselproduksie. Die algehele globale verlies aan gewasopbrengs weens plantsiektes word konserwatief op 10% tot 16% geraam. Dit is gelykstaande aan ’n inkomsteverlies van R3 200 biljoen. Daarbenewens word die voedingswaarde en gehalte van voedsel ook belemmer. ’n Sekondêre impak word ervaar wanneer kospryse styg as gevolg van ’n tekort aan ’n sekere gewas wat weens ’n plantsiekte ontstaan het. ’n Voorbeeld hiervan is die styging in koffiepryse in 2012 nadat koffieroes (wat deur die swam Hemileia vastatrix veroorsaak word) grootskaalse verwoesting in koffieplantasies reg oor Suid-Amerika gesaai het. Hoewel dus nie altyd voor die hand liggend nie, word die impak van plantsiektes dikwels ook op huishoudelike vlak ervaar. In minder ontwikkelde lande, waar opbrengsverlies van 30%-50% weens plantsiektes nie ongewoon is nie,…

Van die verstommende 95 000 insekspesies wat prof. Johnnie van den Berg in sojaboonlande versamel het, was minder as 1% plaagspesies. Op die herlewingslandboukonferensie op Ottosdal vroeër vanjaar het hy gepleit dat mense moet dink voor hulle spuit. Van den Berg het aangevoer ’n mens moet boer met die oog daarop om voordelige insekbiodiversiteit te behou. “Moenie op die wenakker ry en net na die gif gryp nie. Benut die ekostelseldienste om plae gratis te bestry.” Deur te vinnig en onnodig te spuit, sonder inagneming van die bydrae wat roofinsekte lewer, word ekostelseldienste nie ten volle benut nie. “Enige bevolking krimp en groei in getalle. Wat plantbeskerming betref, wil ons keer dat ’n insekbevolking ’n ekonomiese drempelwaarde oorsteek. Tree eers op as die bevolking daardie waarde oorgesteek het.” Hy het…

Die onderstaande oordragte van plaaseiendomme is deur aktekantore geregistreer (plaasnommer tussen hakies). GAUTENG CARLETONVILLE CARDOVILLE (358), 384 ha; CARDOVILLE (364), 300 ha; DROOGHEUVEL (521), 520 ha; RIETFONTEIN (519), 245 ha en WILDEBEESTKUIL (360), 210 ha, aan Jalola, van J.C.C. Badenhorst, R28 369 994. EIGENAARSFONTEIN (442), 327 ha, aan I. Barnard, van K. Barnard, R3 789 950. KAALPLAATS (394), 128 ha, aan C.J. du Plessis, van H.M. du Plessis, R1 150 000. KATDOORNBOSCH (138), 403 ha, aan Mafhungwana Construction (Edms.) Bpk., van Canine Solutions, R7 000 000. RIETVALLEI (130), 121 ha, aan Muiskraal Boerdery (Edms.) Bpk., van M.S. du Plessis, R2 400 000. VANDERBIJL PARK (550), 82 ha, aan Adowa Infrastructure Managers Rf (Edms.) Bpk.en Staatsdienswerkers-pensioenfonds, van Emerald Sky Trading 490 (Edms.) Bpk., R69 000 000. VYFHOEK (428), 25 ha, aan…