Indholdsfortegnelse for 11-Oct-19 i Landbouweekblad

DIE Parys-klimaatsooreenkoms van 2015 vra lande om toe te sien dat aardverwarming van nie meer as 1,5 °C plaasvind nie. Dit verduidelik egter nie aan die res van die wêreld wat dié syfers vir hulle beteken nie. Sedertdien help ’n konsortium van nieregeringsorganisasies om maatskappye te help bepaal hoe hulle te werk moet gaan om dié teikens te haal. Die wetenskapgebaseerde teikeninisiatief (SBTI) gebruik wetenskaplike navorsing om moeilik-verstaanbare globale doelwitte in bedryfs- en maatskappyspesifieke teikens te omskep. Tot dusver het meer as 630 maatskappye van 43 lande aangesluit. Hulle is saam verantwoordelik vir sowat 1% van algehele klimaatsbesoedeling en kan, indien hulle die doelwitte bereik, vrystellings teen 2030 met amper 30% verminder. Dit is sowat die helfte van Spanje se besoedeling. Die Verenigde Nasies se interregeringspaneel oor klimaatsverandering het verlede…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Ondersoek: Vrees teen die Caledon ■ SA plant is Aussies se weidingshoop ■ Gebruik nuutste tegnologie in bulseleksie ■ Regte kombinasie van chemie en biologie laat verdubbel opbrengs ■ Graan: Risikobestuur vir die nuwe produksiejaar SPESIAAL ■ Veeskool, Wyn & wingerd VIR DIE GESIN ■ Boerekos 15 is hier! VEETEGNOLOGIE Snelle kuddevooruitgang en groter veewins in strawwe toestande bly moeilik. Ons kyk na beskikbare tegnologie wat jou kan help om die regte bul te koop, asook die regte balans tussen voorkoms en syfers. As ’n boer eers na die diere kyk en daarna na syfers, kies hy agt uit tien keer die verkeerde bul vir sy kudde.…

BOERE moet hulself afvra of hulle apaties na die lot van hul bure wil kyk, of iets wil doen om ’n beter toekoms vir almal te verseker, het mnr. Willem de Chavonnes Vrugt, herverkose voorsitter van Agri Noordwes, in sy voorsittersboodskap op die organisasie se jaarkongres op Lichtenburg gesê. Hy het boere aangemoedig om met ander oë na hul bure te kyk. Hy het verwys na Jesus se gelykenis van die barmhartige Samaritaan, wat afgespeel het op ’n baie gevaarlike pad tussen Jerusalem en Jerigo wat bekend was vir geweld en misdaad. “Ons moet as bure na mekaar begin kyk, nie met vooropgestelde idees, vrese, haat en verskille nie, maar as mense met gemeenskaplike probleme wat saam oorkom moet word.” De Chavonnes Vrugt het gesê baie boere se ondernemings is…

HOEWEL grondhervorming ’n gegewe is, is dit heeltemal onwaarskynlik dat die regering produktiewe landbougrond sal onteien. Dít was die mening van mnr. André Uys, uitvoerende direkteur van Acron Agri & Food, op vanjaar se boeredag van die Swartlandse Kleingraanontwikkelingsgroep (Skog) op die Wes-Kaapse departement van landbou se Langgewens-proefplaas naby Moorreesburg. Uys het boere en veral graanboere gewaarsku om te waak teen en weg te bly van “ ’n mismoedige samesyn” wat vir niemand voordelig is nie. Dit is reeds op talle geleenthede duidelik uitgespel dat produktiewe landbougrond nie deel is van die grond wat geoormerk kan wees vir onteiening sonder vergoeding nie. “Landbou-ekonomie praat veel harder as populistiese uitsprake oor grond.” Boere moet deurgaans probeer onderskei tussen wilde populistiese uitsprake en die werklikheid. “My raad is dat u moet gesels…

1 NAMIBIË| Droogtefonds digby R10 miljoen Namibië se droogtefonds, Dare to Care, is kort duskant sy mikpunt van R10 miljoen waarmee veeboere gesubsideer word om voer te koop. Hulle trek noustrop weens die droogte wat landwyd heers, in sommige dele reeds langer as ses jaar. Die jongste skenking van R977 000 is in Windhoek deur die petroleummaatskappy Engen gedoen en bring die fonds op R9,5 miljoen te staan. Dié geld kom van die verkope van brandstof waarvan ’n deel in die fonds gestort word. Engen het sedert Junie vanjaar reeds R2 827 000 aan die fonds oorhandig. Die konstruksiemaatskappy Nexus het ook onlangs R100 000 aan die fonds oorhandig. – Charl van Rooyen 2 IVOORKUS | Boere ly oor EU elders piesangs koop Piesangboere van Kameroen, die Ivoorkus…

Suider-Afrika, waaronder Namibië, Botswana en Suid-Afrika, is in ’n erge droogte vasgevang. Tydens droogtes styg die aanbod van beeste op veilings, en pryse daal. Die impak van die droogte het egter ’n groter invloed op die prys van beeste, soos speenkalwers wat vir voerkrale bestem is. Dit het nie noodwendig in dieselfde mate ’n invloed op karkaspryse nie. Die impak van ’n biosekerheidskrisis, soos die uitbreking van bek-en-klouseer vroeër vanjaar, het egter ’n impak op speenkalf- én karkaspryse. Biosekerheid is ’n kwessie vir verbruikers wêreldwyd, terwyl ’n droogte se impak streeksgebonde is op die produsente van lewende hawe in ekstensiewe produksiegebiede. Weens die droogte en die toe-name in die verkope van speenkalwers in Namibië en Suid-Afrika het die prys van speenkalwers op lewendehaweveilings in Februarie ’n hoogtepunt van onderskeidelik N$30,65/kg…

Wynboere van Vredendal het die afgelope twee seisoene tot 60% van hul oes verloor vanweë die droogte. Die Clanwilliamdam is egter 99% vol en die vooruitsigte lyk vanjaar beter. Die meeste wyndruiwe het reeds begin bot. Volgens mnr. Stoney Steenkamp, ’n onafhanklike grondgesondheidkonsultant in die wynbedryf, lyk die grondvog in wingerd op Vredendal goed. “Die wingerd het verlede jaar darem beter water gehad as in 2017-’18. Ek dink nie ons moet ’n normale oes verwag nie – die wingerd is deur erge stres. As alles goed gaan, kan die potensiaal op Vredendal tot 90% van ’n normale opbrengs wees.” Mnr. Francois Viljoen van Vinpro se wingerdboukundige diens meen dit is nog baie vroeg om voorspellings te maak, maar die vooruitsigte lyk goed. “Die warm weer einde September het die wingerd…

Diversifikasie is een rede waarom die wynbedryf die afgelope paar jaar ’n inkrimping beleef het. Dié neiging kom egter nie net in Suid-Afrika voor nie en is nie noodwendig sleg nie, het mnr. Rico Basson, bestuurshoof van die wynbedryforganisasie Vinpro, op Nampo Kaap gesê. Basson het deelgeneem aan ’n paneelbespreking tydens ’n Nasie in Gesprek-sessie op Bredasdorp. Talle wynboere het reeds hul wingerd uitgehaal en bessies, neute en sitrus aangeplant. Uit ’n opname deur die Wes-Kaapse regering in 2018 blyk dit die oppervlakte onder wingerd in die provinsie het van 2013 tot 2017 met 15,6% gekrimp. In dié tyd het die aanplanting van bessies, neute en sitrus met onderskeidelik 40,5%, 39,1% en 76,2% gestyg. Die gebied onder wingerd het veral by Stellenbosch, in die Swartland en die Drakenstein-distriksmunisipaliteit gekrimp. In…

MNR. BERNARD RABÉ WATTER TEGNOLOGIE IS ONMISBAAR? Saaiboere werk met grond en vog, dus is grondontleding en grondkartering onmisbaar. Saam met variërende toediening help hierdie tegnologie om optimale resultate te bereik. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? Konsentreer op dit waarvan jy hou en die res val in plek. WAT IS DIE GROOTSTE BOERDERYFOUT WAT JY BEGAAN HET? Die boerdery het te veel vertakkings gehad wat alles 100% van jou tyd en aandag in beslag neem. Hoewel ons die vertakkings verminder het, is ons nog besig om van die nadraai daarvan te herstel. (Die lêhenvertakking is in 2016 gestaak.) WIE WAS JOU MENTOR? Ek het geleer van harde werk en slim werk by my pa, Ben. WAT IS JOU GROOTSTE BOERDERYKWESSIES? Die toepassings van begrotings en…

■ Indien huidige praktyke nie verander nie, gaan uitgeputte grond reg oor Afrika vir landboudoeleindes aangewend word, en ook net waar daar toegang tot water is. ■ Boere gaan kunsmis met ’n laer stikstofinhoud en verhoogde mineralevlakke vereis. ■ Organiese kunsmis gaan die meeste sintetiese kunsmis vervang. Daar is genoeg organiese materiaal beskikbaar om die wêreld twee maal te voed. ■ Die kunsmisbedryf kan sy spoor op die mark vergroot en beduidend bydra tot grondherstel deur mikrovoedingstowwe by sy produkte te voeg.…

LIGGING Queenstown, Oos-Kaap KORTOM ■ ’n Naspeurbaarheidstelsel vir veldbeesvleis is nou beskikbaar. ■ Die blokkettingstelsel kan ook op ander bedrywe van toepassing gemaak word, en is bekostigbaar en gebruikersvriendelik. ■ Verskillende onvervalsbare QR-kodes kan vir elke produk saamgestel word. Groter naspeurbaarheid hoef nie ’n plaas se geld te kos of ’n tegnologiese maanlansering te verg nie. Blokkettingtegnologie is pas suksesvol ingespan in ’n datastroom waarin elke stap van veldgevoerde beeste – van die plaas tot die pakkie in die verbruiker se hand – in ’n QR-kode vasgelê word. Elke pakkie vleis se “unieke storie” is danksy die Trace Five-stelsel met die druk van ’n knoppie beskikbaar. Terwyl die verbruiker ’n QR-kode gebruik om inligting oor die oorsprong van die vleis na te gaan, verg dit nie veel meer administrasie as…

Chakalaka Chakalaka is redelik eenvoudig om te maak en baie smaaklik. Daar is duisende, dalk miljoene, resepte in Suid-Afrika. Toe ek bydraes gevra het vir my boek Shisanyama het daar soveel weergawes ingestroom dat ek vir die goue draad van deurlopende waarheid moes soek. Hier is nou die gedistilleerde weergawe – die beste van die beste. ■ 3 sopies olyfolie (1 sopie = 25 ml) ■ 3 uie (opgekap) ■ 3 knoffelhuisies (gekneus en opgekap) ■ 1 teelepel fyn gemmer (vars gerasper) ■ 2 vars brandrissies (opgekap) ■ 3 soetrissies (enige kombinasie van groen, geel of rooi, ontpit en opgekap) ■ 4 wortels (geskil en gerasper of opgekap) ■ 2 lourierblare ■ 1 sopie mediumsterkte kerriepoeier ■ 1 sopie paprika ■ 1 blikkie opgekapte tamaties ■ 1 pakkie (50 g)…

’n Mens moet ’n onderskeid kan tref tussen voëls wat skadelik en voëls wat lastig is. Tipiese voorbeelde van skadelike spesies is muisvoëls en ander vrugtevreters in boorde, kweleas in gesaaides en kraaie en meeue wat lammers se oë uitpik. Nader aan die plaaswerf en beboude gebiede is sommige voëlsoorte gewoon net lastig, en hier ontlok die tuinduif, kransduif, Indiese en Europese spreeus en ander die toorn van baie mense. Ons het ook al gesels oor probleme met die witborskraai, kolgans en groenkopeend. Voor oplossings vir hierdie plae bespreek word, is dit belangrik om eers konteks te skep. Baie van hierdie voëlsoorte kom naby menslike nedersettings en huise voor, wat hul grootskaalse uitwissing haas onmoontlik maak. Hou ook in gedagte dat die mens habitatte skep wat juis hierdie spesies aantrek.…

Dele van Suider-Afrika gaan tans gebuk onder die ergste droogte in baie jare. Wat sê God hiervan? Wel, die Here het ’n verbond tussen Hom en Sy mense gesluit dat diegene van ons wat wedergebore word en Jesus as Here en Verlosser aanvaar, in ’n ooreenkoms met God is. As boere moet ons óns kant van die ooreenkoms in stand hou. Die boer Job het die verbond verstaan. Hy sê in Job 13:15: “Al sou God my doodmaak, ek kan nie wag nie, ek moet my saak vir Hom stel.” Die Here sal ons nie verlaat nie. Hy sal die reën laat val. Dít is die soort verbond wat God vandag van my en jou wil hê, ongeag of dit reën of nie. As ons Habakuk 3:17-19 lees, sien ons…

BOEREDAE 12 OKTOBER: Die Wes-Kaapse Veteraantrekker-en-enjinklub se hersteldag. Bredasdorp. Hennie Richter, e-pos: sekr.wk@telkomsa.net 23-24 OKTOBER: Die Wes-Kaapse departement van landbou se hondsdolheid-veldtog, Dysselsdorp. Web: www.elsenburg.com, 021 808 5111. 1 NOVEMBER: Agbiz se Noordwes-inligtingsdag, The Barn, Senwes, Klerksdorp. 012 807 6686, e-pos: admin@agbiz.co.za 7 NOVEMBER: Shiraz SA se jaarlikse tegniese werksessie, Kronenberg-landgoed, Paarl. Sandra Lotz, e-pos: info@shirazsa.co.za, 082 924 7254. KONFERENSIES 16-18 OKTOBER: Aldamveeskool, Vrystaat. Charmaine Alberts, 051 821 1783, e-pos: palberts@telkomsa.net, web: www.stockmanschool.co.za 16-18 OKTOBER: Nasionale konferensie oor die toekoms van plaaswerkers in Suid-Afrika. Universiteit van die Wes-Kaap.Web: www.foodsecurity.ac.za, e-pos: foodsecurity@uwc.ac.za 29 OKTOBER: Senwes-vooruitskouingskonferensie, Nampopark, Bothaville. Tema: Hoe doeltreffend gebruik jy die Groot 5 in jou onderneming? Shevaun Haig, e-pos: shevaun.haig@senwes. co.za, 018 464 7129; Elize Spence, e-pos: elize@vslandbou.co.za, 051 444 4609; Marlize Fritz, e-pos: marlize@agrinw.co.za, 018 632 3612. 29…

R300 000 Agri Wes-Kaap se droogtehulpfonds het ’n hupstoot van R300 000 gekry danksy die takke van die Nasionale Wolkwekersvereniging en die Rooivleisprodusente-organisasie in dié provinsie, wat onderskeidelik R100 000 en R200 000 geskenk het om produsente wat steeds van droogtehulp afhanklik is, by te staan. Agri Wes-Kaap lewer droogtehulp in die Sentraal- en Klein-Karoo en in die distrik Matzikama. Kontak me. Ilana de Klerk by 021 860 3804 of ilana@awk.co.za vir nog inligting oor hoe om ’n skenking aan die hulpfonds te maak. — Michelle van der Spuy 9% Kunsmispryse was Augustus vanjaar gemiddeld 9% laer op ’n jaargrondslag, luidens data van Graan SA. Hierteenoor was die prysstyging in September 2018 vir kunsmis op ’n jaargrondslag gemiddeld 20% hoër. Daarby het die dieselprys met meer as R1/liter gestyg. Hoewel…

‘Dit sê vir jou sakemense is besig om in die toekoms te belê.’ DR. ROELOF BOTHA, ekonoom, oor kapitaalvorming wat in die tweede kwartaal teen ’n rekordsyfer van 18% gegroei het. Bl. 21. ‘Sover ons weet, is Suid-Afrika die eerste land wat ’n kompartementstelsel vir enige dieresoort ingestel het.’ DR. PETER EVANS, hoof van verbruikersversekering by die Suid-Afrikaanse Varkprodusente-organisasie (Savpo), oor biosekerheid in die varkbedryf. Bl. 24 ‘Dis een van die vroegste oeste wat ek kan onthou.’ MNR. HENK DE BEER, hoofbedryfsbestuurder by Sentraal-Suid-Koöperasie, oor kanola- en garsinnames in SSK se leweringsgebied. Bl. 18 ‘Daar word nie onderhandel oor eiendomsreg op grond nie, die streep is getrek en ons staan nie ’n tree terug nie.’ MNR. WILLEM DE CHAVONNES VRUGT, voorsitter van Agri Noordwes, oor Agri SA se standpunt oor…

SUIWEL: VERANDERINGE IN PRYSE VERRAS ’n Verslag van die Suid-Afrikaanse Melkprosesseerdersorganisasie (Sampro) oor die verloop van pryse in die suiwelbedryf bevat bevindinge wat baie betekenisvol en vir sommiges verrassend is. Die verslag is gegrond op inligting van die Sentrale Statistiekdiens, ’n internasionale marknavorsingsinstelling, en Melk SA. Die verslag dek die verloop van die prys van bepaalde suiwelprodukte en onverwerkte melk van Januarie 2012 tot Junie 2019. In die verslag word ook aandag gegee aan die verband tussen die verandering in die pryse en die omvang van die produksie van onverwerkte melk in Suid-Afrika. Luidens die verslag is daar baie groot verskille in die mate waartoe die kleinhandelsprys van verskillende suiwelprodukte gestyg het vanaf Januarie 2012 tot Junie 2019 ( TABEL 1 ). In dié tydperk het die prys van onverwerkte…

DROOGTESK ADE het verwagtinge vir die grootste koringoes in tien jaar ’n nekslag toegedien. Die Nasionale Oesskattingskomitee verwag nou ’n oes van 1,806 miljoen ton, wat 5,72% of 109 480 ton minder is as die vorige skatting van 1,916 miljoen ton. Die laer oesskatting vir koring is in ooreenstemming met ontleders se verwagtinge nadat ’n warm, droë Augustus die opbrengspotensiaal in die Wes- en Suid­Kaap geknou het. “In ’n kritieke groeistadium het die koring nie reën gekry nie. Die oes kan selfs nog minder wees as ’n mens die verslae oor die droogte uit dié streke lees,” sê prof. Johan Willemse, landbou-ekonoom en rubriekskrywer vir Landbouweekblad. Die verwagte koringopbrengs is 3,34 t/ha. Die oppervlakteskatting vir koring is hersien tot 540 000 ha, wat 3 000 ha hoër is as die…

CLOVER | Milco-transaksie goedgekeur Die mededingingstribunaal het die groen lig gegee dat die internasionale Milco SA-konsortium die suiwelen-koeldrankmaatskappy Clover kan koop. Clover het in reaksie hierop bekend gemaak dat hy op 15 Oktober denoteer. Die tribunaal het voorwaardes rakende werkverliese en die plaaslike verkryging van sapkonsentraat neergelê. Clover en Milco het onderneem om vir twee jaar ná die transaksie geen personeel as deel van Clover se lank beoogde Sencillo-projek af te lê nie, maar die tribunaal het dié tydperk tot drie jaar verleng. Die beoogde afleggings is deel van fase twee van Sencillo. Clover wil oor die volgende vyf jaar van sy fabrieke sluit om sy bates beter te benut en só koste te bespaar. Clover het luidens ’n verklaring van die tribunaal beoog om 516 werkers as deel van…

CHINA speel ’n al hoe groter rol in Suid-Afrika se ekonomie – as handelsvennoot én deur vaste kapitaalbeleggings. “Waar die totale handel tussen China en Suid-Afrika in 1992 maar $14 miljoen (R210 miljoen) was, het die tweerigtinghandel gegroei tot meer as $60,3 miljard (R945 miljard) teen 2014,” het dr. John Purchase, uitvoerende hoof van Ag-biz, op ’n landboukonferensie op Moorreesburg tydens die jaarlikse Swartland-skou gesê. In 2016 was reeds meer as 140 medium- en groot Chinese maatskappye in Suid-Afrika bedrywig met ’n gesamentlike belegging van $13 miljard (R195 miljard). Dié maatskappye het werk aan sowat 30 000 Suid-Afrikaners verskaf. Suid-Afrika het steeds ’n negatiewe handelsbalans met China, maar daar word ernstig aandag aan gegee. Daarteenoor het die gesamentlike in- en uitvoer van dienste tussen Amerika en Suid-Afrika in 2017 $4,7…

DIE staat gaan weer probeer keer dat mnr. David Rakgase (79) die grond in Limpopo koop waarop hy al 28 jaar lank boer. Die departement van landbou, landelike ontwikkeling en grondhervorming het kort voor druktyd aangedui hy gaan appelleer teen ’n striemende uitspraak wat die Pretoriase hooggeregshof verlede maand gelewer het. Die hof het op 4 September gelas dat die departement die plaas Nooitgedach van 3 179 hektaar aan Rakgase moet verkoop. Die hof het die staat beveel om die plaas binne 30 dae aan Rakgase te verkoop teen die prys wat hy in 2003 daarvoor sou betaal het. In daardie jaar het die departement ’n herverdelingstoelaag van R400 000 goedgekeur om Rakgase te help om die plaas van R1,2 miljoen te koop. 20 JAAR LATER Rakgase het in 1999…

ALTESAME 70 000 sôe en hul nageslag word nou in geregistreerde kompartemente in Suid-Afrika aangehou. Dr. Peter Evans, hoof van verbruikersversekering by die Suid-Afrikaanse Varkprodusenteorganisasie (Savpo), sê in die organisasie se jongste jaarverslag dat 52 sog-eenhede op 23 Julie vanjaar geregistreerde kompartemente was. Van die eenhede is deel van multi-terreinstelsels en saam met 47 speen- en/of groei-eenhede is daar nou 99 geregistreerde kompartemente. Sowat 61% van die totale getal sôe is deel van die kompartementstelsel. Deelname aan die stelsel het die afgelope paar jaar geleidelik gegroei. In 2016 was daar byvoorbeeld op 31 Augustus 38 sog-eenhede en in totaal 77 kompartemente geregistreer. SIEKTEBESTRYDING Die internasionale organisasie vir dieregesondheid (OIE) keur die gebruik van ’n kompartementstelsel as ’n amptelike siektebekampingstelsel goed. Suid-Afrika se nasionale departement van landbou het die kompartementstelsel vir…

Die uitbreking van Afrika-varkpes in Asië – en meer spesifiek China – is besig om die internasionale vleis- en veevoermark in ’n nuwe rigting te dwing. Die siekte het nou versprei na ander lande in Asië en die wildevarkbevolking in Europa. Daar is geleenthede vir Suid-Afrika om vleis uit te voer, mits die land sy dieregesondheidstatus kan waarborg. Dis daarom belangrik dat staatsinstellings hul werk reg doen en ’n internasionaal aanvaarde naspeurbaarheidstelsel ingestel word. Daar is baie “verkoopsmanne” wat sogenoemde naspeurbaarheidstelsels aan boere probeer smous. Werk saam met jou voerkraal om seker te maak dat jy sy voorgeskrewe stelsel toepas. Dit geld ook vir die vereistes van uitvoerslagplase. Die jongste aanduidings is dat 30% tot 40% van China se aanvanklike kudde van 600 miljoen varke van kant gemaak is. China…

Babaspinasie (Spinacia oleracea) staan nie verniet as “groen goud” bekend nie. Mnr. André Niehaus, landboukonsultant van Shortlands Agri Consulting wat in grondgesondheid en plantvoeding spesialiseer, sê die gewas het ’n kort groeityd, verg lae produksiekoste wat hoofsaaklik uit saad (45%) en bemesting (10%) bestaan, en lewer goeie randwaarde per vierkante meter. “Dié bladgewas, wat slegs op die tweede wareblaarstadium geoes word, kan binne 21 tot 28 dae ná plant al geoes word. Die randwaarde vir grootmaatlewering beloop R30/kg tot R40/kg, verpakkingskoste uitgesluit.” Die gemiddelde opbrengs wissel van 1,2 kg/m2 tot 1,4 kg/m2 . Soos met ander babagroentes, groei die vraag na babaspinasie danksy sy gesondheidsvoordele en meerdoelige gebruike. Varsproduktemarkte soek babaspinasie wat mooi verpak is, terwyl restaurante en pakhuise gereeld in groot maat koop. Om groei en deurlopende produksie op…

In ’n stap wat groot voordele vir die wynbedryf inhou, het die akademiese wêreld en die private sektor hande gevat om nuwe proefwingerde op Stellenbosch te vestig. Dit sal help om navorsing en praktiese vaardighede vinniger aan die bedryf oor te dra. “Die hoofdoelwit is om opleiding aan studente te verskaf sodat hulle gereed is om die bedryf te betree wanneer hulle klaar gestudeer het. Deur studiegroepe en wingerdwerkergroepe gaan ons ook die wingerde aan die bedryf beskikbaar stel,” sê mnr. Francois Viljoen. Vinpro gaan komende Augustus sowat 5 ha wingerd saam met die Universiteit Stellenbosch vestig. Dit staan bekend as die Welgevallen-Vinpro-wingerdprojek. Viljoen is die projekleier. Buiten een kommersiële blok sal ál die universiteit se bestaande proefwingerde vervang word. “Die wingerde was al oud en met virusse besmet. Dit…

Só lui ’n tipiese klousule in testamente: “Ek bemaak my plaas Mooinooi aan my dogter Sus en bepaal dat die eiendom vrygestel sal wees van die regsgevolge van enige huwelik.” Ongelukkig is dit een van daardie klousules wat weinig regskrag het. Dit kom uit ’n tyd toe mans nog oor die maritale mag in ’n huwelik beskik het. Dié tyd is gelukkig verby. Die Huweliksgoederewet (88 van 1984) het die maritale mag van die man geskrap. Artikel 11(1) het dit afgeskaf en artikel 11(2) maak dit terugwerkend. Vir die “regsgevolg van ’n huwelik” moet ons na die huweliksvorm self kyk. Indien die persoon buite gemeenskap van goed getroud is, beteken dit net dít. Wat myne is, is myne en wat joune is, is joune. Dit geld ook erfbates. Huwelike buite…

Versurende bydraes tot grondversteuring kan wiskundig bereken en jaarliks getakel word ( TABEL 1 ). Die dilemma is egter dat strategieë vir die toediening van kalk dikwels reaktief pleks van proaktief benader word. Korrelkalk kan ’n waardevolle bydrae lewer indien dit jaarliks in kleiner hoeveelhede toegedien word. Die werklikheid is dat daar ’n groot verskil is tussen regstellende toediening van kalk en onderhoudstoediening van kalk. Dít is waar een van die ernstige wanopvattings ontstaan, produsente verwar word, en pseudo-wetenskaplike aansprake gemaak word. Indien 100 kg stikstof (N) en 20 kg fosfaat (P) per hektaar toegedien word met MAP en ureum, word 454,8 kg CaCo3 benodig om die suurheid daarvan ten volle te neutraliseer. Kleiner hoeveelhede (indien jaarliks toegedien) fyn, verkorrelde kalsium of magnesiumkarbonaat kan dus ’n bydrae lewer wat betref…

In die meeste besighede sal mense sê alles begin by die mark. Die sukses van ’n produk begin by die mark. En as jy nie ’n mark het nie, sal jy misluk. Die woordeboek beskryf “mark” as ’n gereelde samekoms van mense met die doel om goedere te koop en te verkoop. Die woord word ook gebruik om die vraag en aanbod van ’n spesifieke produk te beskryf, byvoorbeeld daar is nie meer ’n mark vir dié model motor nie. Wat beteken dit vir ’n graanboer om ’n mark te hê? Ons besef nie elke dag wat dit beteken dat daar elke sakedag in Suid-Afrika van 09:00 tot 12:00 ’n klomp mense bymekaarkom om graan te koop en te verkoop nie. Hoe sou dinge sonder ’n mark verloop het? Wat…

Sy splinternuwe boek is ’n versameling van Jan Braai se beste vegetariese resepte en nog baie nuwe kinkels, alles op die vuur. As jy iets soek vir vleislose Maandag, of jou nuwe vegetariese skoondogter moet onthaal, is daar geen rede waarom jy nie kan braai nie. Met Jan se liplekker braaibroodjies, potjies, kerrie, brode, burgers tot poedings sal selfs die vleiseters terugkom vir nog ’n skeppie! Jan Scannell – beter bekend as Jan Braai – se groot passie is vleis en vleisbraai. Jan het Nasionale Braaidag eiehandig ’n jaarlikse kuier-en-kosfees gemaak deur Erfenisdag nieamptelik tot Braaidag te herdoop. Die een aktiwiteit wat alle Suid-Afrikaners saambind, is immers om kos oor oop vure gaar te maak. Jan Braai Vegetaries word deur Human & Rousseau uitgegee het en kos R370.…

Me. Ria Steyn (voor) van Leniesdeel het die trofee vir die nasionale kampioen-enkelbeeskarkas, ’n Beefmaster, ontvang. Dit het ’n puik 99,93% behaal. Links is mnr. Niel Fourie van Ottawa Ranches, Vryburg (kampioengroep karkasse, Bonsmara, met 97,65%, en derde, enkelkarkasse), regs is mnr. T. Kruger, Mookgophong (reserwekampioengroep, Bonsmara, derde, en reserwekampioenkarkas). Agter is mnr. P. Moolman (Kruger se plaasbestuurder). Die wenners van die afdeling vir opkomende beesboere. Van links is, voor: mnre. M. Motuku, Honeydew (reserwekampioen-enkelkarkas, Romanolakruising) en I. Mashishi (reserwekampioengroep, Bonsmara, en derde, enkelkarkas); agter: mnr. V. Tities, Vryburg (wenner van die enkelkarkas en groep karkasse, Bonsmara), me. Petro Naudé (namens mnr. P. Moalosi, Bultfontein (derde, groep karkasse, Bonsmara) en mnr. G. Brown (Leniesdeelskou). Die opkomende boere met die beste bokkarkasse kom almal van Williston en almal het Boerbokke ingeskryf.…

DIE nuutste verslag oor die vooruitsigte vir die Suid-Afrikaanse gewasbeskermingsmark maak dit duidelik dat die verband tussen die voedselsekerheidsketting en boere deurslaggewend bly, sê mnr. Phillip Venter, bemarkingsbestuurder van plantvoeding by Laeveld Agrochem. Klimaatsverandering, wat onder meer veranderinge in temperatuur en vogtigheid veroorsaak, lei tot weerstoestande wat plantplae en -siektes laat floreer. Nuwe benaderings tot gewasbeskerming moet dus voortdurend gevind word ten einde voedselsekerheid te bevorder. Luidens ’n verklaring oor die verslag oor die vooruitsigte vir 2022 vir die Suid-Afrikaanse gewasbeskermingsmark groei dié mark danksy navorsing en die ontwikkeling van nuwe produkte wat gemik is op die verhoging van gewasopbrengste en uiteindelik die bevordering van voedselsekerheid. Kenners in die bedryf meen nuwe onkruiddoders het in die afgelope tyd die totale inkomste van die gewasbeskermingsmark verhoog, aangesien verskeie onkruide weerstand teen…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in Gauteng, KwaZulu-Natal en Limpopo van Augustus 2018 tot Julie vanjaar. Grondpryse by Jozini het heelwat gestyg (21,1%), terwyl pryse by Helpmekaar beduidend gedaal het (22,6%). In Gauteng was daar 456 transaksies, wat 63 451 ha teen R5,151 miljard behels het. Sowat 64% van die transaksies was vir grond van minder as 50 ha. By Pretoria het die pryse verder gedaal. In meer as 60% van die distrikte in KwaZulu-Natal het pryse gedaal. By Kokstad en Ulundi het pryse met 20% gedaal. Altesaam 348 transaksies in 13 distrikte in dié provinsie het grond van 99 948 ha teen R2,515 miljard behels. Sowat 36% van die transaksies was vir grond van minder as 50…

Suid-Afrikaners voel ál meer soos toeskouers in hul eie land. Hulle betaal van die meeste belasting ter wêreld, maar sien jaar ná jaar hoe miljarde rande verkwis word. Dié belaglikheid word elke jaar deur die ouditeurgeneraal opgeteken, voordat alles herhaal. Ja, almal betaal belasting. Teoreties word BTW deur bykans 57 miljoen Suid-Afrikaners betaal. Dit dra net meer as 20% tot die staatskas by. Persoonlike inkomstebelasting vul byna 40% van die staaskas — die enkele grootste bydrae van enige soort belasting. Die probleem is dat net 1,9 miljoen mense byna 80% van dié belasting betaal. Dié belastingbetalers het jare lank die onverkwiklik swak staatsbestuur gedweë aanvaar met die hoop dat dinge sal verbeter. Die skaamtelose diefstal in die Zuma-jare het dit egter alles verander. Vandag is baie van daardie uiters waardevolle…

MNR. BERNARD RABE boer by Fochville met mielies, sojabone en vleisbeeste en is ’n finalis in Graan Suid-Afrika se Graanboer van die Jaarkompetisie. Deur fyn beplanning en bestuur kry hy dit reg om telkemale die opbrengsgrense te verskuif. Lees die artikel op bl. 44. VERTEL VAN JOU GESIN. Ek is ’n familiemens. Katrien en die drie kinders maak dit vir my die moeite werd om elke dag op te staan en te doen wat gedoen moet word om ’n suksesvolle besigheid te bedryf. HET JY NÁ SKOOL GESTUDEER? Ek het ’n kortkursus in algemene boerderybestuur aan die Landboukollege Potchefstroom en ’n ambag in pas-en-draai by die Oos-Driefonteinmyn gedoen. Later het ek ook ’n kursus in veekunde (ook by die Pampoenboere) en pluimveebestuur gedoen deur KwaZulu-Natal se pluimveevereniging. WAAR HOU JULLE…

SUID -AFRIK A se boeregemeenskap verloor daagliks R3,4 miljoen aan veediefstal, wat dikwels met grootskaalse intimidasie van plaaswerkers, aanvalle en selfs moord gepaardgaan. Tog sloer wetgewing wat die polisie én die privaatsektor sou bemagtig om dié verwoestende misdaad uit te wis, reeds meer as 10 jaar. Parlementêre prosesse om die bestaande, uitgediende wetgewing te moderniseer, kom nie aan die gang nie en die polisie het nie eens ontvangs erken van herhaalde versoeke van die nasionale veediefstalforum om lewendehawediefstal as ’n misdaadkategorie in te sluit nie – ’n aanbeveling wat deur die Verenigde Nasies se eenheid teen georganiseerde misdaad gemaak is. Volgens data van die forum is die meeste vee in die 2018-’19-boekjaar gebuit sedert die insameling van data in 1995-’96 begin het. Voorheen was 2000-’01 die jaar met die hoogste…

EKOLOGIESE rehabilitasiewerk deur die Werk vir Water-program die afgelope 20 jaar het Suid-Afrika se waterbronne versterk. Dr. Christo Marais, hoofdirekteur van natuurlike hulpbronbestuur in die departement van omgewingsake, het by die wêreldkonferensie oor ekologiese restourasie in Kaapstad gesê die program is nie sonder foute en struikelblokke nie. Dit het egter reeds ’n groot verskil gemaak en help boonop duisende mense om ’n inkomste te verdien. Hoewel dit beter is om te voorkom dat ekostelsels agteruitgaan, is die Werk vir Water-program, wat op die uitroei van indringerplante konsentreer, ’n goeie manier om riviere te rehabiliteer en die opslikking van opgaardamme te verminder. Die Gariepdam, die grootste dam in Suid-Afrika, is reeds 11,9% opgeslik. Ander damme is só opgeslik dat hulle haas onbruikbaar geword het. Indringerplante in die opvangsgebiede van Kaapse riviere…

DIE produksiekoste van avokado’s het die afgelope drie jaar met gemiddeld 12% op ’n jaargrondslag gestyg. Insekskade op uitvoer-avokado’s het van 2017 tot 2018 op plekke soos Levubu verdubbel. Die gemiddelde opbrengs in die omstreke van Tzaneen is net minder as 12 t/ha, en nie 16 t/ha soos baie boere raai nie. Tog was boere se gemiddelde winsgewendheid as ’n persentasie van die omset 15% sedert 2013. Dít is die inligting wat uit ’n deeglike normstellingstudie blyk, en dit is met hierdie soort inligting dat boere weldeurdagte sakebesluite oor hul boerdery kan neem, het mnr. Juan Winter van die maatskappy Source BI op ’n onlangse boeredag op Levubu gesê. Source BI is ’n maatskappy op Tzaneen wat in landbou-ekonomiese data spesialiseer. Die maatskappy werk normstellingsyfers vir onder meer makadamianeute, avokado’s…

LEDE van die parlement se portefeuljekomitee vir landbou, bosbou en landelike ontwikkeling raak al hoe meer gefrustreerd met programme wat op papier floreer, maar geen impak het op grondvlak nie. Hulle vra ’n volskaalse ondersoek na alle ondersteuningsprogramme in KwaZulu-Natal ná ’n onlangse oorsigbesoek aan die distriksmunisipaliteite Umkhanyakude, Zoeloeland, Umzinyathi en Umgungundlovu. Die aanvanklike bevindings is dat nasorgprogramme aan boere en die monitering en evaluering daarvan swak is, wat ’n groot impak op die sukses van die programme het. Baie boere kan ook nie nasorgondersteuning kry nie omdat hulle nie die nodige sakeplanne het nie. Boere wat wel toe-gang kry, se teikens is onrealisties en hulle kon nie hul doelstellings bereik nie. In die algemeen was daar ’n tekort aan rekenpligtigheid en verslagdoening oor die geld wat toegestaan is. Verder…

“ HIER kom groot groei. Moenie dat siniese mense julle enigiets anders wysmaak nie.” Dít was die ekonoom dr. Roelof Botha se woorde van bemoediging aan boere op ’n onlangse boeredag van Levubu se makadamia- en avokadostudiegroep. Hy het gesê hulle moet hulle nie blindstaar teen kortstondige dalings in die wisselkoers en opruiende politieke uitsprake nie. Ter stawing van dié stelling het hy daarop gewys dat Suid-Afrika se kapitaalvorming in die tweede kwartaal teen ’n rekordsyfer van 18% gegroei het en die bruto binnelandse produk met 3,1%. “Kapitaalvorming is die aankoop van ’n trekker, ’n bakkie, ’n sementmenger of enigiets wat ’n sakeman nodig het om sy produk te produseer. Dit sê vir jou sakemense is besig om in die toekoms te belê.” Daar was ook groei in die invoer…

SYNGENTA se Aartappelboer van die Jaar én Bayer se Moerkweker van die Jaar vir 2019 skryf hul sukses aan deeglike bestuur toe. Mnr. George Barnard, aartappelboer van Marble Hall in Limpopo, die wen-aartappelboer, sê waterbestuur is vir hom uiters belangrik. Hy plant tot 300 ha aartappels onder besproeiing aan slegs vir maatskappye wat dit verwerk. “Waterbestuur is uiters belangrik. Ons probleem in Suid-Afrika is nie temperatuur nie, maar relatiewe humiditeit. ’n Hoë relatiewe humiditeit in die land sorg dat ’n plant vir ’n uur of twee per dag langer groei as dié van jou buurman en vir ’n groter opbrengs sorg,” sê hy. Barnard bewerkstellig hoër humiditeit deur gereelde laevolumebesproeiing en klein, handgemaakte dammetjies langs die aartappelbankies. Hy monitor grondvog met ’n neutronvogmeter en permanente vogmeters wat deurlopend vogvlakke in…

Die gebruik van genomika saam met die bestaande metodiek van meting kan veetelers help om hul doelwitte te bereik om meerderwaardige diere te teel wat op lang termyn winsgewender is. Dr. Japie van der Westhuizen, hoofbestuurder van SA Stamboek, het op Stamboek se jaarlikse teeltsimposium op Parys gesê in die proses om teeldoelwitte vas te stel, moet telers die genetiese verdienste van hul diere ken. “Telers moet deur seleksie die waarde van hul diere op die plaas verbeter deur so sekuur as moontlik die genetiese verskille tussen diere te meet.” Van der Westhuizen sê ten spyte van die hedendaagse benutting van genomiese toetsing as ’n hulpmiddel moet telers die stamboominligting van hul diere byhou. Telers moet ook hul diere se prestasie meet ten opsigte van eienskappe soos groei, moedereienskappe, vrugbaarheid…

PLAASINLIGTING LIGGING: Fochville, Gauteng NAAM: Tweefontein EIENAARSKAP: Maatskappy VERTAKKINGS: Mielies, sojabone, kommersiële Bonsmaras en ’n vervoerbesigheid GRONDTIPE: Van Hutton tot Wesley VELDTIPE: Natuurlik en aangeplante weiding GEMIDDELDE REËNVAL: 500 mm per jaar KORTOM ■ ’n Goed opgeleide arbeidsmag van slegs ses mense stel die boer in staat om sy boerdery klopdisselboom te laat verloop. ■ Presisieboerdery word voluit toegepas om doeltreffendheid te bevorder. ■ Bewaringsboerdery bring sy kant om diesel te bespaar en omgewingsvriendeliker te boer. Dit is opvallend hoe stil die plaaswerf is wanneer ’n mens by mnr. Bernard Rabé van Fochville aankom. Rustige musiek kom vanuit die werkswinkel aangesweef. ’n Finalis vir Graan SA se kompetisie vir Graanprodusent van die Jaar moet mos besiger lyk, of hoe? is die eerste vraag aan Rabé wanneer hy uit sy kantoor…

Hoeveel geslagte nog op die huidige trant sal kan voortboer, is ’n ernstige vraag wat Vrystaatse boere en navorsers die afgelope paar jaar toenemend ondersoek. Hoewel variasies op konvensionele graanverbouing steeds die botoon voer in die Vrystaat, is die belangstelling in herlewingslandboupraktyke besig om toe te neem. Verskeie navorsingsondersoeke oor produksietoestande en boerderymetodes, ekonomiese faktore en maatskaplike en omgewingsvraagstukke word deur organisasies soos Graan SA, die Landbounavorsingsraad, die Universiteit van die Vrystaat en dié universiteit se sentrum vir volhoubare landbou in Bloemfontein gedoen. Onafhanklike navorsers trap egter ook diep spore. Dr. Jaap Knot is ’n herlewingslandboubegeleider, sendeling en boer van Ladybrand. Hy het sy doktorsgraad aan die Universiteit van die Vrystaat behaal. Sy tesis het gehandel oor die maatskaplike reaksie op bewaringslandboutegnieke in die Oos-Vrystaat en Lesotho. Die rede waarom…

Mieliesaadpryse vir die 2019-’20-produksiejaar is gemiddeld 4,5% hoër as verlede jaar, sê mnr. Corné Louw, senior ekonoom by Graan SA. Met boere wat hul gordels reeds stywer trek, is dit verblydend dat saadpryse op ’n gemiddelde grondslag nie die produksiekoste-inflasiekoers van 5% oorskry nie, sê hy. Sonneblomsaadpryse het met gemiddeld 4,3% gestyg en graansorghumsaadpryse met 2,5%. Sojaboonsaadpryse het met 1,9% gedaal. “Ons sien ook dat banke en koöperasies bereid is om boere by te staan. Hulle buig agteroor, maar daar is grense wat byvoorbeeld deur die Nasionale Kredietwet afgedwing word. Die landbou werk egter in siklusse en dit blyk dat die instellings wat produksielenings en finansiering toestaan, die boere sover moontlik tegemoet kom.”…

Hoekom het jy besluit om ’n mark te begin? Ek het twaalf jaar gelede ’n tuisbedryf van ons familieplaas by Brandwacht bedryf. In daardie stadium was hier glad nie ’n plaas- of kosmark in die omgewing nie, en ek moes oor die berg ry (Kaap se kant toe) om my produkte te verkoop. Een dag het ek en ’n vriendin gesels en besluit Worcester moet óók ’n mark hê, en ons het die bal aan die rol gesit. Drie maande later het ons die eerste mark aangebied. Ná ’n jaar het my vriendin onttrek, en die afgelope bykans tien jaar is ek die alleeneienaar en organiseerder van Pure Boland Mark. Vertel meer van die Pure Boland Mark. Elke eerste Saterdag van die maand kom 50 tot 60 uitstallers in die…

’N NUWE projek deur Distell is op die negende jaarlikse volhoubaarheidsweek in Kaapstad bekend gestel. Die GreenUp-projek is daarop gemik om die omgewing skoner te maak en sowat 200 werkgeleenthede te skep en sal in Khayelitsha gevestig word. Dit word met die samewerking van Separation at Source (S@S), ’n waardeketting vir die versameling, sortering en verwerking van herwinbare afval, bestuur. Khayelitsha is die grootste informele nedersetting in die Wes-Kaap en ook een van die grootstes in die land. Dit het ’n bevolking van sowat 450 000 mense en groei jaarliks met 2%. Me. Kathryn Warner van S@S sê sowat 7,7 miljoen ton afval word jaarliks in die Wes-Kaap gestort, waarvan 48% deur inwoners van die Stad Kaapstad. Die koste van vullishope wat in Kaapstad bestuur word, styg voortdurend. Suid-Afrika lewer…

GAUTENG CARLETONVILLE ELANDSFONTEIN (146), 37 ha, aan SPH Kundalila (Edms.) Bpk., vanForteTechnical& Engineering, R4 000 000. LUIPAARDSVLEI(243),55ha, aan K.P. en S.X.R. Seyama, van Z.J. van Greuning, R8 000 000. MODDERFONTEIN (345), 49 ha, aan S.P. Mkhwanazi, van D.J.J.P. en S.L. Krieg, R650 000. OLIFANTSVLEI (327), 32 ha, aan Curro Holdings Bpk., van Waterstone College (Edms.) Bpk., R162 450 625. KWAZULU-NATAL HELPMEKAAR BALGOWNIE (2972), 966 ha, aan The Montrose Farming-trust, van E.K.H. Muller, R2 188 530. LADYSMITH GROOTGEWAAGT (10612), 152 ha; KROM DRAAI (4229), 177 ha; VAALKRANTZ (5142), 170 ha en ZUUR FONTEIN (3708), 81 ha, aan Bhotshozwayo-gemeenskapseiendomsvereniging, van JS Farm-trust, R3 734 915. KENDAL (2197), 36 ha, aan J. Manyoni, van K.J. en M.B. Manyoni, R500 000. LOUWSBURG DOORNPLAATS (461), 319 ha, aan Pongolapoort Safarikamp, van Tennis Ranch Property (Edms.)…

Dorpers verkoop steeds goed op veilings ondanks droogtetoestande wat in die meeste veilingsgebiede heers, sê mnr. Attie Westraad, rasdirekteur van Dorper SA. Omsette op dié veilings het die afgelope boekjaar met 7% gegroei vergeleke met die vorige boekjaar. Ramme en ooie is teen gemiddeld R7 847 op veilings verkoop. Dit is ’n styging van 20% teenoor die vorige boekjaar. Die gemiddelde pryse vir tipe vyf-ramme is R15 200, vir stoetramme is dit R8 500, kudderamme behaal gemiddeld R6 200, tipe vyf-ooie gemiddeld R5 800, stoetooie gemiddeld R4 600 en kudde-ooie gemiddeld R3 800. Volgens Westraad meet al hoe meer Dorpertelers hul diere. Die prestasie-inligting van die Dorperras is amper 20% van alle kleinveerasse by Stamboek SA. Die Dorpertelersgenootskap het besluit dat alle ramme wat op ’n amptelike Dorperveiling aangebied word,…