Indholdsfortegnelse for 9/3/2020 i Landbouweekblad

ELKE keer tydens openbare gesprekke oor alkoholregulering neem kommentators met min of geen kennis van huidige wetgewing geesdriftig deel in die hoop dat nuwe wette aandag aan ou probleme sal gee, skryf mnr. Michael Fridjhon, wynkenner. Op een vlak is dit te verstane, want alkoholverwante trauma – hoewel beduidend minder as die getalle wat deur die prohibisionistiese agenda rondgegooi word – is ’n werklike kwessie in sommige gemeenskappe en op ons paaie. Die teen-alkohol-drukgroep is egter duidelik onbewus van huidige regulasies en, as dit behoorlik afgedwing word, die mate waartoe dit aan hul vereistes sou voldoen. Die Nasionale Drankwet (Wet 59 van 2003) is veronderstel om alle drankverkope te beheer en onwettige handel uit te wis. Dit moet uit die voor die hand liggende florende dranksmokkelarysake tydens die alkoholverbod duidelik…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Ontluikende plek van die landbou: Van buitestander tot strategiese vennoot ■ Span alles in teen roofdiere en veediewe ■ China kan meer SA tafeldruiwe verwag ■ Covid-19: Beperking of ontdekkingsreis?’ ■ Jong ooitjies: Kyk beter na dié bate SPESIAAL ■ Vee- en wildbedryf ■ Groente en vrugte GESIN ■ Boerekos: Jogurt ROOFDIERBESTUUR Die Viljoenkroonse vee- en saaiboer mnr. Jan van Biljon kon ’n einde maak aan sy probleme met roofdiere en diefstal deur die gebruik van Anatoliese herdershonde, saam met Spaanse donkies, volstruise en elektroniese halsbande. Lees ook oor hoe hy dit reggekry het om ’n swart Anatoliese hond te teel.…

MNR. WESSEL MEYER van Ermelo het onlangs ’n Boranbul vir R1,7 miljoen verkoop. Sy plaas is net 160 ha groot, en hy moet dus planne maak om vertikaal uit te brei, onder meer danksy sy voervloeiprogram. Lees die artikel op bl. 44. VERTEL VAN JOU GESIN. Ek en my vrou, Doempie, het twee kinders — ’n dogter, Diana, en ’n seun, Johan. Ons het kleindogters. WAT HET JY NÁ SKOOL GEDOEN? Ek was vir twee jaar in die weermag en daarna het ek vir mnr. Willie Nel van Ficksburg geboer. Ek het my later by my pa en broer op die plaas aangesluit. HET JY ’N STOKPERDJIE? Ja, werk! WAAR HOU JY VAKANSIE? Ek hou van reis — plaaslik en in die buiteland. WATTER RUGBY- OF ANDER SPORTSPANNE ONDERSTEUN JY?…

VERBRUIKERS met besteebare inkomste of handelsmerklojaliteit gaan in die ná-Covid-era so skaars soos hoendertande raak. Die pandemie het verbruikerspatrone in ’n nuwe rigting gestuur waarvan produsente en handelaars kennis moet neem as hulle relevant en mededingend wil bly, het me. Sarina de Beer van die marknavorsingsmaatskappy Ask Afrika tydens die varsproduktebemarkingsvereniging PMA se onlangse aanlyn Fresh Connections-konferensie gesê. ’n Opname deur Ask Afrika onder 24 000 Suid-Afrikaanse verbruikers het getoon 57% moes hul besteding op kruideniersware sedert die begin van die inperking besnoei. Altesaam 45% koop nou meer basiese voedsel as voor die pandemie, vir 67% is prys nou die belangrikste faktor wanneer hulle besluit wat om te koop, en 38% het oorgeskakel na meer bekostigbare winkels vir kruideniersware. De Beer het gesê verbruikers is nie meer so lojaal teenoor…

DIE kommissie vir die herstel van grondregte wil met geloofwaardige landbou-instellings vennootskappe aangaan om sektorspesifieke nedersettingsmodelle te ontwikkel om te verseker dat landbouproduksie voortgaan op restitusiegrond wat oorgedra word. Die kommissie het onlangs ’n konsultasiesessie met die landbousakekamer Agbiz en van sy lede gehou om nuwe modelle vir restitusie te bespreek. Die modelle wat die afgelope 25 jaar getoets is, het gemengde resultate gelewer. Volgens me. Nomfundo Ntloko-Gobodo, hoofgrondeisekommissaris, word restitusie tans volgens sewe opsies toegepas. Dit is die teruggee van die grond, finansiële vergoeding, ontwikkelingsvergoeding, alternatiewe grond, vennootskappe, voorkeurtoegang tot staatshulpbronne en alternatiewe regstelling wat aangedryf word deur eksterne belanghebbendes, soos die hof vir grondeise en grondeienaars. ’n Kombinasie hiervan kan ook gebruik word. Generiese nedersettingsmodelle is dikwels nie regverdig of voordelig vir die begunstigdes nie en daar bestaan…

BOERE moenie pessimisties raak oor die idee van ’n “nuwe normaal” nie, al hang daar tans ’n wolk van onsekerheid oor hul lewens. Só het mnr. Piet Engelbrecht, herkose voorsitter van Agri Limpopo, die organisasie se lede op sy jaarkongres, wat virtueel aangebied is, moed ingepraat. Hy het boere geloof vir hul standvastigheid in een van die onbestendigste tye in die georganiseerde landbou se geskiedenis. Veranderinge wat gewoonlik oor lang tydperke ingetree het, het die afgelope vyf maande sommer oornag plaasgevind, en boere moes aanpas. Engelbrecht was ook vol lof vir Agri SA en sy vennote wat daagliks vir boere in die bres moes tree by die regering se Covid-19-bevelsraad. Goeie kommunikasie van boere af het gesorg dat die regte kwessies aangepak is. EETPATRONE Oor die toekoms het Engelbrecht boere…

PROBLEME by die Kaapstadhawe, die sluiting van kitskosrestaurante en die feit dat mense meer tuis geëet het, het die Libstar-groep se inkomste in die eerste helfte van vanjaar geraak. Die groep se inkomste het met 1,9% gestyg, maar dié van sy voedseldiens-afdeling het met 34,5% gedaal en dié van die uitvoerafdeling met 8%. Die inkomste van die klein- en groothandelafdeling het met 10,7% gestyg. Libstar sê in ’n handelsverklaring op die JSE se Sens-nuusdiens die voedseldiensafdeling, wat die verkope van bees-, hoender- en ander vleis, asook kaas en tortillas aan kitskosrestaurante insluit, het swaargekry onder vlakke 5 en 4 van die inperking. Sake het tydens vlak 3 verbeter. Die feit dat mense steeds meer tuis eet, raak Lancewood, Multi-Cup en Denny. Die verkope van suiwelprodukte was wel in die ses…

Namate die ekonomies aktiewe deel van die bevolking meer aktief begin raak, lyk dit of die ekonomie besig is om te herstel. Dit is ook gunstig dat die president van die Reserwebank die idee verwerp dat grootskaalse kwantitatiewe verligting in hierdie stadium noodsaaklik is. Dit is gunstig dat die mynbousektor se uitset in Junie met 59% toegeneem het teenoor Mei, en dat kleinhandelverkope in dieselfde tydperk met 75% toegeneem het. Dit beteken verbruikers se ekonomiese aktiwiteite en verbruik is besig om te herstel. Al het motorverkope in die tweede kwartaal van 2020 met 49,1% gedaal teenoor die tweede kwartaal van 2019, het maandelikse motorverkope van 8 790 voertuie wat in Maart vanjaar verkoop is, herstel tot 47 313 voertuie wat in Junie verkoop is. Voertuigverkope herstel nou na die meer…

Genoeg grondvog met planttyd het vir tydige ontkieming en egalige vestiging van kanola in die Overberg gesorg, sê me. Izane Crous, landboukundige by Southern Oil Limited (Soill). “Vroeë reën het gehelp dat onkruid betyds doeltreffend bekamp kon word. Opvolgreën in Mei en Junie het tot vroeë en hoëbiomassa gelei wat op ’n baie goeie oes dui. Die huidige stand dui op ’n rekordjaar vir die Overberg indien goeie toestande voortduur.” Die Suid-Kaap het met minder vog geplant as verlede jaar. “Opkoms was onegalig. Baie kampe het eers vyf weke ná plant, ontkiem en opgekom. Die potensiaal in die streek het aansienlik verbeter nadat goeie opvolgreën vanaf einde Mei gereeld geval het.” Crous sê die Swartland was tot 25 Mei baie droog. “Die kanola van enkele boere wat ná ’n reënbui…

As daar ooit ’n bloubessie-borrel was, het dit nog nooit gebars nie. Die vraag na goeie bessies is steeds hoog – en dit hou die prys aantreklik. Verbruikers slurp egter nie meer enigiets op wat blou en rond is nie. Volgens mnr. Cort Brazelton, die mede- uitvoerende hoof van Fall Creek (een van die grootste bloubessiekwekerye ter wêreld), raak verbruikers meer gesofistikeerd. Dit plaas druk op produsente om goeie, besonder ferm bessies met ’n hoë suikerinhoud te produseer. Terselfdertyd styg produksiekoste jaarliks saam met inflasie. In die geval van arbeid, elektrisiteit en ander middels styg dit selfs vinniger as inflasie. Hy sê winsgrense is dus meer onder druk vergeleke met ’n paar jaar gelede. Brazelton het vyf punte vir volhoubare, winsgewende bloubessieproduksie op Fall Creek Suid-Afrika se webinaar uitgelig: Daar…

Die koste-plus koringprys wat eenkanaalbemarking verseker het, het monokultuur en hoë toedienings van sintetiese stikstof sonder veel risiko winsgewend gemaak. Die afskaffing van dié bemarkingstelsel het die risiko na koringboere verskuif. Die storie van hoe die broers mnre.Cobus en JP Bester van UD Boerdery by Moorreesburg stikstoftoediening tien maal minder gemaak het, begin saam met die verwagte groot veranderinge in steun aan die landbou ná 1994. “Van 1971 tot 1994 kon ons koring in monokultuur toepas en winsgewend boer met tot 120 kg stikstof/ha.” Teen 1994 het die Besters besef die skrif is aan die muur. Hulle het besluit om na wisselbou oor te skakel en koste te begin bestuur. “Ons moes verander as ons wou oorleef.” Cobus het onlangs op die Bewaringslandbou Wes-Kaap Jack Human-bewaringslandbouweek en in Februarie tydens…

Mnr. Cobus Bester sê hy is nie spyt hulle het vee teruggebring nie. “Om ’n holistiese stelsel ten volle te laat werk, het ons vee nodig.” Hulle laat bewei die lande wat hulle in die volgende jaar gaan plant, redelik straf in die somer omdat hulle deur die plantmateriaal moet kom en die skape en beeste dit in elk geval in mis en urine omsit en só ’n bydrae lewer. Hy waarsku egter jy moet nie só baie diere aanhou dat dit later ’n voerkraal word nie. Die Besters het vanjaar vir die vyfde keer dekgewasse geplant en dink dit is die regte rigting wat hulle ingeslaan het. “Ons het weiding vir dubbel die getal diere per hektaar met dekgewasse as wat ons voorheen gehad het. Die wortels het ’n…

Angola, met sy hoofstad Luanda, beslaan 1 246 700 km2 . Die bevolking is 29 780 000 mense (2017-sensus), met ’n groeikoers van 2%. Die lewensverwagting is 38,2 jaar. Etniese groepe bestaan uit die Ovimbundu (37%), Kimbundu (25%), Bakongo (13%), Mestico (Europees/inheems Afrika 2%), Europees (1%) en ander (22%). In 2019 was die inflasiesyfer 19,63%. Die BNP het $124,6 miljard beloop en die BNP per capita was $4 354, maar dit is erg skeefgetrek tussen rykes en armes. Die bewerkte grond word geraam op 2,65% van die grondoppervlak; 0,23% is permanente gewasse en 97,12% ander. Landbougewasse is hoofsaaklik piesangs, suikerriet, koffie, sisal, mielies, katoen, tapioka, tabak, groente, plantain, vee, bosbou en vis. Uitvoer bestaan uit olie, diamante, gas, koffie, sisal, vis, hout en katoen. Handelsvennote is Amerika (32,1%), China (32%),…

Verlede week het ek beloof dat ons verder sal gesels oor of dinge ook kan praat. Toe het ek vertel van die antieke jonkmanskas wat ek van ’n rommelhoop gered het en hoe dié opgeknapte houtmeubelstuk aan talle belangstellendes vreugde verskaf. Ek glo vas dié pronkstuk kan praat, maar ons verstaan mekaar nog nie so lekker nie, want “dinge-taal” is inderdaad ’n moeilike taal om te verstaan. Dit begin waar dit tot jou oë spreek. Jy sien iets voor jou wat êrens vandaan kom: “Waar het dit begin? Waar het die bome gestaan wat die hout voorsien het – stinkhout en geelhout? Wie was die eerste eienaar? Hoeveel eienaars was daar? Wat was die rede dat dit in so ’n vervalle toestand geraak het?” Só kan daar nog vele vrae…

14% Die plaaslike verbruik van pynappels gaan in die 2019-’20-bemarkingsjaar na verwagting met 14% tot 33 000 ton styg, al gaan uitvoer na verwagting met 34% tot 2 200 ton daal weens Covid-19-verwante faktore. Die groter vraag word toegeskryf aan verbruikers wat pynappels om gesondheidsredes koop, asook omdat mense dit in tuisgebroude drank gebruik. Die daling in uitvoer is weens stygende lugvragkoste wat deur Covid-19 meegebring is. – Global Agricultural Information Network 101 Suid-Afrika het in 2019 slegs die 101ste plek uit 162 lande beklee wat ekonomiese vryheid betref. Dit is ’n groot afname van 54 plekke sedert 2000, toe die land in die 47ste plek en onder die 30% topekonomies vrye lande was, vol-gens die ekonomiese vryheidsverslag van die Fraser-instituut. Dié lande is die voortuitstrewendste, gesondste en veiligste. ’n…

‘Ek vra altyd aan die begin van my werksessies of die polisie die vyand of eie magte is. Almal sê gewoonlik vyand. Dan vra ek wie polisiebeamptes ken wat hul gatte af werk, dan steek almal hul hande op.’ MNR. ROLAND DE VRIES, militêre kenner, oudadjunkhoof van die Suid-Afrikaanse weermag en skrywer van Veiligheid vir gemeenskappe. Bl. 41 ‘Hulle het boereverenigings se rekeninge oral oor die land leeggemaak om te kon help.’ MNR. STEPHEN KRÜGER van Basis-Diff oor die meer as R1 miljoen wat oornag ingesamel is vir ’n boer wat in ’n veldbrand beseer is. Bl. 15 ‘Dit is een van die koudste winters in die afgelope twee dekades, dalk selfs drie.’ MNR. JOHAN VAN DEN BERG, landbouweerkundige, oor die afgelope winter. Bl. 16 ‘Ons boere sal met baie…

ONWETTIGE jag met honde is vir boere ’n groter wordende probleem. In die Vrystaat het byna 84% van boere wat aan ’n opname van Vrystaat Landbou deelgeneem het, in die aanvanklike inperkingsperiode van 26 Maart tot 21 Mei weekliks onwettige jag met honde op hul plase ondervind. Luidens ’n verslag deur dr. Jane Buys, veiligheidsrisiko-ontleder van Vrystaat Landbou, gegrond op ’n opname onder streekveiligheidsverteenwoordigers en boere, het meer as die helfte van die deelnemers nie die voorvalle by die polisie aangemeld nie. Dit is weens die polisie se swak reaksietyd, onbeskikbaarheid van polisievoertuie, die feit dat die polisie nie die misdaad as ernstig beskou nie en soms nie na die plaas wil kom nie, daar nie teen die misdadigers opgetree word nie en daar nie ondersoek na dié soort misdaad…

WEERMODELLE was die twee-de week van Augustus gunstig vir neerslae van Oktober en November af oor die oostelike dele van die somerreëngebiede soos KwaZulu-Natal, Mpumalanga, Gauteng en die Oos-Vrystaat. “Die reënvooruitsigte lyk ook goed van Desember tot Maart vir die sentrale en westelike dele van die land, asook Namibië,” sê mnr. Johan van den Berg, onafhanklike landbouweerkundige. “Die kans is goed dat die droogte in die loop van die 2020-’21-somerseisoen in veral die sentrale en westelike dele van die land, asook die suidelike binneland, gebreek gaan word.” Intussen is daar ’n kans van meer as 50% dat minstens ’n matige La Niña-stelsel van ongeveer September tot Maart volgende jaar gaan ontwikkel. Al vier Niño-gebiede se oppervlaktemperature is koeler as normaal. Drie van die vier het reeds die drumpel van 0,5…

DIE landbou kan beter groei as wat algemeen verwag word, mits daar vorentoe belê en gekoördineer word op ’n manier wat tot voordeel van die sektor in sy geheel is. Dit was die boodskap van prof. Ferdi Meyer, direkteur van die buro vir voedsel- en landboubeleid (BFAP), tydens die buro se onlangse bekendstelling van die jongste landbouvooruitskouing vir die tydperk 2020 tot 2029. Die vooruitskouing dui op trae groei vir die sektor vir die res van die dekade, maar die landbou se bruto binnelandse produk (BBP) kan teen 2029 tot 12% hoër wees indien daar ware inklusiewe groei en ontwikkeling is. Die voorwaarde daarvoor rus op vier pilare – beleggings, ondersteuning en vernuwing, infrastruktuur, en markte – wat deur doeltreffende en gekoördineerde instellings en departemente op al drie vlakke van…

DIE melkbedryf kan nie ’n verlaging in die produsenteprys van onverwerkte melk bekostig nie. Dr. Chris van Dijk, uitvoerende hoof van die Melkprodusenteorganisasie (MPO), het gesê die produsenteprys-indeks vir onverwerkte melk volg sedert Januarie 2015 tot Maart 2020 ’n sydelingse neiging, teenoor die kleinhandelsprys van suiwelprodukte wat veral in die eerste ses maande van 2020 ’n sterk stygende neiging gevolg het. Van Dijk het op die jaarvergadering van die MPO se noordstreek gesê die plaashekprys van melk het nie met dié stygende neiging tred gehou nie en die prysvlakke in Junie 2020 was op dieselfde laagtepunt as in Augustus 2017. “Ter wille van die voortbestaan van die plaaslike suiwelbedryf moet produsentepryse nie nou verlaag word soos wat uit die geledere van verwerkers aangedui word nie,” het hy gesê. “Die stygende…

DIE netwerkorganisasie Saai is bekommerd oor die toename in die getal grondeise wat in die aanloop tot 2021 se plaaslike verkiesings weer aktief verwerk word, sê dr. Theo de Jager, voorsitter van die organisasie. “Daar is ’n toename in plaasbesoeke deur eisers en amptenare verbonde aan die grondeisekommissie, aanbiedinge aan grondeienaars en druk om hul eiendom teen minder as markwaarde te verkoop.” Saai is bekommerd oor die gebrek aan deursigtigheid. Grondeienaars sukkel om basiese dokumente by die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling te kry. “In die meeste gevalle wil dit lyk asof daar nooit navorsing gedoen is nie.” De Jager sê hoewel dié departement en veral die grondeisekommissie die afgelope tyd herhaaldelik bloedneus in die howe gekry het en verdoemende uitsprake oor gebrekkige administrasie en wanbestuur tot groot…

DIE LRF-veeskool gaan vanjaar vir die eerste keer virtueel aangebied word weens Suid-Afrika se Covid-19-inperkings. Dr. Michael Bradfield, organiseerder van dié geleentheid wat jaarliks met die samewerking van Landbouweekblad by Al-dam gehou word, sê die Lewendehawe-registrerende Federasie (LRF) het besluit om die veeskool eerder aanlyn aan te bied as om dit vanjaar oor te slaan. Dit word steeds van 14-16 Oktober aangebied, met lesings van 09:00 tot 12:00 daagliks. Die tema is “Lewendehaweproduksie: Terug na die basiese beginsels”. ’n Nuwe program is vir die kleiner getal lesings saamgestel (sien die K ASSIE ). Landbouweekblad, wat al verskeie virtuele konferensies gehou het, en Brand Republic, wat die tydskrif se televisieprogram Landbouweekliks vervaardig, span saam met die LRF om die veeskool aan te bied. “Meer mense sal die geleentheid hê om na…

DIE landbou-en-eiendomsreus Tongaat Hulett se omdraaistrategie is op koers en sy aandeelprys het met dubbelsyfers verbeter nadat sy resultate getoon het dat hy sy verlies begin verklein. Die maatskappy se inkomste vir die boekjaar tot einde Maart het met 18% tot R15,4 miljard gestyg en sy bedryfswins met 491% tot R3,3 miljard teenoor die vorige jaar. Kontantvloei uit sy bedrywighede het met 62% tot R2,1 miljard verbeter teenoor R1,3 miljard in die vorige boekjaar. Sy wesensverdienste per aandeel het met 111% tot 90c per aandeel gestyg, teenoor die vorige jaar se verlies van R9,48 per aandeel. Geen dividend is verklaar nie. As die prestasie van die stysel-en-glukose-afdeling (waarvan Voermol deel is) buite rekening gelaat word, is daar steeds ’n wesensverlies van R2,12 per aandeel. Dit is egter kleiner as die…

’N STRATEGIESE skuif deur twee landbouswaargewigte gaan Suider-Afrikaanse graanboere help teen die bedreiging van herfskommandowurm. Die internasionale landboureus Syngenta Seeds se transaksie om Sensako, ’n Suid-Afrikaanse saadmaatskappy wat in graan spesialiseer, te bekom, is deurgevoer. Dit versnel die koms van nuwe internasionale saadtegnologie om dié plaag, wat oeste in Afrika sedert 2016 knou, te beveg. Sensako versprei tans van Syngenta se sonneblomsaad. Syngenta Seeds verkoop ook groentesaad in Suid-Afrika. Die maatskappye sê in ’n gesamentlike verklaring die transaksie sal die voordeel inhou dat Syngenta se kiemplasmapoel saamgevoeg word met Sensako se bestaande teelprogramme en sy ervare navorsing-en-ontwikkelingspan. Die nuwe gesamentlike groep verwag om die mark vir koringsaad in Suid-Afrika as ’n markleier te betree. Sensako, wat sedert 1958 bestaan, het ’n sterk posisie op die mark vir koringsaad in Suid-Afrika,…

S uid-Afrika is besig om die tweede grootste mielieoes in die geskiedenis in te samel en Amerika verwag sy grootste oes nog. Tog styg die prys van mielies en sojabone in Suid-Afrika skerp. Die prys van geelmielies was middel Augustus sowat 20% hoër as ses maande gelede en die prys van sojabone is sowat 22% hoër. Die pryse in die veebedryf het nie gestyg nie. Gevolglik is die marges en kontantvloei in veral die intensiewe veebedryf onder druk. SLOEREFFEK Vleis- en melkpryse het teen die verwagting in (met ’n ekonomie wat in ’n diep resessie is en sowat 40% werkloosheid) nie soveel gedaal as wat ’n mens sou verwag nie. Trouens, die prys van lamsvleis het in die jongste weke gestyg tot rekordvlakke van bykans R90/kg. Gegewe die swak ekonomiese…

’n Proteaboer van Cullinan sê die Covid-19-beperkings het die prys van proteas laat verstewig. Mnr. Japie van Staden, proteaboer en -handelaar van Cullinan wat onder meer blomme by die Pretoriase Boeremark verkoop, sê die vraag na proteas oorskry tans die aanbod. Daar is nou meer kettingwinkelgroepe as tevore wat proteas verkoop. “Daar is baie goeie belangstelling in die kleinhandel.” Van Staden meen proteas is gewild by verbruikers omdat dit waarde vir geld bied. “Proteas kan drie weke hou en mense koop daarom eerder proteas as rose,” sê hy. By die Boeremark sien hy dat dit veral jong mense onder 30 is wat graag proteas koop. “Dit is asof ’n mens nie genoeg kan produseer nie.” Van Staden is deel van ’n hand vol proteaboere van Cullinan wat hul blomme hoofsaaklik…

Danksy twee dekades se deeglike toetsing het die Westfalia Fruit-groep en die Suid-Afrikaanse Avokadokwekersvereniging twee nuwe avokado-onderstamme bekend gestel. LeolaTM (Merensky 6) en ZeralaTM (Merensky 5) gaan onder die Merensky-naam verkoop word. Gemeet aan ander beskikbare nywerheidstandaard-onderstamme, beloof die nuwe onderstamme ingevolge proewe wat gedoen is om gesonder bome en beter produserende boorde in moeilike groeitoestande te lewer. Luidens ’n verklaring deur Westfalia is die onderstamme reeds in Amerika en Suid-Afrika beskikbaar gestel. Suid-Afrikaanse telers kan daaroor navraag doen by geakkrediteerde kwekerye. Verdere kommersialisering sal gedoen word indien bykomende proewe die nodige gunstige resultate lewer. Westfalia se afdeling vir tegniese dienste doen reeds byna 40 jaar navorsings- en ontwikkelingswerk op siektebestande klonale onderstamme in die soeke na gesonder bome met ’n hoër opbrengs. Die groep se bestaande avokado-onderstamme, Latas® (Merensky…

■ Die Suid-Afrikaanse polisie bly oorhoofs in bevel van alle gekombineerde operasies. ■ Gesamentlike beplanning en uitvoering met die polisie, waar van toepassing, bly deurgaans die benadering om goeie koördinering en wettige optredes te verseker. ■ Gemeenskapsveiligheidseenhede en ondergeskikte veiligheidsorganisasies bly in bevel van eie strukture gedurende operasies, maar bly ondergeskik aan relevante wetgewing en beplanningsriglyne, soos onderling bepaal en vooraf met die polisie ooreengekom is. ■ Operasies moet inligtinggedrewe wees en die omvang van bedreigings in ag neem. ■ Die klem is 80% op voorkomende en 20% op reaktiewe optredes. ■ Operasies moet deur goeie voorbereiding, beplanning, opleiding en opdraggewing voorafgegaan word. ■ Organisasies moet toepaslik uitgerus wees vir die bepaalde operasie. ■ Veiligheidsreëls, soos neergelê vir opleiding en operasies, moet nagekom word. ■ Die gebied moet binne 20…

■ ’n Groep internasionale navorsers wat verskillende handelsbeleid- en klimaatsveranderingscenario’s opgestel het, het gevind die hoeveelheid mense wat wangevoed is, kan aansienlik daal as beperkings en logistieke struikelblokke met internasionale handel verminder word. ■ ’n Plaaslike navorser oor ekologiesvolhoubare boerdery en verandering in voedselstelsels sê langafstandvervoer van produkte en industriële boerderymetodes is van die voorste vrystellers van kweekhuisgasse. ■ Baie meer moet gedoen word om plaaslike produksie en verspreiding van voedsel te bevorder.…

WATTER TEGNOLOGIE IS ONMISBAAR IN JOU BOERDERY? Voerkrippe wat die beeste self oopmaak deur die deksel met hul koppe op te lig. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? Begin met ’n Boran-stoetery, het mnr. Schalk van Oudtshoorn my aangeraai. WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JY IN JOU BOERDERY GEMAAK HET? Tot op hede was ek gelukkig om nog nie noemenswaardige foute te begaan nie. WIE WAS JOU MENTOR? Deur die jare leer en neem ’n mens by soveel verskillende mense waar dat dit onmoontlik is om spesifieke persone uit te sonder.…

WAT IS DIE SLIMSTE DING WAT JULLE GEDOEN HET? Om gedurig aan te pas. DIT LYK ASOF JULLE IETS LEER BY ELKE KUNDIGE WAT DIE WESKAAP OF JUL PLAAS BESOEK. HOE KWEEK ’N MENS SO ’N INGESTELDHEID? Ek dink dit help baie as jy in ’n huis grootword waar dit belangrik is om nuttige inligting te versamel. BY WIE HET JULLE DIE MEESTE GELEER? Ek gaan niemand uitsonder nie. Almal wat ons pad gekruis het, het ’n aandeel gehad. WAT KAN OF MOET JULLE NOG VERANDER OF VERBETER? Om met minder reën beter oeste teen ’n lae risiko te behaal. SONDER WATTER TEGNOLOGIE KAN JULLE NIE KLAARKOM NIE? Die internet, GPS en weervoorspellings.…

Eiers, bone en brandrissie ’n Vinnige vleislose ete wat jy enige tyd van die dag kan voorsit. Sit dit warm uit die oond voor met geroosterde korserige brood. ■ 1 ui, fyngekap ■ 30 ml olyfolie ■ 2 brandrissies, pitte verwyder en fyngekap ■ 5 ml komyn ■ 5 ml paprika ■ 1 blik (410 g) gekapte tamaties ■ 1 lourierblaar ■ Tamatieblik vol water ■ 30 ml soetrissiesous ■ 1 blik (440 g) botterbone, goed gedreineer ■ 1 blik (420 g) rooi nierbone, goed gedreineer ■ Sout, peper en ’n knippie suiker ■ 5-6 ekstragroot eiers, teen kamertemperatuur ■ 125 ml sterk cheddarkaas, gerasper Braai die ui in die olie in ’n groot, oondvaste swaarboompan tot sag. Voeg die brandrissies, komyn en paprika by en braai tot die speserye…

DIE meeste boere meen parasiete is nie in die winter ’n probleem nie. Dr. Faffa Malan, bestuurder van die Herkouerveterinêre Vereniging van Suid-Afrika (Ruvasa), sê egter in sy verslag oor siektes en toestande wat in Julie by hom aangemeld is, baie veeartse het inwendige parasiete by boere se vee aangetref. Dit weerlê dus dié mite. Uit meegaande TABEL is dit duidelik veral haarwurm, kriptosporidiose en koksidiose het op groot skaal voorgekom. Dit is ook ontstellend hoeveel gevalle van weerstand teen wurmmiddels aangemeld is. Daar is tans tien groepe aktiewe bestanddele op die mark waarmee inwendige parasiete bekamp kan word. Boere moet seker maak die middels wat hulle gebruik, is steeds doeltreffend. Gereelde evaluerings en die hulp van ’n veearts kan onsekerheid uit die weg ruim. Malan sê boere moet waaksaam…

Asof ’n mens nie moedeloos genoeg is nie, het prof. Mohammad Karaan van die Universiteit Stellenbosch op ’n onlangse virtuele wynbou-inligtingsdag na Suid-Afrika as ’n mislukte staat verwys. Komende van iemand wat nog altyd realisties en taamlik optimisties oor die land se vooruitsigte was, is sy stellings ontnugterend. Dalk is Karaan se koue skeut werklikheid ’n tydige herinnering dat dit in dié onseker tye belangrik is om te besluit waarin ’n mens jou energie wil stort. Waaroor het jy werklik beheer en waaroor nie? Die Amerikaner Stephen Covey, skrywer van The 7 habits of highly effective people, verwys daarna as die kring van invloed, waarin jy dinge kan verander, teenoor die kring van besorgdheid, waaroor jy geen beheer het nie (buiten om jou dalk ’n bietjie langs die braaivleisvuur op…

BOER SWAAR GESTRAF OOR KRAG ’n Boer van Petrusburg in die Vrystaat is in die streekhof in Bloemfontein skuldig bevind aan vier klagte van kwaadwillige beskadiging van noodsaaklike infrastruktuur van Eskom. Mnr. Willem Christiaan Venter het skuld op ál die klagte beken en is vyf jaar gevangenisstraf opgelê wat vir vyf jaar opgeskort is. Venter word aanspreeklik gehou vir die verlies van R770 143,67 (BTW uitgesluit) wat Eskom van 2016 tot 2019 gely het nadat hy met die elektrisiteitsmeter op sy plaas gepeuter het. GROBBIE PIENAAR skryf: Ek praat nie diefstal goed nie, maar daar word openlik onwettige kragaansluitings in townships gedoen. Niks word daaraan gedoen nie, want Eskom weet hy gaan onder die klippe gesteek word. Daarom subsidieer die eerlike betaler nog hierdie spul rugryers ook. LINDIE JANSE VAN…

DIE Mededingingstribunaal het Senwes se samesmelting met Suidwes goedgekeur, onderhewig aan streng voorwaardes. Dit sluit in dat die samesmeltende partye sekere graansilo’s verkoop en drie jaar lank jaarliks produksielenings van R20 miljoen aan swart boere verskaf. Mnr. Francois Strydom, uitvoerende hoof van Senwes, het gesê die maatskappy is dankbaar dat die samesmelting kan begin, veral met someraanplantings wat om die draai is. “Ons is verbind daartoe om voort te gaan met die Suidweshandelsmerk en dit uit te brei.” Die Mededingingskommissie het aanvanklik die samesmelting aan die tribunaal aanbeveel, maar dit kort daarna verander en aangevoer dat die transaksie mededinging aansienlik sou verminder of selfs verhinder. Dit sou volgens die kommissie ’n monopolie in twee van drie geidentifiseerde geografiese markte in Noordwes skep wat graanopberging betref. Hy het aangevoer dat die…

BOERE in die suidwestelike dele van die Oos-Kaap is steeds in die wurggreep van ’n uitmergelende droogte, en die DA het die provinsiale departement van landbou om dringende hulp gevra. Volgens ’n ondersoek deur mnr. Retief Odendaal, DA-lid van die Oos-Kaapse wetgewer, het die droogte wat reeds in 2014 begin het, steeds ’n verwoestende uitwerking op boere en landboubedrywighede in die suidwestelike streek van die Sarah Baartman-distrik. Dit sluit dorpe soos Aberdeen, Willowmore, Rietbron, Steytlerville, Klipplaat en Jansenville in. Terwyl ander dele in die distrik ook onder die droogte gebuk gaan, lyk dit asof dié dorpe en omstreke die ergste geraak word, want daar was nie voldoende reënval om ’n betekenisvolle uitwerking te hê nie. Odendaal het op ’n besoek aan die boeregemeenskappe van Aberdeen, Willowmore en Steytlerville gevind dat…

“ WEES gewaarsku, ekonomiese data en statistieke wat oor die volgende paar weke aan die lig gaan kom, gaan nie goed lyk nie,” het dr. Roelof Botha, ekonoom van die Optimum Groep, onlangs aan boere gesê. Botha was ’n spreker by aanlyn geleenthede van Agri Limpopo en die Inmaakprodusentevereniging. Die hele ekonomie, buiten enkele bedrywe soos die landbou, het in April tot stilstand gekom. “Ons is egter besig om uit daardie moeras te beweeg en sommige sektore is reeds weer besig om te groei,” het Botha gesê. Sy raad was om kalm te bly. Covid-19 se rampspoedige uitwerking op die ekonomie sal verbygaan. Ekonome verwag dat die ekonomie volgende jaar gemiddeld met 3,1% kan groei. Ekonomieë reg oor die wêreld is besig om kop op te tel, soos ’n mens…

1 GHANA| Boere kan genoeg hoender produseer Die hoenderbedryf kan binne vyf jaar die gaping van 95% tussen plaaslike produksie en vraag vul, sê mnr. Boris Baidoo, voorsitter van die hoenderprodusentevereniging in die streek Ashanti. Openbare én private beleggings is egter nodig, asook maatreëls om die meer as 2,4 miljard Ghanese cedi (sowat R7,1 miljard) wat jaarliks op die invoer van hoendervleis bestee word, in plaaslike produksie te herbelê. Pres. Nana Addo Dankwa Akufo-Addo het vroeër op ’n besoek aan ’n hoenderplaas die moontlikheid genoem dat invoer verminder kan word indien die plaaslike bedryf in staat is om in die plaaslike vraag te voorsien. — Ghanaweb.com 2 ZIMBABWE | Invoer knak ekonomie Die invoer van mielies en koring, die land se stapelgraansoorte, verteenwoordig meer as die helfte van…

14 Oktober: Die beginsels van ’n winsgewende veeboerdery ■ Dr. John Purchase, Agbiz: Wat veeboere in die volgende vyf jaar kan verwag. ■ Prof. Kevin Kirkman, Universiteit van KwaZulu-Natal: Wisselweiding wat vir die omgewing geskik is. ■ Dr. Bob Weaber, Colorado-staatsuniversiteit, Amerika: Die ideale koeigrootte vir die omgewing. ■ Prof. Dietmar Holm, Universiteit van Pretoria (UP): Wanneer verse gedek moet word en die ideale kalftyd. ■ Prof. Eddie Web, UP: Produksieen reproduksiedoeltreffendheid in ’n winsgewende veeboerdery. ■ Mnr. Martin Seyfferdt, interrasbeoordelaar, en prof. Frikkie Neser, Universiteit van die Vrystaat (UV): Bul- en koeiseleksie. 15 Oktober: Konsentreer op die belangrike aspekte wat ’n volhoubare veeboerdery verseker ■ Prof. Frikkie Maree, UV: Internasionale markte en hul vereistes. ■ Mnr. Danie Slabbert, boer: Herlewingslandbou in veeboerdery. ■ Dr. Chantelle Erwee, Zoetis: Sleutelaspekte wat…

SILVER BLADE ABATTOIR, ’n volfiliaal van Country Bird Holdings (CBH), beoog om Tiger Brands se vleisverwerkingsfabrieke in Polokwane, Germiston en Pretoria te koop. Die transaksie is onderhewig aan goedkeuring deur die Mededingingskommissie, het Tiger Brands in ’n verklaring gesê. Mnr. Marthinus Stander, uitvoerende hoof van CBH, ’n groot verskaffer van hoendervleis en veevoer, het aan Business Day gesê die verwerkte vleis en gereed-om-te-eetprodukte wat by die aanlegte vervaardig word, skakel goed in by CBH se hoendervleisprodukte. Tiger Brands sê hy verkoop sy abattoironderneming by Olifantsfontein aan Molare, ’n groot varkboerdery en verskaffer aan die abattoir. Omdat die fabrieke as lopende sake verkoop word, word die poste van byna 1 000 werkers verseker. Enige moontlike aanspreeklikheid vanweë die groepsgeding teen Tiger Brands ná die listeriose-uitbreking by ’n Tiger Brands-vleisverwerkingsfabriek in 2018…

Die definisie van “eggenoot” in wetgewing moet bekyk word om te bepaal of dit ’n lewensmaat in ’n saamwoonverhouding insluit of nie. Ek kyk kortliks na watter wetgewing ’n lewensmaat in ’n verhouding as ’n “eggenoot” sal beskou of nie. ONDERHOUD Wanneer partye in ’n huwelik skei of een van die partye in só ’n huwelik sterf, kan ’n party ’n eis vir onderhoud instel teen die ander party, of die oorlewende kan ’n eis teen die bestorwe boedel instel. Die Suid-Afrikaanse howe meen egter dat ’n wedersydse onderhoudsverpligting slegs ontstaan tussen partye in ’n huwelik, en dat dié verpligting nie ontstaan by lewensmaats in ’n saamwoonverhouding nie. Gevolglik ontstaan daar geen onderhoudsverpligting teenoor partye wat ’n saamwoonverhouding beëindig nie. PENSIOENFONDSE Wanneer ’n lid van ’n pensioenfonds sterf, moet die…

■ Alle veiligheidsoptrede en inisiatiewe moet professioneel en wettig wees. ■ Dit moet ingestel wees op selfbeskerming, die beveiliging van wetsgehoorsame burgers en die skep van hoop. ■ Veiligheidsoptrede moet goed beplan word. Die reël, waar prakties moontlik, is: Spring misdadige optrede en politieke vergrype voor, en ontwrig en verbrokkel die misdadigers se organisatoriese samehang en inligtingsvermoëns voortdurend. ■ Pas gesonde bevel-en-beheer toe en benut toepaslike tegnologie. ■ Vestig toepaslike bedryfstelsels wat die gemeenskap en die gemeenskapsveiligheideenheid sal toelaat om die omgewing en situasies deeglik waar te neem en te ontleed, goeie besluite te neem en doelgerig te kan optree. ■ Werk nou saam met alle belanghebbenes, waaronder die polisie. ■ Pas ’n gesonde veiligheidsdoktrine, -beginsels en -beleid toe, onderskryf deur ’n toepaslike gedragskode.…

Suid-Afrika het in die 2018-boekjaar landbou- en voedselprodukte ingevoer ter waarde van $7,7 miljard (2018: R105 miljard; 2020: R135 miljard). Die sewe topprodukte wat ingevoer word, is: ■ Rys ($437 miljoen, R5 991 miljoen) ■ Koring ($395 miljoen, R5 415 miljoen) ■ Hoenderstukke en -afval ($389 miljoen, R5 333 miljoen) ■ Palmolie ($305 miljoen, R4 270 miljoen) ■ Mielies ($208 miljoen, R2 851 miljoen) ■ Whiskies ($181 miljoen, R2 481 miljoen) ■ Sojameel ($173 miljoen, R2 371 miljoen).…

“Daar is nie nóg so ’n Boran-bul nie. Hy is sonder gelyke in sy ras en beskik oor ál die eienskappe van ’n topbul,” sê mnr. Jaco van der Walt van Mosdene-Borane by Mookgophong oor die bul QT 12-30 Tarzan wat hy onlangs vir R1,7 miljoen by mnr. Wessel Meyer van die Meybor-Boranstoetery van Ermelo gekoop het. Van der Walt het die veiling in die Afridome op Parys nie self bygewoon nie, maar oor die internet uit sy kantoor op Mookgophong gebie. Hy het vooraf gekyk na die bul, wat uit Zambiese en Keniaanse bloedlyne geteel is en oor goeie lengte, bespiering en bouvorm beskik. “Ek het geweet sy genetiese eienskappe kan ’n groot impak op my kudde hê.” Mosdene Borane bestaan tans uit 650 vroulike diere nadat Van der…

Die laer koste en kleiner risiko is die grootste voordele van ’n drastiese verlaging in chemiese stikstoftoediening, maar dis nie al nie. Mnr. Cobus Bester sê die luisprobleem op hul koring het “drasties gedaal”. Boonop is hul probleem met witroes, oftewel poeieragtige meeldou, ook kleiner. “As jy chemiese stikstof verminder, verminder al daardie plae. Chemiese stikstof laat die suiker in die blare toeneem en lok insekte. Dit verdun die selwande en die roesswamme dring dan makliker binne.” ’n Kwart van hul koring het verlede jaar vir die hele seisoen nie ’n liter luisgif gekry nie. Vanweë die kleiner besmetting met meeldou kon hulle net ’n ekonomiese middel spuit om dit in toom te hou.…

VUURVEGTER PASGEMAAKTE BENODIGHEDE VIR POMPE Flowbins SA, ’n vervaardigingsmaatskappy van Pretoria, spesialiseer in pompbenodighede. Hetsy jy ’n vuurvegter van 3 000 liter op ’n dubbelas-sleepwa soek of ’n dieseltenk van 1 000 liter agterop jou diensbakkie wil monteer om vragmotors, trekkers en kragopwekkers in die veld te dien, Flow-bins kan dit vervaardig. Een van hul nuwe produkte is ’n pasgemaakte vuurvegter of bakkie-sakkie. Mnr. Shaun Murphy, hoofbestuurder van Flowbins SA, sê die vuurvegters word met verskillende pompe toegerus wat druk van 2,5 bar, 7 bar, 7,5 bar of 9,5 bar moontlik maak. “Die pompe kan deur petrol- of dieselenjins aangedryf word. “Ons bou die vuurvegters gewoonlik met een, twee of drie uitlaatpompe, maar dit kan volgens behoefte aangepas word,” sê Murphy. Die verskillende vuurvegter-modelle kan verder pasgemaak word om op…

Jy is eintlik ’n wynmaker. Hoe het jou eierboerdery ontstaan? Ek was nog altyd baie lief vir diere. Sowat drie jaar gelede het ek dit begin mis om na diere om te sien en op Gumtree na ’n paar hoenders gesoek. Ek het twintig Lohmann-Brown-kuikens gekoop. Hul eiers was gou te veel om self op te eet en ek het eiers aan my kollegas begin verkoop. Ek het nou al ’n paar honderd lêhenne. Waar verkoop jy oral eiers? Die boodskap het gou in my omgewing versprei dat ek eiers verkoop. Mense het by my huis opgedaag om eiers te koop en ek kan skaars voorbly. Die eiers is gewild omdat die geel mooi donker en die wit glad nie waterig is nie. Hoe hou jy jou hoenders gesond? My…

Estelle van Dyk van die plaas Klein Soutrivier naby Napier se betrokkenheid by droogtehulp begin in 2016 op Oujaarsaand, toe sy en haar man, Gert, die nuwe jaar op hul stoep inwag. “Oujaarsaande stel ek vir myself ’n moeilike nuwejaarsvoorneme en hou daarby. Ek het al alkohol vir ’n jaar uitgesny, of brood of koek. Een jaar het ek onderneem om elke dag ietsie blous te dra. “Toe Gert uitvra oor my 2017-Nuwejaars-voornemens en ek huiwer, stel hy voor ek begin stap. Op sy verjaardag op 5 Januarie moedig hy my weer aan.” Sy dink by haarself: “Ek het nie lus nie, ook nie skoene of klere hiervoor nie.” Maar sy roep tog haar hond en gaan stap. “ ’n Kilometer verder wil ek doodgaan. Ek huil en belowe myself…

Die inperkings vanweë die Covid-19-pandemie het die registrasie van transaksies in die Vrystaat minder as in ander provinsies geraak. In April en Mei is slegs 20 transaksies geregistreer, maar verder het sake normaal verloop. In die 12 maande tot Julie is 549 ooreenkomste gesluit wat altesame 243 029 ha teen R2,927 miljard behels het. In altesame 43% van die distrikte in die Vrystaat het grondpryse in die 12 maande tot Julie vanjaar gedaal. Die droogte en die invloed van die ekonomiese klimaat blyk duidelik in die pryse. Vredefort se pryse het met 19,8% gestyg, terwyl pryse by Philippolis met 23% gedaal het. Verkope ten opsigte van plase van 450-600 ha toon ’n stygende neiging met 8,9%. Dalende neigings is by grond groter as 600 ha (-8,7%) en grond van 50-150…

Die vraag na Suid-Afrikaanse Vleismerino’s is steeds goed en die pryse op veilings bly bestendig ten spyte van die probleme van die afgelope paar jaar, soos bek-en-klouseer en die heersende beperkings van Covid-19. Mnr. Manie Lombard, voorsitter van die SA Vleismerinotelersgenootskap, sê bydraende faktore tot die herstel van goeie pryse is die styging in vleispryse wat in die aanvanklike tyd van nasionale inperking onder druk gekom het. “Met die klem van die SAVM wat meer na die vleiskant neig, kan die ras die maksimum uit die huidige marktoestande benut.” Volgens Lombard sal telers hulself moet vergewis van die digitale era van veilings aanbied wat deel van die nuwe werklikheid uitmaak. “Ná die hervatting van die veilings onder die beskerming van die genootskap sedert Junie vanjaar is goeie pryse behaal, veral…