Indholdsfortegnelse for December 2016 i Weg!

Ietie se nuwe lewe Ons het in die winter ’n ietermagô bevry uit ’n onwettige strik op ons plaas. Ek het dadelik begin navors hoe om my nuwe pasiënt te versorg – Darren Pietersen van die African Pangolin Working Group was baie behulpsaam. Die ietermagô, Ietie, het mettertyd gesond geraak. Hy het later my stem herken, oopgerol, en begin soek vir sy nuwe miershoop, waarvan ons baie dele uit die veld vir hom aangery het. Hy het heerlik langs die honde en Piep, ons hans hoender, voor die verwarmer gelê en slaap. Ietermagôs is ’n bedreigde spesie en dit was ’n voorreg om hom as deel van ons huishouding te hê vir sowat drie weke! Hulle aard glad nie in klein ruimtes nie omdat hulle ná etes etlike kilometers moet…

HAAISAKE OP JOU SLIMFOON Jy en die kinders is reg vir ’n swem by Muizenberg en piekel al die pad soontoe net om die wit vlag met die swart haai daar te sien wapper – die teken dat iemand ’n haai in die water gesien het. Gelukkig het die organisasie Shark Spotters nou ’n gratis nuwe app waarmee jy vooraf kan kyk hoe toestande by jou gunsteling- Kaapse strand lyk. Die spotters by die strande werk die app-inhoud voortdurend by om seker te maak jy kry die jongste inligting. Dié gratis app gee jou nie net haai-inligting nie, maar ook veiligheidswenke, weerstoestande, inligting oor of daar ander seediere (soos walvisse, robbe of dolfyne) in die omgewing is en selfs ’n video van die branders sodat jy kan weet of jy…

Geen ander boom is so herkenbaar soos die kremetartboom, of ondersteboboom, nie. Dalk het jy al die kampvuurstories gehoor oor hoe die diere moes help bome plant tydens die Skepping. Volgens dié Afrika-vertelling was die hiëna lui en nie te slim nie: Hy het die boom onderstebo in die grond gedruk. Terloops, het jy geweet dié boom is eintlik ’n yslike vetplant? Daarom het dit nie harde hout nie. En as die boom vrek, verbrokkel dit tot ’n klomp gekoekte vesels. Alle bewyse van hoe manjifiek die boom eens was, verdwyn binne ’n paar jaar. Die kremetart wat ons ken – die Afrika-kremetart (Adansonia digitata) – kom net in Afrika voor. Maar die Adansonia-genus het nog agt spesies, waarvan die Adansonia kilima ook in Afrika voorkom. Dié boom lyk ook…

STAAN STIL! Vanjaar se somersonstilstand vind op 21 Desember 2016 om 12.45 nm. amptelik plaas. Dit beteken namate dit somer word, word die hoogste punt bo die horison wat die Son bereik, elke dag hoër en hoër. Met sonstilstand is dié punt op sy hoogste. Die son sit dan loodreg bo die Steenbokskeerkring. Wat beteken dit vir ons? Dis die langste dag, die kortste nag en die middel van die somer! Moet egter nie dink dit gaan nou begin koeler word nie... In Suid-Afrika is die seisoene “agter” met ongeveer twee maande, wat beteken dat Februarie eintlik ons warmste maand is. Mense in Antarktika beleef tydens die somersonstilstand die middernagson, wanneer die Son nooit ondergaan nie. By die Noordpool daarenteen, kom die Son dan glad nie op nie en bly…

Voor my maak die water lae. Eers blou heel links, diepsee se kant toe; dan ál meer wit skuimspikkels, dan wasmasjienbranders en uiteindelik die Cokekleurige Lotteringrivier wat na regs uit die kloof kronkel. Weerskante van die rivier is twee toegegroeide kranse – hoe gaan ’n paadjie deur die welige bome loop? En aan die voet van die oorkantste kranse lê vier geboutjies (twee hutte, ’n lapa, en ’n badkamer) wat van hier af piepklein lyk. Dis dag 3 van die Otterstaproete. Ons het vandag al sowat 7km gestap tot hier, met genoeg oppe en affe om my bene te laat bewe as ek my knieë effens buig. Oomblikke tevore was ek bewus van waar my sak se gordel my heupe kneus en hoe hard ek asemhaal. Maar dié is nou…

1 KORINGKORRELBAAI Die spioen Robey Leibbrandt het in Junie 1941 hier aan wal gekom. Leibbrandt het Suid-Afrika in 1936 by die Olimpiese Spele in Duitsland as ’n bokser verteenwoordig en twee jaar later soontoe teruggekeer om by ’n gimnastiekakademie te studeer. Toe die Tweede Wêreldoorlog uitbreek, het Leibbrandt hom by die Duitse weermag aangesluit en die eerste Suid-Afrikaner geword wat as valskermsoldaat en sweeftuigvlieënier opleiding ontvang het. Tydens Operasie Witdoring, ’n Duitse staatsgreep om die Smuts-regering omver te werp, is Leibbrandt aan die Namakwalandse kus afgelaai met die opdrag om Duitse veldtogte en die kuns van bomme bou in die geheim te bevorder. Leibbrandt is in Desember 1942 gearresteer. Hy is aan hoogverraad skuldig bevind en die doodstraf opgelê. Generaal Smuts het die vonnis verander na lewenslange tronkstraf en in…

Ford Ranger 2.2-outomaties Sowat 70% van Rangers wat in Suid-Afrika verkoop word, het ’n outomatiese ratkas. Dit verbaas my nie, aangesien dubbelkajuitbakkies uiters gewild is in voorstede – kyk maar hoeveel ma’s sien jy met so ’n voertuig by die skoolhek. Maar ’n 2.2 liter-outomaties? Soos ek dit verstaan, is ’n kleinkapasiteitdieselenjin nie ’n geskikte maat vir ’n outomatiese ratkas nie. Werkverrigting word dikwels negatief beïnvloed, turbotraagheid word vererger en die ratkas soek gedurig rond na die regte rat. Dit blyk Ford het dié hindernis oorbrug deur ’n staatmaker-wringkragomskakelaar in te span plus slim programmatuur wat die toere dophou. Daar is nege 2.2 TDCi-modelle met ’n outomatiese ratkas. Dit sluit enkel-, super- en dubbelkajuit-weergawes in, asook 4x2 en 4x4. Ford bied nou altesame 36 verskillende Rangers! Ma’s kan dus ekonomiese…

Toe ek jonk en enkellopend was, het ek Afrika platgereis as joernalis vir Weg, van Pelgrimsrus tot Madagaskar. Dit was opwindende en uitputtende dae. Heng, op ’n slag het ek alleen van Walvisbaai af gevlieg met my rugsak, kamerasak, twee waterkanne, kampstoel en ’n tent as bagasie! Maar die lewe neem sy loop en as jy weer kyk, het jy twee klein kinders en is die belangrikste items op jou paklysie weggooidoeke en Storieman-CD’s. My oudste dogter, Emilie, is vyf en ek het besluit dis tyd om vir haar te wys dat mamma se “werk” nie net is om heeldag agter ’n rekenaar te sit nie. Ons het douvoordag uit die Kaap vertrek en verskeie padstalle op die N7 aangedoen op soek na melktert – en laatmiddag aangekom by Cedar…

PIERRE BRITTION van Johannesburg vra: Ons het naby die Leeudrilwatergat in die Kgalagadi-oorgrenspark afgekom op ’n breëkoparend en gompou wat naby mekaar sit op die grond. Dit was duidelik dat daar ’n skermutseling was, want langs die gompou het ’n klomp vere in die gras gelê. En daar was vere en bloed om die arend se snawel. Die twee het mekaar stip aangestaar. Die gompou het nie probeer wegkom nie. Die arend het skielik weer aangeval. Hy het sy kloue probeer inslaan, maar die gompou het terugbaklei. Die arend het opgevlieg en in ’n kameeldoringboom gaan sit. Van daar af het hy afgeduik en weer die gompou probeer bykom. Hy was weer onsuksesvol en het teruggekeer na die boom. Is dit normaal dat ’n breëkoparend ’n gompou probeer vang? Die…

CORDON BLEU-PADSTAL, IRINGA, TANZANIË Ja, reg gelees: ’n padstal in Tanzanië. Nou nie dat jy elke tweede naweek Dar es Salaam toe ry nie, maar sou jy wel eendag hier verbyry, maak seker jy stop by Cordon Bleu. Dis genoem na ’n skaars soort blousysie, en binne-in kan jy ander ewe skaars goed (in hierdie geweste) opspoor. Ek het die woord “biltong” op hulle advertensiebord gesien en byna die kar omgegooi. Hulle verkoop ook heuning, botter, kaas, vleis, olyfolie, blatjang, roomys en Suid-Afrikaanse wyne. Die biltong is vrekduur (R240 vir ’n groot pak gekerfde beesbiltong), maar as jy laas in Lephalale biltong geëet het, betaal jy dit met ’n glimlag. Waar? 32 km wes van die dorp Iringa langs die hoofpad na Dar es Salaam Kontak 00 255 767 008…

Rough and Dust... ek moet hier wees by Space Cowboys... of nee, Metastofisis...” sê Francois van der Merwe van die plaas Brakfontein en loer na die lys in sy lêer. “Ek verstaan nie die name nie, ek weet nie of hulle dit net uitdink of wat die konnotasie is nie.” Ons het pas ’n watertenk afgelaai by The Purple Spanking Booth. Hy bly ’n paar sekondes stil. “Ek kan nie lekker visualiseer wat daar aangaan nie... daar is so ’n guillotine-ding waaraan iemand vasgeketting kan word.” Ek en Francois ry rond op die AfrikaBurnterrein op die plaas Stonehenge, sowat 160 km noord van Ceres. Op die horison hou die Sederberg in die suidweste wag, met die Roggeveldberg noordoos. Dis einde April, ’n week vóór sowat 12 000 mense opruk na…

ELEPHANT LEISURE RESORT, NABY CITRUSDAL Elephant Leisure is een van daai plekke waar ’n mens in die somer én winter kan uitspan. Somermaande sit julle op die stoep en tuur na die Olifantsrivierberg, koel af in die jacuzzi (ook op die stoep), hang in die hangmat of maak vriende onder die Bedoeïenetent by die gemeenskaplike swembad. In die winter kan jy dieselfde dinge doen. Maar bring bordspeletjies en boeke, en hardloop binnetoe sodra julle lekker warm geweek is in die jacuzzi – jy kan dit op warm stel. Sorg net voor julle in die water klim dat die kaggel hoog brand en die muurpaneelverwarmers aangeskakel is. Die huisies word een vir een opgeknap. Met ons besoek het ’n lig hier en daar ’n omhulsel gekort, maar die linne en koffiebone…

1 Cedar Escape CITRUSDAL Iewers aan die voet van die Olifantsrivierberg staan ’n populierbos op die oewer van die gelyknamige rivier. In dié bos sit jy hoog bo in die takke op ’n houtdek en kyk hoe twee gewone janfrederikke mekaar jaag. Dié aksie gebeur teen ooghoogte, want die dek waarop jy sit, is deel van ’n boomhuis. Cedar Escape is eintlik ’n boomhuisbackpackers. Plankiespaadjies verbind vyf dubbelkamers met ’n gemeenskaplike badkamer. Terwyl jy op dié plankiespaadjies stap, verwag jy dat ’n Avatar-agtige nimf by jou gaan verbyswiep. Hier’s twee “uitgange” uit die bos – die een daal af na die parkeerterrein en die ander na die gemeenskaplike uitspankol langs die rivier. Kom braai op een van die twee kuierdekke of tussen die bome, of verken die rivier op ’n…

Angola vind nog sy voete ná jare van koloniale besetting en ’n uitgerekte burgeroorlog. Die gewilde toeriste-attraksies word makliker om te besoek, maar dit bly ’n uitdaging om in landelike gebiede te reis. Kamp is net moontlik as jy ’n verhouding met die plaaslike mense en toestemming van die gebied se soba (hoofman) het. Die reisjoernalis Evan Naudé werk vir ons sustertydskrif WegRy. Hy was deel van ’n georganiseerde 4x4-toer na Angola en hulle het op ’n sokkerveld in die berge naby Seles gekamp. Dié dorpie lê suid van Luanda. Nadat al die ander bed toe is, het Evan sy kamera op ’n driepoot gesit, die self-timer gestel en omgehardloop om onder die Melkweg voor ’n verlate grashut te poseer. Hy het die voorgrond met sy flits verlig en dit…

Die landskapfotograaf Liesel Kershoff het op Clarenceweg tussen Gordonsbaai en Rooiels gery toe sy ’n rooierige kleur in die see sien wat deur alge veroorsaak is: rooigety. Sy het by ’n strand genaamd Dappat se Gat stilgehou saam met haar rottweiler, Rommel, en ’n paar sonsondergangfoto’s geneem. Eers nadat die son gesak het, het sy gesien die rooi branders het ’n blou skynsel gekry. Dieselfde mikro-organismes wat ’n rooigety veroorsaak, sorg ook vir dié verskynsel, bekend as bioluminessensie. Liesel het langer gebly en foto’s uit verskillende hoeke geneem. “Ons het tot 10 nm. gebly, net ek en Rommel. Dit was ’n ongelooflike ervaring ” sê sy.…

‘... die mense hier spot nie verniet daar is net ’n sifdraad tussen Upington en die duiwel se agterplaas nie.’ Om ’n kanaalaap te wees – gebore en getoë langs die kanale wat die lusernlande en wingerde van die Upingtonstreek van water voorsien – hou baie voordele in. Ek ken die verskil tussen ’n goue sultana en ’n Thompson- pitlose rosyntjie, ek kon swem voordat ek kon loop, en ek is bowenal ’n connoisseur van uiterste hitte. Sou daar ooit iets soos ’n Olimpiese Spele vir die warmste plek op aarde gehou word, dink ek die Kalahari-hitte sal die ander deelnemers lag-lag kan uitstof. Ek gee toe dat dit dalk meer sin sou maak om te wed op plekke soos Dallol in Ethiopië, die Lut-woestyn in Iran of Queensland in…

Kinders Wat maak een strand meer kindervriendelik as die volgende... solank daar sand en branders is, wat maak dit saak? Nee, ouers wil ook ontspan en met een oog ’n tydskrif probeer lees. Daarvoor het jy ’n spesifieke soort strand nodig. As jou kinders klein is, is ’n strand met ’n strandmeer en/of rotspoele eerste prys. Soek saam met hulle seesterre of anemone in die rotspoele of wys vir hulle hoe om klipvisse te vang met seeslakkies as aas. Of bou saam ’n sandkasteel met ’n grag teen die rand van die strandmeer. En dan sodra hulle besig is, sluip jy terug na jou handdoek toe... ’n Verdere pluspunt, veral as jou kinders al sonder Polyotters kan swem, is ’n getypoel. Dis heelwat veiliger as die see. En die kersie…

Menige Suid-Afrikaanse sonbaaier het al ’n handdoek oopgegooi op een van Plet se goue strande. Jy het dalk ’n kindertyd-onthou van die dorp: daai keer toe jy jou eerste regte brander by Central Beach gevang het of jou draairoomys in die vuurwarm sand laat val het op pad terug sambreel toe. Ja, Plet is ’n vrolike plek waar families saam kuier en gesels oor die afgelope jaar se dinge en die stoep van die vakansiehuis altyd toe is onder boogie boards en plakkies. Oor die jare het die dorp verander. Weelderige strandhuise troon uit op die rant agter Robbergstrand en die buurte het soos bossies vermeerder. Die hoofstraat, vol boetiekwinkels en restaurante, is vir die grootste deel van die jaar bedrywig. Wyndruiwe het sy weg na die Tuinroete gevind en…

My familie het Suider-Afrika al platgereis. Dié foto’s is in 1951 geneem op ’n vakansie deur Swaziland, Mosambiek en die destydse Rhodesië – ek was sowat 7 jaar oud. Ons het met ’n 1948 Plymouth Special Deluxe-sedan gereis, met ’n dakrak vir ons tent en bagasie en plek vir agt mense. In die kattebak was ’n stel reistasse wat saam met die motor gekoop is en presies ingepas het. Ons het onder meer by die bekende Bischoffkamp by Polanastrand (hooffoto) in die destydse Lourenço Marques (deesdae Maputo) gebly. Besoekers het ’n tent gekry om in te slaap, met ’n tweede tent as kombuis. Die tente was karig gemeubileer met staalbeddens, ’n staaltafel, ’n waskom met ’n skottel, en hout- en ysterstoele. Daar was baie primitiewe ablusieblokke. Die storte het met…