Indholdsfortegnelse for Uitgawe 1 2024 i Die ABC van ADHD

“Imagine all the people Livin’ for today Ah … You may say I’m a dreamer But I’m not the only one I hope someday you’ll join us And the world will live as one”John Lennonsien bladsy 134 In 2020 kry ek die kans om vir die eerste keer agter die skerms van ’n groot internasionale TV-program te werk: MasterChef South Africa. Iets wat ek my lewe lank al wou doen. Maar ek staar ’n groot uitdaging in die gesig – my huidige werk en my spertye gaan aan, niks staan stil nie. Ek moet my tyd bestuur en gehaltewerk lewer in elke taak wat aan my gegee word. Tydens die verfilming van die reeks werk ek lang ure, laat nagte en vroeë oggende. Tog gaan dit goed. Op Dag 2…

Skep orde Order from Chaos: The Everyday Grind of Staying Organized with Adult ADHD (Summit to Sea, LLC, ongeveer R627) sal aan jou verduidelik hoe jou brein werk en hoe om op te hou om in jou eie pad te staan. Jaclyn Paul kombineer stories van haar eie ervaring met ADHD as ma en eggenoot met wyse, goed nagevorste raad van haar jare as blogger by The ADHD Homestead, en wys jou sodoende hoe om jou eie sisteem te skep om orde te herstel. Vorige mislukkings hoef jou nie te definieer nie. Hierdie boek is ’n helpende hand op jou pad na ’n rustiger en meer vervulde lewe. Selfbeheer is die sleutel In The Marshmallow Test: Mastering Self-control (Penguin Random House, ongeveer R300) verduidelik Walter Mischel hoe selfbeheer verfyn en…

1+2 Aandaggebrek en onoplettendheid Ouers mag oplet dat ’n kind herhaaldelik ná ’n paar sekondes of minute met take verveeld raak en nie vir lank op een ding kan fokus nie. Hulle mag ook sukkel om take te voltooi en aan detail aandag te gee. Hulle mag agtelosige foute maak of lyk of hulle nie luister nie. ’n Ouer kan byvoorbeeld vir ’n kind vra om die volgende te doen: na sy kamer te gaan, sy skooltas te pak en sy sportklere vir die volgende dag te bring. Die kind kom dan terug net met sy sportklere, want hy het die ander opdrag vergeet. Hulle mag ook ’n geneigdheid hê om items wat noodsaaklik is vir hul daaglikse aktiwiteite, soos sporttoerusting, skoene en skryfbehoeftes, te verloor. 3 Impulsiwiteit Ouers mag…

Vir sommige ouers bring ’n ADHD-diagnose ’n klein bietjie verligting – ten minste weet jy mos nou wat aangaan, of hoe? Maar wat dan? Hoe help jy jou kind? Sommige ouers is huiwerig om hul kind medikasie te gee, veral as daardie medikasie die kind se gedrag en persoonlikheid op ’n onvoorsienbare manier kan verander. Elke persoon se brein funksioneer op ’n unieke manier en daar is geen universele oplossing nie. Standaardbehandelings vir ADHD sluit medikasie, gedragsterapie, berading en opvoedkundige ondersteuningsdienste in. Hierdie behandelings kan heelwat van die simptome van ADHD verlig, maar dit genees dit nie. Die beste oplossing vir jou kind sal afhang van jul individuele omstandighede. Geduld en ’n mate van leer en probeer mag nodig wees om die regte kombinasie van terapieë te bepaal. 4 FAKTORE…

LeoNardo da ViNci Gebaseer op die gedrag wat op simptome van die steurnis dui, het historici rede om te glo dat Leonardo da Vinci ADHD gehad het: Hy het gelyktydig aan verskeie projekte gewerk, maar gesukkel om hulle af te handel. Hy het chaotiese organiseringsvaardighede gehad en was gedurig aan die woel. Greta Gerwig Die regisseur van die film Barbie het onlangs in die openbaar oor haar ADHD-diagnose as volwassene gepraat. Volgens haar was sy in haar kinderjare iemand wat die reëls gevolg het, maar met baie energie en ’n belangstelling in alles. Haar energie en kreatiwiteit het haar gedryf om die film te skep met die grootste bruto-inkomste ooit by die VSA-loket. Sir Richard BraNson Hierdie besigheidsmagnaat, miljardêr en stigter van die Virgin-handelsmerk het belange in die reis-, ruimte-,…

'N Studie gepubliseer in The South African Journal of Education (“Attention deficit disorder [ADHD]: Primary school teachers’ knowledge of symptoms, treatment and managing classroom behaviour”, Mei 2015) het ondersoek ingestel na laerskoolonderwysers se kennis van die simptome en hantering van kinders in hul klaskamers wat met ADHD gediagnoseer is. Die deelnemers was 200 Suid-Afrikaanse laerskoolonderwysers (178 vroulik en 22 manlik, met ’n gemiddelde ouderdom van 43 jaar) van kinders in graad 1 tot 4. ’n Self-toegediende vraelys wat wanopvattings en begrip ten opsigte van die steurnis gemeet het, die Kennis van Aandaggebreksteurnis-skaal (KADDS in Engels), is gebruik om data in te samel. Die resultate het getoon dat die onderwysers 45% van al die items in die vraelys korrek beantwoord het, terwyl hulle vir 31% aangedui het dat hulle nie weet…

Take my hand and come with me,I want to teach you about ADHD.I need you to know, I want to explain,I have a very different brain.Sights, sounds, and thoughts collide.What to do first? I can’t decide.Please understand I’m not to blame,I just can’t process things the same. Take my hand and walk with me,Let me show you about ADHD.I try to behave, I want to be good,But I sometimes forget to do as I should.Walk with me and wear my shoes,You’ll see it’s not the way I’d choose.I do know what I’m supposed to do,But my brain is slow getting the messagethrough. Take my hand and talk with me,I want to tell you about ADHD.I rarely think before I talk,I often run when I should walk.It’s hard to get my…

Vertel meer van jouself. Ek het my graad in Voorligtingsielkunde in 2017 aan die Universiteit van die Vrystaat voltooi. Ek was aanvanklik die sielkundige by Eunice-en Grey Collegelaerskole, waar ek nou saam met ’n arbeidsterapeut en remediërende span gewerk het. Ek het later na privaat praktyk oorgeskakel, waar ek ook deel was van ’n multidissiplinêre praktyk wat met kinders, tieners en volwassenes gewerk het. Die afgelope 10 jaar werk ek grootliks in privaat praktyk en gee ek ook soms deeltyds klas. Het jy ’n persoonlike belang in ADHD? Ek het ’n tweeledige belangstelling in ADHD. Eerstens is dit ’n integrale deel van ’n persoon se praktyk as jy met kinders en tieners werk, en tweedens is ADHD deel van ons familie. ADHD is daarom vir my meer as net ’n…

Wanneer jy ’n probleem wat te make het met jou kind in die gesig staar, maal ’n magdom gedagtes deur jou kop. Vrae soos “Oorreageer ek?” en “Sal hulle sit ontgroei?” duik dikwels op. In teenstelling hiermee gebeur dit dat sommige ouers huiwer om op te tree wanneer ander besorgdheid uitspreek oor ’n kind se gedrag en hulle dit nie self opgemerk het nie. Hulle mag onbewus wees daarvan dat hierdie bekommernisse deel is van ’n groter probleem. Soms word blaam na die skool verskuif met bewerings dat daar te veel kinders in die klas is, die onderwyser te streng is of die kurrikulum te uitdagend. Hoewel hierdie bekommernisse geldig mag wees, kan dit ook op ’n onderliggende probleem dui. Geen ouer wil weet of vertel word dat daar iets…

STIMULANTE Stimulante wat gebruik word om ADHD te behandel, kan volgens twee soorte bestanddele onderverdeel word: Metielfenidate soos Ritalin, Concerta, Contramyl XR, Neucon en Metielfenidaat HCL-Douglas Amfetamiene soos Adderall, Mydayis en Vyvanse. Amfetamiene is eers onlangs goedgekeur vir gebruik in Suid-Afrika. Hoewel ADHD-spesialiste in ander lande metielfenidate aanbeveel as die eerste keuse van medikasie om kinders en adolessente te behandel en amfetamiene as die eerste keuse vir volwassenes, word metielfenidate meestal in Suid-Afrika as die eerste linie van behandeling vir beide kinders en volwassenes gebruik. KORTWERKENDE VS. LANGWERKENDE STIMULANTE Kortwerkende stimulante behoort tot ’n ouer kategorie medikasie en is beskikbaar in generiese formulerings wat beteken dat dit oor die algemeen goedkoper is. Dit begin binne minder as ’n uur werk. Omdat dit kortwerkend is, moet dit soms meer dikwels geneem…

ARBEIDSTERAPIE Jou kind se skool of dokter mag arbeidsterapie voorstel as ’n manier om sy of haar lewensvaardighede te verbeter. Dit behels onder meer die aanleer van vaardighede om kinders met ADHD te help om take by die huis en in die klas te organiseer en te struktureer, asemhalingsoefeninge wat kan help om hiperaktiwiteit te verminder, en hulp om take af te breek in hanteerbare stappe en sodoende hul uitvoerende funksionering te verbeter. NEURO-TERUGVOER Neuro-terugvoerterapie is ’n nie-ingrypende prosedure wat breingolwe meet en intydse terugvoer verskaf oor hoe die brein funksioneer. Dit is ’n vorm van bio-terugvoer wat daarop gemik is om pasiënte te help om willekeurige beheer te verkry oor sekere liggaamsfunskies wat tipies onwillekeurig is (soos hartklop, spiersametrekking of breingolwe). Neuro-terugvoerterapie word spesifiek gebruik om te help met…

HET JY GEWEET ? Een koejawel bevat meer as twee keer die aanbevole daaglikse inname van vitamien C, en ’n koppie gekapte rooi soetrissie bevat drie keer meer vitamien C as ’n lemoen. ’n Vitamien B6-tekort kan tot geïrriteerdheid en moegheid lei. Voldoende vlakke van hierdie vitamien verhoog die brein se dopamienvlakke wat konsentrasie verbeter. Die rykste bronne van vitamien B6 sluit in vis, beeslewer en ander orgaanvleis, aartappels en ander styselgroentes, asook vrugte (buiten sitrus). IN MET DIE GOEIE! VINNIG WEER DIE FEITE Neuro-oordragstowwe is biochemiese boodskappers wat seine van een breinsel na ’n ander oordra. Hoe beter jy die boodskappers voed, hoe meer effektief en akkuraat sal hulle hul werk kan doen. Dit sal jou kind help om by die skool op te let. Sink, yster en magnesium speel…

BELANGRIK OM TE WEET Almal behoort daagliks te oefen. Dit is ongetwyfeld een van daardie dinge wat goed is vir jou. En as dit die neuro-oordragstowwe aan die werk kry, kan jou dag net soveel beter raak. Vir ’n kind wat met ADHD gediagnoseer is, is fisieke aktiwiteit baie belangrik om ’n goeie nagrus te verseker. En dis maar één van die vele voordele van oefening. DIE BELANGRIKHEID VAN OEFENING Oefening is nie noodwendig die volledige oplossing vir ’n kind wat sukkel met ADHD nie, maar dit kan beslis ’n positiewe uitwerking op konsentrasie hê en is ’n noodsaaklike komponent van gesonde fisieke en geestelike ontwikkeling vir alle kinders. “Ek kan eenvoudig nie aan ’n goeie rede dink om ons kinders nie te laat oefen nie,” sê dr. Betsy Hoza,…

Vertel ’n bietjie meer van jouself. Ek is ’n vryskutskrywer vir gedrukte media en televisie. Ek woon saam met my man en 11-jarige seun op ’n plaas in die Stellenbosch-omgewing. Het jy ’n persoonlike belang by ADHD? Ek het altyd grappenderwys gesê dat ek ADHD het – weens my energievlakke – en onthou dat ek gedurende die 2000’s gedink het dat ek op skool met ADHD gediagnoseer sou gewees het as ek 20 jaar later gebore is … asof ADHD iets is wat net gedurende ’n mens se skoolloopbaan saak maak, terwyl dit in der waarheid elke aspek van my volwasse lewe beïnvloed het, miskien selfs meer as op skool. Toe my seun op 6-jarige ouderdom met ADHD gediagnoseer is, was dit nie ’n groot verrassing nie. Ek was egter…

1 ’n Belangstelling-gebaseerde senuweestelsel Ten spyte van die naam, veroorsaak ADHD nie werklik ’n gebrek aan aandag nie. Dit veroorsaak inkonsekwente aandag wat slegs onder sekere omstandighede geaktiveer word. Hierdie toestand word nie geaktiveer deur ’n skooltaak of instruksies van ’n gesagsfiguur nie. Dit word net geaktiveer deur ’n oombliklike gevoel van belangstelling, kompetisie, nuwigheid, of dringendheid veroorsaak deur ’n dreigende sperdatum. Die ADHD-senuweestelsel is belangstelling-gebaseerd eerder as belangrikheid-of prioriteitgebaseerd. 2 Emosionele hiperopwekking Die meeste mense verwag dat ADHD sigbare hiperaktiwiteit moet veroorsaak. Dit is egter slegs die geval by 25% van kinders en 5% van volwassenes. Die res ervaar interne hiperopwekking wat gekenmerk word deur konstante spanning en ’n onvermoë om te ontspan. Mense met ADHD het passievolle gedagtes en emosies wat meer intens is as dié van die…

Aandag-gebrek-hiperaktiwiteit-sindroom (ADHD) is een van die onderwerpe waaroor ouers, onderwysers en soms selfs gesondheidswerkers dikwels (heftig) van mekaar verskil. Aannames en misleidende inligting oor die oorsake, diagnose en behandeling van ADHD is oor etlike dekades wyd versprei. Hierdie wanopvattings of “mites” kan baie skade doen aan ’n individu met ADHD. Neem byvoorbeeld ’n seun wat intelligent, snaaks en interessant is, maar wie se skoolpunte sonder enige voor die hand liggende rede fluktueer. Hy word beskou as ’n seun wat nie aandag gee in die klas nie en sy skoolwerk nie ernstig opneem nie. Sy ouers mag hom etiketteer as lui en rebels teenoor die skool en sy onderwysers. In tussentyd verloor die seun stadig maar seker sy vertroue in sy eie vermoëns namate sy belangstelling in skoolwerk kwyn weens…

Alle kinders met ADHD is nie dieselfde nie, maar kom ons wees eerlik: Vir die meeste kinders met ADHD is skool nie ’n natuurlike habitat nie. Vir sommige ouers van kinders met ADHD kan dit 12 jaar van naels kou wees. ’n Tradisionele skoolomgewing stel hul swakhede bloot en ontmoedig hul sterkpunte. Daar is eindelose voorbeelde van suksesvolle volwassenes met ADHD wat, ten spyte van swak punte op skool, uitgeblink het in die lewe. Maar vir elke Ryan Gosling of Albert Einstein is daar talle naamlose volwassenes wat weens ongediagnoseerde of misverstaande leerstruikelblokke nooit hul potensiaal bereik het nie. As ’n samelewing is almal van ons besig om te leer hoe om ADHD en die gepaardgaande toestande wat dikwels hand-aan-hand daarmee saamgaan, te hanteer. Dit sluit ook onderwysers in wat…

HOOFSTROOM-OPENBARE SKOOL Die kwaliteit van openbare skole wissel baie in Suid-Afrika, afhangend van die fondse wat die skool kan insamel deur skoolfonds en ander fondsinsamelingsprojekte. Openbare skole is oor die algemeen die gerieflikste en mees bekostigbare opsie, en bied ’n verskeidenheid buitemuurse sporte en aktiwiteite teen geen addisionele koste nie. Sommige publieke skole is beter as ander toegerus om leerders met ADHD te hanteer met kleiner klasse, ’n skoolsielkundige, fasiliteerders en remediërende en arbeidsterapeute. REMEDIËRENDE OPENBARE SKOOL Remediërende onderrig is gerig op leerders wat ’n gemiddelde of selfs bogemiddelde intellektuele vermoë het, maar wat nie goed presteer in ’n tradisionele skoolomgewing nie. PRIVAAT SKOOL Privaat onderrig is aantreklik omdat dit kleiner klasse en verpersoonlikte diens bied, maar anders as openbare skole is privaat skole onder geen verpligting om voorsiening te…

Verslawing is ’n lewensbedreigende siekte, ’n siekte wat nooit ten volle genees kan word nie. Dit kan egter aangepak, hanteer, ten diepste blootgelê en doeltreffend beveg word […] Vandag kan ek sê dat ek uit aktiewe verslawing losgebreek het. Dit was beslis nie ’n maklike pad om te stap nie. Die moeilikste ding wat ek nog ooit in my lewe moes doen, was om van heroïen skoon te kom. Dit was ’n geveg wat ek moes aanhou veg […] Ek vind ek kan dit alleen doen deur aandag te gee aan my geestesgesondheid en die manier waarop ek my lewe leef. Vandag het ek ’n lewe, wáre lewe. My lewe het ’n doel, ’n rede en ’n rigting. Maar voordat ek ’n dwelmverslaafde geword het en met al my geestesversteurings…