Indholdsfortegnelse for July 23, 2015 i Finweek - Afrikaans

Dit is verbasend hoe vinnig ons by vrees en paranoia aangepas het. Net een week van hernieude aanvalle deur Boko Haram en ons verander in ’n bol senuwees as ons naby geparkeerde motors kom en aan gereelder padblokkades onderwerp word; ’n mens moet voortdurend oor jou skouer kyk ingeval iets gebeur of iemand wat nie daar moet wees nie, uit die niet verskyn. My eposse van die huis af en uit die buiteland eindig met “bly veilig” of “wees versigtig”; iets wat maande lank nie die geval was nie. Dit is alles heelwat selfverwek, die paranoia: voel effens onrustig, vertel iemand daarvan en dan voel jy meer paranoïes as tevore. Ons voer ook almal mekaar se vrese: Twitter is vol gerugte oor moontlike bomteikens, onbewaakte handsakke en verdagte bedrywighede en…

David Constable het die eerste nie-Suid-Afrikaner aan die hoof van Sasol geword toe hy in Junie 2011 by Pat Davies oorgeneem het. Constable, ’n Kanadees, is ’n ingenieur met meer as 30 jaar ervaring in verskeie sektore, en het as groepshoof vir bedrywighede van die ingenieur-enkonstruksiemaatskappy Fluor Corporation gedien voordat hy die Sasol-pos gekry het. Hy sal as uitvoerende hoof van Sasol uittree wanneer sy kontrak einde Junie aanstaande jaar verstryk, en het ’n spesiale adviesdiensooreenkoms onderteken om Sasol se megaprojekte in die 2017-boekjaar te ondersteun. Sedert 2013 het Sasol die lae van sy topbestuur met 61% verminder en dit oorweeg om nog 200 senior bestuurders uit te sny as deel van sy strategie om die laer olieprys te hanteer, het hy vroeër vanjaar gesê. Die herstrukturering het gelei tot…

Dit lyk of transaksieaktiwiteit in die mynbousektor omtrent opgedroog het – ongetwyfeld weens markwisselvalligheid, met die ysterertsprys wat byvoorbeeld vroeër vandeesmaand binne ’n week met 25% gedaal het – 10% in een dag – voordat van die verliese verhaal is. DOODSKADUWEE Die herfinansiering van Waterberg Coal Company se termiesesteenkool-projek in Limpopo vorder sedert Oktober verlede jaar nie, terwyl die nabygeleë Boikarabelo-steenkoolprojek, wat deur Resource Generation van Australië besit word, blykbaar permanent uitgestel is. Coal of Africa het afgesien van die verkoop van sy Mooiplaats-steenkoolmyn aan ’n private belegger wat nie die geld kon verkry nie. Anglo American Platinum (Amplats) sukkel om behoorlike aanbiedings vir sy Rustenburg- en Union-myn te kry, en Impala Platinum het die verkoop van sy Marula-myn heeltemal laat vaar weens ’n gebrek aan belangstelling of behoorlike aanbiedings…

Voorwoord Suid-Afrika is op die voorpunt van batebestuur in ontluikende markte, met agt maatskappye in Towers Watson se wêreldwye opname van die 500 voorste batebestuurders. Dit vergelyk met nege in Brasilië, agt in China, vyf in Indië en geen in Rusland nie – ’n uitstekende prestasie met dié dat die Brics-lande saam 20% van die wêreld se bruto binnelandse produk bydra. Die bedryf speel ’n noodsaaklike rol as ’n kapitaaltoewyser om projekte te finansier en oplossings te bied om in kliënte se behoeftes te voorsien. ’n Aantal belangrike ontwikkelings het die batebestuursbedryf in Suid-Afrika in staat gestel om internasionaal mededingend te word en te floreer. ’n Goed gestruktureerde, geformaliseerde spaarsektor, aanvanklik aangedryf deur lewensversekeraars, pensioenfondse en effektetrusts – en ondersteun deur ’n gesofistikeerde kapitaalmark – het ’n belangrike rol gespeel.…

Batebestuur is ’n talentbedryf. In professionele sport sal jy nie die wêreldbeker met gemiddelde spelers wen nie. Dieselfde geld vir batebestuur – jou beleggingsmaatskappy sal nie wêreldklas wees sonder toptalent nie. Spanwerk is belangrik, maar spanwerk kan nie vir gemiddelde vermoëns vergoed nie. Watter soorte mense kom dan by suksesvolle beleggingsmaatskappye voor? Ons gebruik die beskrywings soos oorspronklik gegee in Rob Goffee en Gareth Jones se boek Clever: Leading Your Smartest, Most Creative People, en gee dan ons opmerkings oor hoe dit op die beleggingswêreld van toepassing is. Wanneer jy dit lees, kyk of jy jou met die eienskappe van dié mense vereenselwig. Trouens, kyk of jy een van dié mense ís! 1. SLIMHEID IS ’N KERNDEEL VAN HUL IDENTITEIT. Hulle ís hul werk. Hul passie vir hul werk omskryf…

Die aktuariële en beleggingskonsultasiemaatskappy Towers Watson publiseer elke jaar ’n navorsingstuk oor die wêreld se 500 grootste batebestuurders. In die mees onlangse uitgawe (van November verlede jaar) is ’n grafiek wat wys hoe die eienaarskap van die 20 grootste bestuurders die afgelope dekade verander het Uit die grafiek is dit duidelik dat onafhanklike bestuurders meedoënloos groei (hulle het hul deel van die 20 grootstes die afgelope tien jaar meer as verdubbel) ten koste van die beleggingsmaatskappye wat deur versekeraars en banke besit word. Die opkoms van boetiekmaatskappye kry baie aandag, maar dié tendens in die groei van onafhanklike batebestuurders is meer as dit: ’n Mens kan beswaarlik enige van die wêreld se 20 grootste batebestuurders ’n boetiek noem (nommer 20 – die kleinste een op die lys – bestuur vandag…

’N BERAAMDE 6,3 MILJOEN Suid-Afrikaners rook sigarette, en die jaarlikse verbruik word beraam op sowat 29,5 miljard van dié pyltjies, volgens die Tabakinstituut van Suider-Afrika. Met verkope onder druk, deels as gevolg van stygende aksynsbelasting – wat lei tot hoër kleinhandelspryse vir wettige sigarette – fokus produsente voortdurend op nuwe maniere om verkope op te stoot. Dit sluit in goedkoper vorms van hul grootste handelsmerke en elektroniese sigarette, wat al hoe gewilder word. British American Tobacco (BAT) het sy e-sigaret, bekend as die Vype, in 2013 bekend gestel in ’n poging om sy inkomste te diversifiseer en ’n deel van die mark vir e-sigarette te wen. E-sigarette, wat steeds nikotien bevat maar geen tabak nie, word deur rokers as ’n gesonder plaasvervanger vir tabak beskou. Verkope sal na verwagting oor…

MEER AS NET BELANG IN TENCENT Naspers* se belang van 34% in Tencent, een van China se grootste internet-diensportale, is gewaardeer teen sowat R733 miljard, ongeveer dieselfde as Naspers se huidige markkapitalisasie. ’n Mens kan redeneer dat beleggers vir Tencent betaal en basies Naspers se oorblywende bates verniet kry. Die kontantkoei in die oorblywende bates is MultiChoice, die betaal-TVbesigheid. Naspers het die grootste deel van hierdie kontantvloei gebruik om internet-besighede aan te skaf en te ontwikkel – baie is nog nie winsgewend nie, maar is goed geposisioneer. Naspers het ’n besonder sterk teenwoordigheid in aanlyn snuffeladvertensies opgebou. Die doel is om die eerste keuse vir kopers en verkopers te word. Sodra geografiese oorheersing bereik word, word toetrede belemmer, en dan verdien die markleier geld deur dienste met toegevoegde waarde te…

Ek vind die saak oor die bedryf van die nasionale lotery wat voordie Pretoriase hooggeregshof gedien het, absoluut boeiend. Gidani, die vorige operateur, was ongelukkig omdat hy die bestuur van die Lotto moes afstaan aan Ithuba, wat deur die minister van handel en nywerheid, Rob Davies, aangestel is. Die geskil strek terug tot 2013 toe die Nasionale Loteryraad (NLR) by die minister aanbeveel het dat hy Gidani as die voorkeuraansoeker en Ithuba as die reserwe-aansoeker moes verklaar. Nadat die minister sy eie eksterne konsultante aangestel het, het hy egter besluit om Ithuba as voorkeuraansoeker aan te wys. Gidani het hom vanweë ’n aantal kwessies tot die hof gewend, insluitend die billikheid van die besluit om Ithuba as die voorkeuraansoeker te kies en die minister se besluit om die bedryfslisensie vir…

Karl Sharro @KarlreMarks ’n Sosioloog stap by ’n kroeg in. Maar hy het bykomende finansiering nodig om met die kwinkslag vorendag te kom. Nicky Smith @stalkingtigers Ek het ’n nuwe woord geskep. Pretenderpreneur: ’n Persoon wat praat oor die wen van kontrakte wat hy nie gewen het nie en nie verdien om te wen nie. Tom Eaton @TomEatonSA Jy weet dat jy te veel plaaslike nuus gelees het wanneer jy “Pluto-ondersoek” lees en veronderstel dat dit nog ’n skelm tender is. Chester Missing @chestermissing Gold Fields se Baleka Mbete praat nou by Cosatu. Al wat ek kan hoor is: “Werk harder kamerade. My Bentley het dit nodig.” Pierre de Vos @pierredevos Die politiek gaan oor wie besluit en wie besluit oor wie moet besluit. #COSATU “ ’n Terugsakking in die…

Bekostigbaarheid is ’n beduidend sterker oorweging vir voornemende huiskopers as ligging, volgens ’n Absa-verslag getiteld “The Homeowner Insights” wat onlangs verskyn het. “Dit is nie ligging, ligging, ligging nie, maar terugbetaling, terugbetaling, terugbetaling,” sê Ewald Kellerman, hoof van kliënte-interaksie by Absa Huislenings. Die verslag, die eerste in ’n reeks wat die bank oor verbruikersgedrag uitreik, spits hom hoofsaaklik toe op bekostigbaarheid en hoe dit verbruikers in die voorkoop- en eiendomsoekfase raak.…

Die regering het deur sy nywerheidsontwikkelingstrategie die vervaardiging van plastiekprodukte as ’n prioriteitsterrein geïdentifiseer, onder meer vanweë sy potensiaal vir werkskepping en groter uitvoer. ’n Beslissing verlede maand deur die Mededingingsappèlhof, wat boetes van R534 miljoen tersyde gestel het wat die Mededingingstribunaal aan Sasol opgelê het weens die buitensporige prysbepaling vir propileen en polipropileen van 2004 tot 2007, moet daarom as ’n terugslag vir dié pogings beskou word. Die regering bevorder die stroomaf benefisiëring van roumateriaal soos plastiek en staal deur vervaardigers sover te probeer kry om hul pryse vir plaaslike verbruikers te verlaag, veral as die vervaardiger, soos Sasol, ’n oorheersende posisie in die plaaslike mark geniet. Die Mededingingskommissie het intussen aangekondig dat hy toestemming sal vra om teen die appèlhof se beslissing te appelleer, en het gesê hy…

In Julie 1774 het die Nederlandse handelaar Adriaan van Ketwich ’n groep beleggers byeengeroep en Eendragt Maakt Magt (EMM), wat die wêreld se eerste effektetrust geword het, geskep. EMM was ’n geslote medium met ’n mandaat om te belê in ’n gediversifiseerde portefeulje van buitelandse effekte en koloniale plantasielenings. Nou, 240 jaar later, het tegnologiese en finansiële gesofistikeerdheid geweldig gevorder. Maar watter vordering het moderne batebestuurders sedertdien gemaak? WERKLIKE INNOVASIE Die destydse fonds se streng vereiste van diversifikasie het uiting gegee aan ’n onvervulde begeerte van beleggers om, in ooreenstemming met die naam van die effektetrust, al hul kapitaal in een pot te gooi sodat hulle hul risiko kon diversifiseer. Van Ketwich was ’n entrepreneur wat beleggers die geleentheid gegee het om hul behoefte aan diversifikasie, wat hulle ná die…

Om ’n batebestuurder te wees, is bykans altyd opwindend, dit behels ’n hele reeks dissiplines, word beïnvloed deur nuusvloei, bring jou in kontak met die senior bestuur van allerlei ondernemings en is hoogs mededingend. By talle firmas word hulle duidelik te veel betaal, maar dis glad nie ’n utopie nie. JOU GEREEDSKAP Jy moet in staat wees om finansiële state maklik te verstaan en hulle met ’n kritieke oog te ontleed vir afwykings in die bygaande relase en “kreatiewe rekeningkunde”; beginsels van saamgestelde rente behoort van nature deel van jou samestelling te wees; makro- en mikro-ekonomie behoort kinderspeletjies te wees (selfs al trek jy hul waarde in twyfel); jou aanbiedingsvaardighede moet uitstekend wees; jy moet ’n gesonde dosis skeptisisme hê sonder om ’n volslae sinikus te wees; jy moet bereid…

ALLAN GRAY AFRICA EX-SA EKWITEITSFONDS Hierdie fonds belê in maatskappye met beduidende sakebelange in Afrika (Suid-Afrika uitgesluit). Dit is ongeag van waar dié maatskappye genoteer is. Die doel is om aandele in te sluit wat teen ’n diskonto op hul intrinsieke waarde verhandel, gegrond op langtermyn- fundamentele faktore. Dit is gemik op beleggers wat op soek is na blootstelling aan Afrika-ekwiteite en nie omgee vir aandelemark- en geldeenheidskommeling nie (die fonds se prys is in Amerikaanse dollar, maar die onderliggende beleggings is gedenomineer in die onderskeie geldeenhede). Die beleggingshorison is vyf jaar of langer. FONDSINLIGTING %-OPBRENGSTE (GEANNUALISEER, SOOS OP 30 JUNIE) SEKTORTOEWYSING OP 30 JUNIE 2015 Fondsbestuurder se insigte Die bestuurders van dié fonds volg Allan Gray se se beproefde en bewese formule om op die vasteland te belê en…

AFVERKOPE IS OORDOEN Dit was ’n moeilike afskop vir Capitec* nadat hy onlangs by die JSE se Top40 gevoeg is en nadat die departement van handel en nywerheid perke op rentekoste voorgestel het. Die aandeelprys het tot R410 gedaal ná sy absolute hoogtepunt van R580 in April. Tans laat die Nasionale Kredietreguleerder ’n maksimum koers van 32,65% toe op ongesekureerde lenings. Die voorstel is dat dit tot 24,78% verminder word. Die gemiddelde koers wat Capitec vra, is ongeveer 26,5%, wat beteken dat talle van die koerse meer as die voor- gestelde perk sal wees, terwyl talle ander waarskynlik laer sal wees. Daarbenewens sluit Capitec versekering in by dié gelde en kan hy dié versekering as ’n afsonderlike koste aanbied, wat die effektiewe koers sal verlaag. In ieder geval sal dit…

Al is daar nie spaarreëls wat vir almal geld nie, is daar ’n paar goed waaroor elke mens moet nadink. Karin Muller, hoof van Sanlam Growth Market Solutions, raai almal aan om ’n finansiële adviseur te raadpleeg wat hulle sal help om die beste spaarbeleggingsoplossings te vind vir hul doelwitte en wat by hul risikoprofiel pas. VERGROOT DAARDIE NOODFONDS Daar is ’n paar uitgawes waarvoor jy nie kan beplan nie. Noodherstelwerk aan ’n motor kan byvoorbeeld mens se begroting heeltemal omverwerp. Muller sê dit is belangrik om ’n noodfonds te hê sodat jy dit kan vermy om skuld te gebruik om dié onvoorsiene uitgawes te dek. Sy beveel aan dat jy ’n korttermynrekening open wat jou enige tyd toegang tot jou geld sal gee, soos ’n geldmarkfonds of ’n vasterente-rekening…

In Maart 2009 het Naspers* ’n markkapitalisasie van $6,2 miljard gehad en sy belang in die Chinese tegnologiemaatskappy Tencent was $4,4 miljard werd. In Julie vanjaar was Naspers se markkapitalisasie $62 miljard en sy 34%-belang in Tencent was $61 miljard werd. Die belangrikste dryfveer vir Naspers se verhoogde markkapitalisasie is Tencent. Openbare en private hoëtegnologiemaatskappye verhandel wêreldwyd teen hoë veelvoude. Facebook se prys-verdienste-verhouding (p/v) is 85, met ’n markkapitalisasie van $247 miljard; Twitter se markkapitalisasie is $23 miljard met ’n verlies verlede jaar. In ’n PwC-dokument wat die 100 grootste maatskappye volgens markkapitalisasie lys (Maart 2014), het Tencent van 2009 tot 2014 twee toptien-plekke beklee: Die negende plek volgens absolute styging in markkapitalisasie ($136 miljard), en die tweede plek volgens relatiewe styging (1 047%). Vandag is Tencent se markkapitalisasie $180…

BLOKKIESRAAISEL NO. 193 Verskaf deur Gerda Engelbrecht Af 1 ’n Voorlees-speloefening (6) 2 Netjies maak (6) 3 ’n Veldnommer in atletiek (9) 4 Eetplek in ’n kantoorgebou (9) 6 Sedeleer (5) 7 Skryfvloeistof (3) 8 Spesiale prys (8) 9 Formele dokument (4) 14 Poegaai (4) 16 Geraasspeelding vir ’n baba (9) 17 Van . . . af (kinderjare) (9) 18 In die namiddae (8) 19 Toelaat (4) 21 Dit kom bo-op die koek (6) 22 Onbekend (6) 24 Metaalwerkersvakbond in SA (5) 25 Land en . . . gesels (4) 28 Styf toe (3) Dwars 1 Uiters dringende kwessies (8) 5 Verskeie (6) 10 Skuins gedruk (7) 11 Vokaal (7) 12 Sedekundig (5) 13 Raakloop (7) 15 Voorkeurbehandeling (inf.) (12) 20 Leier van die DA (5,7) 23 Skenking (7) 26…

Ek sal nie so ver gaan om te sê dat suksesvolle batebestuurders “spesiale mense” is nie, maar ek het al dikwels gehoor dat hulle in staat is om soos hulle op Engels sê “buite die boks” te dink, wat natuurlik beteken om kreatief of innoverend te dink. Dit het my aan’t dink gesit. Wat presies beteken dit “om buite die boks te dink”? Ek het gedink om te kyk na hoe ’n boks saamgestel is. Dit begin as ’n eendimensionele konstruksie wat ’n tussenruimte genoem word, ’n tweede dimensie word bygevoeg en dan word dit ’n vierkant genoem. Laastens word ’n derde dimensie bygevoeg en dan word dit ’n kubus of ’n “boks” genoem. Wat lê dan “buite die boks”? Die slimmes het egter bepaal dat daar ’n vierde dimensie…

Ons het ’n klompie van die voorste professionale batebestuurders gepols om uit te vind watter wyshede hulle aan ons kon oordra oor wat dit behels om ’n suksesvolle batebestuurder te wees. Hierdie vyf uitgesoektes het hul gedagtes met ons gedeel oor wat dit verg om uitermate goed te presteer – nie net as ’n individu nie, maar as ’n batebestuursmaatskappy. HERMAN STEYN: UITVOERENDE HOOF, PRESCIENT GROUP So jy wil graag ’n batebestuurder wees? Vra jouself dié vrae: ▶ Het jy ’n goed ontwikkelde intuïsie vir risiko? Om reële beleggingsopbrengste te lewer, moet jy risiko loop. Jy moet gerus voel dat jy die regte risikovlak aanvaar het. ▶ Hoe goed speel jy skaak? Om sukses met beleggings te smaak, moet jy die regte strategie hê, jy moet doelgerig gefokus wees en…

WEL, WAT MOET EK DOEN met die geld wat in my beleggingsrekening begin ophoop? Afgesien van die dividende wat ek ontvang, het ek onlangs ook van my aandele verkoop, en ek sit natuurlik elke maand ’n bietjie meer geld in my portefeuljerekening. My kontant groei dus voortdurend.Maar met markte in die afgelope tydjie so onbestendig en nie een van my voorkeuraandele teen ’n goeie prys nie, is daar nie juis enigiets wat ek regtig wil koop nie. Soos altyd verlaat ek my dus op die betroubare beursverhandelde fondse (ETF’s). Met China wat lyk asof hy enige kant toe kan gaan, koop ek DBXUS*. Amerika is die wêreld se grootste en sterkste ekonomie, en dan kry ek boonop ook ’n randverskanser. As nog senuweeagtige markte ons voorland is, wil ons die…

Ek het vandeesweek ’n epos ontvang met ’n vraag wat aanvanklik eenvoudig geklink het, maar wat my werklik laat dink het: “Wat is indekse, en hoekom het ons hulle? Ek verstaan die Top40, maar hoekom het ons die ander?” Eerstens is ’n indeks ’n voorstelling van die mark of ’n segment van die mark. ’n Gemiddelde as jy wil. Indien die Top40 in die week met 1,5% styg, beteken dit die gemiddelde beweging was +1,5%. As jy die syfers van nader betrag, sal jy natuurlik sien dat sommige aandele beter gevaar het en dat ander selfs ’n negatiewe styging getoon het – daardie beweging van 1,5% dui dus ’n gemiddelde aan. Maar aangesien die meeste indekse wat ons het ’n markkapitalisasiebeswaring het, moet ons effens dieper delf, want die groter…