Indholdsfortegnelse for 15 October 2015 i Finweek - Afrikaans

tydens ’n ontbytsessie in September het Julius Malema, EFFleier, sowat twee ure lank oor beleid gesels en vrae beantwoord van lede van die Amerikaanse Sakekamer (AmCham), wat besorg is oor sy party se standpunte oor alles van grondhervorming tot die nasionalisering van sleutelsektore van die ekonomie. Kyk na staatsondernemings soos die SAL en die Poskantoor, het AmCham se lede gesug. Hoe kan jy verwag nog meer instellings wat deur die staat beheer word kan goed wees vir die ekonomie? Soos Malema tereg uitgewys het, is om geld te verloor en onder te gaan nie die eksklusiewe domein van staatsondernemings nie. Die private sektor verbrou dinge ook maar taamlik gereeld. Altech het byvoorbeeld gewys hy neig nog om swak besluite te neem toe hy sy video-op-aanvraag-diens, Altech Node, gesluit het –…

Deur die Finweek-span deur geslagsongelykheid reg te stel sodat vroue toegelaat word om dieselfde rol as mans in die arbeidsmark te speel, kan tot $28 duisend miljard, of 26% tot die jaarlikse BBP wêreldwyd gevoeg word teen 2025, luidens ’n nuwe studie deur die McKinsey Global Institute (MGI). Die impak sal ruweg gelykstaande wees met die grootte van Amerika en China se ekonomieë saam, sê die MGI. Hoewel vroue die helfte uitmaak van die wêreld se bevolking van werkende ouderdom, genereer hulle tans net 37% van vandag se internasionale BBP, het die studie bevind. Daar is groot verskille tussen streke – in Indië is die uitset wat deur vroue gegenereer word byvoorbeeld net 17%, en in die Midde-Ooste en Noord-Afrika is dit net 18%. In Noord-Amerika en Oseanië, China, Oos-Europa…

Phumelela Gaming & Leisure se onlangse resultate was ingewikkeld, met hoë regskoste, waardedalings in Nigerië en ’n mark-totmark-aanpassing in Mauritius. Die groter kwessie is die sektor waarin die maatskappy bedrywig is. Perdewedrenne is ’n kwynende bedryf, soos ’n mens by feitlik elke resies kan sien, behalwe vir die enkele groot geleenthede wat jaarliks oral ter wêreld plaasvind (hier by ons die Metropolitan in Kaapstad en die Durban July). Dat die maatskappy na sportweddenskappe begin beweeg het, lyk op die oog af aantreklik, maar die mededinging is enorm, uit ’n wêreldwye sowel as ’n aanlyn oogpunt. ’n Sportaanhanger kan geld op ’n plaaslike sokkerspan verwed, maar terselfdertyd op ’n klomp ander webtuistes aanteken om geld te waag op feitlik enigiets waarop hy wil wed, en dit is die grootste kwessie: enorme…

SYGNIA Nuut op JSE Die langverwagte notering van Sygnia is een van twee nuwes op die JSE. Sy dokumente voor notering dui op ’n historiese p/v van sowat 14, maar met die nuwe aandele van die notering styg dit tot 18,6. ’n Verdere transaksie met die notering (Ulundi) stoot die syfer op tot nader aan 20 – nie goedkoop nie. Dalk moet die verwatering nie in ag geneem moet word nie omdat die nuwe aandele nie voorheen bestaan het nie, maar ek verwater altyd wesensverdienste per aandeel (WVPA). Ons kan darem verwag dat die maatskappy sy verdienste met meer as 20% sal verhoog, en ek dink die aandeel sal bo die noteringsprys van R8,40 verhandel. ’n Verdere transaksie met die notering (Ulundi) stoot die syfer op tot nader aan 20…

’n Goeie manier om risiko te verduidelik, is om dit met ’n Formule 1-wedren te vergelyk. Behalwe dat die renjaers teen snelhede van tot 300 km/h deur die draaie jaag, moet hulle voortdurend allerlei gevare evalueer om byvoorbeeld te besluit wanneer om te versnel of spoed te verminder. ’n Jaer soos Lewis Hamilton kan wegspring en teen topsnelheid jaag om onder sy mededingers uit te kom, maar hy loop die risiko dat sy motor se enjin of bande dit nie vir die volle duur van die wedren sal kan volhou nie. In die een of ander stadium sal die voorste renjaer moet besluit of hy teen daardie snelheid moet voortjaag en of hy miskien eerder effens stadiger moet ry om die voertuig te spaar. Gelukkig staan ’n span kundiges hom…

Chris Bredenhann, adviesleier vir olie en aardgas vir Afrika by PwC die enorme verlies by PetroSA se projek Ikhwezi illustreer hoe duur olie- en gas-ontginning is – en boonop met geen waarborg dat positiewe seismiese toetse tot kommersieel haalbare nuwe eksplorasieputte sal lei nie. Met die toekoms van Mossgass (wat in ongeveer 1,5% van die energiehonger SA se primêre energiebehoeftes voorsien) wat bevraagteken word (behalwe as ’n nuwe voederbron gevind kan word), raak nuwe olie- en gasbronne noodsaaklik. Maar die onsekerheid oor beleid en regulasies maak dit byna onmoontlik vir maatskappye om die groot kapitaalbegrotings beskikbaar te stel wat nodig is om Suid-Afrika se moontlike olie- en gashulpbronne, soos die Karoo se verwagte skaliegasvelde – met ’n geskatte 390 biljoen kubieke meter skaliegas – te eksploreer. Terwyl net 10% daarvan…

Die vraag of Anglo American sy verbintenis tot dividenduitkerings vir sowel die huidige boekjaar, wat op 31 Desember eindig, as die volgende een sal kan nakom, kry weer aandag. Die vraag oor dividenduitkerings is onvermydelik nadat Glencore sy eie dividenduitkerings opgeskort het te midde van kommer dat netto skuld die maatskappy sal smoor – ’n gevolg wat die Switserse groep skerp verwerp. Anglo het nie soos Glencore netto skuld van $30 miljard nie (op 30 Junie was sy netto skuld $12,9 miljard), maar wat kommerwekkend is, is dat sy genoteerde filiale Kumba Iron Ore en Anglo American Platinum skuldooreenkomste met banke het. Dit beteken dat as die verhouding van skuld tot voorbelaste verdienste deur ’n sekere vlak breek, die banke die reg sal hê om loonooreenkomste op te eis, of…

belasting op toegevoegde waarde (BTW) is een van die regering se sleutelbronne van belastinginkomste. BTW het algemene verkoopsbelasting in 1991 in Suid-Afrika vervang. BTW is ’n onregstreekse belasting op verbruik in die ekonomie. Dit word in elke fase van waardetoevoeging gehef. As ’n boer byvoorbeeld hout produseer en dit aan ’n papiermeul verkoop, sal hy BTW moet betaal. Wanneer die papiermeul bokse fotostaatpapier aan ’n onderneming verkoop, moet BTW op die verkoop betaal word, en kan die BTW wat aan die boer betaal word, geëis word. Dit beteken basies dat die BTW wat uiteindelik betaal word, gelyk is aan die verskil tussen die BTW wat op die boks papier betaal word, en wat die meul vir die hout betaal het. “As jy ’n onderneming in Suid-Afrika of deels in Suid-Afrika…

die nuus dat die Suid-Afrikaanse ekonomie, ná groei van 1,3% in die eerste kwartaal van vanjaar, in die tweede kwartaal met ’n geannualiseerde 1,3% gedaal het, was nie net verbasend nie maar ook teleurstellend. Maar, as dit enige troos is, was dit nie net by ons wat dit gebeur het nie. In dieselfde tydperk het verskeie ander soortgelyke ekonomieë ook negatiewe groei aangeteken. Brasilië se ekonomie het met ’n geannualiseerde 7,2% gekrimp, Rusland met 6,7%, Taiwan met 6,6%, Singapoer met 4% en Kanada met 0,5%. Kommoditeitsprodusente in Afrika suid van die Sahara groei ook stadiger. Ontluikende ekonomieë (OE’s), en in die besonder kommoditeitsprodusente, het in die afgelope 12 maande onder twee internasionale tendense gely. Die merkbare verlangsaming in China se ekonomiese groei is dalk die belangrikste bron van swakheid. Maar…

Die beleggingsmaatskappy Brait, wat deur die miljardêrsakeman Christo Wiese beheer word, het op 2 Oktober aangekondig hy gaan £172 miljoen (R3,55 miljard) betaal om sy aandeel in die Britse afslagsupermarkketting Iceland Foods van 19% tot 57% te vergroot. Die transaksie is die jongste van ’n string verkrygings deur Brait nadat hy sy 37,06%-aandeel in die afslagklerehandelaar Pepkor verlede jaar vir R26,4 miljard plus 200 miljoen aandele in Steinhoff aan dié maatskappy verkoop het. Brait het sedertdien dié aandele vir sowat R16 miljard verkoop.In April het hy aangekondig hy koop 80% van die gimnasium-groep Virgin Active vir £682 miljoen (R14 miljard) en in Mei £780 miljoen (R16,1 miljard) vir 90% van die Britse vroueklerehandelaar New Look. Iceland Foods besit sowat 1,8% van die Britse voedselmark. Hy verkoop bevrore voedsel, waaronder klaar…

dat die JSE ’n belangrike ratverandering ondergaan het, word bevestig deurdat die getal aandele wat bokant hul langtermyn-eksponensiële bewegende gemiddelde (EBG) lê, drasties afgeneem het. In so ’n mate dat die getal wat bo lê nou in die minderheid is. Die meerderheid – sowat 54% - is onder die 200-dae-EBG. Dis nie net die gewone stiefkinders, die kommoditeits- en bou- en konstruksieaandele, wat sleg vaar nie. Staatmakers soos Nampak (43% onder sy hoogtepunt), Coronation (-42%), Aspen (-36%), MTN (-32%), Mr Price (-31%) en MMI (-30%) se aandeelpryse lyk ook siek. Hul 200-dae-EBG het afwaarts omgekeer wat beteken dat verkoopdruk by hulle die swaarste weeg. Die mark vereis dat voortaan gekyk sal moet word na goeie waardes. Die maklike dae van op die rug ry van momentum is klaarblyklik verby. Hoe…

VINNIGE FEITE Bevolking: 1,3miljoen (SA: 54m.) BBP: $12,62 miljard ($349,8mjd.) BBP-groeikoers: 3,5% (SA: 1,5%) Inflasie: 3,2% (SA: 6,4%) Amptelike werkloosheidsyfer: 7,8% (SA: 26,4%) Lewensverwagting by geboorte: 74 jaar (SA: 57 jaar) BRON:Statistics Mauritius, Wêreldbank in teenstelling met talle ander lande op die vasteland van Afrika kon Mauritius nog nooit met 'n oorvloed van natuurlike hulpbronne spog nie. “Ons moes oorleef,” sê Kamal Taposeea, voorsitter van Minerva Fiduciary Services. “Ons het niks gehad nie – net suikerriet en tekstielware.” Vandag speel hierdie twee bedrywe steeds ’n belangrike rol in die land se ekonomie, maar die IKT- en finansiëledienste-sektor het ook na vore getree. Suikerriet is die eerste keer in die 17de eeu op die eiland gekweek, en vandag is dié bedryf steeds ’n belangrike sektor – die land voer meer as…

bedrywighede in Suid-Afrika se steenkoolsektor lyk voor die wind, selfs al is die internasionale pryse vir dié brandstof op hul allerlaagste en dat hulle, volgens Goldman Sachs se voorspelling, vir die afsienbare toekoms swak sal bly. Die rede vir die plaaslike opwinding is dat dit duidelik goeie sake is om steenkool aan Eskom te verkoop. “As jy steenkool uitvoer, is jy besig om te bloei,” sê Tony Weber, uitvoerende hoof van Universal Coal. “As jy by Eskom betrokke is, is dit ’n wonderlike plek om te wees,” het hy bygevoeg. Universal Coal is ’n Sydney-genoteerde onderneming wat twee steenkoolmyne in die provinsie van Mpumalanga bedryf – Kangala en New Clydesdale Colliery – laasgenoemde is vroeër vanjaar van Exxaro Resources gekoop. Op die oomblik is dié steenkoolmyn ’n onderwerp van ’n…

dit is vandag nie maklik om by sake betrokke te wees nie – maak nie saak waar in die wêreld jy jou bevind nie. Ons bevind ons met min beweegruimte. Daar is ’n verlangsaming in China, en die eurogebied is finansieel, politiek en uit ’n vlugtelingperspektief onder druk. Die Amerikaanse ekonomie lyk sterker, maar ons is nog nie seker nie. In Suid-Afrika is dit veral nie maklik om by besigheid betrokke te wees nie. Dit het te doen met besigheid self: Verbruikers is in skuld gedompel; die arbeidskonteks is rigied en vakbonde ding mee om lede deur verregaande eise te stel. Dit het te doen met die regering: Ons kry gemengde boodskappe oor die ekonomiese beleid, en ons is nie seker oor die werklike verbintenis tot die Nasionale Ontwikkelingsprogram nie.…

die Mondi-groep bestaan uit vyf dele, met sy afdeling vir verpakkingspapier – wat karton uit houtpulp én herwonne papier asook kraftpapier vir spesialiteitsdoeleindes verkoop – wat in die ses maande tot einde Junie 41% tot sy verdienste voor rente en belasting (EBIT) bygedra het. Onder sy ander afdelings is veselverpakking (13% van EBIT), verbruikersverpakking (10%), onbestrykte fynpapier (22%) en sy Suid-Afrikaanse afdeling (14%). Sedert 2011 het Mondi se aandeelprys byna sesvoudig van R54 tot R299,34 per aandeel opgeskiet. Die groep het sy werksaamhede met sukses gestroomlyn om op sy kern- verpakkingsbedrywighede te konsentreer terwyl pulp- en papierprodusente wereldwyd weens swak vraag en oorkapasiteit onder druk verkeer. Mondi het sedert begin verlede jaar aanlasverkrygings van sowat €160 miljoen afgehandel, onder meer die aankoop van Graphic Packaging International in Amerika se papiersak-…

holdsport word hoofsaaklik onder twee handelsname bedryf: Sportmans Warehouse en Outdoor Warehouse. Die groep het ook ’n strategiese belegging in Performance Brands, ’n verskaffer van tegniese klerasie aan die sportgoederebedryf wat onafhanklik bestuur word. Sportmans Warehouse het 35 winkels in Suid-Afrika en een in Namibië wat saam die meeste van die groepsinkomste (meer as 70%) verteenwoordig. Dié afdeling maak voorsiening vir ’n sportentoesiastiese nasie met die gesondheid- en fiksheidstema – temas wat in die moderne samelewing relevant en belangrik is. Die teikennis in sportklerasie bied die bykomende voordeel van klerasie wat in die mode bly solank sport ’n gewilde tydverdryf vir Suid-Afrikaners is. Dit maak dit makliker om modetendense te identifiseer en minder onderworpe aan swak besluitneming – ’n probleem wat ander plaaslik genoteerde algemene kleinhandelaars opgemerk het. Die Outdoor…

’n Kykie na SA semistaatsinstellings Suid-Afrika het meer as 700 ondernemings in staatsbesit (OIS’e), met semistaatsinstellings soos Eskom en Transnet wat ’n belangrike monopolie in die ekonomie geniet. Hier is van die mees verliesgewende ondernemings*: PetroSA 2014-’15: (R14,5 miljard) 2013-’14: (R1,649 miljard) 2012-’13: R612 miljoen Suid-Afrikaanse Nasionale Padagentskap (Sanral) 2013-’14: (R2,776 miljard) 2012-’13: R1,008 miljard Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) 2013-’14: (R2,599 miljard) 2013-’14: (R1,204 miljard) Suid-Afrikaanse Poskantoor (Sapo) 2013-’14: (R361,26 miljoen) 2012-’13: (R226,88 miljoen) Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SAUK) 2014-’15: (R394,7 miljoen) 2013-’14: R358,4miljoen 2012-’13: (R138,8miljoen) *Die syfers is die netto wins (of verlies) in die OIS’e se jongste openbaar beskikbare finansiële state. vyf van Suid-Afrika se grootste ondernemings in staatsbesit het onlangs saam meer as R20,6 miljard verloor, met PetroSA wat die onlangsste in die nuus was toe hy die grootste verlies…

Talle buitelanders wat in Mauritius eiendom koop, doen dit met die oog op aftrede, ook Suid-Afrikaners. In die middel van 2015 het die Mauritiaanse regering sy nuwe eiendomsontwikkelingskema (PDS) bekend gestel, wat die ontwikkeling van residensiële eenhede op stukke grond toelaat wat tussen 0,42 hektaar en 21,1 hektaar groot is. Mense wat nie Mauritiane is nie en wat ’n minimum bedrag van $500 000 (R6,8 miljoen) in dié eiendomme belê, kom in aanmerking vir ’n verblyfspermit. PDS vervang twee voormalige skemas – die IRS (geïntegreerde oordskema) en die RES (eiendomskema), wat verskil het met betrekking tot die prys en grootte van die eiendom wat gekoop kon word. Soos in groot dele van die wêreld, het Mauritius se eiendomsektor die druk van die ekonomiese ineenstorting van 2008-’09 gevoel, hoewel internasionale kopers…

neal Froneman, uitvoerende hoof van Sibanye Gold, het nie die moontlikheid van ander korporatiewe maneuvers uitgesluit nie ná die voorstel vroeër vandeesweek om Aquarius Platinum vir R4 miljard te koop – ’n transaksie wat die maatskappy onder die wêreld se vyf voorste platinumprodusente sal plaas. “Ons meen dat ons na aan die siklus se laagtepunt is, en daarom is daar baie geleenthede,” het hy gesê. “Ons hou nie op soek nie, maar ek verwag nie op korter termyn iets anders as wat aangekondig is nie.” Froneman is al van ryksbouery beskuldig, maar sy onlangse prestasiegeskiedenis van bategrypery is indrukwekkend, selfs volgens sy standaarde. Sy huidige samesmelting-en-verkryging-span werk tegelyk aan drie transaksies wat saam R9 miljard werd is, waaronder die kontantinspuiting en [veronderstelde] skuld in die voorgestelde oorname van Waterberg Coal…

VANDEESWEEK: >>Kollig: Ascendis maak staat op die rykes >>Entrepreneur: Bestuur jou BTW >>Koftoor: Tien van Jozi se bestes ascendis Health, eienaar van onder meer die han- delsmerke Evox en SSN in sportvoeding, en Efekto in tuinboukundige chemikalieë, maak op die sogenaamde “Woolworths-effek” in die Suid-Afrikaanse kleinhandelsbedryf staat om plaaslike verkope en winsgroei ’n hupstoot te gee. Daarby spits die maatskappy sy aandag toenemend toe op Spanje, die ekonomie in Europa wat die vinnigste groei, in ’n poging om ’n stukkie van die mark vir generiese geneesmiddels te verower. “Woolworths se klantegrondslag is elke jaar 5% groter, want mense beweeg hoër op in die Maslow-piramide,” sê dr. Karsten Wellner, uitvoerende hoof van Ascendis Health. “Ons sien dit ook met ons produkte. Die meeste van ons handelsmerke gaan na die middel- en…