Indholdsfortegnelse for 06 June 2019 i Finweek - Afrikaans

as jy dalk ’n betroubare, vaardige en bekostigbare elektrisiën in Johannesburg ken, laat weet my asseblief. Ek is bereid om oor die bekostig-baarheidsaspek te onderhandel; ek sal ’n premie betaal vir iemand wat aan die eerste twee kriteria voldoen. Die rede is dat ek die afgelope tien jaartalle elektrisiëns probeer het (en een selfs betaal het om die bedrading van ’n deel van my huis te vervang), maar die lig in die woonvertrek hou aan afskakel. Jy wonder dalk hoekom ek nie die werk van die genoemde elektrisiën nagegaan het nie. Ja, ek kan my vrees vir hoogtes oorkom en in die solder klim om die werk te inspekteer, maar ek sal eerlikwaar nie weet of hy goeie werk gedoen het nie. Dis hoekom ek iemand betroubaar nodig het. Dit…

Wat die fondsbestuurder sê: Mi-Plan IP Global Macro Fund se doelwit is om op medium-tot lang termyn kapitaalgroei te behaal deur in internasionale prima aandele te belê, soos Procter& Gamble, Visa, Amazon, Apple, Microsoft, Nike, Coca-Cola en Mastercard – wat hy almal al sedert sy aanvang hou. Die fonds se primêre fokus wanneer hy aandele ondersoeken gevolglik aandele vir die portefeulje kies, is die mate waarin die verdienstegroei die potensiaal het om groter as die mark se oorkoepelende verdienstegroei te wees. Die fonds volg die benadering dat alfa geskep word deur die mate te bepaal waarin die verdienstegroei van huidige konsensusskattings van die verdienste verskil en toenemend in elke maatskappy se aandeelprys verdiskonteer word. Die bestuurder gebruik sewe sleutelinsette om dit te bepaal: bedryf, X-faktor, handelsmerk, produk, posisie, prys, mense,…

famous Brands is Afrika se grootste franchisegewer vir kits-en informele restaurante, met sy portefeulje wat handelsmerke soosWimpy, Mugg & Bean, Vovo Telo, Steers, Debonairs en Fishaways, insluit. Hy is ook betrokke by vervaardiging en logistiek, met die fokus op die besit en bestuurvan die verskaffingsketting van sy restaurante. Famous Brands het in Oktober 2016 ’n ongeëwenaarde hoogtepunt van 18 655 sent per aandeel getoets ná laagtepunte van 1 200 sent in 2009. Beleggersentiment het gedaal nadat die maatskappy Burger Kitchens (GBK) in die Verenigde Koninkryk en Ierland vir R2,2 miljard gekoop het, wat 75 restaurante in maatskapybesit toegevoeg het. Met toenemende verliese by GBK, voel aandeelhouers die verkryging was bloot te duur. Die maatskappy het reeds die waarde van sy GBKafdeling met meer as R1 miljard afgeskryf. Famous Brands se…

wee Sasol*. Sy Lake Charles-uitstappie sou aanvanklik sowat $8,9 miljard gekos het, maar dit het bly styg, en vroeër vanjaar het Sasol gesê dit kan tot $11,8 miljard kos. Dit was absoluut en finaal die meeste wat dit sou kos, het die maatskappy gesê. Maar toe kom die jongste aankondiging, waarin Sasol nou erken dat dit tussen $12,6 miljard en $12,9 miljard sal kos. Dis ’n kosteoorskryding van amper 50% en is heeltemal gek. Dis waardat kosteoorskrydings deel van bouwerk is. As jy al ooit ’n huis gebou het (of selfs net aangebou of opknappingswerk gedoen het), sal jy van kosteoorskrydings weet. Trouens, wanneer boukoste bereken word, word daar gewoonlik presies hieroortussen 10% en 15% bygetel – en dit lyk of dit altyd gebruik word. Maar 50%? Die probleem is…

om die beste onder die bestes uit te soek, hou ek daarvan om aandele wêreldwyd volgens verskillende verhoudinge te vergelyk en ontleed. Natuurlik is daar nie noodwendig net een regte antwoord wanneer dit by beleggingsverhoudinge kom nie. Kom ons neem as voorbeeld twee fondsbestuurders, John Neff en Peter Lynch. Hulle het rofweg in dieselfde tyd gepraktiseer, albei het groot sukses behaal met die aktiewe bestuur van hul kliënte se kapitaal en albei het streng volgens spesifieke kriteria belê. Die vernaamste verskil tussen hulle was inderwaarheid die waardasiemetodes wat elkeen gekies het. Jy sou nooit ’n krieketspan saamstel wat net uit boulers bestaan nie. Hoekom sou jy die samestelling van jou beleggingsportefeulje enigsins anders wou benader? Neff was ’n waardebelegger wat veral gekonsentreer het op maatskappye wat op ’n lae prys-verdienste-verhouding…

Innovasie is die groot sleutel tot ’n veerkragtige besigheid. Maar innovasie beteken dat die meting van sukses aangepas moet word. Waar spanne aan innovasie werk en hulself besig hou met die regte soort take is dit belangrik dat bestuurspanne moet glo dat dié werk tot waardevolle resultate sal lei. Dit is volgens Art Markman, professor in sielkunde en bemarking by die Universiteit van Texas, in ’n artikel in die Amerikaanse weekblad Inc. DRIE SLEUTELPRESTASIE-AANWYSERS VIR INNOVASIESPANNE KAN DIE VOLGENDE PUNTE INSLUIT: ■ Wat leer die groep? As ’n span aan iets werk wat nog nie voorheen gedoen is nie, sal die span nuwe kennis opdoen. Sulke spanne moet gemeet word op grond van dié nuwe kennis. Hoeveel artikels in wetenskaplike tydskrifte het die span gelees? Hoeveel boeke het die span…

ry ’n uur lank suidoos vanaf Blantyre, Malawi – amper halfpad na die indrukwekkende berg Mulanje, en jy kom op iets nogal besonders af: MIT se kampus. Die Malawi Institute ofTechnology, wat deel is van die groter Malawi University of Science andTechnology (MUST), het in 2014 geopen. Volgens sy webwerf bied dit ’n reeks voorgraadse kursusse aan sowat 1 800 studente, waaronder in metallurgie en materiaalingenieurswese, chemiese ingenieurswese-en biomediese-ingenieurswese. Dit het 200 personeellede en die visie is om “ ’n sentrum van wetenskap-en tegnologieopvoeding, -navorsing en -entrepreneurskap van wêreldstandaard te wees”. Fantasties, sou mens dink: innovasie en tegnologie is die beste manier om een van die armste lande uit armoede op te hef. Maar wag eers. Die universiteit is ver van die stad (en selfs vervan die belangrikste plaaslike dorpie)…

die politieke deurmekaarspul in Papoea-Nieu-Guinee (PNG) beteken waarskynlik maar min vir Harmony Gold die gemiddelde Suid-Afrikaanse belegger, maar dit maak wel saak vir Mining (Harmony), wat ’n multimiljarddollar-koper-goudmyn in dié land in die Stille Oseaan wil bou. Met die skryf hiervan, lyk dit of PNG se eerste minister, Peter O’Neill, van plan verander het en besluit het om nie uit te tree ten gunste van sy benoemde opvolger, sir Julius Chan, soos hy vroeër in Mei gesê het hy sou nie. Sir Chan het in elke geval sy rug op die premierskap gekeer. Soos enige mynmaatskappy weet, is ontevredenheid in ’n land nie bevorderlik vir sake nie, veral nie vir die onderneming wat Harmony beoog nie: dieWafi-Golpu-kopergoudmyn kan volgens ’n uitvoerbaarheidstudie in 2018 tot $2,82 miljard in aanvanklike kapitaalbesteding tot…

’n Sterk stel resultate van Afrimat vir die jaar tot 28 Februarie. Wesensverdienste per aandeel (WVPA) is 29,6% hoër danksy ’n styging van 24,6% in inkomste. Die dividend was onveranderd op 62c, wat die aandeel op ’n gemaklike prys-verdienste-verhouding (p/v) van 13 en ’n dividendopbrengs van sowat 2,5% plaas. ’n Kwelpunt is egter die moontlike aankoop van Universal Coal vir sowat R2 miljard. Skuld-tot-ekwiteit staan op ’n beskeie 23,8%, maar die transaksie sal waarskynlik ’n regteuitgifte vereis. Die bestuur bewys hom deurlopend as bedrewe met nie slegs die bedryf van die onderneming nie, maar ook die deurhaak van goed geprysde, strategiese transaksies. Die mees onlangse voorbeeld is die Demaneng-ysterertsmyn, wat nou byna die helfte van die groep se wins bydra. ’n Kwelpunt is egter die moontlike aankoop van Universal Coal…

nampak, wat vanjaar 50 jaar op die JSE gevier het, is Afrika se grootste gediversifiseerde verpakkingsvervaardiger. Vooruitsig: Nampak ervaar volgehoue afwaartse momentum. Weens die uitdagings wat in die res van Afrika ervaar word, het Nampak sy Nigeriese papierverpakkingseenheid verkoop as deel van ’n plan om sy portefeulje in te krimp en verdienstes ’n hupstoot te gee. Hy het egter sy aluminiumen blikverpakkingsprodukte en -dienste in Nigerië behou. Nampak se uitslae verskyn die laaste week van Mei, ná hierdie uitgawe van finweek persklaar gemaak is. Op die grafiek: Nampak toets tans laagtepunte van 1999 en kan opwaarts swaai as die steun sterk behoue word teen 965 sent per aandeel en die relatiewe sterkteindeks (RSI) vir drie weke uit sy eie beertendens breek. Gaan lank: Beweging bo 1 260 sent per aandeel…

KORPORATIEWE BESTUUR As die hoof loop Uitvoerende hoofde val tans soos vlieë. ThomasThomsen, uitvoerende hoof van Ascendis Health, is ná slegs 14 maande weg. Dit was nie genoeg tyd om veel te kon doen nie, so ons moet aanvaar hy was die verkeerde persoon vir die werk. Dus is dit die direksie se skuld dat hulle hom aangestel het. Maar minstens het hulle ferm opgetree eerder as om te wag. Peter Moyo se skorsing (hy is nog nie ontslaan nie) by Old Mutual is weens ’n belangebotsing. Maar dié konflik was bekend toe hy aangestel is. Hier het Peter Moyo én die direksie dus versuim om die situasie te bestuur. NETCARE Waarom word hefboom-finansiering toegelaat? Netcare se uitvoerende hoof, Richard Friedland, is verplig om byna 10,5 miljoen Netcareaandele – bykans…

daar het in die jongste tyd ’n opvallende verswakking op die JSE ingetree. Die aandeelpryse van slegs 29% van die 100 grootste maatskappye, gemeet aan markkapitalisasie, lê tans bokant hul 200-daagse eksponensiële bewegende gemiddeldes (EBG), wat beteken dat meer as twee derdes van die mark deur die beer oorheers word. Ook dieTop-40-en die algehele indekse het verswak tot onder hul langtermyn-EBG’s, wat die huidige pessimisme onder beleggers weerspieël. Dalings in die mark bied natuurlikook geleenthede aangesien gehalte-aandele in sulke tye soms teen laer pryse beskikbaar raak. Die probleem is altyd watter om te kies, want as die insinking te wyte is daaraan dat daar dinge by ’n maatskappy verkeerd loop, kan dit nadelig wees. Dink byvoorbeeld aan MediClinic, Aspen enTongaat. Kyk maar na die lys van swakste aandele om te…

in 1999 het die oud-polisieman Albé Geldenhuys vir’n bykomende verdienste sy eie dieetaanvullings begin meng en verkoop terwyl hy as ’n verkoopverteenwoordiger by ’n gimnasium gewerk het. Die besigheid het so winsgewend geword dat hy die besigheid geregistreer het. Vandag is dit een van die wêreld se voorste handelsmerke in dieetaanvullings. Geldenhuys het met finweek gesels. V&A: Wat het jy gedoen voordat jy USN begin het? Ek kom uit ’n familie van staatsamptenare en het nooit gedink ek sou my eie onderneming begin nie. Ek het gedink ek sou in die polisiediens deur die range vorder, soos my oupa en my pa. Ná ses jaar in die polisiediens, meesal as ’n forensiese kunstenaar, was ek in ’n groef. Ek het besluit om ’n loopbaan in verkope by die destydse Health…

Enjin: 1,8-liter-petrolenjin Krag/Wringkrag: 72kW/142Nm Krag/wringkrag van elektriese motor: 53kW/163Nm Topspoed: 180km/h Transmissie: CVT-outomaties Brandstoftenk: 43 liter Brandstofverbruik (gekombineerde siklus): 3,7 liter/100km CO2 -emissie: 87g/km (voldoen aan Euro 6-emissie-spesifikasie) Veiligheid: Sewe lugsakke Bagasieruimte: 502 liter Waarborg/Diens: 3-jr./100 000km; 6 dienste/90 000km-diensplan. 8-jr./195 000km-waarborg vir hibriedbattery. Prys: R490 200…

exxaro Resources is vermoedelikeen van die maatskappye op die kortlys vir South32 se plaaslike steenkoolbate – South African Energy Coal (SAEC) – wat die afgelope twee jaar te koop is aangesien South32 sy blootstelling aan termiese steenkool wil beëindig. Onder die ander bieërs op die kortlys – uit die aanvanklike groep van meer as 50 – is Seriti Resources onder leiding van MikeTeke, voormalige hoof van Optimum Coal Holdings; asook ’n nuwerige konsortium bekend as Sibambene Coal bestaande uit ’n breë groepering van swart sakebelange en befonds deur Mercuria, die Switserse hulpbronhandelaar. Die streng bodreëls wat South32 neergelê het, maak dat byna niemand ’n woord oor die verkoopsproses wil rep of selfs sê of hulle in die wedloop is nie. Enkele besonderhede is egter bekend. Een is dat bindende aanbiedings…

Telkom, wat vastelyn- internettoegang en -gebruik, datakommunikasiedienste, selfoonstem- en datadienste bied en toerusting vir kliëntpersele verkoop, het vir die jaar tot 31 Maart beter as verwagte finansiële resultate opgelewer. Met die bekendmaking van resultate in Mei hetTelkom se aandeelprys op die dag met 13,6% opgeskiet toe dit blyk bedryfswins vir die tydperk het met 5,3% tot R41,8 miljard en verdienste voor rente, belasting, depresiasie en amortisasie (ebitda) met 8,5% tot R11,3 miljard gestyg. Inkomste uit sy selfoondienste het met 58,3% opgeskiet danksy ’n 85,9%-toename in aktiewe intekenare tot 9,7 miljoen kliënte. ’n Finale gewone dividend van 249 sent per aandeel sal uitgekeer word en die voljaardividend op 362 sent te staan bring – ’n 2%-toename. Telkom wil oor die volgende drie jaar 2 000 nuwe torings oprig – hy het…

en van die belangrikste beleggingsbeginsels is om te fokus op een of ander spesifieke sektor, soos die mynbou, bankwese, voedselkleinhandel en so aan. ’n Algemene beleggingsbenadering sal aandui watter sektore meer waarskynlik goeie winste sal lewer. Dan moet jy die beste maatskappy in daardie sektor vind. Dit word ’n bo-na-onder-benadering genoem. Onder-na-bo-beleggings begin met die teorie dat ’n goeie belegging goeie opbrengste sal lewer – al is dit dalk nie in ’n ideale sektor nie. Persoonlik verkies ek die bo-na-onderbenadering. Daar is twee belangrike redes hiervoor. Die eerste is dat my ideale houtydperk vir altyd is. Daarom moet ek in sektore wees wat goed groei, sodat my belegging daar kan bly. As jy van onder na bo koop, kan die sektor substandaard wees, en uiteindelik sal jou maatskappy saam met…

in die uitgawe van 18 April het ek langtermyn-pryspatrone, veral tendensvoortsettingspatrone, begin bekyk, en ook hoe ons hulle kan verhandel. In hierdie uitgawe bekyk ons tendensomswaaipatrone. TENDENSOMSWAAIPATRONE Wigformasies Wigformasies is taamlik veelsydig. Die verskil tussen tendensvoortsettingswîe en tendensomswaaiwîe is die rigting van die tendens wat na die wigformasie lei vergeleke met die helling van die formasie self. As die tendens byvoorbeeld oor ’n paar weke styg en die prysomvang saamgepers raak terwyl dit nog effens styg, kan dit ’n stygende wig vorm. Dit beteken dat die koopkrag wat die aandeelprys laat styg, stadig afneem en uiteindelik sal verdwyn. Tydens die vorming van ’n stygende wigpatroon sal die verhandelingsvolume gewoonlik geleidelik afneem. Hoe om dit te verhandel: ’n Uitbreking word met ’n keerverlies bo die hoogste hoogtepunt (of laagste laagtepunt) in…

stel jou ’n gholfbaan sonderenige putjies voor waar die spelers die bal doelloos van een kant na die ander rondslaan. Dit is soos ’n besigheid sonder kernprestasie-areas (KPA’s) of kernprestasie-meters (KPM’s). KPM’s is prestasiemetings om vas te stel hoe doeltreffend die firma presteer. KPA’s dui die werknemer se vernaamste gebied van verantwoordelikheid aan. Dit lei hom in die rigting om te doen wat van hom verwag word in ruil vir sy salaris, of om vir bonusse of aandele in aanmerking te kom. Die “putjies” op die gholfbaan is belangrik omdat dit is waarna jy mik, en wat jy met drie of vier houe moet bereik, sê Mark Bussin, voorsitter van 21st Century, ’n spesialisbeloningskonsultasiefirma, oor die nodigheid van KPA’s. “Die terugvoer is wanneer jy die bal hoor val.” Die doel…

Yiddish Proverbs @YiddishProverbs Wanneer ’n wyse man met ’n dwaas gesels, is twee dwase aan die woord. Jules @Julian_Epp Toe ek jonger was, het ek geglo polisiemanne kon wettig misdade pleeg en dan daarmee wegkom, toe het ek ouer geword en gevind dit is nie waar nie, en noudat ek nog ouer is, het ek gevind dat dit wel waar is. Karin Richards @Richards_Karin Dit lykof daar’n direkte maaromgekeerde korrelasie is tussen ’n fondsbestuurder se prestasie en sy geneigdheid om my die Leviete voor te lees. Pamela Power @pamelapower Dis ’n tragiese lewensfeit dat wanneer jy ’n afsluittyd het, sal jou rekenaar besluit om 98 768 opdaterings te doen. Mbhazima Shilowa @Enghumbhini Dink net jy sê jy is nie beskikbaar om in die kabinet te dien nie, as jy nie…