Indholdsfortegnelse for 11 September 2025 i Huisgenoot

MY MAN is in 1972 op 39 aan ’n hartaanval dood. Net so, toe’s ek ’n weduwee met vier kinders – drie dogters en ’n seun. Ek was 34. Oorweldig. Alleen. Ek het ná sy dood gebid en by die Here gesmeek: “As dit U wil is, stuur vir my iemand, ’n man wat ook die Here liefhet.” Ek het destyds nog in die Laeveld gewoon, in Phalaborwa. Min sou ek toe kon weet dat die Here tog vir my iemand sou stuur. Want in 1974 bid ’n man wat nes ek ook sy lewensmaat verloor het dieselfde gebed. Hy het, nes ek, ook vier kinders gehad, drie seuns en ’n dogter. Sy vrou is in Februarie 1974 in ’n ongeluk dood. Haar naam was Amanda, maar my troetelnaam vir…

OP ’N somersdag in Julie 2014 sit Lehanne Sergison van Kent in Engeland saam met ’n vriendin in ’n restaurant. Sy’t pas ’n pizza bestel toe haar foon lui. Sy kyk na die skerm en sien ’n Suid-Afrikaanse nommer. “Gee my gou ’n oomblik. Dis dalk my tannie Christine wat my bel,” sê sy. Sy sit die foon teen haar oor. Maar die stem aan die ander kant is nie Christine Robinson s’n nie. Christine is haar ma se suster. Sy het meer as tien jaar vroeër Suid-Afrika toe getrek en het in Limpopo afgetree. Sy en Lehanne het ’n hegte band, want Christine het nie kinders nie. Wanneer Christine bel, antwoord Lehanne altyd. Maar dié keer is dit iemand anders. “Hallo, is dit Lehanne?” “Ja,” sê sy, maar…

TOE die bekkenvloerterapeut Sara Reardon ’n video op sosiale media geplaas het met die opskrif: “As jou ma dit nooit vir jou gesê het nie: Moenie druk wanneer jy piepie nie,” is dit meer as 46 miljoen keer gekyk. En met goeie rede. Hierdie benadering, wat “power peeing” genoem word, kan jou bekkenvloerspiere verswak en urinêre inkontinensie en ander blaasprobleme veroorsaak. Kenners sê daar is ’n regte en verkeerde manier om te piepie. En as jy dit gereeld verkeerd doen, kan dit op die lang termyn tot gesondheidsprobleme lei. Buiten druk om die kraantjie oop te draai, sê hulle, moet jy ook nie badkamer toe gaan vir “net ingeval” of in die stort laat waai nie. “Of jy nou bo die sitplek hurk, staan of sit – as jy jou…

HUNTR/X Die fiktiewe K-pop-groepe HUNTR/X en SAJA BOYS, nou te sien in die gewilde Netflix-fliek KPop Demon Hunters, se musiek verkoop tans beter as enige van die treffers van régte K-popgroepe op Amerikaanse trefferlyste. Hierdie ontwikkeling het almal in die bedryf aan die gons. Die fliek volg die avonture van die supergroep Huntr/x, ’n meisiegroep wat in die geheim demoonjagters is en die wêreld teen bonatuurlike gevare beskerm. ’n Mededingende groep, die Saja Boys, word onthul as demone in vermomming, met die doel om die siele van Huntr/x se aanhangers te steel. Die Saja Boys het geskiedenis gemaak toe hul liedjie “Your Idol” die Amerikaanse Spotify-trefferlys gehaal het en hulle die man like K-popgroep geword het wat die hoogste op dié lys verskyn het. Hulle het selfs die vorige voorlopers,…

WETENSKAPLIKES WIL BRUINVIS RED In 2002 is die laaste rivierdolfyn in China dood. En ’n paar jaar later is die Chinese swaardvis ook as uitgesterf verklaar. Nou is nog ’n soortgelyke spesie op die randjie van uitsterwing, maar dié keer het bewaringsgesindes en mariene bioloë ’n plan. Chinese wetenskaplikes is in ’n wedloop teen tyd gewikkel om te keer dat die vinlose bruinvis – so genoem omdat hy nie ’n vin op sy rug het nie – dieselfde paadjie as die ander twee stap. Die bruinvis (Neophocaena asiaeorientalis) kom in die waters van die Yangtzerivier voor. Daar is 1 200 van hulle oor in die natuur, wat volgens kenners goeie nuus is omdat hulle getalle sedert 2006 toegeneem het. Een van die strategieë om hulle te red is ’n verbod…

Die Portugese ontdekkingsreisiger Ferdinand Magellaan het in 1519 uit Spanje vertrek op ’n reis om ’n seeroete na die Speseryeilande te vind. Die Speseryeilande is waar Indonesië vandag is. Vyf skepe met 270 bemanningslede aan boord het die stad Sanlucar de Barrameda verlaat. Drie jaar later, op 6 September 1522, het een skip, die Victoria, met 18 bemanningslede en hope speserye, weer in Spanje aangekom. Dit was die eerste skip wat ’n reis om die aarde voltooi het, ’n afstand van 60 440 km. Die reis was vol prestasies en nuwe ervarings, maar het ook swaar tye beleef. Magellaan self is in 1521 deur inwoners in die Filippyne vermoor toe die skepe daar aangedoen het. Die reis het so lank gevat dat hulle honger gely het en nie meer vars…

‘ONS het in ’n squatter camp in Grassy Park grootgeword. Ons het in ’n sinkplaathuisie gebly – ’n twee-slaapkamer-sinkhok met ’n voorkamer, ’n kitchen en ’n buitetoilet. Jong, dan moes ons gereeld die balie se inhoud mos loop begrawe. En bo-op daai grond het die langste, groenste gras gegroei. Elke derde dag het die groentewa met die perd voor gekom. My ma het altyd wortels en aartappels gekoop. Sjoe, maar dan geniet daai perd daai groen gras van ons. Die sinkhuisie was klein, maar my pa het plek gemaak vir ons ses honde. Hulle was die highlight van my kinderjare. Suzy, Chico en . . . Ek kan nou nie al die name onthou nie. Hulle was ons protection. Daai tyd was die gangsters baie active. Daai tyd het elke…

SY IS nege jaar oud, maar van die lewe op ’n fliekstel kan jy haar niks vertel nie. Ná net ’n paar dae van werk aan haar eerste fliek was Lexi Venter sommer al goed gekonfyt met die ritme: vroeg opstaan, woorde oefen in die kar, tyd by die kostuum-en grimeerspan. “Dan sou ek na my chill room gaan en ontspan tot hulle my nodig het,” sê Lexi, die jong ster van Don’t Let’s Go to the Dogs Tonight. “Wanneer ek geroep is, sou hulle kyk of my grimering nog reg is, en dan sou ons eers die toneel oefen en dit dan van al die verskillende hoeke verfilm.” ’n Ritme, ’n roetine – en gou so natuurlik soos asemhaal, amper asof die meisie van Durban vir hierdie lewe gemaak…

VADER tyd kan ’n stroewe ou bitterbal wees – niemand spring régtig sy genadelose aamars vry nie. Behalwe dalk sy. Want hier staan Patricia Lewis vandag, en dit lyk asof sy sowaar die toorn van tyd ontsien is. Haar blonde hare hang nog in sulke stoute krulle oor haar skouers, nes dit altyd het. Die sjampanjekleurige rok waarin sy rondtrippel, is al 20 jaar terug vir haar ontwerp, destyds nog vir die bemarking van Supersterre. En die hakke? Steeds hemelhoog. Op 57 is sy nog net so blond en borrelend soos altyd – mens sou maklik kon dink tyd het bloot van haar vergeet. Maar dit sou nie heeltemal waar wees nie. Sý het dalk nie veel verander nie, maar die lewe het tog. Die lang maande in ’n toerbus…

AMPER soos ’n Forrest Gump het Reini Coetzee eendag in Kaapstad in die pad geval. Gestap, en gestap, en gestap. Deur die Kaapse wynlande, die wye Karoo en die Vrystaat. Altyd verder noord. Vandag, ses maande en 1 500 km later, stap hy nog steeds. Maar anders as die rolprentkarakter weet Reini (53) waarheen hy gaan. Al die pad Israel toe, met ’n groot kruis oor sy skouer. Huisgenoot haal Reini in langs die besige N1-snelweg in Pretoria. Vragmotor-bestuurders toet en wuif vir hom. “Die trokke is my grootste cheerleaders. Hulle help as ek oor die kruisings moet kom, want die meeste karre stop nie,” sê Reini terwyl ons inval en saamstap. Maar hoekom doen hy dit? “In Maart, gedurende ’n vas van tien dae, het ek die boodskap gekry…

DIS nou groot nuus: Gesonde hare wat blink in die sonlig. Maar kleur, hitte en skade laat jou lokke gou dof lyk. ’n Haarmasker of -olie kan mettertyd gesondheid en glans terugbring. As jy egter ’n kits-hupstoot soek wat die lig vang – en die oog – is ’n glansbehandeling of hair gloss die antwoord. Met meer as ’n miljoen #hairglossing-plasings is dit duidelik dat hierdie TikTok-neiging die jongste modewoord in haarversorging is. Maar wat is so ’n behandeling, en hoe werk dit? Wat is dit? Haarglans of hair gloss is ’n semipermanente behandeling wat jou hare glad maak, voed en laat blink – en jou ’n vars voorkoms gee. Ilhaam Rabin, eienaar en stilis by die HeadQuarters-salon in Kaapstad, beskryf dit as “ ’n voedende deklaag vir jou hare,…

ELKE dag voel vir Handjies ál meer onbesield. Die oggendklanke bly eenders. Onegalige voetstappe wat in die pad voor hul huisie verbykom. Tante Thomas van langsaan se hane wat kraai. Ma-goed wat die buitekraan op sy grootste oopdraai. Daai is gewoonlik sy laaste binnewekker wat hom uit die kooi uitkry. “Handjies, sit solank die stove aan!” roep sy ma van buite af. Hy stoot homself regop met sy linkerhand. Handjies is verlam aan sy regterarm, maar dis nie nog iets nie. Hy weet hy is so gemaak vir ’n rede, een waarvoor hy al moeg na gesoek is en nou maar net aanvaar. Hy is anders, en dis ook okay. Iets anders kriewel wel in sy binnegoed. Skoorvoetend draai hy die gas oop en steek die blou vlamme aan. Sy…

AKSIE MEER AS NET ’N KOERIER Maak seker jy skuif nader vir die opwinding van ’n eenmanbaklei-masjien, Jason Statham, met die Transporter-flieks wat in September op e.tv uitgesaai word. Hierdie deurbraak-aksiefilm het die kaalkop-akteur stewig in die saal van Hollywood geplaas. In THE TRANSPORTER vertolk Jason die rol van Frank Martin, ’n voormalige agent van die spesiale magte wat oënskynlik ’n rustige bestaan in die suide van Frankryk voer. Frank se spesialiteit? Die vervoer van enige ding – deeglik, noukeurig, sonder vrae, en met ’n streng stel reëls. Toe een van sy opdragte skeefloop en sy nuuskierigheid kry die oorhand, bevind hy hom in ’n gevaarlike mensehandelsituasie waar hy moet veg om ’n onskuldige vrou te red en een stap voor sy genadelose vyande te bly. Met die regte kombinasie…

ONS GESELS OOR DIE wêreld se eerste kommersiële koolstof-bergingsdiens wat oor grense strek, langs die kus van Noorweë, het vir die eerste keer koolstofdioksied in die Noordsee ingepomp. Die fasiliteit, bekend as Northern Lights, is in 2024 geopen, maar het nou begin met die eintlike berging. Die proses staan bekend as koolstofvaslegging en -berging. Dis ontwerp om koolstofdioksied vas te vang en veilig te berg, wat voorkom dat dit in die atmosfeer vrygestel word. Hoe werk dit? Die sementbedryf is een van die grootste vervaardigers van koolstofdioksied. Sementvervaardigers brand baie fossielbrandstowwe om hul oonde warm te maak. Heidelberg Materials is ’n groot sementprodusent in Duitsland en het ook ’n fabriek in Brevik in Noorweë. Nadat die koolstofdioksied hier vasgevang is, word dit vloeibaar gemaak en per skip na Oygarden vervoer.…

WETENSKAPLI KES het ’n superkos ontwikkel wat kan help om heuningbye te beskerm teen die klimaatskrisis en die verlies van hulle habitat. Bye is afhanklik van stuifmeel van verskillende blomme om die voedingstowwe wat hulle benodig te kry. As gevolg van die klimaatskrisis en industriële landboubedrywighede, is daar nie meer so ’n groot verskeidenheid blomme tot hulle beskikking nie. Voorheen is bye kos gegee wat bestaan uit proteïenmeel, suiker en water. Dit bevat egter nie die voedingstowwe wat bye nodig het nie. Nou het wetenskaplikes van onder meer die Universiteit van Oxford met ’n kunsmatige superkos vorendag gekom wat hulle vir bye kan voer, selfs wanneer daar nie genoeg stuifmeel is nie. Prof. Geraldine Wright en haar span het 15 jaar lank gewerk om uit te werk wat presies dit…

HET jy al ooit ’n rivier gesien wat so wyd en sterk is dat mense een van die grootste mure in die wêreld moes bou om dit in bedwang te bring? Dis wat in China met die Drieklowedam gebeur het. Die dam strek oor die Yangtzerivier, die langste rivier in Asië, en is die grootste hidroëlektriese dam ter wêreld. Dis so groot dat dit krag aan miljoene huise verskaf, oorstromings beheer en selfs skepe help om veiliger te vaar. Die bou van die dam het egter ook die lewe van miljoene mense verander en hele dorpe ingesluk. HET JY GEWEET? Die enorme hoeveelheid water in die dam is so swaar dat dit die Aarde ’n bietjie stadiger laat draai. BERGINGS- VERMOË Algehele bergingsvermoë: 39,3 miljard kubieke meter Normale bergingsvlak: 175…

MENSE kom gewoonlik by ’n terapeut aan met die mees “aanvaarbare” weergawe van hulle storie. Die probleem waarmee hulle begin, is gewoonlik nie régtig die probleem nie. Iemand sal byvoorbeeld sê: “Ek wil werk aan praat in die openbaar en selfvertroue.” Maar sodra ek hulle leer ken, sien ek hulle sukkel ook met goed rondom selfwaarde, waar hulle wonder of hulle goed genoeg is en of mense hulle gaan “uitvang”. ’n Terapeut se werk is grootliks om “langs” die kliënt te wees en hulle te help om hulle storie te verstaan – hulle simptome, waar hulle vasgehaak het en hoe om ’n pad vorentoe te vind. Hier is die vyf mees algemene probleme wat ek in my spreekkamer sien. 1 EK VOEL OORWELDIG As ’n kliënt die gesprek met so ’n…

HULLE is spierwit en lyk soos seekoeie met hulle groot snoete, maar eintlik is hulle trolle. Uit die hartjie van die Moevallei het Moemin, Moemamma, Moepappa en die res van hulle kleurvolle vriende diep in harte wêreldwyd ingekruip, in verskillende tale en verskeie gedaantes. Dis vanjaar 80 jaar sedert die eerste van Tove Jannson se boeke oor dié karakters verskyn het. Dié boek – Småtrollen och den stora översvämningen (“Die klein trolle en die groot oorstroming”) – het nog nie in Afrikaans verskyn nie. Die bekendstelling van die karakters het geboorte gegee aan ’n hele mediafranchise wat vandag nog suksesvol is. Moemin was een van die gewildste animasiereekse van die 1990’s en is ook in Afrikaans oorgeklank. Die temalied vir die oorklanking is deur Danie Niehaus gesing. DIE BOEKE EN…

SY BEHOORT eintlik glad nie te kan onthou wat daardie nag gebeur het nie. Sy was maar net een jaar oud. Maar trauma het ’n eie geheue en dit los jou nie. Vandag, 30 jaar later, hoor Bianca Hulley steeds die skote en ervaar sy ’n verlammende vrees, asof dit wéér gebeur. En die spieël lieg nie. Die lang bruin hare van die vrou wat na haar terugkyk, verbloem nie dat sy een oog weens ’n koeël verloor het nie. Vir die dele wat haar geheue nie kan inkleur nie, kan sy die skieter se brief lees. Dis gerig aan haar, die oorlewende. Daarin vertel Garry Germishuizen breedvoerig hoe hy eers haar ma, Jacqueline Marais (22), en haar boetie, Eugene (4), doodgeskiet het. Hoe sy koeëls toe ook vir klein…

DIE dokter het Natasha Nkosinkulu destyds aangeraai om ’n aborsie te ondergaan, want in die sewende maand van haar swangerskap moes sy hoor haar ongebore kind is “abnormaal”. Sy het geweier. “Hoe maak jy net ’n hartklop dood?” En so is klein Olu toe wel gebore. Haar babaseun se regterbeen was korter as die linkerbeen en moes geamputeer word. Maar vir Natasha het dit nie saak gemaak nie. Sy het oplaas die kind gehad waarna sy so lank gesmag het. Vandag beloon klein Olu haar moederhart met sy veggees en wil om ten volle te léwe. Want hier staan sy langs die rugbyveld, en dis haar seun vir wie die skare so skreeu. Dis Bulletjierugby. Allesbehalwe gepoleerd en klinies, maar met oorgenoeg geesdrif. En dis die sewejarige Olu wat met…

Daar is baie mites oor herwinning wat die rondtes doen. Dalk dink jy jou jogurtbakkie moet silwerskoon gewas word voor jy dit in die herwinsak gooi, of dat die drie pyltjies altyd beteken iets is herwinbaar. Herwinning is omring deur mites – hier is die waarheid agter ’n paar daarvan. HOEKOM HERWIN ONS? Stortingsterreine wêreldwyd is oorvol, en dit veroorsaak dat soveel meer skadelike chemikalieë en kweekhuisgasse vrygestel word. Elke jogurtbakkie, glasbottel, kartondoos of koeldrankblikkie wat ons herwin, beteken minder afval wat by sulke terreine gestort word. Dit help ook dat minder rou materiale nodig is om nuwe produkte te vervaardig. HERWINNINGSPRODUKTE MOET SKOON WEES Ja, tot ’n mate. Herwinnaars sê items hoef nie silwerskoon te wees nie, maar dit sal help as jy kosreste of vloeistowwe uitspoel. Baie herwinningsaanlegte…

REEKSE THE FOUR SEASONS Hierdie dramedie-reeks van agt episodes se boodskap is vasbyt, dinge sal beter word. Die gelyknamige 1981-fliek met Alan Alda en Carol Burnett was die inspirasie vir die reeks oor drie middeljarige paartjies wat dekades lank al vriende is en gereeld saam vakansie hou. Met een van dié wegbreekkuiers laat bars Nick (Steve Carell) ’n bom toe hy sy twee vriende Jack (Will Forte) en Danny (Colman Domingo) vertel hy wil van sy vrou, Anne (Kerri Kenny-Silver), skei. Hulle is al 25 jaar ge troud. Anne is natuurlik salig onbewus van haar man se plan, maar Jack vertel sy vrou, Kate (Tina Fey), en Danny sy man, Claude (Marco Calvani), van hierdie ramp wat die groep dalk kan laat uitmekaar spat. Almal is uiteraard erg ontsteld oor…

AMERIKA EEN VAN HOOGSTE BOME BRAND DAE LANK ’n Naaldboom in Oregon wat een van die wêreld se hoogste bome is, het in Augustus vir ses dae aaneen gebrand. Die Doerner Fir, soos dit bekendstaan, is tussen 450 en 500 jaar oud en was 99 m hoog. Dis nie bekend hoe die boom aan die brand geraak het nie, maar dit het sowat 15 m van sy lengte verloor. Omdat die boom so hoog is, is dit dikwels deur weerlig raakgeslaan, maar dit was glo nie dié keer die geval nie. NEDERLAND HISTORIESE SEILSKEPE BYEEN VIR FEES Vir die eerste keer in tien jaar het historiese seilskepe weer in die Amsterdam-hawe bymekaargekom om die stad se maritieme geskiedenis te vier. Die SAIL Amsterdam-fees moes in 2020 afgestel word weens die…

CHARTYN VAN HEERDEN Vertel ons oor jou karakter, Danie. Danie is ’n baie stil en teruggetrokke ou. Hy ken sy plek en doen sy deel. As kykers verby die mure kan sien wat hy om homself bou, gaan hulle vinnig verlief raak op hom. Hy’s ’n baie komplekse karakter. Die rit waarop hy kykers gaan vat, loop nie net een rigting soos die N1 nie, dis vol duike en draaie. Die rol is ’n droom. Waar kom jou liefde vir toneelspel vandaan? Ek’t net nog altyd ’n liefde vir vermaak gehad. Dit het begin by musiek, maar op die ouderdom van twaalf het my liefde vir toneel begin. Die adrenalien wat jy gedurende en ná ’n optrede voel, is onvergelykbaar. Vertel ons van jou eerste dag op die DW-stel. Dit…

JAGTERS noem dit bokkoors. Die sweet slaan uit op jou vel, jou lyf rittel en bewe, jou asemhaling jaag. Dikwels kry jagters dié koors as hulle ’n dier in hul visier het. Maar daar is ook ’n ander koors wat jou in die Bosveld kan pak, een wat eienaardig soortgelyk voel. Dít beleef jy wanneer jy kyk hoe die aktrise Anja Taljaard met twee Fransmanne kaalbas tussen die doringbome rofstoei terwyl ’n leeu ’n paar treë verder sy lippe aflek. Of as jy sien hoe die akteur Francois Jacobs sy broek laat waai sodat ’n ouer dame hom daar in die wildernis ’n . . . uhm . . . blaaskans kan gee. Dié gevoel noem mens glo kakiekoors. Maar, sal akteurs soos Anja en Francois jou vertel, hoewel fliekkykers…

MY DROOM BEWAARHEID VOOR 50 000 MENSE Sy wou nog ALTYD nét SING. Vandag leef THALITHA LUITERS van Atlantis dié DROOM – en onlangs kon sy dit voor ’n skare van meer as 50 000 mense doen TOE sy jonk was, het sy sommer die besemstok as’n mikrofoon gebruik. Sy het tóé al geweet haar singery is nie sommer kinderlike speelsheid nie, sê THALITHA LUITERS. “Ek’t toe al vir my ma gesê ek gaan eendag op groot verhoë en op televisie sing,” vertel sy nou. Sy was reg. Thalitha (20) het onlangs die jongste kunstenaar ooit geword wat die landslied voor ’n amptelike Bokkewedstryd sing toe sy kort voor die manne in die Groen-en-goud se stryd teen Australië voor sowat 50 000 mense in die DHL-stadion in Kaapstad gesing het.…