Indholdsfortegnelse for 2-Dec-16 i Landbouweekblad

‘(Dit is )een van die sekerste maniere om te keer dat ongeskooldes met min of geen werkervaring ooit die arbeidsmark sal betree.’ DIE VRYEMARKSTIGTING, oor die minimum loon. Bl. 14 ‘Invoerders is opportuniste. Hulle bring ’n produk in wanneer hulle dit teen die beste prys kan verkoop.’ MNR. CHRIS SCHUTTE, uitvoerende hoof van Astral Foods. Bl. 19 ‘Ten minste begin die statistieke die prentjie so ’n bietjie inkleur.’ ME. ANNELIZE CROSBY, regs- en beleidsadviseur van Agri SA, verwelkom die data wat die Regering insamel oor plaas-uitsettings. Bl. 16 ‘Om geld te maak, sal ons in die komende seisoen weer ware boere moet wees.’ MNR. JJ VAN DE VELDE, KwaZulu-Natalse boer, oor die skerp daling in aartappelpryse en swak vooruitsigte in die nuwe jaar. Bl. 23 ‘Dis jammer dat produsente in…

BOERDERYSKULD het sedert verlede jaar met sowat R20 miljard toegeneem. Dr. John Purchase, uitvoerende hoof van Agbiz, sê waar die totale plaasskuld verlede jaar op R140 miljard gestaan het, word dit nou op R160 miljard geskat. “Dis betekenisvol,” het hy tydens die na-oes-innovasiesimposium op Stellenbosch gesê. Meer as R100 miljard van die geld is deur kommersiële banke aan boere geleen. Die Land Bank het sowat R40 miljard geleen. Grond verskaf die sekuriteit vir die meeste van hierdie skuld. “Dis waarom grondpryse so belangrik is, want dit moet die stelsel onderhou en verseker dat boere die finansiering kry wat hulle nodig het. As die stelsel misluk, gaan daar ’n groot ineenstorting wees. Die banke sal dalk sink as hulle daardie tipe skuld moet absorbeer.” Volgens Purchase belê boere nie noodwendig hul…

’N MEGANISME wat die hoeveelheid ingevoerde hoendervleis beperk tot wat die plaaslike mark nodig het, sal die Suid-Afrikaanse bedryf beter kan beskerm as invoertariewe. So ’n “kwantitatiewe beheerstelsel” word in Swaziland gebruik, sê mnr. Chris Schutte, uitvoerende hoof van die pluimveeonderneming Astral, die enkele grootste koper van Suid-Afrikaanse mielies. Hy het in ’n onderhoud ná die bekendmaking van Astral se resultate vir die jaar tot 30 September gesê in Swaziland word amper tweeweekliks bepaal hoeveel hoendervleis die land nodig het in die lig van die plaaslike produksie. Die Suid-Afrikaanse bedryf het vanjaar kwaai deurgeloop onder groot toenames in die invoer van stukke aan die been uit die Europese Unie (EU). Die bedryf wag om te hoor in watter mate die Regering plaaslike hoenderprodusente met tariewe daarteen gaan beskerm. Schutte sê…

Toe me. Jeanet Rhikotso (29), bestuurder van die Middeldriftmelkery naby Alice, by verskeie banke aangeklop het om geld te leen om melkkoeie te koop, wou hulle niks weet nie. Hulle was egter heel gretig om vir haar ’n motor te finansier. Daar was egter ’n kommersiële melkboer wat soveel vertroue in haar gehad het dat hy al 100 beeste namens haar gekoop het. Dié verhaal is op die Bathurstbewaringskomitee (BCC) se boeredag vertel. Rhikotso, wat van Limpopo kom en aan die Tshwaneuniversiteit van Tegnologie (TUT) gestudeer het, het in 2008 by Amadlelo Agri by Alice haar praktiese opleiding gedoen. “Hoewel ek aanvanklik net my opleiding wou voltooi en daarna elders om werk wou aansoek doen, was dit my mentor, mnr. Leonard Mavhungu, bestuurder van Amadlelo Agri, wat my aan deelmelkery…

DIE KOÖPERASIE BKB ondersoek beweerde bedrog ten opsigte van die vervalsing van handtekeninge en die onwettige verwydering van voorraad vanaf sy perseel by sy Stutterheimhandelstak. Die aankondiging kom nadat sommige kliënte van BKB hulle tot die media gewend het oor beweerde onreëlmatighede by dié tak. Landbouweekblad is in besit van verskeie fakture en skrywes in dié verband. In een daarvan het ’n boer op 8 September sy besware onder die maatskappy se aandag gebring nadat hy ’n rekening gekry het vir 850 sakke veevoer wat hy na bewering nooit bestel het nie. Toe hy navraag doen, is ’n handgeskrewe faktuur van ’n bestelling nege maande vantevore aan hom gewys. Hy beweer sy handtekening is nageboots. EERSTE KLAGTES Mnr. André du Toit, hoofbestuurder van handel by BKB, sê toe die eerste…

Die stelselmatige ineenstorting van Gauteng se watersektor oor die volgende dekade is bykans onvermydelik, meen dr. Anthony Turton, omgewingsraadgewer verbonde aan die Universiteit van die Vrystaat. Hy het op die sewende jaarlikse navorsingskonferensie van die Oppenheimer-De Beersgroep gesê tekens van die ineenstorting kan reeds gesien word wanneer mynregte toegeken word in gebiede wat kwesbaar is wat water betref, asook wanneer rioolwater ontoereikend gesuiwer word voordat dit in riviere teruggepomp word. “Trouens, rioolbestuur is na my mening die grootste krisis in die land.” Anthony het gesê Suid-Afrika produseer 5 miljard liter riool per dag, waarvan slegs 20% genoegsaam gesuiwer word. “Dit beteken dat meer as 4 miljard liter ongesuiwerde of gedeeltelik gesuiwerde riool per dag weer in ons riviere beland. “Dit is ’n nasionale krisis en ons gaan al hoe meer…

Dit lyk asof Kersklokkies vroeg begin lui vir Suid-Afrikaanse vrugteboere. Hulle kan oor die volgende 12-18 maande voordeel trek uit goeie verwerkingspryse danksy misoeste en rampe in verskeie lande in die Noordelike Halfrond. “Daar is wêreldwyd ’n tekort aan inmaakperskes. Die lande in die Suidelike Halfrond het nou die kans om die gaping te vul,” het mnr. Wiehahn Victor, uitvoerende hoof van die Inmaakprodusentevereniging, op ’n inligtingsdag op Worcester gesê. Om die kroon te span het sake ook nie te vlot verloop in die boorde van Suid-Afrika se mededingers, soos Argentinië, nie. Dit laat Suid-Afrika in ’n gunstige posisie vir die volgende seisoen of twee, met Chili as die sterkste teenstander. Wiehahn het egter beklemtoon die opwelling is oor die volgende 12-18 maande en nie ’n langtermynvooruitsig nie. “Die tekort…

Die windkeerwerktuig wat mnr. Davie van der Merwe van die distrik Schweizer-Reneke sedert 2014 ontwikkel het, word nou oral nagemaak. Selfs ingenieursondernemings op Vrystaatse dorpe maak dit op aanvraag. Die ontwerp bestaan uit ’n werktuigbalk agter die trekker se driepunt, met windkeer-eenhede wat gegroepeer is na gelang van die rywydte tussen die gewasse. Elke skyfeenheid bestaan uit drie tot vyf lemskywe wat op ’n as tussen die laers aangebring is. Die skyf se lemme dring die grond sowat 5-10 cm diep in en laat ’n ry kluite agter. Dié rye kan windskade aan jong gewasse beperk. Graanboere gebruik die werktuig gewoonlik ná ’n harde bui reën om ’n windversperring tussen die plantrye te bewerkstellig. Sandkorrels kan jong gewasse erg beskadig as die wind waai. Davie is trots dat sy vernuwende…

Vinnige vrugteroomys Die resep vir hierdie roomys kom uit my kinderjare, uit ’n ou, handgeskrewe resepteboek van my ma. Dalk is dit die rede waarom ek nou nog so lief is daarvoor. Die roomys is baie maklik om te maak. Dit hoef ook nie gekarring of herhaaldelik deurgeklits te word nie – die growwer tekstuur pas daarby. Ek maak die roomys met enige vrugte (of ’n kombinasie van vrugte), maar grenadella, ontpitte, ryp kersies of stroopsoet aarbeie is my gunstelinge om hiervoor te gebruik. 250500ml voorbereide vrugte (gebruik 250 ml vars pulp as jy grenadellas gebruik) 250 ml room 250 ml strooisuiker 80 ml vars suurlemoensap Verwerk die vrugte in ’n voedselverwerker tot ’n pulp (tensy jy grenadellas gebruik – dan skep jy eenvoudig die pulp uit die doppe).…

Altus en Hanneke Baard boer met wingerd, groente en skape op die plaas Bruinklip buite Vredendal in die vrugbare Olifantsriviervallei. Om kos te maak is vir hulle ’n sosiale tydverdryf en hulle kuier graag saam met vriende in die kombuis of rondom die vleisbraaivuur. “Altus is die braaier, en ek sorg vir die bykosse,” vertel Hanneke. “Elke Paasnaweek kuier ons saam met ’n spesiale groep vriende en die soetpatats met Muskadel is dan altyd op die spyskaart. Dis baie maklik, net vier bestanddele, maar jy moet tyd hê, want dit moet lank en stadig gaar word.” Patats met muskadel 2kgpatats 375 ml karamelsuiker 250 g botter 250 ml wit muskadel Skrop die patats en druk goed droog. Skil die patats en sit dit in ’n bak met suurlemoenwater. Sny…

Hoe het jou besigheid ontstaan? Ek het huishoudkunde studeer en daarna vir my man, Gerrit, op die plaas gewerk. Ek het altyd gewonder wat ons met die uitskot-kersies, wat byvoorbeeld weens reën gebars het, kan doen. Ek het produkte (soos kersielikeur) begin maak en dit een Paasnaweek by ’n klein stalletjie verkoop. Dit het so goed gegaan dat Gerrit gesê het ek moet ’n padstal begin. Hoe het jy destyds die padstal gefinansier? Ek het ’n bankbestuurder in die Kaap gaan sien, wat in padstalle geglo het. In daardie stadium het ek net ’n Volksie en ’n klavier gehad, maar hy was bereid om vir my ’n bietjie geld te leen. Daarna het ek elke jaar so stuksgewys uitgebrei. Hoeveel kersies verwerk jy deesdae? Die persentasie van die oes wat…

SYLVANIA Platinum se Volspruitmynmaatskappy het in Junie vanjaar geappèlleer teen die provinsiale regering van Limpopo se besluit om toestemming vir ’n myn in die Nyl-vloedvlakte naby Mokopane te weerhou. Nadat belangegroepe beswaar teen die appèl aangeteken het, het mnr. Albert Jordaan, projekbestuurder van die beoogde Volspruit-myn, aan Landbouweekblad gesê dié oopgroef-platinummyn wat op die oewer van die Nylrivier beoog word, sal R1,5 miljard per jaar aan uitvoer verdien en 307 werkgeleenthede skep. Volgens hom sal daar saam met geleenthede wat na verwagting in die verskaffingsketting geskep sal word, 1 869 werkgeleenthede vir die duur van die myn se 20 jaarleeftyd geskep word. Daar woon glo tot 400 000 mense in die munisipaliteit Mogalakwena waarbinne die myn sal funksioneer. Dit is oor dié mense wat mnr. Emile Honiball, regsverteenwoordiger van die…

Suid-Afrika se nuwe Boer van die Jaar is die Allesbeste-boerdery van dr. André Ernst en gesin van Tzaneen. Van links is Ernst, die eienaar, sy vrou, Liezel, hul seuns, André en Zander, en Gerhard Diederichs van Santam Landbou. Die kandidate in die Landboukundige van die Jaar-kompetisie saam met die borge. Van links is mnr. Kobus Steenekamp van Monsanto, dr. Gerhard Verdoorn (Oos-Kaap), mnr. Barry Christie (Mpumalanga), mnr. Hannes Hattingh (Noord-Kaap), mnr. Cobus Wells van Absa, me. Karen de Jager (vrou van die wenner, dr. Theo de Jager, wat nie daar kon wees nie), mnr. André Roux (Wes-Kaap), me. Magda du Toit van Monsanto en voorsitter van Landbouskrywers SA, mnr. Gerhard Diedericks van Santam Landbou, mnr. Jannie de Villiers (Gauteng) en dr. Flippie Cloete (Noordwes). Die deelnemers aan die Boer van…

INSKRYWINGS vir die Veritas-eerbewys – die vaandeldraer van wynkompetisies in Suid-Afrika – was vanjaar die minste in sewe jaar, sê mnr. Charles Hopkins, voorsitter van die SA Nasionale Wynskouvereniging. Hopkins het op vanjaar se Veritas-prysuitdeling in Kaapstad gesê hy was teleurgesteld in die 1 670 inskrywings (die minste in sewe jaar) en dit is ook die minste kelders wat deelgeneem het, naamlik 266. Hopkins het talle kelders gebel om vas te stel wat die rede vir die minder inskrywings is. Verskillende menings is geopper, maar een van die redes is dat daar 19 wynkompetisies in Suid-Afrika is. “Ons sal later ’n dinkskrum hieroor moet hou en alle belanghebbendes daarby betrek.” Hy meen die bedryf het ’n grens oorgesteek deurdat 33% van die 136 beoordelaars vir Veritas 2016 nie wynmakers was…

Ná twee agtereenvolgende maande van kwaai verhogings in die brandstofprys kan verbruikers dalk nou uitsien na ’n vroeë Kersgeskenk op 7 Desember. Mnr. Wandile Sihlobo, hoof van ekonomiese en landbou-inligting by die landbousakekamer Agbiz, het teen middel November voorspel dat die prys van petrol in Desember met sowat 45c/liter kan daal en die prys van diesel met 39c/liter. Dit volg ná stygings van 43c/liter en 45c/liter in die prys van loodvrye petrol in onderskeidelik Oktober en die begin van November, sowel as stygings van onderskeidelik 23c/liter en 63c/liter in die dieselprys. Sihlobo sê die verwagte daling word hoofsaaklik toegeskryf aan die Brent-ruolieprys wat in die eerste deel van November onder $50 per vat was. Die prys van gemiddeld $46,09 per vat was 10% laer as Oktober se $51,44 per vat.…

ALGEMEEN 20 JANUARIE: Veldramveiling. Jansenville. Angora-stoettelersvereniging. E-pos: samga@angoras.co.za. 26 JANUARIE: Veldramveiling. Graaff-Reinet. Angora-stoettelersvereniging. E-pos: samga@angoras.co.za. KURSUSSE 6–8 DESEMBER: Driedagkursus in bewaringslandbou. Foundations for Farming – Gateway to Africa, Beulah-park, Gauteng. Neill Jackson, tel. 082 407 6774. E-pos: neill@foundationsforfarming.org. 8-9 DESEMBER: Fynproewersampioenverbouing, klein skaal. Kaapstad. (Ook via rekenaargesteunde onderrig.)** 12-13 DESEMBER: Fynproewersampioenverbouing, entrepreneursvlak. Kaapstad. (Ook via rekenaargesteunde onderrig.)** 5-6 JANUARIE: Fynproewersampioenverbouing, klein skaal. Kaapstad. (Ook via rekenaargesteunde onderrig).** 5 JANUARIE-3 MAART: Opleidingsakademie: Vee. George.* 9-10 JANUARIE: Fynproewersampioenverbouing, entrepreneursvlak. Kaapstad.** 12-17 JANUARIE: Kommersiële fynproewer-sampioenverbouing. Kaapstad. (Ook via rekenaargesteunde onderrig). ** 16-18 JANUARIE: Kettingsaagoperateur. Mobiele kursus.*** 16-18 JANUARIE: Trekkeroperateur. Mobiele kursus.*** 16-18 JANUARIE: Kunsmatige inseminasie: Beeste. George.* 18-20 JANUARIE: Toesighouding. Mobiele kursus.*** 19 JANUARIE: Dragtigheidswaarneming: Beeste. George.* 19 JANUARIE: Spuitpompoperateur. Mobiele kursus.*** 20 JANUARIE: Veilige hantering van chemiese middels. Mobiele kursus.*** 20…

108 860 ton Die Suid-Afrikaanse kanolabedryf het vanjaar 108 860 ton saad geproduseer, teenoor net 21 000 ton in 1998. Danksy ’n verbetering in produksiepraktyke en verbeterde tegnologie het opbrengste oor dié tyd met 29% gegroei van 1,24 ton per hektaar tot 1,6 ton per hektaar. Sowat 98% van Suid-Afrika se kanolasaad word verwerk in olie en oliekoek of meel. — Agbiz 6,34% Indiensneming in die landbou het met 6,34% gestyg van die tweede na die derde kwartaal vanjaar, met sowat 881 000 werkgeleenthede, teenoor 825 000 die vorige kwartaal. Dit is wel 16 000 of 1,75% minder as die 897 000 mense wat die sektor dieselfde tyd verlede jaar in diens gehad het. Die meeste groei in landbou-indiensneming was in die vee- en houtbedryf. — StatsSA/Agbiz 16,6% As die…

ANDERKANT DIE REËNBOOG OP SOEK NA OPLOSSINGS Wanneer ’n ou onder druk is, neem hy maklik irrasionele besluite, al sou ’n mens dink dit moet andersom wees. Dit is hoekom aandelebeurse so erg kan tuimel wanneer makelaars saam paniekerig raak. Dit is ook hoekom digitale landboubestuurstelsels wat met elke sensor en dataversamelende toestel op die plaas geïntegreer is, al hoe meer veld wen. Hul wiskundige algoritmes neem onemosionele besluite gegrond op die data van honderde vorige gevalle. Hulle gee net die koue feite en raak nie kwaad of paniekerig nie. Ons mense is onder druk. Boere probeer tot verhaal kom ná die genadelose droogte. Hulle probeer verliese inhaal en moet moeilike besluite neem. Hul besteebare inkomste raak skraps. Kinders is betrokke. Boerderyskuld neem toe. Dit is weens die droogte, maar…

MNR. LLEWELLYN LABUSCHAGNE, Brahmanstoetteler van Letsitele in Limpopo, het begin om goue Brahmane te teel. Hy meen dié beeste kan so gesog soos kleurvariante by wild word. Lees die artikel op bl. 44. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek is getroud met Corrie. Ek het twee dogters, Cecilia en Lizette. Albei is met sakemanne van onderskeidelik Tzaneen en Delmas getroud. Ek het agt kleinkinders. WAAR HET JY GESTUDEER? Aan Unisa en die onderwyskollege op Heidelberg (Gauteng). HET JY ’N STOKPERDJIE? Ja, diepseehengel. MNR. DAVIE VAN DER MER-WE van die plaas Zitland, Schweizer-Reneke, het ’n omwenteling in sy omgewing teweeg gebring deur ’n eenvoudige werktuig te ontwerp wat windskade aan gewasse in sanderige grond voorkom. Lees die artikel op bl. 48. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek is gelukkig getroud met…

Die meeste kleinboere veg om oorlewing. Om nog ’n las by hul finansiële probleme te voeg, kan hulle uit die bedryf druk. GROOT kommer heers oor die uitwerking wat die nasionale minimum loon op landbouwerkskepping sal hê. Die intreevlak minimum loon is R3 150 of R18 per uur vir plaaswerkers. Mnr. Neil Ham-man, voorsitter van Agri SA se arbeidsbeleidskomitee, sê die minimum loon sal boere twee keer laat dink om ongeskoolde werkers aan te stel. Ofskoon die landbou slegs 90% van die minimum loon hoef te betaal, is dié bedrag steeds hoër as die sektorale vasstelling van R14,25 per uur, R128,26 per dag en R2 778,83 per maand. Die vasstelling styg op 1 Maart 2017 waarskynlik met 7% tot R2 973. Die loon is op R20 per uur en R3…

GEBREKE in die toepassing van arbeidswetgewing is op ál vyf wynplase in die gebiede Robertson en Drakenstein gevind waar die Departement van Arbeid inspeksies gedoen het. Dit volg ná ’n Deense dokumentêre program oor “haglike toestande” in die Suid-Afrikaanse wynbedryf. Al vyf plase het kennisgewings van arbeidsoortredings ontvang. Me. Candice van Reenen, woordvoerder van die departement, sê hulle inspekteer alle werkplekke, maar doen ook reaktiewe inspeksies wanneer hulle wenke kry. “Dit is nie toevallig dat ons op dié vyf plase reaktiewe inspeksies gedoen het nie.” In sommige gevalle is daar ook kennisgewings uitgereik wat sekere praktyke verbied. Nog vyf inspeksies word in Desember beoog. “Ons wil sien of dit geïsoleerde voorvalle is en of die probleme ook in ander gebiede voorkom.” Sy kon nie besonderhede gee van waar dit sal…

INGEVOERDE Mexikaanse wit mielies is nie van minderwaardige maalgehalte nie, toon amptelike statistieke. Landbouweekblad het ondersoek ingestel ná berigte dat sommige meulenaars glo op Suid-Afrikaanse wit mielies aandring omdat die Mexikaanse produk minderwaardig sou wees. Daar is onder meer gesê die Mexikaanse mielies vertoon effens grys pleks van roomkleurig, soos Suid-Afrikaanse mielies. Dit is algemeen bekend dat mielies in Suid-Afrika van die hoogste gehalte is, onder meer omdat dit danksy die klimaat op die land droog word, terwyl dit in Amerika en Mexiko, die wêreld se twee ander groot witmielieproduserende lande, nat gestroop en dan gedroog moet word. Droogte het in die afgelope twee jaar tot drie jaar ongekende afmetings in Suid-Afrika se westelike somersaaigebiede aangeneem waar die grootste deel van die witmielie-oes tradisioneel verbou word. Die gevolg is een…

STYGINGS in die verkope van pasteie, vrugtesap en blikkiesvleis het tot die Rhodes Food-groep se stewige finansiële jaarresultate bygedra. Die groep se omset het in die boekjaar tot September met 37% tot R4,1 miljard gestyg en sy wins met 71% tot R290 miljoen. Mnr. Bruce Henderson, uitvoerende hoof, sê in ’n verklaring hul sterk verkope was danksy voortgesette goeie organiese groei, asook die voordele van strategiese verkrygings in die afgelope twee jaar. Internasionale inkomste het weens die verswakking van die rand ’n hupstoot gekry en die omset het met 23% gestyg. Die groep se plaaslike omset, wat vir 73% van die groepsomset sorg, het met 43% gestyg. Verkope in die afdeling vir vars voedsel het met 27% gestyg, met goeie groei in veral die pastei-afdeling. Verkope in die afdeling vir…

‘Ons wil graag die proses in werking kry, maar dit is belangrik dat alle bekommernisse uit die ganse bedryf aangepak word.’ DIE varsproduktebedryf gaan ’n tweede geleentheid kry om kommentaar te lewer op die nuwe verpligte inspeksiediens by varsproduktemarkte, wat volgende jaar op 1 April in werking tree. Dié inspeksiediens gaan deur die maatskappy Prokon behartig word, en is ingestel ingevolge die Wet op Landbouprodukstandaarde (Wet 119 van 1990). Prokon doen reeds meer as 23 jaar inspeksies vir die aartappelbedryf nadat dié bedryf inspeksies spesifiek vanweë wetgewing in die lewe geroep het. Landbouweekblad het vroeër berig die koste vir die inspeksies sal nie meer as 30% hoër wees as die minder as 1c wat aartappelboere per kilogram betaal nie. Mnr. Billy Makhofola, hoof van landbouproduktestandaarde by die Departement Landbou, Bosbou…

Die verloop van sake in die hoendervleisbedryf begin om ’n nadelige uitkringeffek op die landbou in Suid-Afrika te hê. Dié bedryf is tans die grootste landbouvertakking en lewer sowat 20% van die bruto waarde van landbouproduksie. Die hoendervleisbedryf is onder groot geldelike druk en krimp tans. Die invoer van bevrore hoendervleis bly groei en die verwagting is dat Suid-Afrika volgende jaar sowat 550 000 ton gaan invoer. Dit is ’n voortdurend stygende neiging met baie newe-effekte in die Suid-Afrikaanse landboumarkte. As ’n mens aanvaar dat jy sowat 1,8 kg mielies nodig het om ’n kilogram hoendervleis te lewer, beteken dit plaaslike mielieboere se mark vir geel mielies in veevoer kan bykans ’n miljoen ton kleiner wees as wanneer invoer teoreties nie toegelaat is nie. Hierdie verplasing van plaaslike hoenderboerdery en…

DIE SUKSES VAN INENTING Waarom beskerm entstowwe diere nie altyd teen siektes nadat hulle ingeënt is nie? Inenting kan misluk weens foute tydens die toediening van die entstof, as die entstof self nie op standaard is nie of weens probleme by die ingeënte dier. Geen entstof gee 100% beskerming aan die kudde of trop wat ingeënt word nie omdat nie alle diere ewe goed reageer (immuniseer) nie. Die blote inenting van ’n dier is geen versekering dat hy teen daardie spesifieke siekte beskerm is nie. TOEDIENING Die volgende foute word met die toediening van entstowwe gemaak en veroorsaak dat die diere swak of glad nie immuniseer nie: ■ Verkeerde entstofdosis. Te min entstof kan doelbewus of weens ’n foutiewe outomatiese spuit toegedien word. Moenie ’n kleiner entstofdosis toedien as wat…

Min of meer in 1970 het mnr. Nic van Gass van die plaas Gansfontein naby Fraser-burg vreemde spore ontdek wat geoloë wêreldwyd laat regop sit het. Dit was die spore van die Bradysourus – ’n grasvretende reptiel wat selfs nog vóór die dinosourus sowat 250 miljoen jaar gelede in die Karoo geleef het. Van Gass (88) woon nou saam met sy tweede vrou Vollie in Huis Onserus op Fraserburg, maar hy onthou nog helder: “Ek en my eerste vrou, Yvonne, het graag naweke, wanneer ons werkers op die dorp afgelaai is vir nagmaal, ons rugsakke gepak en ’n vleisie in die veld gaan braai. As boer was ek lief vir die natuur; ek het graag die hele plaas deurgeloop. “Ons loop dié dag nog so, toe ek vir Yvonne sê:…

SUID-AFRIKAANSE vrugte- en groentekwekers se basis op die internasionale uitvoermark is vergroot danksy die nuutgevormde Afri Ag International. Die Britse gebaseerde AfriAg International is onlangs op die been gebring nadat die reeds suksesvolle Suid-Afrikaanse AfriAgbemarkingspan besluit het om sy dienste verder uit te brei aan sy produsente in Afrikalande suid van die Sahara en ook om nuwe kliënte met die regte afsetpunte by te staan. “Ons sal ons reeds bestaande kliënte bystaan met die uitvoer van pynappels, grenadellas, botterskorsies, soetpatats, druiwe, bessies, mange-tout en suikerertjies na die voorste markte in Europa en verre markte, soos Amerika en Nieu-Seeland,” sê mnr. Toby Williams hoof van Afri Ag-bemarking. Volgens Williams sal boere danksy hierdie diens beter vir die toekoms kan beplan met versekerde uitvoer van hul produkte. Hulle bied dus hierdie diens…

DIE Franschhoekse landgoed La Motte is die wynplaas met die beste omgewings- en mensvriendelike boerderypraktyke, aldus die beoordelaars van die agtste Ned-bank Groen-wyn-kompetisie. Die plaas is ook as ’n leier in die ontwikkeling van die gemeenskap aangewys. Anders as by ander wynkompetisies het die beoordelaars nie net die produk in die bottel in ag geneem nie, maar ook die welstand van die plaaswerkers en hul omliggende gemeenskappe, asook die invloed wat die boerdery op die omgewing het. Mnr. Duimpie Bayly, een van die beoordelaars en voorsitter van die Biodiversiteit-en-Wyninisiatief, het op die prysuitdeling op Stellenbosch gesê die gehalte van die organiese en omgewingsvriendelike wyn wat vir die kompetisie ingeskryf is, het die afgelope paar jaar aansienlik verbeter. “Dit is omdat die wingerde verbeter het. ’n Wynmaker is nie ’n towenaar…

Mnr. William Gibbings (naasregs) van Winterton het die hoogste opbrengs (13,53 ton/ha) behaal vir mielies wat op droëland in die oostelike produksiegebied verbou is. By hom is, van links, mnre. Tony Esmeraldo, kommersiële bestuurder van DuPont Pioneer SA, Prabdeep Bajwa, direkteur van DuPont Pioneer Afrika, en mnr. Jackie Pretorius van John Deere SA, een van die medeborge van die kompetisie. Mnre. Mark Stewart (links) en William Gibbings (middel) van Winterton kuier met mnr. Peter Wood, verkoopsverteenwoordiger van Pioneer Hi-Bred in dié gebied. Mnr. Zirk Scheepers van Cradock, wenner in die afdeling vir mielies onder besproeiing met ’n opbrengs van 20,5 ton/ha. Mnr. Bernard Rabe van Fochville. Hy het die hoogste opbrengs vir mielies op droëland (11,11 ton/ha) in die westelike produksiestreek behaal. Mnr. Gerrit Roos van Belfast wat die hoogste…

Tabakboere het die afgelope jaar taamlik goeie oeste behaal, sê mnr. Francois van der Merwe, voorsitter van die Suid-Afrikaanse Tabakinstituut (Tisa). Hy sê die droogte het egter sy tol geëis. Baie van die damme en riviere waaruit boere besproei, het opgedroog. Omdat ál Suid-Afrika se tabak onder besproeiing verbou word, het die tekort aan water ’n ongunstige impak op die gehalte van die blare gehad. “Hoewel tabak ’n geharde plant is, moet dit op die regte tye water kry, anders verdik die selwande. Die dikker selwande kan die gehalte van die blaar benadeel, wat op sy beurt weer die rookgehalte en die prys aan die boer raak,” sê Van der Merwe. Ten spyte van dié probleme gaan omtrent ál Suid-Afrika se tabakboere voort met hul boerdery, sê hy. Hoewel daar…

GAUTENG CARLETONVILLE BLAAUWBANK (125) 39 ha, aan J.F. Janse van Rensburg en P.J.H.D. Janse van Rensburg, van M. von Brandis, R1 075 000. NIGEL GROOTFONTEIN (165) 700 ha, aan Swartskaap-ontwikkelings, van Velvet Moon Prop. 62 (Edms.) Bpk., R45 714 000. GROOTFONTEIN (165) 700 ha, aan die provinsiale regering van Gauteng, van Swartskaapontwikkelings, R64 000 000. KAFFERSKRAAL (464) 516 ha, aan Hollenbach-familietrust, van Scarlet Ibis Inv. 97 (Edms.) Bpk., R1 785 000. STRYFONTEIN (477) 892 ha, aan Vaalview-Bonsmaras, van Turquoise Moon Trading 163, R6 500 000.IR (501) 40 ha, aan Nigel Tyres BK, van A.M.E. Hanekom en D.J. Hanekom, R450 000. PRETORIA KAALFONTEIN (513) 249 ha, aan Quantum Foods, van Pioneer Foods, R633 501 208. KWAZULU-NATAL KOKSTAD HAREFIELD (180) 389 ha en HAREFIELD (180) 541 ha, aan die Regering van die…

Dit is ongetwyfeld so dat sommige dele van die wêreld toegang tot dramaties meer kos nodig het, maar terselfdertyd ly ander dele van die wêreld omdat mense te veel van die verkeerde soort kos eet en vullishope volmaak met vermorste kos. Kommentators is dit eens dat die wêreld waarskynlik ’n model nodig het wat inkrimp en konvergeer. Eenvoudig gestel – ryk mense moet op ’n ander manier en minder eet sodat armes meer en op ander maniere kan eet. Hoewel daar aanduidings is van teenkanting teen globalisering, suggereer die vele voordele daarvan dat die historiese skeiding tussen die “ontwikkelde” en “ontwikkelende” wêreld sal verdwyn. Die belangrike vrae vir elke land sal wees hoe om toegang te verseker tot kultureel aanvaarbare, gesonde eetpatrone wat armes kan bekostig. Dit sal plaaslik geproduseerde…

HERRIE BARS LOS OOR WATERVERBRUIK Boere in die Molopo-gebied in Noordwes is die josie in vir van hul bure wat verseg om, ondanks die droogte wat die streek teister, hul watergebruik te beperk. ISIE skryf: Natuurlik is die kwessie van watergebruik, -misbruik en -toekenning iets wat na aan ons harte lê. Dus voel ek genoodsaak om Gerrit Bezuidenhout (die joernalis) se berig te reageer. Dit lyk of Gerrit slegs die mening van een boer, mnr. Peter Knipe, ingewin het, aangesien geen ander boere by naam genoem is nie. Kan Gerrit miskien hierop reageer? Tweedens klink dit vir my of die boere in die omgewing baie verantwoordelik optree en dat hulle selfregulering toepas deur hul waterverbruik met 30% te verminder, sonder druk van die Departement van Water en Sanitasie. Dan is…

DIE distrikte in Suid-Afrika waar die meeste skendings van plaaswerkers en -bewoners se grondregte voorkom, is Stellenbosch in die Wes-Kaap, Maluti-a-Phofung in die Vrystaat, Amajuba in KwaZulu-Natal en Gert Sibande in Mpumalanga. Dié skendings strek van onwettige plaasuitsettings tot dispute rakende vee, wettige uitsettings en begrafnisregte (lees die kassie “Provinsies met die meeste klagtes”.) Die Departement van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming het aan die Parlement verslag gedoen oor die werk van sy bestuursliggaam vir grondregte (LRMF), wat in 2012 gestig is om regshulp aan plaaswerkers en -bewoners te verleen. Mnr. Sam Mogaswa, die departement se waarnemende direkteur vir gemeenskapverenigings, het gesê die LRMF hanteer tans 776 grondregtesake. Die departement kon tot nou toe nog nie met betroubare statistieke vorendag kom oor hoeveel onwettige uitsettings jaarliks plaasvind nie. MONITERING Volgens me.…

1 ZAMBIË | Weerlig tref pluimveebedryf Zambiese pluimveeboere is duisende eiers kwyt nadat ’n kragonderbreking verlede naweek vyf provinsies vir minstens 48 uur in die duister gehou het. Twee eierboere in die noorde van die land het aan African Farming gesê hulle het 1 400 eiers verloor weens die lang kragonderbreking. Zesco, die Zambiese kragvoorsiener, het in die afgelope jaar onder fel kritiek deurgeloop weens die kwesbaarheid van sy netwerk. Die maatskappy het die kragonderbreking toegeskryf aan weerlig wat ’n 330 kilovoltkabel in Kabe, sowat 68 km buite die land se hoofstad, Lusaka, beskadig het. Die land se pluimveesektor gaan reeds gebuk onder geskeduleerde beurtkrag. Al hoe meer hoenderboere oorweeg alternatiewe kragbronne. – African Farming 2 MAROKKO | $30 miljard kan Afrika minder kwesbaar maak Die Verenigde Nasies se Internasionale…

TEENSTORTINGSTARIEWE is vir vyf jaar ingestel op bevrore aartappelskyfies uit die Lae Lande. Dit volg ná die Internasionale Kommissie vir Handelsadministrasie (Itac) in ’n ondersoek bevind het maatskappye in België en Nederland maak hulle skuldig aan storting – soos uiteengesit deur die Wêreldhandelsorganisasie (WHO). Dr. André Jooste, uitvoerende hoof van Aartappels SA, sê alle skyfies uit België sal onderwerp word aan ’n algemene teenstortingstarief van 30,77%, en laer tariewe vir die Belgiese maatskappye PinguinLutosa (5,81%), Clarebout Potatoes (8,28%), Mydibel Foods (15,6%) en Agristo (0%). ’n Algemene teenstortingstarief van 16,42% sal geld op alle Nederlandse skyfies, met teenstortingstariewe op die maatskappye Lamb Weston (0%), Agristo (12,52%) en Farm Frites (16,42%). Jooste sê die teenstortingstarief sal vyf jaar lank geld vanaf die datum van aankondiging. Dit sal dus op 20 Oktober 2021…

Dit is tyd dat ons, veral diegene wat al as middel- en laatmiddeljarig beskou word, hier in Suid-Afrika ’n nuwe finansiële risiko in die gesig staar. Dit is ’n risiko wat ek politieke onnoselheid noem. Ek is bevrees diegene van ons wat in die tyd van demokrasiewording ons gewig agter die nuwe Suid-Afrika ingegooi het, ons oë moet begin oopmaak vir wat in die land aan die gang is. Al kan ons in hierdie stadium van ons lewe nie veel aan ons eie heil doen nie, moet ons dit vir die kinders doen. Suid-Afrika is my land, soos dit enige ander landsburger s’n is, en ek het besluit dit is waar ek wil en sal bly. Ek is bly apartheid is afgeskaf, want dit was ’n onbehoorlike politieke ideologie –…

Sitrusboere kan solank hul tan-de slyp vir ’n nuwe sitruskultivar wat ’n gunsteling by verbruikers behoort te raak danksy sy heerlike smaak, diep oranje kleur, min pitte en die feit dat dit maklik geskil word. Dié mandarynhibried heet Leanri en word deur Citrogold in Suid-Afrika en Biogold elders in die wêreld bekend gestel. Albei maatskappye is deel van die ANBbeleggingsgroep, wat ook agter die Clemen-Gold-handelsmerk sit. Leanri is ’n mutasie van Furr (’n kruising tussen Clementine en Murcott). Volgens mnr. Frederik Veldman, bestuurder van produkontwikkeling by Citrogold, raak Leanri tussen middel Mei en einde Junie in die noordelike produksiegebiede ryp. “Die seisoen begin aan die einde van Nova en Clementine se pluktyd en eindig kort nadat die Nadorcott-oes afskop. Daar is nog nie ’n ander uitsonderlike kultivar wat hierdie gaping…

LANGPLAAS GOUD VIR JOU GROND Langplaas Boerdery naby Brits in Noordwes het groot sukses met sy holistiese boerdery behaal. Nadat hulle hul boerderypraktyke aangepas het om meer organiese materiaal in die grond te vestig, het hulle fulviensuur en humiensuur tot hul grond begin toevoeg. Oor die afgelope agt jaar het hulle hul kunsmistoediening met meer as 40% en hul plaagbestryding met meer as 50% besnoei sonder om gehalte of opbrengs in te boet. Ná hierdie sukses het Langplaas Boerdery navorsing gedoen. Hy het ’n nuwe maatskappy, Langplaas Organics, met humate van die hoogste gehalte as deel van sy bestaande boerdery begin en verskaf dit nou ook aan ander boere. Die reeks Langplaas Organics-humate stimuleer en voed mikro-organismes in die grond, wat op hul beurt voedingstowwe meer opneembaar maak vir plante.…

LIGGING Robertson, Wes-Kaap HACKNEY-PONIE 1 Grootkampioen (natuurlike maanhaar en stert), Big Shot Romeo. Eienaar en vertoner: Mnr. Ronald Hendriks (sel 082 968 7800), Dirk Broers-stal, Kaapstad. 2 Grootkampioen-hings, Heartland Honor Code. Eienaar: Mnr. Sayeed Davids (sel 083 856 2601), Royal Heartland-stoetery, Kaapstad. Vertoner: Mnr. Zubair Mustapha. 3 Grootkampioen (siertuig), Ashlyn. Eienaar en vertoner: Mnr. Ali Davids (sel 076 100 4654), Born Fire-stoetery, Kaapstad. 4 Grootkampioen (siertuig vir dames), He’s too Daring. Eienaar: Mnr. Sayeed Davids, Royal Heartland-stoetery, Kaapstad. Vertoner: Me. Laaiqah Benjamin. 5 Grootkampioen ( Cobtail ), Heartland Code of Ethics. Eienaar: Mnr. Sayeed Davids, Royal Heartland-stoetery, Kaapstad. Vertoner: Mnr. Zubair Mustapha. 6 Kampioen (2 jaar oud, siertuig), Kavalier. Eienaar: Mnr. Sayeed Davids, Royal Heartlandstoetery, Kaapstad. Vertoner: Mnr. Didi Davids. 7 Kampioen (3 jaar oud, siertuig), Heartland Extreme…

Die talle kos-en-reisprogramme maak ’n mens deesdae lus vir toer. As daar nou ooit ’n plek is wat my hartsnare roer, is dit Spanje. Dis ’n mekka vir lekker eet en jolig wees – al die seekos, tapas, wyne en siëstas. ’n Mens kan vir ’n oomblik van al die wêreld se probleme vergeet. Die tyd was nog nooit reg dat ons soontoe kon reis nie, maar as ons Bestanddele 250 ml water 75 ml botter 15 ml suiker Knippie sout 250 ml meel 2 eiers 5 ml vanieljegeursel 1 liter olie vir diepbraai Vir die strooisuiker 65 ml suiker 2 1/2 ml fyn kaneel Meng die water, botter, suiker en sout in ’n middelslagpot en bring tot kookpunt. Draai die hitte laer en voeg die meel by. Roer vinnig…

H et jy al gewonder oor die groot onbekende en vrae gevra waarop jy nooit klinkklare antwoorde kon kry nie? Is “die groot onbekende” inderdaad so onbekend, of is dit maar net die groot “niks” wat op ons almal wag? Die “groot onbekende” het te doen met die lewe anderkant die graf – of het dit te doen met die groot “niks” aan die anderkant? Oor die lewe hiér en nóú word daar veel gepraat en gedoen. Ons is immer besig om te bou, af te breek en dan weer te bou – alles ter wille van oorlewing. Vra jy dalk ook: Oorlewing waarvoor? Ter wille van wie? Hoe lank voor die laaste deur toegemaak en die ligte finaal afgeskakel word? Jy’s nie die eerste persoon wat daarmee worstel nie.…

KORT ná ’n hofgeding van R4,3 miljoen wat daartoe gelei het dat die Bjatladi-gemeenskap sy bestuursvennote in die Zebedielasitruslandgoed buite Mokopane uitgekoop het, kla van die Bjatladi’s nou dat mnr. Tumi Mokwena, hul regsverteenwoordiger, hul onderneming gekaap het. Die gemeenskap het die landgoed in 1999 bekom ná ’n grondeis en het sedertdien verskeie bestuursvennote gehad in wat eens Suid-Afrika se grootste sitruslandgoed was. Die laaste vennoot was Henley Farming Property (HFP) wat sitrusverbouing op die landgoed sedert 2000 bestuur het. Die verhouding het egter gaandeweg verbrokkel tot op die punt waar bedrywighede verlede jaar tydens oestyd tot stilstand gedwing is. Die gemeenskap het onder meer ’n siviele geding teen die HFP en die landgoed se werkerstrust vir beweerde wanbestuur en bedrog aanhangig gemaak. Mokwena, toe die Bjatladi-gemeenskap se regsverteenwoordiger, het…

DR. Ernest Messina, voorsitter van die Afrikaanse Handelsinstituut, het werkers aangemoedig om hulself in ’n ander lig te sien en die belangrike rol wat hulle in die welslae van die ondernemings waarvoor hulle werk, te erken. Hy het gepraat op die aanwysing van die Kelderwerker van die Jaar, mnr. Ivan Xelelo, op ’n inligtingsdag vir kelderwerkers by Goudini naby Rawsonville. Xelelo is ’n senior kelderassistent by Lourensford-wynlandgoed in Somerset-Wes. Die naaswenners was mnre. Regan Theodore van Vergenoegd naby Stellenbosch en Heinrich la Fleur van DGB op Wellington. Hulle het teen 369 kelderwerkers meegeding. “Dikwels voel werkers die (plaas-)eienaars behandel hulle nie goed genoeg nie, of dat hulle uitgebuit word. “Dit klink vir my of ons mense hulself as slagoffers sien. Niemand kan jou sonder jou toestemming soos ’n slagoffer laat…

SUID-AFRIKA Teen einde Oktober vanjaar het die Nasionale Oesskattingskomitee die syfers bekend gemaak van boere se voorneme om somergewasse in die produksiejaar 2016-’17 te plant. In sy verslag sê die komitee dat boere 2,46 miljoen ha met mielies wil beplant. Hoewel dié syfer hoër is as die 1,95 miljoen ha van die vorige produksiejaar (toe ’n kwaai droogte beleef is), is dit steeds laer as die 2,6 miljoen ha wat die mediaanskatting is van die sewe ontleders wat deur Bloomberg ondersoek is. Kommer oor reënvalvoorspellings teenoor werklike reënval in die nuwe produksiejaar, asook die gebrek aan voldoende krediet vir produksie, is moontlik die rede vir die kleiner voorneme om te plant. Ander ontleders is meer optimisties. Die beoogde 2,46 miljoen ha sal na verwagting onvoldoende wees om in die vraag…

In meer as 80 lande word daar metkurpers(tilapia)geboer. Ook in Suid-Afrika raak dit al hoe gewilder. In Amerika is dit reeds die vierde gewildste vissoort onder verbruikers. Mnr. Charles Marais, ’n kenner wat onlangs ’n nuwe aanleg by De Wildt buite Pretoria in werking gestel het, sê die plaaslike mark vir dié vis is byna onbeperk. “Veral onder swart verbruikers is kurpers baie gewild. Ons kan nie naastenby genoeg voorsien om in die informele mark se behoeftes te voorsien nie.” Die stelsel wat hy uitgewerk het, bestaan uit ’n tonnel van 51 meter by 10 meter waarbinne ’n dam met ’n diepte van 1,5 meter gebou is. Altesaam 60 000 bloukurpers word in die dam aangehou. Wanneer die vingerlinge ná sowat sewe maande ’n gewig van 250 g tot 300…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond wat groter as 20 ha is in die Wes-Kaap van Oktober verlede jaar tot September vanjaar. In 13 van die distrikte is dalende prysneigings waargeneem, waarvan een in die Karoo en die ander in die Wynland en westelike deel van die provinsie was. Dié provinsie toon oorwegend ’n stygende neiging. Altesame 532 ooreenkomste is in 29 distrikte gesluit (altesaam 269 436 ha teen R4,716 miljard). Daarvan was 22 transaksies van kleur. Dié soort transaksies sluit in verhandelings tussen individue, regeringsaankope van landbougrond en grond verkry vir stedelike ontwikkeling. Die bedrag wat van hande verwissel het, was 12,1 % van die totale waarde. Uit die totaal was 164 (31%) transaksies vir grond kleiner as 50 ha, 143 (27%) vir…

HOLSTEIN VRAAG BLY STERK Hoewel die Holstein-telersgenootskap nie meer veilings hou nie, bly die vraag na goeie Holstein-teelmateriaal steeds hoog. Mnr. Herman Duvenage, rasdirekteur van SA Holstein, sê Holsteinbulle word nie meer op veilings aangebied nie. Alle bulle wat beskikbaar is, word regstreeks tussen kopers en telers verkoop. Dit striem egter nie die gewildheid van die ras nie aangesien verkope van bulle goed lyk. “Telers sukkel om voor te bly met die vraag na goeie Holsteinbulle. SA Holstein kry ook gereeld navrae van voornemende kopers wat na goeie teelmateriaal soek. Ons verwys hulle dan na telers in die koper se omgewing,” sê Duvenage. Hy skryf die rede vir die sterk groei toe aan boere wat hul kommersiële kuddes uitbrei, terwyl kruisteling in die melkbedryf dramaties daal. “Dit verhoog weer die…

DESEMBER PARYS 1-3. Xmas-fees. Saalperdskou. Afridome, Parys. Tersia Malan, sel 082 462 8547; Amanda Dedwith, sel 082 651 4468. Hackney-ponies en groot Kersmark ook te sien. 2017 FEBRUARIE HEIDELBERG 9-11, Heidelberg-skou. Hannelie de Lange, tel. 028 514 8710, sel 082 393 2056. E-pos: hdelange@ ssk.co.za. RIVERSDAL 15-18, Riversdal-skou. Betsie van Noordwyk, tel. 028 713 1215, sel 072 015 9671. E-pos: skou@riversdaler.co.za. VICTORIA-WES 9-11, Victoria-Wes-skou. Sel 082 940 8231. Stalletjies: Alicia, sel 083 518 2231. E-pos: vicweslandbou@gmail.com. WILLISTON 23-25, Williston-skou. Belinda Els, tel. 053 391 3005, sel 082 613 3137. E-pos: willistonskou3@gmail.com. MAART BEAUFORT-WES 29 Maart-1 April. Beaufort-Wes-skou. Elsje Nigrini, sel 082 777 1315. E-pos: beaufortwes@skfd.co.za. CARNARVON 3-4, Carnarvon-skou. Annemarie Mostert, tel. 053 382 3515, sel 083 321 3862. E-pos: carnarvonskou@gmail.com. SWELLENDAM 2-4, Swellendam-skou en damesoggend. Miriam Bas-son, sel…