Indholdsfortegnelse for 22-Sep-17 i Landbouweekblad

VERWOESTING ’n Wegholveldbrand wat verlede naweek in die omgewing van Lady Grey in die Noordoos-Kaap uitgebreek het, het nagenoeg 40 000 ha vernietig. Die brand het verlede Sondag uitgebreek, vermoedelik toe ’n plaaswerker as weggegooi en ’n kooltjie die gras laat vlamvat het. Stormwind van meer as 70 km/h het die brand oor die Witteberge laat versprei in die rigting van Barkly-Oos. Minstens 24 plase het skade gely, en op 12 plase is alle weiveld vernietig. Brandbestryders uit Lady Grey, Tsomo en Ugie het gehelp om die brand te bestry. Besoek Landbou.com vir meer onlangse nuus hieroor. MERINO-MILJOENE Die hoogste omset nóg op ’n Merinoramveiling in Suid-Afrika, naamlik R3 839 400, is onlangs op Konsortium Merino se 33ste produksieveiling op die plaas Dombietersfontein, Victoria-Wes, behaal. Boonop het die groep die…

DIE internasionale sentrum vir landbou en biowetenskap (CABI) sê die herfskommandowurm is nou ’n permanente landboukwessie vir Afrika nadat dit sedert sy aankoms verlede jaar in 28 Afrikalande aangemeld is. Die CABI sê as die plaag nie behoorlik bestry word nie, sal dit die vasteland se tien belangrikste mielieproduserende ekonomieë tussen $2,2 miljard en $5,5 miljard per jaar kos aan verlore oeste. Namate boere plaagdoders aanwend om skade te verminder, loop hulle die risiko dat die plaag weerstand teen middels opbou, wat reeds ’n wydverspreide probleem in die Amerikas is. Bio-plaagdoders hou ’n laer risiko in, maar min van dié produkte is al goedgekeur vir gebruik in Afrika, wat die behoefte aan dringende plaaslike proewe, en die ontwikkeling en registrasie van plaaslike produkte benadruk. “Mielies kan herstel van gedeeltelike skade…

INENTING teen die hoogs aansteeklike voëlgriepvirus H5N8 hou ’n tweeledige bedreiging vir Suid-Afrika in – dit skep die moontlikheid dat die virus kan muteer en mense aansteek en kan ook die land se dieresiektestatus verander, wat implikasies vir internasionale handel het. Dr. Lesley van Helden, staatsveearts in die Wes-Kaap, verduidelik dat heelwat handelskwessies só kan opduik. “Wanneer jy inent, verander die siektestatus van jou land, en dit kan meebring dat ander lande wat nie voorheen na Suid-Afrika toe uitgevoer het nie, dit dan sal kan doen. Handelsversperrings kan ook geskep word vir die lande waarheen Suid-Afrika se produsente uitvoer.” Die pluimveebedryf het die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye gevra om inenting teen die siekte te oorweeg, maar ’n finale besluit daaroor was teen druktyd nog nie geneem nie. KOMPLEKS…

DIE nuwe koring-invoertarief is Maandag afgekondig, en teen R379,34 per ton is dit nagenoeg 60% laer as die vorige tarief, en die laagste sedert Februarie 2015. Dié lae tarief, gepaardgaande met die swak toestand van die koringoes, gaan waarskynlik lei tot ’n beduidende styging in koring-invoer. Dr. Dirk Strydom, ekonoom by Graan SA, sê die huidige tarief het al op 11 Julie ingeskop (dit gebeur as die prys tot onder ’n bepaalde prys val, wat die produsente-organisasie noop om aansoek te doen om die tarief te laat verhoog). “Dit gaan deur ’n proses van ontleding tussen verskeie staatsdepartemente voordat die tarief afgekondig word, wat reg is. Ons probleme is dat daar binne die mark onsekerheid ontstaan oor presies wanneer die aankondiging gaan plaasvind. “Daar is nie tans ’n stelsel wat…

1 KENIA| Politiek knou koffiemark Die koffiebedryf in Kenia is tot stilstand geruk deur die politieke onsekerheid in die land sedert Kenia se hooggeregshof die presidentsverkiesing van 8 Augustus weens ongerymdhede nietig verklaar het. Mnr. Justus Kiago, adjunkdirekteur van die land se koöperatiewe unie, sê internasionale koffiekopers het besluit om weg te bly uit Kenia tot ná die nuwe verkiesing wat deur die hof gelas is. Die politieke woelinge val saam met die vroeë oestyd, wat dit moeilik maak vir boere om seisoenwerkers te kry om die koffiebone te oes. Dit beteken die hoëgraadse bone, wat nou gepluk moet word, sal aan die bome verdroog en dan teen laer pryse verkoop moet word. —Daily Nation 2 ZAMBIË | Siekte ’n terugslag vir koringboere Septoria, ’n swamsiekte, het in die distrik…

BAANBREKER VAN RICHMOND IS KZN SE TOP JONGBOER Mnr. Ross Lowe (regs), ’n kiwiboer van Richmond, suid van Pietermaritzburg in KwaZulu-Natal, is onlangs aangewys as die Toyota KZN Jongboer van die Jaar vir 2017. Hy is een van slegs 16 Suid-Afrikaanse boere wat goue kiwi’s verbou. Dit is ’n gewas wat tegnies hoë eise aan boere stel. Hy het sewe jaar gelede besluit om eerder met goue kiwi’s as groenes te boer omdat dit na sy mening ’n mark met groter potensiaal vir groei het en ook omdat dit 30% tot 50% hoër opbrengste as die groen kiwi lewer. Hy boer op die plaas Riverton saam met sy vrou, Carla, en twee kinders. Benewens kiwi’s verbou hy ook aartappels en kool, maar sy visie is om die groente uit te…

MNR . Mdu Shabane, direkteur-generaal van die Departement van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming, moet afgedank word. Dít is die aanbeveling wat die tugkomitee in sy tugsaak gemaak het, het me. Faith Muthambi, Minister van Staatsdiens en Administrasie, aan die Nasionale Raad van Provinsies (NRP) gesê. Shabane, wie se saak nou voor die Arbeidshof dien, is verlede jaar geskors vir beweerde finansiële wanbestuur met betrekking tot grondhervormingsprojekte. Lede van die NRP het ook gevra oor die situasie rakende die direkteurs-generaal van Landbou, Bosbou en Visserye en van Water en Sanitasie. Muthambi het gesê mnr. Mike Mlengana, geskorste hoof van die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye, se tugsaak is hangende en bewerings teen hom word ondersoek. Hy is volgens haar geskors omdat hy na bewering geld wanaangewend het en nagelaat het…

“OM van my plaas geskop te word, was dalk die beste ding wat nóg met my gebeur het. Dit het my gehelp om met alle ander mense te kan saamwerk,” het mnr. Peter Steyl, voorsitter van die kommersiële boere-unie in Zimbabwe (CFU), op Agri Limpopo se kongres gesê. Hy wens hy en sy medeboere in Zimbabwe het 30 jaar gelede die visie en geleentheid gehad wat boere in Suid-Afrika vandag het. Hy het ook gewaarsku dat boere en die georganiseerde landbou hulle uit die politiek moet hou en hulle nie op die howe en die Grondwet moet verlaat om hulle teen grondgrype te beskerm nie. “Ek hoor baie boere in Suid-Afrika sê: ‘Ons Grondwet sal dit nie toelaat nie.’ Óns grondwet het dit ook nie toegelaat nie. Moenie dink die…

Almal streef sekerlik na ’n gemaklike aftrede. Dit is die dag waarop jare se harde werk opsy geskuif en die rus en vrede van aftrede geniet word. Vir die meeste mense is aftrede, en die gedagte daaraan, egter stresvol. Die rede daarvoor is dat die meeste mense nie genoeg geld het wanneer hulle die dag besluit om af te tree nie. Gevolglik moet hul aftree-ouderdom uitgestel word of hul kinders moet hulle op hul oudag onderhou. Hieronder volg ’n voorbeeld. Mnr. Boer sr. is 65 jaar oud. Hy besluit dit is tyd vir sy seun, Boer jr., om die plaas en boerdery oor te neem. Hy en sy vrou gaan nou by die see aftree, soos hulle jare lank beplan het. Boer sr. het daarom reeds ’n eiendom by die…

Hulle boer ekstensief, maar lewer hul produkte intensief. Mnr. Stefan Erasmus (33), die Oos-Kaapse Jongboer van die Jaar van die plaas Beskuitfontein by Middelburg, hou daarvan om só te dink aan sy Karooboerdery. Hulle boer met 2 000 Merino-ooie en 70 Bonsmarakoeie en het 90 ha aangeplante weiding. Met uitstekende veldbestuur, fyn beplanning en presisieboerderypraktyke kry hy dit reg om jaar ná jaar waarde toe te voeg tot elke hektaar van die 8 000 ha waarop hy die afgelope tien jaar boer. “Volhoubaarheid is vir ons uiters belangrik, of dit nou met water of weiding is. Dit is altyd ons vertrekpunt,” sê hy. Sedert hy by die boerdery aangesluit het, het hy onder meer ’n moderne lamskuur laat oprig. En danksy doeltreffender besproeiingspraktyke, planne om water te bespaar, volgehoue weidingsbestuur,…

WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY NOG GEKRY HET? My vrou, Maré, se pa, John Warren, was ’n uitstekende beesman en hy het my geleer om elke dag tussen die beeste te loop om te sien of almal gesond is. Hy was ook baie gesteld op vrugbaarheid. Vandag nog slag ons ’n koei wat nie kalf nie. EN DIE GROOTSTE BOERDERYFOUT? Ek het al baie foute gemaak, maar elke fout bied die geleentheid om te leer. As ek van voor af sou moes begin, sou ek moontlik méér risiko’s waag en méér plase koop. WIE WAS JOU MENTORS? John Warren, my skoonpa, en prof. Jan Bonsma, by wie ek op universiteit klas geloop het. Hy het elke dag vrugbaarheid en om winsgewend met beeste te boer, beklemtoon. WAT IS…

KORTOM ■ Mielieboere se kontantvloei is vanjaar onder groot druk weens die mielieoorskot en lae pryse. ■ Die situasie kan vorentoe herstel, maar boere moet hul bestuur opknap en optimaal bemark. ■ Veral mielieboere in Noordwes trek aan die kortste ent weens die uitdagende tye die laaste jare. Vir enige mielieboer is die gebrek aan wins slegte nuus, maar veral vir kleinboere wat op mielies staatmaak om ’n inkomste te kry. “In die lig van die risiko’s verbonde aan die weer en die gepaardgaande lae marges, word skaal en dus grootte die inherente beperkende faktor,” lui die verslag. Die bewese BFAP-span het onder meer gekyk hoeveel grond nodig is om ’n wins met mielies te maak. Die TABEL hieronder skets die situasie van drie tipiese ontwikkelende boere gedurende die 2014-’15-seisoen,…

Op die familieplaas van die Weber-familie van Straatsburg in die ooste van Frankryk werk almal baie hard om op die hoë koste van arbeid te bespaar, maar selfs dít was nie genoeg nie. Hulle het uiteindelik besluit om die boerdery te meganiseer ten einde so min geld moontlik op arbeid van buite te bestee. Die Weber-familie bestaan uit Dominique, Raymonde, Pierre, Philippe, Sylvain en Robin. Al mens van buite wat ten tye van Landbouweekblad se besoek daar gewerk het, is mnr. Martin Bodeving wat praktiese ervaring vir ’n latere heeltydse landbouloopbaan opgedoen het. Gewoonlik doen hulle ál die werk op die plaas self. Die plaas, G.A.E.C. (Groupement Agricole d’Exploitation en Communa, oftewel ’n tipe kollektiewe produsenteliggaam) des Bas-Prés, beslaan 300 ha. Hulle boer met 700 Holstein-melkbeeste, waarvan 150 gewoonlik op…

LIGGING Bloemfontein, Vrystaat 1 Senior kampioenhings, Teun T. Eienaar: Mnr. Frik van Greune (sel 082 410 1497), Fremarstoetery, Vereeniging. Vertoner: Mnr. Plaatjie Darison. 2 Senior kampioen (enkeltuig), Jansie Adonis. Eienaar: Jansiestoetery (sel 082 490 1930), Ventersburg. Vertoner: Mnr. Pitso Letsoenyo. 3 Senior kampioen (siertuig), Eagle. Eienaar en vertoner: Mnr. Johnny Moore (sel 083 280 6206), Joramistoetery, Bloemfontein. 4 Senior kampioen (driegang), Bjorn V/H Galgendaal. Eienaar: Mnr. Klaas Venter (sel 082 870 2912), Kavalo-stoetery, Heidelberg (Gauteng). Vertoner: Mnr. Victor Botha. 5 Senior kampioen (plesierperd), Zwittse. Eienaar: Mnr. Klaas Venter, Kavalostoetery, Heidelberg (Gauteng). Vertoner: Me. Dale Britz. 6 Senior kampioene (tandem), Mooi Blou Midnight en Noordhoek Berdine. Eienaar en vertoner: Mnr. Arno van der Merwe (sel 072 418 7333), Arrastoetery, Rustenburg. 7 Senior kampioene (dubbeltuig), Daniqua en Runetta. Eienaar: Jansiestoetery, Ventersburg. Vertoner:…

Beestong met mosterdsous Mense wat nie kans sien vir vaal- of kerrieafval nie, hou dikwels van gepekelde tong. Dit is iets wat ons meestal oor Kerstyd eet, maar dit is ideale piekniekkos, veral saam met soetsuur mosterdsous. Oorskiet-beestong kan in eier gedoop, met broodkrummels bedek en bros gebraai word vir ’n warm happie. Beestong ■ 2 gepekelde beestonge ■ 5 peperkorrels ■ 1 wortel, geskraap en in stukke gesny ■ 1 ui, in kwarte gesny Soet mosterdsous ■ 250 ml suiker ■ 180 ml wit asyn ■ 3 eiers ■ 10 ml mielieblom ■ 100 ml water ■ 25 ml mosterdpoeier ■ Sout en witpeper na smaak Vir die tong: Sit die heel tonge saam met die peperkorrels, wortel en ui in ’n drukkoker. Voeg genoeg water by om die…

‘Elke artikel het sy storie, dus is elkeen vir ons báie kosbaar!’ Op besoek aan die Van Zyls se aftreehuis en huismuseum word jy waarlik herinner aan “die goeie ou plaasdae”. Frederick en Hermien van Zyl, vroeër van Villiersdorp, het met hul plaaslewe saamgetrek Kleinmond toe, waar hulle afgetree het. Hier, op die dorp, het hulle ’n huismuseum opgerig waar interessante artikels uit hul verlede bewaar word – en sommige vandag nog gebruik word. Deur die jare het hul voorsate hul kosbaarhede gekoester en bewaar. Nou is die einste artikels keurig en volgens temas in hul eie museum georganiseer. Daar is die vuurherd waarin Frederick en Hermien nog gereeld heerlik brode bak, die melkkamerhoekie, tome en tuie rondom die gesogte tuie-bankie, die tabakhoekie met ’n tabakkerwer en antieke kwispedoor (spoegbakkie)…

Dis hierin wat die Christen sy brandstof kry – nie omdat hy móét nie, maar omdat hy wíl.’ Twee mense kan presies dieselfde opdrag kry en oënskynlik dieselfde resultate verkry, maar in die uitvoer van hul opdrag kan hul dryfkrag hemelsbreed verskil. Die een persoon se gesonde verstand sê vir hom dis tot sy voordeel om die opdrag uit te voer of tot sy nadeel as hy dit nie doen nie. Hy het dus nie veel van ’n keuse nie en moet dit net doen. Hy vra nie eers of dit vir hom gaan lekker wees nie, maar is dankbaar vir sy gesonde verstand. Die opdrag en uitvoering daarvan maak die tweede persoon ywerig om dadelik te begin. Vir hom is dit nie ’n geval dat hy dit móét doen…

KLEINBOERE moet platforms skep waar hulle die Regering oor hul probleme kan inlig. Só sê dr. Brylyne Chitsunge, voedselsekerheidsambassadeur by die Pan-Afrika-boereorganisasie en ’n suksesvolle kleinboer van Gauteng. Sy is op die jaarlikse MPO Gauteng-suiweldag by die Belnori-boetiekkaasmakery deur dr. Faffa Malan bestuurder van die Herkouerveterinêre Vereniging van Suid-Afrika (RuVASA) en ’n bekende veearts, as ’n brugbouer bestempel. Sy het op die suiweldag gesê daar moet spilpunte wees waar kleinboere inligting kan kry. “Ons wil die sogenoemde voorligtingsbeamptes sien – ek kon nog nie ’n enkele een vind nie. As ons spilpunte kan begin waar ons toegang tot inligting kan kry, kan ons almal op dieselfde bladsy wees.” Chitsunge het mnr. Senzeni Zokwana, Minister van Landbou, Bosbou en Visserye, se lof besing en gesê hy is “ten gunste van alles…

NAVORSING wat oor vyf jaar in tien verskillende lande in Europa gedoen is, wys dat mense wat meer as een maal per maand ’n porsie neute eet, minder geneig is om gewig op te tel as mense wat nie neute eet nie. Die navorsing, wat gedeeltelik deur die internasionale neutraad INC gefinansier is, is gedoen om te sien watter invloed boomneute – wat bekend is om hul hoë kalorielading – op mense se gesondheid en gewig het. Die studie het gewys dat ’n hand vol neute nou en dan nie net help dat mense minder geneig is om gewig op te tel nie. Die risiko van vetsug is boonop 5% minder as vir mense wat minder as ’n 30 g-porsie neute per maand eet. Hierdie navorsing is goeie nuus vir…

Die olie-olyfoes van 2016 was klein, maar die beoordelaars op vanjaar se SA Olyf-kompetisie was baie beïndruk deur die gehalte daarvan. Die beoordelaars het 19 goue en 34 silwermedaljes toegeken. Me. Sue Langstaff, hoofbeoordelaar en olyfoliekundige van Kalifornië, het gesê 90% van die ekstrasuiwer olyfolie wat in verskillende kategorieë ingeskryf is, was goed genoeg om ’n medalje te kry. Dit vergelyk goed met soortgelyke kompetisies in ander lande. Dit beteken dat Suid-Afrikaanse olyfolieprodusente hul eie bedryf se gehalte beskerm deur net olies van goeie gehalte in te skryf. Mnr. Nick Wilkinson, voorsitter van SA Olive, sê die kompetisie se boodskap aan Suid-Afrikaanse verbruikers is dat plaaslike olies wat medaljes gewen het, hulle nie gaan teleurstel nie. SA Olive het onlangs tien goeie redes gegee waarom Suid-Afrikaners plaaslik geproduseerde olyfolie behoort…

GAUTENG NIGEL CHRISSIESFONTEIN (365) 61 ha, aan Fresh Pack Dairy , van M.S. Bonnette en P.M. Bonnette, R2 400 000. RIETKUIL(249)755ha,aan Exxaro Coal (Edms.) Bpk., van Hannes Potgieter-trust, R32 500 000. STEYNSKRAAL (399) 134 ha, aan Steynskraal 23, van J.J.J. Potgieter, R1 254 000. STRAFFONTEIN (252) 123 ha, aan Hannes Potgietertrustfonds, van Exxaro Coal, R4 600 000. KWAZULU-NATAL PORT SHEPSTONE ELLINGHAM (3532) 40 ha, aan U. Wernli, van N.A. Hedley, R1 000 000. UNDERBERG VLAK PLAATS (1314) 130 ha, aan Zuivergoud-trust, van S.J. Owen, R19 500 000. VLAK PLAATS (1314) 36 ha, aan Zuivergoud-trust, van Mkhombe Property Holdings (Edms.) Bpk., R8 000 000. LIMPOPO ALLDAYS AWIE(838)122ha,aanNenzhetabwetswapha-familietrust,van Steyn-familietrust,R1368000. EVERGREEN(302)171ha,aan Evergreen-trust,vanEvergreen-trust,R600000. NEVILLE(876)1041ha,aandie RegeringvandieRepubliekvan Suid-Afrika,vanQuickstep668 (Edms.)Bpk.,R5700000. WATERPOORT(695)69ha, aanSitapoBoerdery(Edms.) Bpk.,vanElleweena-trust, R8000000. BURGERSFORT WELGEVONDEN(521)308ha, aanRedlumBoerdery,van Wilcor-trust,R7000000. LEPHALALE BAVIAANSHOEK(599)21ha, aanDeoGloriaLandgoed (Edms.)Bpk.,vanD.enJ.E.J.van Breda,R1200000. GROOTFONTEIN (501) 51 ha,…

DORMER RAS OP GOLFKRUIN Die Dormerras is tans op die kruin van ’n golf van gewildheid met ’n ongekende groei in diere- en ledegetalle. Die vraag na Dormers op veilings die afgelope jaar is ook betreklik hoog. Me. Erika Hanekom, nuut verkose voorsitter van die Dormer-skaaptelersgenootskap, skryf dié neiging toe aan die ras se meerlingfaktor wat hoog in aanvraag is in presisieboerderye. “Die ras se lae geboortegewig en die vroegrypheid van die lammers beteken dat kommersiële telers van slaglammers hul geld vinnig terugkry,” sê sy. Die gemiddelde prys van ooie op die Wes-Kaapse veilings het die afgelope tyd tot R6 000 stuk be-loop, terwyl ’n groter vraag in die binneland met sy velerlei telers en die groter beskikbaarheid van voermielies hoër gemiddelde pryse tot gevolg gehad het. Ooie het op…

BOEREDAE 20-21 OKTOBER: Hamlet-kunsen-kultuurfees en Agridag. Prince Alfred Hamlet. Nica du Toit. E-pos: marketing@hkkf.co.za 25 NOVEMBER: Vaalwaterboeredag. Bergfietswedren, kindervermaak, skietkompetisie, vee- en eiendomsveiling, kaas-enwynproe, eetkompetisie, kosstalletjies, boeresport, biertent, vlugbal en meer. Eiendomsveiling en vermaak: Natalie du Toit, sel 083 591 0597. Veeveiling en kos: Annie Vermaak, sel 060 974 7482. EKSPO’S EN ANDER 5 OKTOBER: Agbiz-inligtingsessie vir landboubesighede. Jennifer Roets, e-pos jennifer@agbiz.co.za 12-14 OKTOBER: Agri-Expo Livestock 2017: Die Groot Plaasproe — van bok tot bier. Sandringham, Stellenbosch. E-pos: admin@agriexpo.co.za; webwerf: www.live stock.org.za; tel. 021 975 4440. 26-28 OKTOBER: Foundations for Farming se jaarlikse vergadering. Almal welkom. Gateway to Africa, Beulahpark, Gauteng. Neill Jackson. E-pos: neill@founda tionsforfarming.org; sel 082 407 6774. 28 OKTOBER: Kelrn-bergfiets Classic, Barkly-Wes. Ook die Koeistal-Kersmark. Kenne de Kock, e-pos: kenne@kelrn.net; sel 082 440 0600; Koos Badenhorst, e-pos:…

8 785 ton In die week tot 8 September het Suid-Afrika net 8 785 ton mielies uitgevoer. Dis die minste vir ’n week hierdie bemarkingsjaar. Hiervan was 6 418 ton wit en 2 367 ton geel. Dit bring die totale uitvoer vir die bemarkingsjaar op sowat 1,2 miljoen ton te staan. Sowat 4 miljoen ton mielies moet uitgevoer word om pryse te laat herstel. Die meeste wit mielies het na Botswana gegaan (3 760 ton) en die meeste geel mielies na Namibië (1 014 ton). — Sagis 34% Brasilië se beesvleisuitvoer het in Augustus op ’n jaargrondslag met ’n stewige 34% gestyg, beide in volume en inkomste, volgens die bedryfsgroep Abiec. Dis ’n aanduiding dat die ergste van die kosveiligheidskandaal en gevolglike daling in uitvoer wat die land se vleisbedryf…

‘Die res van die bedryf ry doodeenvoudig op ons rug.’ MNR. CHRIS SCHUTTE, uitvoerende hoof van die pluimveeprodusent Astral, oor die maatskappy se uittrede uit die Suid-Afrikaanse Pluimveevereniging. Bl. 17 ‘Hierdie toestelle wil van ’n patogeen tot ’n olifant weghou. Dit gaan mos nie werk nie.’ DR. GERHARD VERDOORN, direkteur van die Griffon-gifinligtingsentrum, oor bewerings dat sekere klankapparate gewasse beter laat groei en plae weghou. Bl. 14 ‘Ons wil nie ons markte onnodig wegjaag na Chili toe nie, maar ons moet bewus wees van die werklikhede om proaktief op te tree.’ MNR. JACQUES DU PREEZ, bestuurder van handel en markte by Hortgro, oor redes vir ’n bestekopname oor die droogte wat teen druktyd nog onderweg was. Bl. 15 ‘Soms kos dit 42 werksdae en ander kere kan dit meer as…

MNR. THEO DICKE , veteraan-Brahmanteler van die plaas Spitsrand by Modjadjiskloof in Limpopo, boer al bykans 50 jaar lank met dié beeste. Hy meen die Brahmanbedryf is op die regte pad met sy seleksie vir gehardheid. Dit sal help wanneer die uitwerking van klimaatsverandering erger raak. Lees die artikel op bl. 36. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek en my vrou, Maré, het vier kinders — twee seuns en twee dogters. Miles boer op ons Oos-Kaapse plaas en Fritz is ’n meganiese ingenieur. Carike woon in Tzaneen, teel jaghonde en bied jagdienste en teenveediefstaldienste aan boere. Esmé is met ’n boer, Raymond Read, van Settlers getroud. WAAR EN WAT HET JY GESTUDEER? Ek het in 1961 die graad B.Sc.in landbou aan die Universiteit van Pretoria verwerf. WAAR HOU JULLE VAKANSIE?…

SUID -AFRIK A spits hom te veel toe op bedreigings pleks van gesamentlike groeimoontlikhede, en moet meer klem daarop lê om as ’n nasie internasionaal mededingend te wees, meen dr. Herman van Schalkwyk, groephoof van Suidwes Landbou. “Hoe is dit dat ons in Suid-Afrika onsself so in die verlede vasgevang kry en die konteks waarin ons sake doen, vergeet? Is ons ’n nasie wat wil wen? Dit is belangrik dat Suid-Afrika die nasie-konsep weer opneem en die burgers hulself afvra hoe hul strategiese plan lyk om te wen.” Hy sê doeltreffendheid word deur arbeidsonrus, arbeidswetgewing en die beleidsomgewing in die wiele gery. Ironies genoeg, beter produktiwiteit sal tot hoër lone lei omdat eenheidskoste dan laer is. Dit sal ook tot laer inflasie lei. “Een van die faktore wat inflasie aanwakker,…

AG R I Noordwes het op sy jaarkongres sy steun aan Agri SA se planne vir ’n hersiene struktuur toegesê, op voorwaarde dat provinsiale affiliasies, oftewel produsente, se insette die kern vir die bepaling vir beleidsrigting bly. Die kongresbesluit lui ook dat dit noodsaaklik is dat landbou-organisasies in die algemeen meer vaartbelyn en relevant vir die toekoms moet wees. Die organisasie se herkose voorsitter, mnr. Pierre Vercueil, het ook sy onomwonde steun toegesê aan Agri SA se planne om ’n litigasiefonds te stig om hofsake oor eiendomsreg en ander aangeleenthede wat boere kan raak, te beveg. Vercueil het gesê daar is geen ander manier om die onsekerheid oor eiendomsreg en volle vergoeding vir eiendom te besleg as wat Agri SA tans doen nie. Hy het in reaksie op ’n aanbieding…

Boere in Karoostreke, soos Fraserburg en Sutherland, waar nie net met wolskape geboer word nie, maar waarvandaan skaapvleis as produk van oorsprong onder die Karoolam-handelsmerk in die res van Suid-Afrika bemark word, boer oorwegend in hul eie naam. Buiten dié boere is daar ook talle ander boere elders in Suid­Afrika wat onbewus is van die jongste wetswysigings en watter invloed dit op die volgende geslag se boerderye kan hê. Sedert 1 Maart 2016 het sekere wetswysigings in werking getree wat dit noodsaaklik maak dat produsente wat in hul eie naam boer, moet herbesin oor die voortsetting van hul bestaande sakestruktuur. As produsente nie daaraan aandag gee nie, kan dit tot groot belastinggevolge ná hul afsterwe aanleiding gee. Dit kan dus ’n regstreekse invloed hê op die voortsetting van die boerdery…

Vanjaar se beste droëlandproewe het vir mnr. Chris Badenhorst jr. ’n gemiddelde opbrengs van 8,35 t/ha gelewer. Hy het die witmieliebaster PAN 5A-291 gebruik, sê mnr. Ben Dunhin, Pannar se verkoopsverteenwoordiger in die Lichtenburg-omgewing. Chris plant rye van 91 cm met ’n stand van 24 000 plante per hektaar. Sy plantdatum was in die afgelope seisoen 29 November verlede jaar. In September bewerk hy sy lande met ’n skottelwerktuig. Ná die eerste reën word die grond 350-400 mm diep met ’n skeurploeg bewerk en dan word die land met ’n kontrasnyeg geseël. Die gemiddelde opbrengs op lang termyn op Witpan is ongeveer 4 t/ha. Gevolglik bring die jongste gemiddelde opbrengs in die proefstroke soveel vreugde. Die afgelope paar jaar is hoofsaaklik Pannar se witmieliebaster BG5285 op Witpan aangeplant. “Chris verkies…

WAT BETEKEN DIT VIR JOU OM AS DIE OOS-KAAPSE JONGBOER VAN DIE JAAR BEKROON TE WORD? Dit was baie onverwags! Aangesien ek nie ’n stoetboer is nie, het die titel nie kommersiële waarde nie, maar dit het wel waarde ten opsigte van die blootstelling wat ek kry. Dit laat jou ook opnuut na jou eie stelsels op die plaas kyk en waar jy dit kan verbeter. WAT IS DIE BELANGRIKSTE LES WAT JY AL GELEER HET? Wanneer jy misluk — nie ás jy misluk nie — misluk net vinnig. Moet dit nie uitrek nie. Maak jou fout, leer daaruit en beweeg aan. HET JY AL FOUTE GEMAAK IN JOU BOERDERYLOOPBAAN? Ja, om ontwikkeling met kontant te doen pleks van om dit te finansier. Kontantvloeibestuur is baie belangriker. Daarom verkies ek…

KORTOM ■ Die onlangse truffelvonds is ’n bewys dat die produksiepraktyke van Suid-Afrikaanse truffelboere in die kol is. ■ Internasionale truffelkundiges is beïndruk deur die vernuf, professionaliteit en potensiaal van die plaaslike bedryf. ■ Streng beheer oor teelmateriaal word uitgeoefen om die aansien van die produk te beskerm. Die Suid-Afrikaanse truffelbedryf het uiteindelik tasbare bewyse dat truffelboerdery wél in Suid-Afrika kan floreer. Dit volg nadat vyf ryp truffels by bome in ’n twee en half jaar oue eikeplantasie in KwaZulu-Natal gevind is. Hierdie gesonde, ryp swart Perigord-truffels (Tuber melanosporum) is deur ’n snuffelhond van mnr. Max Bastard van die Willowdale-boerdery naby Kokstad opgespoor. Dit bring vanjaar se oes op dié plaas op 4,5 kg te staan. Dit is benewens 250 g ryp truffels wat ook in die Koue-Bokkeveld in arm…

TOEPASSING LAAT JOU PLANTE RESIES JAAG Canopeo is ’n slimfoontoepassing waarmee jy die groeitempo van eenjarige gewasse en grasse in jou boerdery kan meet. Die toepassing is deur die Universiteit van Oklahoma in Amerika ontwikkel. Canopeo se programmatuur gebruik jou selfoon se kamerafunksie om grondbedekking te meet. Nadat jy ’n foto van jong gras of groente geneem het, gebruik Canopeo ’n kontrasbeginsel om die persentasie grondbedekking te bepaal. Elke foto wat jy van jou gewasse neem, word met die slimfoon se GPS op ’n landery aangedui en ’n datum word dan aan die foto gekoppel. Só kan jy ’n geskiedenis opbou van die groeitempo van elke gewas op elke landery. Die toepassing meet egter net grondbedekking en nie die volume beskikbare weiding nie. Sodra die grondbedekking dus 100% bereik, gaan…

Jy is ’n plaaskind uit Noordwes. Wanneer het die taalgogga jou gebyt? Juis daar in my kinderplaasdae. My pa het nooit vir ons stories gelees nie, maar dikwels gedigte uit D.J. Opperman se Groot Verseboek – C. Louis Leipoldt, Totius, Jan F. Celliers. Dit het die klank van Afrikaans in my ingebed. En dan natuurlik wonderlike taalonderwysers – nie net Afrikaans nie, maar ook Engels en Duits. Dis die mense in jou grootwordjare wat jou eintlik ’n liefde en ’n passie vir taal kan gee. Ek het aanvanklik baie meer van die letterkunde gehou, maar op Tuks het die taalkundegogga my gebyt, weereens onder die inspirerende leiding van uitmuntende dosente. Watter nuwe neigings in Afrikaans word in die AWS opgeneem? Die AWS was eintlik nog altyd…

DIE verbod op jagsafari’s in Botswana is waarskynlik nie ’n wyse besluit nie, reken ’n navorser. Die verbod op jagsafari’s wat in 2014 in Botswana ingestel is, was ’n politieke besluit en kan nie uit ’n wetenskaplike oogpunt verdedig word nie. Só het prof. Joseph Mbaiwa van die Universiteit van Botswana in sy navorsing bevind. SAFARIJAG EN VOLHOUBAARHEID Volgens Mbaiwa is geen plaaslike gemeenskappe in die besluitnemingsproses geraadpleeg nie. Die verbod is ook strydig met die doelstellings vir bewaring en landelike ontwikkeling in Botswana se gemeenskapsgebaseerde, bestuursplan vir natuurlike hulpbronne. Volgens die studie is landelike gemeenskappe slegter daaraan toe sedert die verbod ingestel is. Mbaiwa se navorsing dui daarop dat safarijag in Botswana die volhoubaarheid van natuurlewe bevorder wanneer dit deur middel van ’n kwotastelsel bestuur word. “Die kwotastelsel lei…

G’N GRAP Dit is ’n snaakse jaar. Die noorde steier onder ’n oorvloed mielies, terwyl die intensiewe veebedryf, wat nou behoort te skep, sukkel met duur en skaars speenkalwers. In die winterreënstreek het die groot reën weggebly. Van die Moederstad af teen die suidkus langs al die pad Port Elizabeth toe, en teen die Weskus op tot in Namibië, waaronder ’n groot kol in die Karoo, bly dit kurkdroog. Kaapstad en die omliggende gebiede se damme het 25% bruikbare water, teenoor verlede jaar se rapsie meer as 50%. Daar word rondgeskarrel om ontsoutingsaanlegte op dreef te kry, en die reuse- Kaapse waterdraer is in almal se versier. Dit kom egter teen ’n prys, finansieel én ekologies. Boonop word die bestaande waterbronne, soos boorgate op stadserwe, wat die finale noodvoorraad behoort…

BOERE VERLOOR DALK MILJOENE MET FOEFIE Liggelowige mielieboere in die westelike produksiegebied het dalk meer as R12 miljoen verloor in ’n moontlike verneukspul. Dit was met ’n toestel wat hulle kon huur om glo ’n “energieveld” in hul landerye te skep wat voedingstowwe toegankliker vir die plante sou maak. ANDRÉ skryf: Daardie selfde “tegnologie” is al gesmous om jakkalse en rooikatte kwansuis só deurmekaar te maak dat hulle saam met die lammers by die krip lê en vrek van die honger omdat hulle nie meer weet hoe om ’n lam te vang nie. Die ystervarke vrek van die dors omdat hulle nie meer weet hoe om ’n plastiekpyp stukkend te byt nie. Dit laat prosopisbome in hul duisende vrek . . . Waarom is ons boere so goedgelowig om voortdurend…

BOERE moet uiters versigtig wees met die gebruik van klanktoestelle wat daarop aanspraak maak dat dit dieselfde funksie verrig as geregistreerde oesbeskermingsmiddels. Dr. Sonia Steenkamp, navorser verbonde aan die Landbounavorsingsraad se Instituut vir Graangewasse (IGG), sê in haar 20 jaar by dié instansie het sy al menige “kure” gesien wat in moeilike jare aan boere verkoop word as die beste manier om plae sonder die hoë koste van produksiemiddele en moeite hok te slaan. Nog nie een van dié “wonderprodukte” wat al oor haar pad gekom het, het ’n werklike verskil gemaak nie. Landbouweekblad het in sy vorige uitgawe berig boere in die westelike mielieproduksiegebied kon tot R12 miljoen se verliese gely het nadat hulle masjiene gehuur het wat na bewering deur middel van klankgolwe plante in staat stel om…

TE midde van ’n landwye uitbreking van voëlgriep – waarskynlik die plaaslike bedryf se grootste krisis tot nog toe – het Astral, Suid-Afrika se grootste pluimveeprodusent, uit die Suid-Afrikaanse Pluimveevereniging (SAPV) bedank. Mnr. Chris Schutte, uitvoerende hoof van Astral, sê dit was ’n moeilike besluit, maar die probleme in die SAPV kom al jare lank. Ná Astral se bedanking einde Julie het mnr. Kevin Lovell, jare lange uitvoerende hoof van die SAPV, in Augustus bedank. Dié genoteerde maatskappy se bedanking beteken die SAPV verloor ’n groot inkomste, aangesien lidmaatskapgeld volgens ondernemings se grootte bepaal word. Volgens Schutte is dit belangrik dat ’n bedryf ’n verteenwoordigende liggaam het, onder meer om met die Regering te praat. Hy sê die SAPV is oor jare afgetakel omdat ’n hele paar van die grootste…

 DIE droogte, verbruikersweerstand teen hoë pryse, eenmalige groot uitgawes soos vir herstrukturering, en verliese weens die likwidasie van DairyBelle het Clover se wins laat val. ‘Gelukkig het ons meer vir melk betaal, sodat ons minder boere verloor het as ons mededingers.’ Die groep se bedryfswins het in die jaar tot 30 Junie met 44,3% gedaal en sy wesensverdienste met 65,9%. “Daar was ’n klomp goed wat gelyktydig gebeur het,” sê mnr. Johann Vorster, uitvoerende hoof. Weens die droogte het Clover sy melkboere meer betaal (gemiddeld 13% meer), maar terselfdertyd was die verkope van sy produkte laer, onder meer weens die natter en koeler somer. Vorster sê dit was die regte stap om die plaashekprys te verhoog. “Daar was nie genoeg melk nie. Gelukkig het ons meer vir melk betaal, sodat…

Die belangrike vraag waaroor daar onduidelikheid is, is of Suid-Afrika in die toekoms steeds ’n stelsel van private besitreg en die vrye mark gaan hê, sê mnr. Louis Meintjes, herkose voorsitter van TLU SA. Hy het in sy voorsittersrede op die organisasie se jaarkongres gesê kragtens ANC-beleid, soos vervat in onder meer die Vryheidsmanifes en beleidsdokumente, is die land op pad na sosialisme en kommunisme. Meintjes het bygevoeg die een probleem is om dit teen te werk. ’n Ander probleem is “dat te veel rolspelers in Suid-Afrika dit hoor, maar duidelik nie die implikasies verstaan nie”. WERKLIKHEDE Hy het ’n beroep op boere gedoen om betrokke te wees by ’n organisasie wat die werklikhede van die tyd aanvaar en wat be-ding vir sy lede se beginsels sowel as die land…

Die jongste ekonomiese groeisyfers toon volgens Statistieke SA dat die ekonomie in die tweede kwartaal vanjaar met 2,5% gegroei het ná die vorige twee kwartale se negatiewe groeisyfers (wat die definisie van ’n resessie is). Dit wil dus voorkom of die ekonomie uit die resessie (twee kwartale van negatiewe groei) beweeg het deurdat ’n positiewe ekonomiese groeikoers in vanjaar se tweede kwartaal gerealiseer het. Daar lê nog ’n lang pad van ekonomiese herstel voor voordat ons werklik kan verklaar dat ons weer op ’n pad van sterk ekonomiese groei is. ’n Mens moet veral in gedagte hou dat die groeikoers waarteen netto werk geskep word sowat 5-6% per jaar is. Suid-Afrika is nog bitter ver daarvan. Die ironie is dat ander opkomende ekonomieë waarmee ons meeding wat beleggings betref, wel…

WATTER TEGNOLOGIE MAAK DIE GROOTSTE VERSKIL IN JUL BOERDERY? In ons toestande het die koms van tandplanters die grootste verskil gemaak, veral wat verminderde verkeer op die land betref. Met planters kan ons onkruidbekamping, plant én die bandplasing van kunsmis in een beweging doen. Saadplasing is akkurater en bandplasing het gehelp dat ons minder kunsmis gebruik. Die ander groot voordeel van planters was dat dit ná ’n droë somer deur harde grond kan werk. WAT IS DIE SLIMSTE DING WAT JULLE IN JUL BOERDERY GEDOEN HET? Ons het betyds begin om grond by te koop, voor die grondpryse so die hoogte begin inskiet het. WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JULLE GEMAAK HET? Ons doen baie moeite om dinge die eerste keer reg te doen (en nie ernstige foute te…

PLAASINLIGTING LIGGING: Stellenbosch, Wes-Kaap NAAM: Kanonkop VERTAKKINGS: Wyndruiwe, hoofsaaklik Pinotage GRONDTIPES: Verweerde graniet (Oakleaf) GEMIDDELDE REËNVAL: 700 mm per jaar KORTOM ■ Die veelbekroonde Kanonkop-kelder verkies die deurdrukmetode in die wynmaakproses bo die oorpompstelsel vir ’n meer klassieke, gebalanseerde wynstyl, maar dit is arbeidsintensief. ■ In ’n wêrelddeurbraak is ’n masjien ontwerp wat die deurdruk-aksie outomatiseer en die menslike aksie naboots. ■ Danksy die tegnologie kan werkers nou beter betaal word omdat hulle beter opgelei is. Die Portugese het die wynwêreld verstom met ’n masjien wat die aksie en selfs temperatuur van die menslike voet naboots om druiwe vir portproduksie te trap. Nou het Suid-Afrika se eie Kanonkop toerusting ontwerp wat die arbeidsintensiewe deurdruk-aksie uit werkers se hande neem. Die Kanonkop-landgoed het onlangs groot uitbreidings aan die kelder gemaak om…

BEESTE IN ’N HARTWATERGEBIED Ek boer in ’n hartwatergebied. Van my diere kry elke jaar hartwater, maar ons red omtrent almal. Ek wil egter nou ander beeste koop. Hoe nou gemaak? Hartwater is ’n siekte wat deur die bontbosluis (Amblyomma hebraeum) oorgedra word. Dié bosluis kom slegs in gebiede voor waar strawwe winters nie voorkom nie en in beboste gebiede, veral in klowe by berge, dus in tipiese Suid-Afrikaanse bosveld. Die bontbosluis is ’n driegasheerbosluis. Die larwes en nimfe kom voor op verskeie groot en klein soogdiere, voëls en skilpaaie. ’n Groot bevolking bosluise wag dus om op beeste te klim, ongeag die dipprogram wat die boer volg. Jong kalwers het vir die eerste vier weke van hul lewe ’n natuurlike weerstand teen hart-water. Dié weerstand mag selfs so lank…

Hoewel KwaZulu-Natal ’n klein gedeelte van Suid-Afrika se grondgebied beslaan, bevind ’n beduidende persentasie van die land se kleinboere hulle in dié provinsie. Die landbouaktiwiteite in KwaZulu-Natal is uiters uiteenlopend en hou verband met die topografiese patrone. Byna enige landbouaktiwiteit kan in die provinsie beoefen word. SUIKERRIET Suid-Afrikaanse suikerrietboere is tevrede met die produksie in 2017-’18 omdat dit met 16% tot sowat 17,5 miljoen ton verbeter het vergeleke met die vorige seisoen, sê mnr. Richard Nicholson, ekonomiese navorsingsbestuurder by die Suid-Afrikaanse suikerrietkwekersvereniging Canegrowers. Die produksie is nogtans 13% laer as in ’n normale jaar. In die noordelike besproeiingsgebiede, waaronder Pongola in die noorde van KwaZulu-Natal en Malelane en Komatipoort in Mpumalanga, is produksie steeds 22% laer as die normale produksievlakke weens die streng besproeiingsbeperkings in die vorige seisoen. Hierdie gebied…

Piekelvis Dit is ’n Kaapse tradisie om op Goeie Vrydag piekelvis te eet, maar hoekom dit net dán voorsit? Saam met growwe brood, lekker sout plaasbotter en druiwe- of moskonfyt is dit koningskos – enige dag van die jaar. ■ 1 kg stewige witvis, in porsies gesny ■ 250 ml koekmeel ■ Sout en peper na smaak ■ Olie vir vlakbraai ■ 2 groot uie, in ringe gesny ■ 4 knoffelhuisies, fyn gedruk ■ 10 ml fyn koljander ■ 10 ml fyn komyn ■ 15 ml masala ■ 7 ml borrie ■ 250 ml wit druiwe-asyn ■ 125 ml water ■ 2 lourierblare ■ 4 wonderpeperkorrels ■ 4 heel naeltjies ■ 5 heel peperkorrels ■ Suiker na smaak Druk die vis met kombuispapier droog. Geur die meel met sout en…

’N JOERNAAL oor buffelboerdery uit die pen van ’n buffelboer is in Bloemfontein bekend gestel. The Buffalo is die geesteskind van mnr. Francoias Schutte wat met buffels by Theunissen boer, en me. Charmainé Alberts van Firefly Publications op Brandfort. Schutte boer al 20 jaar lank met buffels en het agtergekom daar is ’n tekort aan kennis oor die wildbedryf en spesifiek ’n joernaal wat net oor buffels gaan, deur kenners vir die algemene boere geskryf en nie ’n wetenskaplike proefskrif is nie. Die inligting kan dus prakties deur boere gebruik word. “Ons vertrou elke mens wat die joernaal lees, sal geïnspireer word om ’n beter buffelteler te word of om deel van een van die mees uitdagende, lonende, bevredigende boerderye te word. Buffelboerdery is moontlik vir almal, nie net vir…

Dit wil voorkom of die uitbreking van voëlgriep reeds ’n beduidende invloed op eierproduksie gehad het. Statistieke van die SA Pluimveevereniging dui daarop dat sy lede in Julie vanjaar net 23,72 miljoen lêende hoenders gehad – ’n afname van 1,2% teenoor die vorige maand. Op ’n jaargrondslag is dit 89 400 (-4,7%) minder hoenders. Die 2,08 miljoen dagoudkuikens wat in Julie geplaas is, was ook 4,4% minder as die vorige maand en 46 840 (-2,2%) kuikens minder as in die ooreenstemmende maand ’n jaar gelede. In Julie is gemiddeld 388 700 kiste eiers deur die lede gelewer – ’n afname van 2,2% teenoor die vorige maand, maar 5% minder as in die ooreenstemmende maand in 2016. Volgens die vereniging sal die geskatte gemiddelde produksie van 392 500 kiste eiers per…

Die vrystelling aan boere om hernubare elektrisiteit in die nasionale elektrisiteitsnetwerk terug te plaas, bly sloer. Mnr. Janse Rabie, hoof van natuurlike hulpbronne by Agri SA, sê die vrystellingsvereiste lê al amper twee jaar op die Minister van Energie se lessenaar. Die vrystellingsvereiste is ’n permit van die Nasionale Energiereguleerder (Nersa) wat boere in staat sal stel om elektrisiteit wat op hernubare wyse opgewek is, in die nasionale netwerk terug te plaas en só hul eie insetkoste te verminder. “Aanvanklik was dit die vorige minister, me. Tina Joemat-Petterson, se verantwoordelikheid om die finale vereiste te onderteken. Nadat me. Mmamaoloko Kubayi as nuwe minister aangestel is, het daar nog dadels van gekom,” het Rabie gesê. Intussen het boere reeds hoë kapitaalbeleggings gedoen om stelsels wat elektrisiteit opwek, op hul plase te…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in Limpopo, Gauteng en KwaZulu-Natal vanaf Julie verlede jaar tot Junie vanjaar. Agt distrikte in Limpopo toon dalende grondprysneigings. In dié provinsie was daar 510 ooreenkomste in 13 distrikte. Dit het 197 321 ha teen R2,709 miljard behels. Daarvan was 19% transaksies van kleur. Dié soort transaksies sluit in verhandelings tussen individue, Regeringsaankope van landbougrond en grond wat vir stedelike ontwikkeling verkry is. Dit het 16,2% van al die verhandelde hektare in Limpopo teen R437 miljoen (16,1% van die totale waarde) behels. In Gauteng was daar 530 transaksies wat 56 904 ha teen R7 miljard behels het. Daarvan was 132 (24,9%) ooreenkomste van kleur. Meer as 61% van die transaksies was vir grond…