Indholdsfortegnelse for 20-Apr-18 i Landbouweekblad

INDIEN die Regering ’n sukses wil maak van die herverdeling van grond en transformasie in die landbousektor, sal hy eers die sistemiese probleme moet aanpak wat die sektor reeds jare lank ondermyn. Dit blyk uit die sigbare verval in verskeie KwaZulu-Natalse landboudorpies. Dié verval is nie die gevolg van wie die grond besit of wie daarop boer nie, maar van wêreldwye neigings en beleidskeuses wat die sektor oor dekades heen ondermyn het. Die ooglopendste daarvan is ’n neiging na groter plase. Daarmee saam gaan ’n afname in die aantal boere, sowel as die aftakeling van die dorpies wat hulle eens onderhou het en die lewenstyl wat eens aanloklik was, maar nou nie meer is nie. In een dorpie het ons gesien hoe boerderyverwante ondernemings tot niet gaan, en werkershuise wat…

GROND-PLAN SAL SA VERNIETIG Vir baie van ons was die besluit om die Grondwet te verander om die onteiening van eiendom sonder vergoeding te vergemaklik, nie ’n verrassing nie. Oudpres. Robert Mugabe het in Zimbabwe gewys hoe. Daar het dit aanvanklik goed gegaan en die wit boere het Mugabe “good old Bob” genoem. Toe die ekonomie egter begin wankel en die oorlogsveterane druk op hom begin plaas het om vir die struggle vergoed te word, het “good old Bob” die reëlboek weggegooi, en Zimbabwe was op sy vernietigingspad. Meer tyd was nodig om Suid-Afrika met ’n florerende ekonomie en ’n uitstekende infrastruktuur, asook oudpres. Nelson Mandela se heilsame invloed, af te takel. Dit was egter onvermydelik dat korrupsie en verval weens wanbestuur die land sou bring tot waar ons nou…

‘Dit was egter nie nodig om die grond te koop nie, want dit kon teen ’n billike en regverdige prys onteien word.’ VERSKEIE wette wat die reëls van die landbou, van die plaashek tot by voedselverwerking, dramaties gaan verander, word tans hersien. ’n Paar ander langverwagte wette oor grondregte is egter nou in hul spore gestuit terwyl die Parlement se grondwetlike hersieningskomitee die implikasies van onteiening sonder vergoeding ondersoek. Dr. John Purchase, uitvoerende direkteur van die landbousakekamer Agbiz, het ’n uiteensetting van dié wetgewing op die jaarlikse konferensie van vleisbeesprodusente by Kievits Kroon naby Pretoria gegee. “Van die belangrikste kwessies wat die landbou beïnvloed, is die hersiening van die Nasionale Kredietwet (Wet 34 van 2005), wetgewing oor klimaatsverandering, ’n watermeesterplan, arbeidswetgewing en natuurlik veranderinge aan die Grondwet om onteiening sonder…

DIE Regering doen ’n beroep op vervaardigers van verwerkte vleisprodukte om die “vrywillige” standaarde binne bestaande wetgewing te volg terwyl die opstel van tussentydse standaarde vir sulke produkte nog onder bespreking is. Dit volg nadat die Regering te kenne gegee het geen standaarde bestaan vir verwerkte vleis nie. Dié produkte word gekoppel aan die uitbreking van listeriose wat reeds tot 191 sterftes gelei het. Die Departement van Gesondheid het die bron van die uitbreking nagespoor tot produkte uit Enterprise Foods se verwerkingsfabriek in Polokwane. Dr. Rob Davies, Minister van Handel en Nywerheid, het versoek dat standaarde vir hierdie produkte so gou as moontlik opgestel word. Intussen sal die Regering hom moet wend tot standaarde binne die bestaande wetgewing om verbeterde voedselveiligheid te verseker. NIE IN WET Dr. Juno Thomas is…

Om te trou het ernstige wetlike gevolge. Trou is ’n kontrak en moet aan die voorgeskrewe formaliteite van die wet voldoen, byvoorbeeld: ■ Die huweliksbevestiger moet wettige huwelike mag bevestig; ■ Die partye is nie reeds getroud nie; ■ Hulle is oud genoeg om te trou; ■ Hulle is nie binne die verbode grade van verwantskap nie; ■ Daar is geen beletsel teen die voorgenome huwelik nie; en ■ Daar moet minstens twee bevoegde getuies teenwoordig wees. Die gevolge van die huwelik behels dat gades die reg het op intestate erfopvolging; hul buite-egtelike kinders raak gewettig, ’n minderjarig party raak mondig tydens die huwelik en ten volle handelingbevoeg (emansipasie vind plaas); daar is ’n wedersydse onderhoudsplig tussen die gades; hulle is gelyke vennote en kan aan mekaar geskenke gee (vry…

Boere het ’n nuwe hulpmiddel gekry in die oorlog teen jong indringerbome. ’n Boer het ’n meganiese balkspuit ontt--werp waarvan die sproeiers rs deur ’n snellerwerking geak k--tiveer word om jong bome individueel te bespuit. Die dwarsbalk van die staalbalkspuit met staalarms en sproeiers kan tot op ’n hoogte van 2,5 m oor bome beweeg en maak tot 80% van indringers op die veld dood. Nie net speel mnr. Johann Els van diee plaas Glen Kei by Komga op dié maniieerr klaar met die hardnekkige indringers n niiee;; hy bespaar tot 30% aan gifkoste en arbeid. “Een dag se spuit roei meer bome uit as wat 20 mense met knapsakke kan regkry.” Sy seun, ook Johann, bestuur die plaas op die oewer van die Keirivier waar hulle met beeste en…

Vir mnr. Gerrit Meyer, ’n sake-man in die vulstasiebedryf en sitrusboer van Addo in die Oos-Kaap, was sy Douvat-Herefordstoetery eintlik ’n naweekverdryf, maar ná slegs vyf jaar in die bedryf het hy die stoetery se standaard verhoog. Danksy sy vrou se voorliefde vir die diere het hy besluit om ’n paar Herefordkoeie te koop toe hy in 2012 die plaas Brakfontein naby Paterson aangeskaf het. Volgens sy vrou, Suzette, het die kenmerkende wit gesig van die Hereford, asook die diere se rustige temperament, haar hart op die Moorreesburgskou gesteel. Danksy mnr. Phillip de Waal van Locheim Herefords het hulle met die ras kennis gemaak en ook baie raad en hulp gekry met die vestiging van hul stoetery. In sy soeke na gehaltediere met hoë standaarde het hy op die uitverkoping…

ONKRUIDBESTUUR CHARLIE REINHARDT BEKAMPING VAN WATERHARPUIS Wat is die doeltreffendste manier om waterharpuis uit te roei? Ek boer in Richmond in die Karoo en dié bos het my vleie oorgeneem. Waterharpuis is een van verskeie Euryops-soorte wat in Suid-Afrika voorkom. Die plante op die foto’s wat die boer van die distrik Richmond ingestuur is, lyk soos Euryops oligoglossus (=annae), waarvan die volksname waterharpuis of wildeharpuisbos is (D. Shearing & K. van Heerden, 1994, Karoo: South African Wild Flower Guide No. 6). Twee subspesies word er-ken, naamlik E. oligoglossus subsp. oligoglossus en E. oligoglossus subsp. racemosus. Vanmelewe is ’n spesiale harpuisseep (hars) van plante in die genus Euryops gemaak. Van die groter soorte is met groot moeite en koste uitgekap om plek te maak vir smaakliker soorte. Die Euryops-soorte se weidingswaarde…

In die mark vir ’n nuwe melkportaal en lus vir die draaitafel-tipe? As jy genoeg geld in die bank het en kans sien om sowat R1 miljoen méér vir só een as die statiese visgraatstal op te dok, dan is hy vir jou. Luister jy egter na wat die voorstanders van die stelsel aanvoer, kan dit binne ’n paar jaar geld in jou sak terugsit. Mnr. Rufus Dreyer (48) van Grassridge Dairy, Oesterbaai, en sy vennote (in daardie stadium mnre. Edgar Brotherton van Alexandria en Richard Bennett van Adelaide) het lank gewik en geweeg of die duurder draaitafeltipe die antwoord vir hul melkery was. Toe hulle 700 koeie gemelk het, was die 40-punt-oor-swaaivisgraatstelsel voldoen. Teen die tyd dat die koeigetalle tot 1 200 koeie vermeerder het, het Rufus nie meer…

Saam in Suid-Afrika deur Chris Jones en Pieter van Niekerk. Uitgewer: Lux Verbi. Prys: R200 Emeritus-aartsbiskop Desmond Tutu se reënboognasie word ongelukkig gekenmerk deur ras en rassisme. Die lys voorvalle is lank: Studente wat hul gesigte swart smeer en soos huiswerkers aantrek vir ’n tema-partytjie, Penny Sparrow wat moet opdok ná haar onverskoonbare uitlatings oor swart mense, Vicki Momberg dien tronkstraf uit nadat sy 48 keer ’n skeldnaam teenoor die polisie geuiter het, maj. M.V. Mohlala word van haatspraak aangekla nadat hy glo vreeslike goed oor wit mense gesê het . . . Wat is die oplossing? Hoe gaan Suid-Afrikaners – die kinders van Tutu se reënboognasie – verdraagsaamheid aanleer? In dié boek word hierdie sensitiewe onderwerp uit ’n geloofshoek bekyk, juis op grond van God se verwagting van…

ONDANKS reusegroei in die avokadobedryf is die volle markpotensiaal van dié vrugte nog nie naastenby ontgin nie, sê mnr. Derek Donkin, uitvoerende hoof van die Avokadokwekersvereniging. Op ’n geleentheid in Johannesburg om die begin van die avokadoseisoen te vier, het Donkin gesê Suid-Afrika sal na verwagting vanjaar sowat 125 000 ton avokado’s oes, waarvan 50% uitgevoer en 50% plaaslik verbruik sal word. “Suid-Afrika lewer jaarliks avokado’s op sowat 17 000 ha, maar die bedryf groei teen ’n duiselingwekkende tempo, met 1 000 ha nuwe aanplantings per jaar.” Ten spyte daarvan meen hy die potensiaal, veral vir uitvoer, is nog nie naastenby ontgin nie. “As ons na die toenemende belangstelling in avokado’s in Amerika en veral China kyk, het Suid-Afrikaanse uitvoer nog net aan die oppervlak van hierdie groot verbruikersmarkte geraak.…

WAARDEVOLLE wenke oor hoe Suid-Afrikaanse wildboere Amerikaanse jagters kan lok, is op die Aldam-wildskool deur mnr. David Bergman, streekdirekteur van die Amerikaanse departement van landbou in Arizona, gegee. Betrokkenheid op die internet is noodsaaklik, het hy gesê. Boere moet dus sorg dat hulle ’n Google-rekening het en hul besigheid aktief op Facebook bemark. Wanneer jagters na jaggeleenthede soek, is dít waar hulle navorsing begin doen. Maak dit so lekker moontlik vir die jagter. Doen ekstra moeite, soos ekstra wildritte sodat hy in die natuur kan ontspan. Volgende keer bring hy dalk sy vrou en kinders saam. Die jagter moet dus oorreed word om terug te keer. Daarvoor moet die boer self by reklame vir sy jagbedryf betrokke wees. “Afrika hou ’n romantiese beeld vir jagters in. Benut dit,” het Bergman…

Die produksie van slakke vir gebruik deur mense bied ’n lewensvatbare nismark in Suid-Afrika. Volgens mnr. Stanley Micaleff van Stanley’s Snails in Benoni, Gauteng, is die grootste voordeel van ’n slakboerdery dat dit betreklik min ruimte verg om ’n groot hoeveelheid slakke aan die mark te lewer. “Suid-Afrika het talle kleinhoewes waarop mense met slakke in buitegeboue kan boer,” sê hy. Hy en sy vrou, Heather, boer al bykans ’n jaar lank met die gewone bruin tuinslak, Helix aspersa müller, deesdae bekend as Cornu aspersum, vir verskaffing aan restaurante. Wilde slakke word in die Kaapse wingerde geoes, maar kan in die buitelug op stellasies geteel word. In die Micaleffs se geval word dit volgens ’n volwaardige teel-en-produsiestelsel binnenshuis gedoen. Volgens Stanley is die oes van wilde slakke nie ’n volhoubare…

11 400 ha Die herfskommandowurm het tot dusver vanjaar op sowat 11 400 ha grond in Suid-Afrika voorgekom, volgens die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye. In Gauteng is 394 ha geraak, in Limpopo 10 172 ha, in KwaZulu-Natal 219 ha, in die Oos-Kaap 14 ha en in Mpumalanga 634 ha. In die Vrystaat en Noord-Kaap is motte gesien. Die plaag kom nie in die Wes-Kaap voor nie. Die organisasie USAid sê die plaag is nou endemies in Afrika. – Nico van Burick 145-194 Die Britse suikerbelasting beloop tussen 145 tot 194 maal die be-drag wat in Suid-Afrika op versoete koeldrank gehef word. In Brittanje beloop die bedrag 18p (R3,05) vir koeldranke met 5-8 g/100 ml suiker en 24p (R4,07) vir koeldranke met meer as 8 g/100 ml suiker. Die…

‘Boere moet onder mekaar doen wat hulle kan om uitbrekings te voorkom.’ DR. PIETER VERVOORT, voorsitter van die Nasionale Dieregesondheidsforum, oor die feit dat die bestryding van snotsiekte nie net aan die staat oorgelaat kan word nie. Bl. 22 ‘Die onkruid het ongelukkig weerstand opgebou teen minstens drie meganismes van onkruiddoderwerking’ DR. CHARLIE REINHARDT, onkruidkundige, oor bestryding van die gevreesde Amaranthus palmeri uit Amerika. Bl. 17 ‘Die wysigings is dus gerig op die finansiering van skoolverlaters wat verder wil studeer.’ MNR. MELCUS NEL, kenner van bemagtigingskodes, oor die jongste wysigings aan die Regering se generiese bemagtigingskodes. Bl. 14 ‘Al die gereedskap vir grondhervorming is reeds daar — dit moet net reg gebruik word.’ DR. JOHN PURCHASE, uitvoerende hoof van Agbiz, oor die debat oor moontlike wysigings aan die Grondwet om…

Die genoteerde boerderymaatskappy Crookes Brothers gaan binnekort ’n “sterk bemagtigingsaandeelhouer” aanstel om hom te help om nog kommersiële bemagtigingstransaksies aan te gaan. Crookes Brothers bedryf reeds drie sulke projekte saam met gemeenskappe wat begunstigdes in restitusie-eise was. Mnr. Guy Clarke, die maatskappy se besturende direkteur, sê in ’n videoverklaring op die maatskappy se webwerf die suikerbedryf beleef tans “ongekende onstabiliteit en onsekerheid”. Die Regering se besluit om die onteiening van grond sonder vergoeding te ondersoek speel ’n beduidende rol daarin. Hy sê egter in die lig van pres. Cyril Ramaphosa se stellings nadat die resolusie ingestem is, is die maatskappy “vol vertroue dat redelikheid sal seëvier”. Hy sê die herwinbare waarde (recoverable value) van suikerriet was in die 2017-’18-boekjaar 14% laer as in die ooreenstemmende tyd die vorige jaar. Die…

1 ZAMBIË | Grond vir landbou ’n tameletjie Die gebrek aan ’n grondstrategie in Zambië maak dit moeilik vir nuwe landbou-ondernemings om grond te bekom waarop hulle kan uitbrei. Grondverkryging is een van die grootste struikelblokke vir die nuwe maatskappy Cattle Wealth Management Firm, sê mnr. Joel Chitambala, ’n direkteur van die maatskappy. Die maatskappy verskaf plase en ander veebestuursgeriewe aan beleggers en maak dit só moontlik vir enigeen om ’n aandeel in ’n beeskudde te besit. Die swak infrastruktuur en die feit dat BTW op landbouprouksiemiddele gehef word, stoot ook die produksiekoste op, sê hy. Die maatskappy was een van die uitstallers op die onlangse AgriTech Expo Zambia. — African Farming 2 MALAWI | Te min mielies Malawi se mielie-oes kan vanjaar 12% kleiner kan wees as in die…

Suid-Afrika is ’n netto-uitvoerder van landbouprodukte en voorbereide voedsel. Die persentasie uitvoer van die produkte van die land se boere het verlede jaar 9,7% van Suid-Afrika se totale uitvoer beloop. Wat handel (in- en uitvoer) betref, het die landbou se bydrae 9,6% beloop. Dit is in Suid-Afrika se langtermynbelang dat vrye handel sonder invoertariewe deurlopend wêreldwyd bevorder word. Pres. Donald Trump wil Amerika weer ’n groot moondheid maak. Hy beskou die beskerming van die land se staal- en aluminiumbedryf as nasionale belang. Dit kan ook vir Amerikaners meer werk skep, invoer vervang en dié bedrywe se groei ondersteun. Inflasie gaan toeneem en Amerikaners gaan danksy Trump hoër rentekoerse betaal. En gevolglik Suid-Afrikaners ook. Terwyl boere in Amerika minder sojabone verbou, gaan sommige Amerikaners begin wonder of proteksionisme ’n groot bydrae…

Daar is min mense in Suid-Afrika, selfs onder die pioniers van die wildbedryf, wat kan spog met ’n koedoeboerdery wat al 31 jaar lank ekstensief bestuur word om konstant bulle met rekordboek-horingmates voort te bring. Dit is egter presies wat mnr. Pieter van der Walt en sy seun, Tjaart, al die afgelope drie dekades doen. Pieter se liefde vir wild het reeds as kind in die jagveld begin. Hy onthou nog hoe hy met sy Hercules-dikwielfiets die stofpaaie van Sentrum, naby Thabazimbi, platgery en in sy agterkop aantekeninge gemaak het van plekke waar hy groot koedoespore gesien het. Sy eerste bok (’n koedoe) het hy in 1949 met ’n .22-Remington geskiet. Hy het steeds die sakboekie waarin hy elke liewe bok en dié se besonderhede sedertdien aangeteken het. “As ek…

Sewentien telersgenootskappe het hul beste bulle ingeskryf vir die gesogte kompetisie wat saamval metSA Stamboek se jaarlikse Elite-teeltsimposium, wat vir die sesde keer in Bloemfontein aangebied word. Die bulle is gemeet en geëvalueer ten opsigte van ekonomies belangrike eienskappe, soos groeivermoë en voeromsettingsdoeltreffendheid. Hulle is ook deur die onderskeie telersgenootskappe vir funksionele doeltreffendheid ondersoek. Die wenner word op 30 April op die Bloemskou aangekondig. Hier is die aanspraakmakers. DIE ONDERSTAANDE BULLE NEEM DEEL ROOI ANGUS JK150018. Eienaar: Dr. Johan Kahts. Die Angusstoetery Wenspan van dr. Johan Kahts word op die plaas Scotts Valley, Viljoenskroon, aangehou. Die beeste loop op natuurlike suurveld en aangeplante smutsvingerweiding. In die somer word tef vir winterweiding gesaai. Die boerdery maak ook smutsvingerhooi. Die beeste kry in die somer ’n fosfaatlek en in die winter ’n…

Akkuraatheid is die hoeksteen van die sukses van Booger Bonsmaras. Met ’n argitek, geöktrooieerde rekenmeester en ’n puik bestuurspan is hul rits toekennings geen verrassing nie. Nadat mnr. Cobus Schoeman, ’n argitek van Gauteng, 12 jaar gelede besluit het om ’n plaas naby Standerton te koop, moes hy ’n ekonomies haalbare boerdery-eenheid vestig terwyl die argitektuursaak steeds bedryf is. Om te verseker die boerdery presteer, het Cobus raad gevra by ’n mentor, mnr. Nico Pieterse van Syferfontein Bonsmaras naby Standerton. Nico tree steeds as mentor op. Cobus was van kleins af lief vir beeste en wou ’n Bonsmarastoetery op Kromdraai vestig, sê sy seun, Werner. Werner is ook aktief betrokke by die boerdery, terwyl hy in die week as geöktrooieerde rekenmeester by ’n groot rekenmeestersfirma werk. Hy probeer elke tweede…

Perde is al van kindsbeen af in Pieter (Dag-en-Nag) Loubser se bloed. As klein seuntjie moes hy die melkwa, getrek deur perde, dryf. Hy het ook sy eerste swart perde gekoop nog voor die Friesperdras erken was. Hy is in 1928 op die plaas Soetendal in Wellington gebore. Dit was harde jare gewees en hy was ’n armmanskind. As elfjarige moes hy soggens al 02:00 opstaan om sy pa se melkery aan die gang te hou. Wanneer hy praat van sy mentor, wyle Lambert Smith van die plaas Vondeling in die Agter-Paarl, haal hy sy sakdoek uit sy broeksak en vee die trane af. Lambert was soos sy tweede pa en het hom die fyner kunsies van koetsiervernuf geleer. Pieter het jare lank Lambert se Vlaamperdhingste in aksie bewonder, asook…

BESTUURSLEDE van die Oos-Kaapse kommunale wolkwekersverenigings het onlangs in Queenstown saamgetrek vir ’n twee dag lange kursus in basiese administrasie en boekhouding. Me. Patti Myburgh, die Nasionale Wolkwekersvereniging (NWKV) se bestuurder vir finansies en bestuur, het aan streeksvoorsitters, tesouriers en sekretarisse van die kommunale verenigings verduidelik dié soort kennis is ewe relevant vir hul besighede en hul persoonlike finansies, asook hul betrokkenheid by kerke en skole. Die kursus het klem gelê op die opstel van ’n begroting, die aanteken van maandelikse inkomste en uitgawes, asook die belangrikheid van ’n behoorlike liasseerstelsel om ’n geloofwaardige sakestruktuur te behou. Daar was ook praktiese sessies om dié elemente te toets en te oefen. Me. Bonita Francis, die maatskappysekretaris en woordvoerder, het ’n sessie oor algemene administrasie, die neem van notules vir vergaderings, asook…

DIE wildbedryf speel ’n belangrike rol in Suid-Afrika se ekonomie met ’n jaarlikse verdienste wat in 2014 reeds R122,7 miljard beloop het, het mnr. Ernst Janovsky, afgetrede hoof van Absa AgriBesigheid en tans verbonde aan die Janovsky-landgoed in Gauteng, op die Aldam-wildskool gesê. Die eerste wildskool in sy soort is by die Allemanskraaldam onder die vaandel van die Lewendehawe Registrerende Federasie (LRF) met Landbouweekblad as mediaborg gehou. Hy het gesê die inkomste uit wildboerdery bestaan uit R7,5 miljard uit jag, R10 miljard uit teling en wildverkope, R104 miljard uit wildtoerisme en R1,2 miljard uit vervaardigde wildprodukte. Vir ál hierdie inkomstebronne moet die wildboer groot beleggings in onder meer wild, huisvesting, ander infrastruktuur, toerusting en bemarking maak. Internasionale jagters sorg vir R1,3 miljard van die inkomste uit jag. Altesame 8 950…

TEKORTE IN DIE OORVLOED Die herfsreën kan kwalik mooier wees in die meeste van die somerreëngebiede. Op plekke sommer baie, en gereeld. In my wêreld in die Noordoos-Kaap loop die ou plaasdam op pad grootpad toe vir die eerste keer in byna tien jaar oor. Oral word die grondwater aangevul, en die aanry van water na die vee is iets van die verlede. Die wêreld lyk mooi, die beeste is vet en die prys hou darem nog (soort van). Wanneer ’n vriend kus se kant toe nie sy armmanslusern gebaal kan kry vanweë al die reën nie, tref dit my dat ek jare laas gehoor het dat ’n boer oor die nattigheid kla wanneer hy moet baal! Die alternatief is soveel erger, en die droogte lê nog vlak in die…

WEERLIG SLAAN MEER AS 60 MELKKOEIE DOOD Mnr. Rufus Dreyer van die plaas Grass Ridge by Oesterbaai in die Oos-Kaap het onlangs reuseskade gelei toe meer as 60 van sy melkkoeie deur weerlig doodgeslaan is. Die verlies aan melkinkomste alleen kan tot R800 000 beloop. JOHAN SCRIBANTE skryf: Dis nie ’n lekker gevoel nie. Dit voel soos dood in die familie met groot finansiële verlies. JAPIE NEL skryf: Baie sleg. Ek het self in 2017 130 melkkoeie en 120 -verse weens knopvelsiekte verloor. Dit vat aan jou siel. NIKKY SMITH skryf: Sjoe, vreeslik jammer vir daardie boere. Dit het al ’n paar keer met ons gebeur. Baie erg. HILDA OOSTHUIZEN skryf: Jammer om te hoor, Rufus. Dis nooit lekker om jou diere só te verloor nie. STACEY POTGIETER skryf: Ai…

VOORGESTELDE wysigings aan die Wet op Swart Ekonomiese Bemagtiging (Wet 53 van 2003, die SEB-wet) kan op die ou end tot voordeel wees van werkskepping in Suid-Afrika én in die landbou. In wat as ’n verrassende stap beskryf word, is die voorgestelde veranderinge bekend gemaak slegs weke nadat pres. Cyril Ramaphosa die Jeugindiensnemingsdiens (Y.E.S) tydens sy staatsrede bekend gemaak het. Die veranderinge lê spesifiek klem op kode 000 (wat klem lê op die algemene beginsels en die generiese telkaart) en kode 300 (wat klem lê op vaardigheidsontwikkeling) daarvan. Die wysigings is op 29 Maart vanjaar in die Staatskoerant afgekondig, met ’n tydperk van 60 dae vir kommentaar. “Die tydperk vir kommentaar sluit dus einde Mei,” sê mnr. Melcus Nel, direkteur van die Signa-groep. Nel is ’n kenner van strategie en…

KOMMER heers dat ’n plantplaag wat sedert einde verlede jaar ’n spoor van verwoesting in parke en private tuine in George aan die Tuinroete laat, kan oorspoel na die Suid-Kaap se vrugteboorde. Tientalle bome het sedert einde verlede jaar in George begin siek lyk en gevrek. “Dit het gelyk of iemand die bome met ’n haelgeweer skiet,” vertel mnr. Braam du Preez, ’n bosboukonsultant en deeltydse dosent in brandbestuur. Hy het die vrektes begin ondersoek nadat ’n inwoner, me. Johanna Vermeulen, sy hulp ingeroep het toe sy opgemerk het iets skort met die bome in haar voorstad. “Johanna het vermoed dis goggas wat die bome beskadig,” sê hy. Hy het in Januarie monsters van die beskadigde bome geneem en toe in Februarie na Pretoria gereis om dit met kundiges by…

NADAT die internasionale koringprys sedert 13 Februarie deur twee bepalende internasionale prysvlakke beweeg het, het die koringtarief regtens met R422,59 /ton gedaal. Die eerste tariefverandering het op 13 Februarie ingeskop. Dit moes toe met R322,33/ton daal tot R394,85/ton. Dié tariefvlak is egter eers op 6 April afgekondig en is die een wat nou geld. ’n Verandering in die invoertarief het op 20 Maart wéér ingeskop, wat die tarief met ’n verdere R100,26/ton sal laat daal tot R293,74/ton. Dit sal die laagste vlak sedert Maart 2015 wees, toe dit R157/ton beloop het. Dit is nie bekend wanneer dié tarief afgekondig gaan word nie. Die veranderlike koringtarief stel ’n “vloerprys” daar vir koringboere as wêreldpryse tot vlakke daal waar dit vir plaaslike boere ongunstig is om koring te verbou. Sodra die prys…

DIE voedselbemarker Libstar wil ná ’n string verkrygings die afgelope paar jaar nou ’n verdere R1,5 miljard insamel deur op die JSE te noteer. “Opbrengste uit dié aanbod sal gebruik word om ’n deel van Lib-star se derdepartyskuld af te betaal en sodoende meer vloeibaarheid skep om sy groeistrategie na te streef,” sê die onderneming in sy aankondiging van die notering op die JSE-nuusdiens. Libstar het oor die afgelope paar jaar etlike suksesvolle kosmaatskappye met gevestigde verhoudings op die mark oorgekoop. Onder hulle tel Finlar, wat al sedert 1994 vleis en hoender aan McDonald’s verskaf, en drie groot verskaffers aan Woolworths, naamlik Ambassador Foods, Amaro Foods en Rialto Foods. Verlede jaar het hy die meerderheidsaandeel in die Wes-Kaapse melkery Sonnendal bekom, asook die rooibosteeverpakker en -uitvoerder Khoisan Tea. AANDEELHOUDING Die…

BOERE móét hul staatsveeartse in kennis stel wanneer daar dieresiektes en vrektes plaasvind wat hulle vermoed weens snotsiekte, of enige ander aanmeldbare siekte is, sê dr. Pieter Vervoort, voorsitter van die Nasionale Dieregesondheidsforum. Hy sê hoewel snotsiekte nie meer ’n beheerde siekte is nie, is dit op die direktoraat van dieregesondheid se lys van aanmeldbare siektes. Dit is dus ’n vereiste dat boere uitbrekings by hul staat veeartse aanmeld. Prof. Moritz van Vuuren is emeritus-professor in virologie in die departement subtropiese siektes aan die Universiteit van Pretoria se fakulteit veeartsenykunde. Hy het vroeër op ’n snotsiekte-inligtingsdag gesê boere moenie moedeloos raak en dink die staat het nie erns met die siekte nie. Van Vuuren sê die direktoraat se lys van aanmeldbare siektes is juis daar sodat die staat sy vinger…

Die groot probleem wat die varkbedryf tans ervaar met ’n skerp daling in die vraag na varkvleis en pryse wat nog skerper gedaal het, illustreer net weer die risiko’s wat ’n voedselveiligheidsvoorval inhou vir almal wat in die aanbodketting betrokke is. Daarom word daar gereeld gesê dat daar baie meer aandag gegee moet word aan samewerking in die hele voedselketting, veral wat die ketting vir ’n spesifieke handelsmerk betref, want almal kan verloor. Die voorval by Enterprise (’n filiaal van Tiger Brands) het die maatskappy groot geldelike verliese gekos. Die skade wat aan die handelsmerk aangerig is, is egter groter. Die verliese vir die varkvleisprodusente beloop ook miljoene rand per week. Dit is welbekend dat daar maatskappye is waarvan die waardasie van die handelsmerk op die balansstaat groter is as…

Raaigras (Lolium-soorte) is waardevolle weiding vir veeen melkproduksiestelsels. Die raaigrasgroep skep terselfdertyd ernstige onkruidprobleme in die meeste gewasproduksiestelsels van veral die Suid- en Wes-Kaap. Die raaigrasgroep bestaan uit vier Lolium-soorte en natuurlike kruisings van dié soorte, naamlik: Lolium multiflorum (Italiaanse of eenjarige raaigras), L. rigidum (eenjarige raaigras of Switserse raaigras), L. temulentum (drabok) en L. perenne (meerjarige raaigras). Mettertyd het die soorte raaigras só vrylik met mekaar gekruis dat daar moeilik spesifieke soorte onderskei kan word waar dit as onkruid voorkom. Dus word die raaigrasgroep soms net as Lolium spp. beskryf. Volgens dr. Wayne Truter, weidingkundige aan die Universiteit van Pretoria, is raaigras om vele redes waardevol. Dit is die algemeenste eenjarige aangeplante weiding vir die melkbedryf in gematigde streke. Boonop is dit die smaaklikste en voedsaamste gras in veeproduksiestelsels.…

Beesboerdery is die deurlopende opweeg van uitgawes teenoor inkomste om die beste wins te behaal. Vir mnr. Derick Orsmond, ’n siviele ingenieur van Pretoria, is die somme wat ’n beesboerdery laat klop, tweede natuur. “Op grond van my beroep as direkteur van ’n siviele konstruksiefirma, weeg ek alle aspekte teen mekaar op, veral waar die rantsoen daardie ekstra paar kilogram verskil gaan maak en dit ekonomies geregverdig kan word.” Derick se stoetery, die Drakensbergerstoetery Infracor, se beeste wei op die plaas Nooitgedacht in die omgewing van Carolina op die rand van die plato. Dit is harde weidingwêreld waar ’n hoë reënval, met minder hitte-eenhede, ’n natuurlike suurveld gee wat slegs sowat vier maande van die jaar optimale voeding lewer. “Ons moet dus ons diere met byvoeding help om in die…

WARM WATER GASGEISER SONDER SUKKEL R5 555 Die dae van hope vuurhoutjies wat agter ’n jaghut by die gasgeiser lê en getuig van elke naweek van die jagseisoen se gesukkel om warm stortwater te kry, is verby. Die Constant Temperature Gas Geyser van Delta Gas gebruik twee D-tipe flitsbatterye om self die gasklep oop te draai en die brander aan te steek as die warmwaterkraan oopgedraai word. Twee alkaliese batterye hou 230 dae voor dit vervang moet word, so geen elektriese aansluiting is nodig nie. Die geiser het ’n proporsionele tweerigtingklep wat die gastoevoer reguleer om saam met die watervloei te werk. Die watertemperatuur sal dus selfs teen ’n vloei so laag as vyf liter per minuut konstant bly waar die gebruiker dit vooraf gestel het. Dié stelsel sorg ook…

DEXTER 1 Senior en grootkampioenbul, Major. Eienaar: Mnr. Ockie Barnard (regs, sel 082 802 8203), ORB-Dexters, Bloemfontein. Hanteerder: Mnr. Diekie Wettels. 2 Senior en grootkampioenkoei, Sandy. Eienaar: Mev. Wilma du Preez (links, sel 060 337 9284), Onyx-Dexters, Bloemfontein. In die middel is haar dogter, Ielse, en regs is mnr. Jakoos van Niekerk, die hanteerder. 3 Kampioenvers van die skou, kleuterkampioen en reserwegrootkampioenkoei, Mega. Eienaar: Mnr. Coen van Tonder (sel 082 571 2818), Doranco-Dexters, Bloemfontein. Vertoner: Mev. Corrie Smit. HEREFORD 4 Senior en grootkampioenbul, Jorghi. Eienaar: Mnr. Douglas Pope (sel 071 868 0310), Success, Boshof. Hanteerder: Mnr. Hendrik Seretsi. ANGUS 5 Junior en grootkampioenbul, asook die opperste kampioenbul van die skou, RCM 15-19. Eienaars: Mnre. Gert en RC Malherbe (sel 084 851 8262), Roechama-Angus, Hertzogville. Hanteerder: Mnr. Ben Lefu. 6 Junior…

CALEDON Rouxwil se geelstert in deegdoppies Tussen Caledon en Villiersdorp boer Thys en O’nel Roux op Rouxwil. O’nel se luukse gastehuis, Rouxwil Country House, lok jaarliks talle internasionale gaste na dié mooi deel van die Overberg. Die Rouxs is lief vir mense, goeie kos en wyn. Hulle bederf hul gaste graag met egte Overbergse boerekos. Dit is dikwels iets wat hulle nie sommer op enige restaurantspyskaart sal aantref nie, soos hierdie smaaklike geelstertgereg. ■ 1 geelstert van 2-3 kg, gevlek vir braai ■ Sout, vars gemaalde swartpeper en knoffelsout ■ 100 g botter ■ 3-4 knoffelhuisies, fyn gekap ■ Sap van 2 suurlemoene ■ Skeutjie witwyn Deeg ■ 500 ml koekmeel ■ 150 g koue botter, in blokkies gesny ■ 125 ml melk Vulsel ■ 45 ml botter ■ 250…

Daar is is stellig stellig min min woorde woorde in in Afri Afrikaans wat ’n wyer, meer omvattende betekenis het as die woord “boer”. Vir sommige bring dit ’n gevoel van trots om te kan sê: “Ek is ’n boer.” Vir ander is dit ’n skelwoord as daar gesê word: “Ag, man . . . daardie ou is maar net ’n boer!” Daar is inderdaad baie soorte boere. Dink maar aan voorbeelde, soos knapsakboere, maplotter-boere, gedwonge tradisie-boere, naweekboere, speelboere, vakansieboere en nog meer. Dit beantwoord nog nie ons vraag nie. Wanneer kan iemand sê: “Ek is ’n boer”? Is iemand wat ’n plaas besit en van die inkomste van die plaas leef en daar woon, ’n boer? Ja, hy kan ’n boer wees, maar ook nie noodwendig nie. Hy kan…

Mnr. Fanie Dippenaar van Carnarvon is die nuwe voorsitter van die Noord-Kaapse tak van die Nasionale Wolkwekersvereniging (NWKV). Hy het in sy openingsrede op die jaarvergadering verwys na kritieke droogtetoestande in groot dele van die Noord-Kaap die afgelope drie jaar. Hy sê dit is egter verblydend om te sien dat talle jong boere belangstelling toon in die NWKV se projekte en streeksbyeenkomste bywoon. Hy het Noord-Kaapse wolboere se aandag opnuut daarop gevestig dat lede die volle steun van die NWKV se produsentediens ten opsigte van ekonomiese ontledings, kursusse en die nuwe reproduksie-opleidingsprogram geniet.…

BOERE wat die wildbedryf wil be-tree, moenie net na die glans kyk nie, maar moet só boer dat hulle geld daaruit maak, het mnr. Japie Grobler, voorsitter van Agri Securitas en die Eenheidsforum vir die Landbou (Asuf), op die Aldamwildskool by Ventersburg gesê. “Sodra die wild op die plaas is, moet die boer dit kan laat jag of wildsvleis verkoop, of albei. Moenie net na die blink sy van wildboerdery kyk nie. Kleurvariante het vir ’n aantal jare baie hoë pryse behaal. Gevolglik het boere intensief daarmee geboer om getalle te vermeerder. In 2012 het hierdie soorte net 1% van alle wild uitgemaak, maar twee jaar later het dit vir 16% van wildboerdery se omset gesorg. Moenie die wildbedryf sonder die nodige inligting en huiswerk betree nie. “Besef wat die…

Met die produksie van wintergraan wat voor die deur lê, word ’n neiging in die Wes-Kaap duideliker om voergewasse, kanola en gars aan te plant ten koste van koring om die winsgewendheid van veeproduksie in dié streek te verseker. Die landbou-afdeling van Absa berig Wes-Kaapse veeboere is in ’n oorlewingstryd gewikkel om hul beeste te voer weens die hoër mielieprys in daardie provinsie. Dit kos van R400-R500 per ton méér as in die binneland. Dié hoë prys word veroorsaak deur die hoë koste om mielies uit die binneland te vervoer en omdat die vragmotors leeg van die kusstreke af terugkeer. Sorghum as ’n voerbron word volgens die Oesskattingskomitee steeds nie in die Wes- en die Noord-Kaap verbou nie. Die grootste produksie van sorghum is ingevolge die tweede oppervlakteskatting van die…

Die hoë kapitaaluitleg en talle hindernisse ten opsigte van marktoegang het die opgewondenheid wat ’n paar jaar gelede oor vertikale, binnenshuise boerderye bestaan het, uitgedoof. Volgens mnr. Willem Kamstra, mede-eienaar van Green Grow Up, is ’n vertikale boerdery gedoem tot mislukking as die boerdery nie ’n spesifieke mark vir produkte teen ’n aanvaarbare inkomste het nie. “Green Grow Up het aanvanklik begin met twee doelwitte voor oë. Eerstens wou ons boerderyeenhede aan boere verkoop en tweedens wou ons self produkte lewer. Weens die hindernisse om kleinhandelaars en kettingwinkels te oortuig om kontrakte met boere te sluit, was daardie sakemodel nie suksesvol nie. “Green Grow Up is nou op die vooraand daarvan om ’n projek van stapel te stuur waar ons die waardeketting aansienlik verkort en die boer regstreeks met die…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in Mpumalanga, die Noord-Kaap en Noordwes vanaf verlede Februarie tot Januarie vanjaar. In Mpumalanga was daar ’n dalende neiging in drie van die ses distrikte. Altesame 396 transaksies het 85 881  ha teen R2,168 miljard behels. Daarvan was 96 (24%) ooreenkomste van kleur, wat 26  596 ha (31%) teen R633  miljoen behels het. Die meeste transaksies (32%) was vir grond van minder as 50 ha. In die Noord-Kaap is 310 transaksies in 21 distrikte beklink. Dit het 829 084 ha teen R2,658 miljard behels. Daarvan was 33 transaksies van kleur (11%), wat 166 180 ha (20%) teen R522  miljoen (19,6% van die algehele waarde) verteenwoordig. Altesame 70% van die transaksies was vir grond van meer…

Die mees onlangse veiling van Karakoelpelse in Kopenhagen, Denemarke, was uit ’n Namibiese oogpunt baie suksesvol. Goeie pryse is behaal. Dit behels ’n goeie verdienste vir die land waar die Swakarabedryf onlangs sy 110de bestaansjaar gevier het. Volgens die Namibiese landbou-unie is 100% van die 41 809 pelse wat aangebied is, verkoop. Die prys het gemiddeld R476,38 per pels beloop. Dit is net 4,1% laer as die gemiddelde prys wat op die vorige veiling verlede September in Kopenhagen gehou is. Die hoogste pryse vir die beste lotte swart pelse is deur Konstantinou Furs in Griekeland betaal. Pelskopers van England het die meeste pelse gekoop, gevolg deur Griekeland. Die voorste Namibiese pelspro dusent was die Karasberg- Karakoelstoetery wat gemiddeld R879 per pels ontvang het. Mnr. L.J. Kotzé het die beste onder…

BOEREDAE 19 APRIL: Charolais-boeredag. Fairbridge-plaas, Maclear. Delwyn Roberts, sel 078 835 7321. 21 APRIL: Opedag van Matatana Ngunis. Die plaas Mtonjaneni tussen Melmoth en Ulundi. Alle Ngunitelers, belangstellendes en KZN Nguni-klublede welkom. Nico Harris, sel 082 773 4545 . 5 MEI: Swartlandse Veteraan-trekker-en-enjinklub se saaidag (afhangend van weer). Bredasdorp. Hennie Richter. E-pos: sekr.wk@telkomsa.net 8 MEI: NWKV-boeredag. Tema: “Stockmen” en tegnologie in een kraal. ORV Prieska. Marna Combrinck, tel. 053 353 1979, 087 195 0781. E-pos : kred@orv.co.za 9 MEI: Winton-boerevereniging se boeredag, aangebied deur Langs Ver Paaie Drakensbergers. Spreekbeurte: Die ekonomie van beesboerdery, kruisteling en veldbestuur. Hommeltuig-demonstrasie. Sel 083 276 1304. 25-26 MEI: Swartlandse Veteraan-trekker-en-enjinklub se ploegdag. Swartland. Hennie Richter. E-pos: sekr.wk@telkomsa.net 26 MEI: Swartlandse Veteraan-trekker-en-enjinklub se hersteldag. Bredasdorp. Hennie Richter. E-pos: sekr.wk@telkomsa.net 14 JUNIE: Vleisbeesgenomikaboeredag. Irene. E-pos: admin@wagyu-sa.co.za 4…