Indholdsfortegnelse for 22-Jun-18 i Landbouweekblad

Die gemeenskapsregte-organisasie Tshintsha Amakhaya wys in ’n ope brief aan pres. Cyril Ramaphosa daarop dat daar tans 1 127 hangende uitsettingsake in die Drakenstein-munisipaliteit is, ondanks sy onderneming in 2014 dat alle plaasuitsettings beëindig sal word. In 2015 sou ’n verdere gesprek plaasvind om “konkrete oplossings” vir die landbou se probleme te soek. Volgens hersienings van die Wet op die Uitbreiding van Verblyfsekerheid (Esta), sowel as groot ondersoeke en resolusies uit talle nasionale berade, is die grootste mislukking van Esta in die afdwinging van die riglyne oor uitsetting en die reaksie op onwettige uitsettings. Verder is daar omtrent geen poging aangewend om doelgerig die meganismes in artikel 4 van Esta te gebruik wat daarop gemik is om die regte van bewoners te verbeter tot volle eienaarskap deur aan hulle grond…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Bemesting: Hou jou oog op die winsbal ■ Plaagbestryding: die groot vraagstukke ■ Ontsouting (nog) nie ’n plan vir alle besproeiingsbehoeftes ■ Benutting verbeter viervoudig met ultrahoëdrukbeweiding ■ Bestuur rolblaar en rek wingerd se leeftyd ■ Melk sonder grense ■ Beste boereplanne op Nampo GESIN ■ Wat eet ons vanaand? GRAAN Twee aktuele kwessies word deurtrap: plaagbeheer en oorbemesting. Sonder ’n doeltreffende plaagbestrydingstrategie kan 50-80% van die wêreld se oeste in die slag bly. Boere moet hulle egter staal vir skerp stygings in die prys van landbouchemikalieë. ’n Kenner spoel ook mond uit oor oorbemesting.…

MNR. HANS BESTER van Vrede, wat saam met sy dogters, Hanri, Daleen en Molly, die eienaars van die Braunviehbul is wat in 2017 as Landbouweekblad, Zoetis en Breedplan se Suider-Afrikaanse Teelbul van die Jaar aangewys is. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek en my vrou, Marina, het drie dogters — dr. Hanri Bester-Cloete en dr. Daleen Roos, wat vennote in ’n veeartspraktyk op Vrede WAT IS VIR JOU DIE LEKKERSTE VAN BOERDERY? Om resultate te sien van toegewydheid en harde werk en om opgewonde oor die volgende seisoen te wees!…

BLY kalm en wag vir uitsluitsel van die polisie. Dít was die reaksie van die Suid-Afrikaanse Vuurwapeneienaarsvereniging (Saga) op die Grondwethof se eenparige beslissing op 7 Junie dat die sowat 300 000 Suid-Afrikaners wat nie hul vuurwapenlisensies betyds hernu het nie, tegnies onwettig in besit van hul vuurwapens is. In die uitspraak deur regter Johan Froneman is bevind artikel 24 en artikel 28 van die Wet op die Beheer van Vuurwapens (Wet 60 van 2000) is nie ongrondwetlik nie. Die Noord-Gautengse Hooggeregshof het die SA Jagters- en Wildbewaringsvereniging (SA Jagters) verlede jaar gelyk gegee dat dié artikels irrasioneel en vaag is, en dit ongrondwetlik verklaar. Die Grondwethof het dié beslissing van die Hooggeregshof ter syde gestel. Volgens die betrokke artikels moet vuurwapeneienaars wie se lisensies verval het, dit by die…

DELE van die Swartland het tot dusver aansienlik meer reën gekry as in die ooreenstemmende tyd verlede jaar. Mnr. André Kirsten van die Kirsten-boerdery by Darling sê hy het 90 mm reën in Mei gekry en tot dusver 60 mm in Junie. Hy sê die kanola het bietjie ongelyk opgekom, maar meen dit sal verbeter. Volgens hom begin sy damme ook water kry en het hy selfs ’n bietjie medics en opslag vir sy skape. “Maar die droogte is nog nie gebreek nie.” Die koring en kanola lyk vanjaar aansienlik beter waar hy boer, sê mnr. John Slabber van die plaas Skilpadvlei, Moorreesburg. “Die reën het mooi gekom. Ons het 44 mm in Mei gekry teenoor verlede jaar se 3 mm. Die reën is vanjaar ook betyds. Verlede jaar het…

D ie landbou het in die eerste kwartaal van vanjaar met 24,2% gekrimp teenoor die vorige kwartaal. Dit kom nadat die sektor se goeie vertoning verlede jaar ’n groot bydrae gelewer het om die Suid-Afrikaanse ekonomie aan die gang te hou. Die rand het ’n impak op alle uitvoerbedrywe gehad, sowel as op bedrywe wat met invoer moet meeding, soos braaihoenders en eiers. Die rand se gemiddelde waarde was in die eerste kwartaal van verlede jaar R13,24 teenoor die VSA$, vergeleke met R11,96 in die eerste kwartaal van vanjaar. Die rand was dus op ’n kwartaallikse grondslag meer as 14% sterker as ’n jaar gelede. Die onderstaande bedrywe maak 75% van die landbou se bruto produksiewaarde uit. Hier volg ’n kort oorsig oor hoe dié bedrywe se produksiewaarde in die…

Regoor die wêreld eet mense meer waatlemoen. Dié neiging is veral te danke aan gerieflike, kleiner waatlemoene wat een mens op sy of haar eie kan eet en fermer vrugte wat geskik is om opgesny te word voor dit op winkelrakke beland. “Waatlemoenverbruik styg regoor die wêreld en word steeds oorheers deur vrugte wat pitte bevat. Verbruikers in veral drie lande — Australië, Israel en Amerika — verkies egter pitlose kultivars. Dieselfde geld die supermarkte in Wes-Europa,” het mnr. Moti Shmueli van Origene Seeds tydens Agritech in Tel Aviv, Israel, aan Landbouweekblad gesê. Volgens hom is een van die grootste ontwikkelings in die waatlemoenbedryf piepklein waatlemoene, wat as “persoonlike waatlemoene” bemark word omdat iemand dit op sy of haar eie kan geniet. “’Persoonlike waatlemoene’, wat 1 kg tot 3 kg…

Plantreste met ’n koolstof-tot-stikstofverhouding van groter as 24:1 is die ideale voedingstof vir grondmikrobes. Hulle ontbind gewoonlik stadiger, en dié met ’n kleiner verhouding ontbind vinniger. Die bestuur van hierdie verhouding bepaal die beskikbaarheid van stikstof in jou grond vir plantopname, asook hoe dik die deklaag bly wat jou grond beskerm. Tipiese C:Nverhoudings is: ■ Rogstrooi — 82:1. ■ Koringstrooi — 80:1. ■ Hawerreste — 70:1. ■ Mieliereste — 57:1. ■ Rog-dekgewas (blomstadium) — 37:1. ■ Ertestrooi — 29:1. ■ Rog-dekgewas (vegetatiewe stadium) — 26:1. ■ Uitgegroeide lusernhooi — 25:1. ■ Hooi van ’n peulgewas — 17:1. ■ Beesmis — 17:1. ■ Jong lusernhooi — 13:1. ■ Wieke as ’n dekgewas — 11:1. ■ Grond-mikrobes — gemiddeld 8:1.BRON: SOILS.USDA.GOV/SQI.…

Dit was ’n triomf soos min toe die aankondiging op verlede jaar se Aldam-veeskool gemaak is dat Witbek Salute HB15/011 Landbouweekblad, Zoetis en Breedplan se Suider-Afrikaanse Teelbul van die Jaar vir 2017 is. Sy mede-eienaar, mnr. Hans Bester, en sy vrou, Marina, boer op die plaas Sussiesdeel, Vrede. Hulle het drie dogters – drr. Hanri Bester-Cloete en Daleen Roos, wat vennote in ’n veeartspraktyk op Vrede is, en Molly, wat in haar finale jaar as veeartsenystudent aan die Universiteit van Pretoria is. Die sussies besit saam met hul pa die Witbek-Braunviehstoetery, wat die bul geteel het. Witbek Salute het as die wenner van die Breedplan-klas op verlede jaar se Vryburgskou na die eindronde op die Aldam-Veeskool deurgedring. Dié jong bul het op 14 Februarie vanjaar drie jaar oud geword. GOEIE…

Die sapmark is ’n regte wipwarit. “Nes hy bo is, kom hy met ’n massiewe spoed weer af en tref die grond.” Só het mnr. Wiehahn Victor, uitvoerende hoof van die Koejawelprodusentevereniging, onlangs die sapmark, waar sowat 75% van die land se koejawels eindig, beskryf. In ’n goeie jaar kan ’n ton sapkoejawels tot R3 000 werd wees, net sodat die prys die volgende jaar val tot R1 200 per ton. Mnr. Poena Malherbe, voorsitter van dié vereniging, sê die sappryse het teen die einde van die vorige seisoen begin daal, maar die lae pryse het boere vanjaar “met ’n skok getref”. “Die pryse van sapgraad-koejawels het met meer as 50% gedaal teenoor verlede jaar. Dit plaas boere onder druk om te oorleef omdat sap so ’n groot deel van…

“My oupa het my geleer ’n boer se voete is die beste kunsmis.” Dít is een van die redes waarom mnr. Eddie (Kwagga) Boucher, die wingerdboukundige van Ataraxia Wyne, elke dag deur ’n deel van die wingerde stap. Hy het die wynbedryf vyf jaar gelede betree nadat hy tien jaar lank met mielies op hul familieplaas Langkuil in die distrik Koppies in die Vrystaat geboer het. Kwagga het nege jaar lank deeltyds provinsiale en klubrugby gespeel. Rugby was op die ou end die rede vir sy skuif van die mielieland na die wingerd. Hy het in 2010 ’n kontrak by die Boland Kavaliers gekry en besluit om hom in die Wes-Kaap te vestig. Voor hy verlede jaar by die span van Ataraxia aangesluit het, was hy die meganiese bestuurder van…

DIEREVOEDING ULRICH MÜLLER HIASINTE AS VOER VIR BEESTE Ek woon in die distrik Hartbeespoortdam. Hiasinte is ’n epidemie en in groot maat beskikbaar. Ek het 25 speenkalwers. In watter mate kan ek hiasinte as voer gebruik? Ek wil dit uitdroog en maal. Ek woon self langs die Hartbeespoortdam en sien daagliks, met groot teleurstelling, hoe die dam deur die hiasinte oorgeneem word. Dit sou wonderlik wees as ’n veevoer van goeie gehalte uit die hiasinte vervaardig kon word, maar ongelukkig is dit nie die geval nie. Ek het gaan oplees en kortliks die volgende gevind: ■ Die droëmateriaalinhoud van vars hiasinte is laag (<10%). Gevolglik moet groot hoeveelhede gevoer word vir ’n klein droëmateriaalinname. Andersins moet die vars hiasinte gedroog word, wat te duur sal wees. ■ Hiasinte is onsmaaklik…

In die melkbedryf is tegnologie wat help met melkaantekeninge, hittewaarneming en allerlei produksiesyfers die afgelope dekade of wat ’n gewilde opsie vir boere wat groot kuddes het en presisieboerdery wil toepas. Op Wolvenfontein buite Lichtenburg bedryf mnr. Johan Strydom ’n melkery. Hy gebruik die Nederlandse melkerybestuurprogram CowManager. Dit vergemaklik die bestuur van sy kudde en melkproduksie – ’n waardevolle voordeel as hy aan ’n melkkontrak gebonde is. Die melkkudde bestaan gewoonlik uit 450 tot 500 koeie. Na gelang van die seisoen lewer die kudde 13 000 liter tot 13 500 liter melk per dag. Die topgroep se stalgemiddelde staan tans op sowat 43 liter melk per dag per koei, terwyl die totale melkkudde se stalgemiddelde sowat 30 liter melk is. DATA EN KOSTE Beter bestuur wat op data staatmaak, gee…

Fluweelpoeding Hierdie heerlikheid het my ouma Minnie baie Sondagmiddae in die winter vir ons gemaak. My pa, oom en tannies het daarmee grootgeword en hulle het dit “beeskwaspoeding” genoem. Waar die snaakse naam vir fluweelpoeding (in Engels Queen of puddings) vandaan kom, kan hulle nie onthou nie, net dat Ouma soms “padda-ogies” in die melkpap gegooi het. ■ 125 ml suiker ■ 3 ml sout ■ 180 ml koekmeelblom ■ 1 liter melk ■ 4 ekstragroot eiers, geskei ■ 60 ml botter ■ 5 ml vanieljegeursel ■ 100 ml appelkooskonfyt ■ 100 ml strooisuiker Voorverhit die oond tot 160 °C. Meng die suiker, sout en meel saam. Voeg die helfte van die melk by die droë mengsel en roer tot ’n gladde pasta. Verhit die res van die melk tot…

Hoewel trekkerverkope van 501 eenhede in Mei net vier eenhede meer is as die 497 eenhede wat verlede Mei verkoop is, lyk verkope vir die eerste vyf maande beter as in die ooreenstemmende tydperk verlede jaar. Daar is 11% meer trekkers tot Mei vanjaar verkoop. Die volgehoue hoë vlak van trekkerverkope dui daarop dat die mark optimisties bly, sê mnr. Lucas Groenewald, voorsitter van die Suid-Afrikaanse Landboumasjinerie-assosiasie (Salma). Hy wys ook daarop dat pryse vir toerusting redelik stabiel gebly het oor die afgelope paar maande ten spyte van die wisselvallige waarde van die rand. “Dié faktore dra by tot ‘n volgehoue kopersmark,” sê Groenewald in sy maandelikse verslag oor werktuigverkope. Hy sê hoewel die mielie-oes teen Mei volstoom begin het, is die seisoen effens later as gewoonlik. Met die hoër…

4 Daar is in Mei vier meer trekkers verkoop as in Mei verlede jaar. Vanaf Januarie tot Mei is 11% meer trekkers as die eerste vyf maande van 2017 verkoop. In dieselfde tyd is 16 stropers verkoop, 8 minder as verlede jaar se 24 eenhede – dus sowat 11% laer. “Die volgehoue hoë vlak van trekkerverkope dui daarop dat sentiment in die mark goed bly. Pryse vir toerusting het redelik stabiel gebly die afgelope paar maande,” sê die SA Landboumasjinerieassosiasie in ’n verklaring. 75% Die vraag na verwerkte vleis het met 75% gedaal en dié na koue snitte varkvleis met 50% weens die listeriose-krisis, volgens voorlopige navorsing deur die Departement van Handel en Nywerheid. Die winsverliese word op sowat 40% geraam. Sedert Januarie 2017 is minstens 208 mense dood weens…

‘Vir drie maande was jou voerrekening darem meer onder beheer, maar die R127 miljoen het nie die droogte beëindig nie.’ MNR. WILLEM SYMINGTON, boer van Williston, oor droogtehulp danksy die rampdroogteverklaring. Bl. 17 ‘Die enigste mense wat uit kleinskaalse boerderye geld maak, is die mense wat boeke daaroor skryf.’ DR. THEO DE JAGER, voorsitter van die Wêreldboereorganisasie, oor die belangrikheid van ’n winsmotief in boerderye. Bl. 18 ‘Ons het nog nie die formule gevind om waarlik met die Regering gesprek te voer nie.’ MNR. MARTHINUS STANDER van die SA Pluimveevereniging, oor die bedryf se moeilike verhouding met die Regering. Bl. 21 ‘Die bedryf is in groot afwagting oor die winter-modes in China. Ons hoop en vertrou dat die klem op natuurlike vesels sal bly.’ MNR. HEINRICH VICTOR, bestuurder van natuurlike…

BOERE moet hulself verskans teen moontlike stygings in die pryse van produksiemiddele en voorsiening maak vir ander dinge wat hul begrotings kan raak. Mnr. Dawie Maree, hoof van inligting en bemarking by FNB Landbou, sê die groot styging in die brandstofprys gaan veral ’n groot invloed op die graanbedryf –’n groot verbruiker van diesel – hê. “Benewens die regstreekse nadelige invloed op produksiekoste, is daar natuurlik die onregstreekse invloed op die vervoerkoste van produksiemiddele na die plaas en produkte na markte. “Ek raai boere aan om aan die begin van die produksietyd hul dieselkoste te verskans, hetsy om vooraf diesel te bestel – maar dan loop die boer die risiko dat die prys kan daal – of om afgeleide instrumente te koop om pryse te verskans.” Maree sê sulke moontlikhede…

1 KENIA| Klopjagte moet makadamiabedryf beskerm Keniaanse makadamiaboere het verlede jaar nagenoeg $6,7 miljoen aan uitvoer-inkomste verloor weens neute wat te vroeg geoes is om aan die groot vraag te voldoen. Die land se landbou-en-voedselowerheid wil nou klopjagte op makadamiaplase uitvoer om ontslae te raak van die middelmanne wat die vroeë oes van die neute aanmoedig. Dit kan boere tot 10% van hul verdienste kos. Neutboere sal na verwagting vanjaar $69 miljoen meer verdien as verlede jaar danksy marktoegang in Amerika wat sedertdien bewerkstellig is. Die Keniaanse regering wil ook beleggings in waardetoevoeging in die makadamiabedryf aanmoedig, maar voortgesette smokkelhandel in die neute kan ’n stokkie daarvoor steek. — Farmers Review Africa 2 ZIMBABWE| Goue jaar vir tabakboere Tabakboere in Zimbabwe het altesaam $515,1 miljoen verdien uit ’n tabakoes van…

PLANNE van die Regering oor die onteiening van grond sonder vergoeding sal waarskynlik nie uiteindelik op géén vergoeding uitloop nie. “Die volgende ses maande is egter van kritieke belang – dit is ons tyd om bydraes te lewer en daar gaan waarskynlik baie mededinging tussen politieke partye wees omdat elkeen verskillende aspirasies het.” So sê mnr. Theo Boshoff, bestuurder van regsintelligensie van die landbousakekamer Agbiz, wat op die Wes-Kaapse RPO-jaarvergadering oor dié landbou-brandpunt gepraat het. Artikel 25 van die Grondwet sê daar is geen “reg” op eiendom nie. “Dit sê bloot ’n beperking op jou eiendomsreg moet volgens die wet plaasvind en mag nie arbitrêr wees nie. Dit gee wél ingrypende magte aan die staat en wesenlike afwykings van die markwaarde van eiendom is moontlik.” Die ANC maak dit duidelik…

Die groot debat oor grondhervorming omvat baie meer aspekte as om bloot die rasseverdeling van grondbesit te hervorm en “grondlose” mense toegang tot hul eie grond (nie stamgrond of staatsgrond nie) te gee. Dit raak ook ál duideliker dat stamgrond, grond in staatsbesit en veral grond wat grens aan stedelike gebiede die groter kwessies is. Dan is daar ook die druk om groter getalle nuwe, swart kommersiële boere te vestig. Ek het in my vorige rubriek (“Landbou vereis samehangende beleid”, LBW, 15 Junie) gewys op die tekortkoming dat geen gesprek gevoer word oor die noodsaaklikheid van hervorming in landboubeleid nie. Volgens dié beleid word beoog om boere met boerderye van verskillende groottes suksesvol in die toekoms te probeer vestig. Ek het gewys op die elemente waaraan só ’n hersiene en…

Onteiening vind reeds sonder vergoeding plaas in gebiede waar minerale ontgin word. Dit word moontlik gemaak deur die Wet op die Ontwikkeling van Mineraal- en Petroleumhulpbronne (MPRDA), sê dr. Aninka Claassens, hoof van die navorsingsentrum vir grond en verantwoordbaarheid aan die Universiteit van Kaapstad. “Waar mynregte ingevolge dié wet aan ’n mynmaatskappy toegestaan word, onteien dit tegelykertyd die oppervlakregte van mense wat daar woon.” Aninka was een van die sprekers by die bestuurskool aan die Universiteit Stellenbosch se paneelbespreking oor grond in Kaapstad. Noudat mynbedrywighede ál meer na voormalige tuislande verskuif word, is die-gene wie se grond onteien word, mense wat baie swaargekry het onder apartheid en gedwonge verskuiwings. Mense wat daaroor ontevrede is, word na die Departement van Minerale Hulpbronne verwys – dieselfde departement wat mynlisensies uitreik sonder om…

WAT WAS JOU BESTE BESLUIT NÓG? Om kunsmatige inseminasie te gebruik en só vinnig goeie teelmateriaal te bekom. WIE WAS JOU MENTOR? My pa, Attie Bester. Hy het van kleins af ’n liefde vir boerdery by my gekweek, en sy hardwerkendheid het my begeester. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY NÓG GEKRY HET? Om optimisties te bly en vorentoe te kyk. Laat dit wat jy nie kan verander nie, agter jou. WATTER TEGNOLOGIE IS ONMISBAAR? Die Logix-aantekeningsprogram vergemaklik die aanteken van data en teelwaardes wat maklik bekombaar is.…

■ Uitheemse bome wat indringers geword het en groot dele van Suid-Afrika ingeneem het, verminder watertoevoer na damme en die aanvulling van grondwater. ■ Volgens die nasionale Wet op die Bestuur van Biodiversiteit (Nemba) is daar verskillende kategorieë indringerplante en is grondeienaars daarvoor verantwoordelik om sekere kategorieë indringers uit te roei. ■ Die Departement van Omgewingsake se Werk vir Water-program help grondeienaars, maar kan nie oral help nie, en het die hulp van grondeienaars nodig. ■ In die geval van die Wes-Kaap kan die bekamping van indringerbome in opvanggebiede dalk grootliks ander planne, soos die ontsouting van seewater en boorgate om watervoorsiening aan te vul, vervang.…

Die Wes-Kaap is steeds die hart van koejawelboerdery in Suid-Afrika, met sowat 65% van koejawels wat daar gelewer word. Mnr. Wiehahn Victor, uitvoerende hoof van die Koejawelprodusentevereniging, sê die Suid-Afrikaanse koejaweloes is tussen 40 000 ton en 42 000 ton per jaar. Daarvan word gemiddeld 25 000 ton in die Wes-Kaap verbou. Die totale bedryf het effens teruggesak oor die afgelope tien jaar; in 2008 het Suid-Afrika ongeveer 50 000 ton koejawels gelewer. “Dit kan wees dat die produksie in Mpumalanga, Noordwes en Limpopo krimp weens koejawelverwelksiekte, ’n grondgedraagde siekte wat die noordelike boere teister en die opbrengs beïnvloed.” Nuwe aanplantings in die Wes-Kaap dui egter daarop dat die bedryf in dié provinsie ietwat toeneem. Luidens ’n onlangse boomsensus het die getal bome van 2006 tot 2017 van 220 000…

Die uitbrekings van slenkdalkoors en Afrika-varkgriep in die Noord-Kaap is reeds volgens protokol geïsoleer op plase wat nou onder kwarantyn is. Boere word gemaan om die nodige stappe te doen om die verspreiding van dié siektes te keer. “Boere moet hul skape, bokke en beeste betyds teen slenkdalkoors inent,” sê dr. Faffa Malan, bestuurder van die Herkouerveterinêre Vereniging van Suid-Afrika (RuVASA) in sy jongste siekteverslag. “Dié siekte kan die uitvoer van wol en vleis belemmer as verdere uitbrekings voorkom. Raadpleeg jou veearts oor ’n inentingsprogram. Kyk ook streng na die inenting van verse teen brucellose, wat steeds ’n probleem is in veral die beesbedryf.” VARKGRIEP ’n Geval van Afrika-varkgriep is by Springbok in die Noord-Kaap aangemeld. Die betrokke boer het dadelik die staatsveearts van die Departement van Landbou, Bosbou en…

Al die groot name en ’n paar kleiner maatskappye was op Nampo om van spilpuntbesproeiing tot drupbesproeiing en alles tussenin ten toon te stel. Agrico het sy Advanced Rain-beheerpaneel en spilpuntbesproeiingstelsel aan besoekers gewys. Dié stelsel gee die boer meer as een opsie oor hoe hy sy spilpunt wil beheer. Die stelsel kan per hand by die beheerpaneel, per selfoon of via die internet vanaf ’n rekenaar beheer word. Dit behels skedulering en spesifieke take wat in die besproeiingstelsel ingebou is, soos om sekere dele van ’n landery meer of minder water te gee. Dit laat ook vooraf geprogrammeerde aksies toe. BEWESE BESPARING Lindsay Africa, verspreider van Zimmatic- en FieldNET-produkte, het ’n uitstekende aanbod van tegnologie saamgebring. Die bewese besparing en verhoogde produksie danksy hierdie soort besproeiingstegnologie bring ’n groot…

Ansie Steyn se potpoeding Stroop ■ 625 ml water ■ 5 ml elk fyn gemmer en kaneel ■ 250 ml suiker Beslag ■ 325 ml koekmeel ■ Knippie sout ■ 125 ml fyn appelkooskonfyt ■ 125 ml botter of margarien, gesmelt ■ 10 ml koeksoda, aangemaak met ’n bietjie melk Verhit die bestanddele vir die stroop oor lae hitte saam in ’n taamlik groot kastrol tot die suiker opgelos is. Vir die beslag: Sif die meel en sout in ’n mengbak. Meng die konfyt, gesmelte botter (of margarien) en koeksoda met melk saam in ’n bakkie en voeg dit by die droë bestanddele. Meng tot ’n gladde, dik beslag vorm. Verhit die stroop tot kookpunt. Skep lepels vol van die beslag in die kokende stroop. Bedek en prut vir 10…

Dit was nie vir oom Willem vreemd om te verneem dat oom Arrie in die hospitaal opgeneem is nie. Dis eers toe oom Arrie met terminale kanker gediagnoseer is dat hy geweet het nou gaan die nerwe waai. Só begin ’n nuwe proses: Een maal per week gaan oom Arrie vir behandeling hospitaal toe en tussendeur boer hy fluks. Mettertyd verswak oom Arrie se gesondheid en hy is meer in die hospitaal as op die plaas. Toe begin oom Arrie van die hospitaalbed af boer. Besoektyd moet sy vrou verslag doen: Die skape is getel, daar is nie mastitis onder die melkkoeie nie en die trekker is herstel. Terug by die huis dra sy oom Arrie se opdragte aan die werkers oor. Ná die eerste maand het die drie knape…

DIE groot verloorders in onteiening sonder vergoeding gaan Suid-Afrika se reeds gemarginaliseerde swart mense wees. Dít was die mening van drie sprekers op ’n geleentheid waartydens die Vryemarkstigting onteiening sonder vergoeding onder die loep geneem het. Mnr. Themba Nolutshungu, ’n direkteur van die stigting, het gesê daar is ’n wanindruk dat onteiening sonder vergoeding slegs op wit mense gerig is. “Swart mense moet verstaan dat onteiening sonder vergoeding elke persoon gaan raak wat eiendom in Suid-Afrika besit. Tans het ons ’n Regering wat dalk op geoormerkte stukke grond klem lê, maar in die toekoms kan dit ontaard in ’n situasie waar ’n nuwe regering besluit om grond volgens stamverband op te eis, of volgens taal of herkoms. Ons kan nie toelaat dat dit gebeur nie,” het Nolutshungu gesê. Die debat…

Die verwagte plaaslike katoenoes is vandeesmaand (die vyfde skatting) met 1% teenoor verlede maand verhoog om die totale verwagte oes nou 143% hoër as die vorige seisoen te maak. Volgens Katoen SA se maandelikse markverslag word daar nou 188 247 bale vesel van die Suid-Afrikaanse pluksel in 2017-’18 verwag. Droëland- en besproeiingshektare toon toenames van onderskeidelik 68% en 170% teenoor die vorige seisoen. Dit word hoofsaaklik toegeskryf aan die gunstiger pryse vir katoen teenoor mededingende gewasse. Daar is ook hernieude belangstelling in katoenproduksie. ’n Verdere 1 080 bale sal na verwagting in Swaziland gelewer word. Wat termynpryse vir katoen betref, het dit einde Mei tot ’n nuwe hoogtepunt in vier jaar in New York gestyg. Die Cotlook A-indeks (’n aanwyser van internasionale katoenpryse) het begin Junie op 100,7 VSA c/…

GAUTENG CARLETONVILLE ZEEKOEFONTEIN (573), 47 ha, aan D.M.G.M. Prop Inv., van F. Kloppers, R1 600 000. NIGEL RONDEBULT (136), 22 ha, aan D.F. Developments (Edms.) Bpk., van John Joseph de Freitastrust, R2 500 000. PRETORIA DOORNKRAAL (420), 70 ha, aan Y. Zedan, van U.I. Paul, R1 450 000. HARTEBEESTFONTEIN (123), 21 ha, aan W.A. Wolmarans, van H.J.L. Kruger en M.G. Kruger, R2 500 000. HONINGNESTKRANS (269), 26 ha, aan K.M. Mokoape en M.R. Mokoape, van D.L. Smith, R1 750 000. RANDJESFONTEIN (405), 101 ha, aan Copper Moon Trading 531 (Edms.) Bpk., van Old Mutual South Africa Bpk., R74259448. RANDJESFONTEIN (405), 101 ha, aan J R 209 Inv (Edms.) Bpk., van Copper Moon Trading 531 (Edms.) Bpk., R104 000 000. RIETFONTEIN (375), 134 ha, aan Central Plaza Inv 28 (Edms.) Bpk.,…

Die Dexter lok al hoe meer belangstelling van kommersiële telers wat dié ras in groter getalle koop. Dit is in teenstelling met die neiging van kleinboere wat beperkte getalle in klein kampies om dorpe aanhou. Mnr. Ockie Barnard, voormalige voorsitter van die Dexter-beestelersgenootskap van Suid-Afrika, sê dit is veral die vraag uit die kommersiële bedryf wat die prys van Dexters in ’n beperkte aanbod laat styg. Die genootskap ondervind dieselfde neiging as ander grootveerasse dat die vraag na vroulike diere die aanbod oorskry. Op die afgelope Overvaalklubveiling by die Willem Pretorius-museum het vroulike diere meer as R30 000 stuk behaal. Die prys van bulle beloop van R30 000 tot R40 000 stuk. Volgens Barnard is die ras se rekordprys vir ’n bul R100 000, wat in September 2016 op die…

Die aanbod van 1 200 Merino-ooie is uitverkoop op die 13de produksieveiling van die Evenbreed-groep (mnre. Fred en Wessel Bibbey en Seuns) op die plaas Diepfontein, Frankfort. Die duurste ram is teen R5 750 aan mnr. I.D. Muller van Frankfort verkoop. Die duurste dragtige ooie is teen R3 250 stuk aan mnr. P.J. Cronjé van Villiers verkoop. Dragtige ooie is teen gemiddeld R2 820 stuk verkoop. Die duurste nie-dragtige tweetandooie is teen R2 250 aan mnr. P.R. Botha van Frankfort verkoop. Bonsmara-kruisings is ook aangebied. Die duurste koeie met kalwers is teen R22 500 aan die Geldenhuys-boerdery van Heidelberg verkoop. Dié boerdery het ook die duurste dragtige koeie teen R19 000 stuk gekoop. Dragtige koeie het gemiddeld R17 560 stuk behaal en koeie met kalwers gemiddeld R18 500. Vleissentraal Frankfort…

“Ons moet maar vergeet van enige sukses met spansporte in Suid-Afrika,” merk my kollega op tydens ’n Karoo-jag. “Ons land se mense verskil te veel van mekaar. Hoe gaan ons ooit genoeg samehorigheid in ons spanne kry om regtig van wêreldgehalte te wees?” Dit is ’n oortuigende punt. Die bewyse is tog oral te sien. Daardie aand, teen alle verwagtinge, wen die Springbokke toe die Engelse Rose op Ellispark in Johannesburg. Die feit dat die Springbokke deur sy eerste swart kaptein aangevoer is, was net terloops, want die Springbokke het gewen. Dit is tog wat hulle bestaansreg gee. Ons landbou doen ook wat van hom verwag word, en dit gee dié bedryf bestaansreg. Met min of geen ondersteuning van die staat is die landbou op homself aangewese. Om papierdun marges…

Kratte vol sitrus is vernietig toe ’n pakskuur in die Sondagsriviervallei aan die brand gesteek is te midde van onwettige protesaksie oor loonverhogings. Die skade weens die stakings kan tot R100 miljoen beloop. ANNATJIE KRUGER skyf: Volgens die berig is dit nie die permanente werkers wat die probleem is nie, maar hulle loop die gevaar om hul lewens te verloor indien hulle gaan werk. Wat ek nooit kan kleinkry nie, is dat ’n klein groepie mense soveel invloed op die groter groep kan uitoefen. FANUS GERBER skryf: Ons Regering, ingesluit (pres.) Cyril (Ramaphosa), het beheer verloor. Wat begin het as ’n verkiesingsfoefie, is nou ’n nagmerrie. Maar ons is bly Jacob Zuma is nie meer in beheer nie. RINA COETZEE skryf: Soveel ongelooflike skade . . . en hulle kom…

VOORGESTELDE veranderings aan elektrisiteitswetgewing wat pas vir kommentaar in die Staatskoerant afgekondig is, kan die elektrisiteitsbedryf in Suid-Afrika ingrypend verander, sê kenners wat die voorstelle onder oë gehad het. Mnr. Danie Coetzee, Noord-Kaapse sonkrag-entrepreneur en direkteur van Solar Trends, sê indien die voorstelle aanvaar word, kan dit die einde beteken van die huidige monopolistiese bedryf wat oënskynlik “afperstegnieke” gebruik om buitensporige tariefverhogings op die publiek af te dwing. Mnr. Jeff Radebe, Minister van Energie, het aangedui hy wil ’n konsepkennisgewing oor vrystelling van lisensiëring en registrasie wat 20 November verlede jaar afgekondig is, herroep. Hy wil dit vervang met die voorstelle wat nou op 8 Junie afgekondig is. Belanghebbendes het 30 dae om daarop kommentaar te lewer. Coetzee sê die drastiese afname in die koste van hernubare energie, tesame met…

SUID -AFRIK A het die beste kans om transformasie in die landbou te laat werk. As Suid-Afrika dit nie regkry nie, gaan dit ook nie in die res van Afrika gebeur nie, sê dr. Theo de Jager, voorsitter van die Wêreldboere-organisasie. Hy het op Aartappels SA se transformasiesimposium in Pretoria gesê om die landbou in Afrika tot sy reg te laat kom, is modernisering, meganisering en kommersialisering noodsaaklik. “Al die beperkinge waarmee lande in die res van Afrika sit, is reeds in Suid-Afrika oorkom of dit is besig om te gebeur,” sê De Jager, wat die afgelope vier jaar 44 lande in Afrika besoek het. Hy sê elke generasie het sy eie oorlog wat hy nie durf oordra aan sy kinders nie omdat hulle hul eie stryd sal hê. “Die…

Bewaringslandbou Wes-Kaap (BLWK) se jaarlikse Jack Human-bewaringslandbouweek vind vanjaar op 7 en 8 Augustus plaas. Die konferensie en praktiese dag, wat met die samewerking van Landbouweekblad, LandCare Wes-Kaap en die Wintergraantrust gehou word, bring sprekers uit Wes-Australië, die Vrystaat en die Wes-Kaap byeen. Op die konferensie op 7 Augustus val die klem op boere se ervaring met verskillende aspekte van bewaringsboerdery. Mnr. Trevor Syme, ’n boer van Wes-Australië, praat oor die noodsaak van beheerde spoorverkeer, en mnr. Hume Schönfeld, ’n boer van Caledon, vertel van sy ervaring met beheerde spoorverkeer. Mnr. Clint Della Bosca, voorsitter van die Wes-Australiesegeenbewerkingsboerevereniging (WANTFA), sal praat oor sy ervaring met boerdery in ’n gebied met ’n lae reën. Mnr. Izak Dreyer, ’n boer van Vrede in die Vrystaat, gaan oor dekgewasse en beweiding praat, en…

L aas maand het ek ’n elektroniese horlosie gekry wat aan ’n versekeraar se gesondheidsaansporingskema gekoppel is. Dit is verbasend hoe so ’n horlosie jou lewe kan oorneem. Vinnig het die horlosie met my begin raas. “Jy sit te veel! Staan op en beweeg!” “Gegewe wat jy geëet het, het jy te min geoefen. Kan ek aanbeveel dat ons gaan stap?” En as jy die slag luister: “Pragtig, hierdie 10 minute was regtig ’n goeie stappie. Kom ons probeer volgende keer 15 minute.” En op hierdie wyse het die horlosie binne ’n baie kort tyd my lewenspatroon begin verander. Soggens gaan draf ek nou 30 minute en tydens middagete gaan stap ek nog 10 minute. As jy meer as 10 000 treë in ’n dag afgelê het, kry jy punte.…

Die Braunvieh is waarskynlik een van die oudste, suiwerste beesrasse met rekords wat tot 800 v.C. terugdateer. Hierdie beeste kom uit die Alpe van Europa. Die eerste bulle is in 1907 deur Suid-Afrikaners ingevoer vir kruisteling met ander rasse. Die Brauvieh-telersgenootskap is in 1925 gestig om die ras suiwer te hou. In 1974 het die paadjies van telers wat ’n dubbeldoelras verkies het, geskei van dié van boere wat grootliks op melkeienskappe klem gelê het. Die genootskap vir die dubbeldoelbeeste, Braunvieh SA, het in 1996 tot stand gekom. Die Braunvieh se eienskappe is: ■ ’n Medium- tot groot raam. ■ ’n Hoër rooibloedseltelling as ander rasse danksy die herkoms uit die Alpe wat die beeste hoogs aanpasbaar maak — van uiters koue tot baie warm toestande. ■ ’n Goeie loopvermoë,…

Alle nie-inheemse plante word nie noodwendig indringers nie, en omgewingsregulasies in Suid-Afrika gee erkenning daaraan deur indringersoorte in verskillende kategorië te plaas. Die lys is beskikbaar op die Departement van Omgewingsake se webwerf by https://goo.gl/QcWiPR Plantsoorte in kategorie 1a is ontluikende indringersoorte, soos sekere wattelsoorte en kaktusse. Optrede teen dié plantsoorte vereis vroeë opsporing om te verhoed dat hulle indringersoorte word. Volgens die regulasies moet alle grondeienaars hulle dadelik uitroei. Kategorie 1b is vir indringerplante wat die vernietigendste uitwerking het, soos Pinus radiata en Prosopis glandulosa in sekere provinsies. Vir hulle moet behoorlike bekampingsprogramme gevolg word en beheer wat oor die plantsoorte verkry word, moet in stand gehou word. Die vlak van indringing van Parthenium hysterophorus, die sogenoemde famine weed, wat in baie dele van Suid-Afrika nog ’n ontluikende indringersoort…

Gewoonlik sou die leeuwyfie eers ’n welpie optel voor sy na veiligheid vlug, maar sy was so verskrik en paniekerig dat sy dit nie gedoen het nie. By geboorte het die welpies net meer as ’n kilogram geweeg. Met moedersmelk tot hul beskikking het almal gewig aangesit, en toe hulle vier dae later by Cheetah Experience aangekom het, was die mannetjie die grootste, met ’n gewig van 1,5 kg. Op die teelplaas het die leeuwyfie steeds op en af teen die heining gestap en gehuil oor haar welpies. Haar welpies, aan die ander kant, was meer besorg oor ’n goeie voeding as die verlange na hul ma. Lizaene (Cornwall, werknemer van Cheetah Experience, naby Bloemfontein) het hulle dadelik in ’n klein kampie gesit en saam met twee helpers het sy…

Ek wonder of God ook innerlike vreugde beleef wanneer Hy my innerlike lewe in oënskou neem. Dit moet seker maar in my genetiese samestelling ingebed wees dat ek nie kan weerstaan nie om iets te plant waar die moontlikheid hom voordoen. Selfs al weet ek ek sal waarskynlik nie self die oes geniet nie, gaan ek nogtans voort met my gewoonte in die hoop dat iemand anders dit sal geniet. Hier waar ons hoop om vir ’n paar maande te vertoef, het ek reeds my plantjies in die grond gekry – slegs ’n dag of wat nadat ons hier aangekom het. My tuinruimte is maar beperk. Die bakke is met vrugbare grond gevul en met kraalmis ’n bietjie ekstra skop gegee. Ek beperk my tot ’n paar slaaisoorte wat ’n…

W YNDRUIFBOERE verdien tans ’n skamele 1%-opbrengs op hul belegging en Suid-Afrika kan teen 2022 ’n tekort aan 120 miljoen liter wyn hê, sê die wynbedryfsliggaam Vinpro. “Ná jare se finansiële druk het wyndruifboere ’n inkomste-aanpassing van nagenoeg 30% nodig om ’n winsgewender en volhoubaarder omgewing te verseker,” sê mnr. Rico Basson, besturende direkteur van Vinpro. Hy sê die lae vlakke van opbrengs op belegging regverdig nie tans die vestiging van nuwe wingerde nie. Verder moes talle boere weens die kwaai droogte die afgelope seisoen in uiters moeilike toestande boer. Vinpro het vroeër die week aangekondig dat vanjaar se wynoes na raming op 1 220 920 ton te staan kan kom, wat 15% kleiner as verlede jaar se oes sal wees. Volgens die wynbedryfsliggaam beteken dit vanjaar sal sowat 170…

Draakvrug, een van Suid-Afrika se nuutste subtropiese gewasse, is besig om ‘n al groter plek in die kommersiële landbou te ontwikkel. Mnr. Max van Heerden van Dragonfruit SA skryf die gesonde groei in die vraag na draakvrug toe aan winkelgroepe, soos Checkers, Pick n Pay en Foodlovers Market, wat hierdie vrugte met mening bemark. Die onlangse toevoeging van draakvrug tot die restaurantgroep Kauai se ontbytspyskaart het die vrug se gesondheidsvoordele net meer onder verbruikers se aandag gebring, sê Van Heerden. Hy sê daar is deesdae al hoe meer boere wat draakvrug selfs in Gauteng kweek, veral in die warmer dele noord en noordoos van Pretoria. Dit is waar die grootste verbruikersvraag na dié supervrug is en dit maak sin vir kwekers om so naby moontlik aan die stad vrugte te…

In meer as die helfte van 42 distrikte (52,4%) in die Vrystaat het grondpryse laer geneig in die 12 maande tot Maart. In twee distrikte is geen transaksies aangeteken nie. Die ontleding van grondverkope in die TABEL is vir grond van meer as 10 ha. In dié tyd is 676 ooreenkomste gesluit, wat 286 422 ha teen R3,424 miljard behels het. Daarvan was 76 transaksies van kleur – 11% van die totaal. Dié soort transaksies sluit in verhandelings tussen individue (56), regeringsaankope (10) en grond wat vir stedelike ontwikkeling verkry is (1). Dit het 34 821 ha (12,2%) teen R429 miljoen – 12,5% van die totale waarde – behels. Van die totaal was 54 transaksies vir grond van minder as 50 ha (8%), met die meeste transaksies (341 of 50%)…

Landbou-organisasies, boereverenigings, ens., is welkom om die datums van hul byeenkomste aan ons te stuur vir publikasie in Landboukalender. Die besonderhede moet gestuur word aan lbw@landbou.com BOEREDAE 4 JULIE: Val-boeredag, toerusting en demonstrasies, aangebied deur die Waterval-boerevereniging. Buite Standerton. Hardus, sel 083 230 2721; Frederik, sel 072 160 4824; Elizna, sel 082 455 5636. 14 JULIE: Piketberg se landbouveterane-ploegdag. Aangebied deur die Swartlandse Veteraan-trekker-en-enjinklub. Piketberg. Jaco Taljaard, sel 082 573 5335 25-26 JULIE: MPO Noord-inligtingsdae: Kalfgrootmaak en kuddebestuur- en gesondheid. Wolvenfontein, Lichtenburg. Benita, sel 073 116 8544. 27 JULIE: Mango-dag, aangebied deur die Suid-Afrikaanse Mangokwekersvereniging . Fairview Hotel, Tzaneen. Christa de la Port, tel. 015 307 3677, 015 306 6240. 22 AUGUSTUS: Noord-Vrystaatse SAVM-klub bied ’n “mega-boeredag” en veiling aan met die samewerking van die boerevereniging van die Rooi Skool…