Indholdsfortegnelse for 31-Aug-18 i Landbouweekblad

DR. THEO DE JAGER, voorsitter van die Wêreldboere-vereniging (WFO) skryf boere weet al langer as twee dekades dat grondbesit en landboutransformasie politieke dinamiet kan word. Die ANC het in 2008 al gevra om voorstelle vir ’n grondhervormingsplan en daar is nog nie een nie. Deur elke nuwe grondhervormingsplan as ongrondwetlik, ANC-vriendelik of inmenging in die vrye mark te verwerp, skep ons boere die indruk dat ons links praat, maar regs hardloop. Die geskiedenis gaan nog kras oor ons oordeel vir ons onvermoë om ’n werkbare plan te beraam. Binne die oorverhitte gronddebat is die sneller nou getrek, maar die koeël is nog nie deur die kerk nie. Die landbousektor kan nog aan Suid-Afrika ’n waardeproposisie maak wat die stille meerderheid op die middelgrond se verbeelding kan aangryp. Ons kan werk…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Die ekonomie van onteiening ■ 60% van koeie moet binne maand kalf ■ Boer wetenskaplik, intensief met Livingstones ■ Biodinamika: ’n ‘Lekker’ stelsel, goed vir die natuur én jou sak ■ Van dolosgooier tot skaapboer ■ Knip hoewe maklik in skaapgeut SPESIAAL ■ Kaapse Nampo, Wol, 20 ton-klub GESIN ■ Boerekos: Ongebakte koekies WILD Vrou-alleen versit me. Terry Herholdt van Livingstone Estates by Dwaalboom in Limpopo berge. Sy span die wetenskap in met selektiewe paring om eienskappe van Livingstone-elande met rasse skrede te verbeter. Deur puik wildteling vir die teel- en jagmark kom sy die wildprysdaling te bowe.…

MNR. JAN WESSELS en sy broers, Johann en Jurie, van Heidelberg (Wes-Kaap) het saam met hul pa, Jurie sr., ’n wa ontwerp wat 3 ton los voerkorrels kan vervoer en in voerkrippe in die veld kan aflaai. Dit duur sowat 10 minute om die twee 1,5 ton-bakke op die wa vol te maak, en in ’n enkelrit kan tien of meer voerkrippe met pille volgemaak word. Waar dit eens ’n arbeidsintensiewe proses was, is net een mens nou hiervoor nodig. Lees die artikel op bl. 54. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek en my vrou, René, het drie kinders — Andria (17), JW (15) en Jané (10). Almal is nog op skool en is baie lief vir sport. WAAR HET JY GESTUDEER? Ek het akkerbou en veekunde aan die Landboukollege…

’N VOORLOPIGE verslag wys die meeste kommentare op onteiening sonder vergoeding is gekant teen ’n grondwetlike wysiging, maar die diensverskaffer wat die verwerking doen, se syfers word nou bevraagteken. Van die 149 886 kommentare wat verwerk is, is die meeste (89 327 of 59,6%) gekant teen ’n grondwetlike wysiging en 60 167 (of 40,14%) ten gunste daarvan. Daarby was 402 (of 0,27%) besluiteloos oor die wysiging. Isilumko Staffing, die diensverskaffer wat die verwerking van al die skriftelike kommentare doen, gaan nou ingeroep word om sy werkwyse te kom verduidelik. Dit kom nadat die voorlopige verslag van die maatskappy politieke partye wat graag ’n grondwetlike wysiging wil hê, verbaas het met sy uitslae. Sowat ’n derde of 149 886 van die skriftelike kommentare wat die grondwetlike hersieningskomitee ontvang het, is teen…

’N FERM voorsitter van die African Farmer’s Association (Afasa) het op dié organisasie se kongres in Kempton Park haar stem dik gemaak oor transformasie in die landbou. Sy het egter ook gevra dat swart boere maniere moet kry om met wit boere en die kommersiële landbou saam te werk tot voordeel van die hele landboubedryf in Suid-Afrika. Dr. Vuyo Mahlati, Afasa se voorsitter, het gesê ongelykheid in die landbou moet getakel word. “Eenheid in die landbou lei tot eenheid in uitnemendheid en welvaart. Ons kan nie praat van gelykheid as swart boere steeds onderdruk word nie; die stelsel moet verander.” Mahlati het gesê meer duidelikheid oor eiendomsreg binne die Grondwet is nodig. “Verwarrende interpretasies van die wet en kwessies oor die beginsel van gewillige koper en gewillige verkoper het al…

AS onteiening sonder vergoeding toegepas word sonder om die Land Bank se regte as krediteur te beskerm, kan dit daartoe lei dat die bank dadelik R41 miljard aan sy finansiers sal moet betaal. Mnr. Arthur Moloto, voorsitter van die bank, sê in sy inleiding tot die bank se jongste jaarverslag die bank se finansieringsooreenkomste sluit tipies standaardklousules in wat aan uitleners, wat plaaslike en internasionale banke insluit, sekerheid van prestasie bied. Die bank het sowat R9 miljard se skuld waar die finansieringsooreenkomste onteiening as ’n gebeurtenis van wanbetaling beskryf. Indien onteiening sonder vergoeding dus toegepas word sonder dat die bank se krediteursregte beskerm word, sal hy dié R9 miljard onmiddellik moet betaal. ’n Kruiswanbetalingsklousule in ander finansieringsooreenkomste en die bank se genoteerde skuldprogram sal geaktiveer word as dit nie betaal…

MNR . Johan Steenkamp, ’n direkteur van die Akkerland-boerdery, vermoed die dringendheid om die boerdery se grond te bekom, het meer met die steenkool onder die plase te doen as met restitusie of grondhervorming. ’n Onteieningsbevel is reeds uitgereik vir die plase Salaita 188 MT en Lukin 643 in Limpopo. Steenkamp sê hy staan die geldigheid van die Musekwa-gemeenskap se eis saam met ’n ander eisersgroep, die Mavukas, teë. Laasgenoemde meen glo hulle is die regmatige eisers en het glo hul eie aansoek voor die grondeisehof gebring om die Musekwaeis se geldigheid te betwis. Hulle word verteenwoordig deur mnr. Alpheus Deka van Deka Prokureurs. Hy kon nie bereik word vir kommentaar nie. Landbouweekblad kon ook nie betyds terugvoering van die bestuurder vir restitusie-ondersteuning by Limpopo se grondeisekommissie kry om te…

AS boere se grond onteien word, sal hulle ingevolge huidige wetgewing en regulasies steeds aanspreeklik wees vir skuld wat hulle aangegaan het, sê mnr. Dawie Maree, hoof van bemarking en inligting by FNB se landbou-afdeling. Maree was ’n spreker op die Wagyu-beestelersgenootskap se jaarvergadering en het onder meer oor dié tema, asook die sogenoemde Ramaforie en Ramarealiteit gepraat. Volgens Maree het die aanvanklike optimisme, oftewel Ramaforie, oor pres. Cyril Ramaphosa afgeneem. Hy meen dat Ramarealiteit heel anders lyk en dat die wisselkoers, brandstofpryse en ekonomiese data baie plofbaar gaan wees. Maree verwag ’n lae ekonomiese groeikoers en baie politieke lawaai in die komende jare, maar hy is steeds optimisties oor verwagtinge vir die landbou. Hy het konferensiegangers verseker dat FNB soos normaalweg sake sal doen en sal aanhou om in…

Daar is ernstige debatte op byeenkomste van boereverenigings oor die boer se dalende aandeel in die produkprys op die winkelrak. Voorbeelde wat aangehaal word, is dié van vars vleis en melk. Onlangs was daar ook ’n driftige debat oor die koring-invoertarief (wat koringboere moet beskerm) se invloed op die broodprys. Die jongste debatte gaan oor vars melk. Talle melkboere se pryse het onlangs gedaal. Die melkboer kry sowat R4,50-R5 per liter, maar op die winkelrak kos vars melk enigiets van R12 per liter of meer. Boere wat nou minder vir hul melk kry, sien nie prysdalings op die winkelrak nie. Inteendeel, dit lyk dikwels of die plaas se aandeel in die winkelrakprys ál kleiner word. Boere haal ook voorbeelde aan van ’n vleissnit wat veel meer op die winkelrak kos…

Jy kan nou ’n smeersel botter of daardie volroomjogurt met volle oorgawe geniet, aangesien daar geen verbintenis is tussen melkvette en ernstige siektes nie. Volgens navorsing wat in die Amerikaanse vaktydskrif vir kliniese voeding verskyn en deur die Universiteit van Texas se sentrum vir gesondheidswetenskap in Houston uitgevoer is, is daar geen verbintenis tussen melkvette en hartvatsiektes en beroertes, twee toestande wat veral aan versadigde vette gekoppel word nie. Daarteenoor kan dié vette jou eerder beskerm teen ernstige beroertes. “Ons bevindinge ondersteun en versterk toenemende bewyse dat melkvet, anders as wat aanvanklik geglo is, nie die risiko van hartsiektes of sterftes onder ouer mense verhoog nie. Daarby dui die resultate daarop dat die vetsure in melk in werklikheid die risiko van sterftes weens hartvatsiektes, veral beroertes, verminder,” sê dr. Marcia…

Afgesien van wetenskaplike tegnieke in die seleksie (spesifiek die ooiproduksieindeks en BLUP) en teling (kunsmatige en laparoskopiese inseminasie) van hul skape, probeer mnre. Frans en Andries Marx van die plaas Sewefontein tegnologie ten volle te benut waar hulle kan. Almal wat by die boerdery betrokke is, het byvoorbeeld toegang tot ’n tweerigtingradio. “Ons hele boerdery is bewus van wat oral gebeur,” sê Andries. “Goeie kommunikasie met werkers is uiters belangrik.” Afgesien van ’n Facebook-blad wat as ’n waardevolle bemarkingshulpmiddel dien (hulle het 20 902 mense en 9 000 besigtigings met die verkoop van die ram SD5-15 bereik), was dit WhatsApp wat werklik boere se vermoë om produkte en dienste te bemark, gerevolusioneer het, sê Andries. “Ek is betrokke by ’n aankoopgroep in die Suid-Vrystaat en in die Oos-Kaap, wat meer…

Hulle is geen waarsêers nie, verduidelik mnr. Tonie Linde van BDK Ouditeure. “Ons standaardiseer inligting op grond van sekere beginsels om by gemiddeldes en groepsgemiddeldes te kom sodat ons neigings kan ontleed. “Op individuele vlak kan jy jouself dan afvra of jy binne of buite die neiging lê. Normstelling is nooit ’n stok nie, dis net iets wat fokus aandui. Dis vir ons die kern van die hele ding,” sê Linde. Verlede jaar het altesame 45 plaaseenhede – oftewel 40% van die appels en 35% van die pere wat in die streek Elgin, Grabouw, Villiersdorp en Vyeboom geproduseer word – aan die studie deelgeneem. Ná die syfers verwerk is, bied Badenhorst en Linde ’n algemene terugvoeringsessie aan, waarna hulle bereid is om individuele plase (wat dit aanvra) te besoek en…

Nog voor die eertydse Kioto-protokol in 1997 deur lidlande van die Verenigde Nasies (VN) onderteken is, trouens, nog voor die VN se raamwerkkonvensie oor klimaatsverandering (UNFCCC) in 1992 tot stand gekom het, het lidlande met mekaar vasgesit oor hoe die landbou in só ’n internasionale ooreenkoms ingesluit moet word. Uiteindelik het die Kioto-protokol niks oor die landbou gesê nie. Vandat ek in 2011 by die internasionale klimaatsberaad COP17 in Durban as segsman vir die Wêreldboere-organisasie (WFO) by klimaatsonderhandelings betrokke geraak het, was die kern van ons betoog dat die landbou by ’n opvolgskikking ingesluit behoort te word. Europa, Noord-Amerika en Oseanië het ons saak deurlopend ondersteun, maar Afrika, en veral die Liga van Armste Lande, waaronder Gambië en Egipte, was daarteen gekant. Boere vorm so ’n wesenlike deel van hul…

WATTER TEGNOLOGIE VIND JY ONONTBEERLIK OP DIE PLAAS? GPS, selfone en rekenaars. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY NOG ONTVANG EN TOEGEPAS HET? Moet nie dat jou planne opraak nie! WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JY NOG IN DIE BOERDERY GEMAAK HET? Ons het waardevolle grond deur ons vingers laat glip. WAT IS DIE ENKELE ASPEK WAT DIE GROOTSTE IMPAK OP JOU BOERDERY GEMAAK HET? Die intensiewe skaapvertakking. Dit het die lamvrektes aansienlik laat afneem. HET JY ’N MENTOR? My pa, want hy het ons geleer hoe om te werk en altyd ‘n plan te maak. HOE BEMARK JY JOU PRODUK(TE)? Vleis word by die Hessequa-abattoir op Heidelberg bemark, en wol by BKB.…

DIEREGESONDHEID JAN DU PREEZ MELKLAAT-REFLEKS BY KOEIE Hoekom is die melklaat-refleks belangrik? Prikkels van aanraking en temperatuur wat deur die melkkoei se spene aangevoel word, word deur die senuwees geregistreer. Hierdie prikkels word na die melkkoei se brein herlei, waar die hipofise (pituitêre klier) geleë is. Die hormoon oksitosien word in dié klier bewaar. As die senuweeprikkels die hipofise bereik, word oksitosien in die bloedstroom vrygestel en bereik die uier. Oksitosien veroorsaak die “melk-laatsak-refleks”. Die hele proses (stimulasie tot laat sak) duur sowat 30 sekondes. As oksitosien die uierweefsel bereik, veroorsaak die hormoon sterk sametrekkings van die spierselle om die alveoli (eenheid wat melk vervaardig). Die sametrekkings van die alveoli veroorsaak dat melk na die melkbuise uitgedruk word, wat tot in die klier- en speenholte van die uier gelei word.…

Kuilvoer se gehalte moet veral in volvoerstelsels baie goed bestuur word. Dit begin by die produksie van voergewasse van gehalte wat vir inkuiling geskik is. Plaagbestryding is belangrik omdat ’n oes wat besmet is met fusarium kopvrot of waar insekte aan mieliekoppe gevreet het, makliker met swamme en muf besmet kan word. Dit is noodaaklik om “skoon” te werk tydens inkuiling se saampakproses. Grond en modder aan trekkerbande waarmee oor die kuilvoerhoop gery word, kan swamspore in die kuilvoer vastrap. ’n Oplossing daarvoor is om ’n skoon werksgebied by jou kuilvoerbunkers te skep, soos om ’n sementblad, plavleisel of geteerde blad voor kuilvoerhope te hê waarop die trekkers met skoon bande kan ry. ’n Ander oplossing is silosakke, wat al hoe gewilder word. ’n Spesiale laaimeganisme plaas die vars gesnyde…

Die Vrydag van ’n Nagmaalnaweek het die meeste ouers hul kinders kom haal, maar ons gesin se kinders moes maar inbly tot die Saterdagoggend as Pa-hulle met die eselkar sou kom. Vrydae het ons kinders opgedraf na oom Edie se winkel en vir oom Witgert se poslorrie van Garies af na Hondeklipbaai gewag. Ons het ywerig gehelp pakkies aflaai en dan maar in die winkel se omgewing rondgedwaal op soek na ’n ou eetdingetjie. Saterdagoggend het ons opgedraf om vir Pa-hulle by die poskantoor naby die ou hotel te gaan wag. Een ná die ander perdekar het kom stilhou en eindelik het ons eselkar ook om die draai gekom. Toe ek die kosboks afdra, het ek vars brood en gebakte skaapnek geruik, om nie van die beesbotter en steenbokbiltong te…

VOORUITSIGTE vir die plaaslike veselmark lyk uiters belowend ná die hervatting van die veilings vir die nuwe bemarkingsjaar. Mnr. Isak Staats, hoofbestuurder van BKB se wol-en-bokhaarafdeling, het verwag dat die openingsveiling in Port Elizabeth dieselfde hoë prysvlakke as die hoogtepunt van die sluitingsveiling sou handhaaf. Dit het met die heropeningsprysvlakke van die Australiese wolmark die vorige week ooreengestem. “Die afsluiting van die Suid-Afrikaanse wolmark teen die rekord-hoogtepunt van R230 per kg is op dieselfde hoë prysvlakke (R238,29/kg) voortgesit,” sê hy. Bydraende redes vir dié neiging is ’n afname van sowat 8% in die Australiese wolproduksie wat deur ’n heersende droogte vererger word. “Die plaaslike wolproduksie het die afgelope tyd toegeneem en wol is wêreldwyd in aanvraag,” sê hy. “Ons mark het in die vorige bemarkingstyd in Junie 6% laer gesluit…

Die slegte nuus oor brandstofpryse wil nie einde kry nie. Volgens alle aanduidings kom daar ’n sesde opeenvolgende prysverhoging in September vir petrol. Ná ’n geringe daling van 4c/ℓ vir diesel in Augustus begin die prys ook weer styg. Mnr. Dawie Maree, hoof van landbou-inligting en bemarking by FNB, sê syfers van die Sentrale Energiefonds het middel Augustus gedui op ’n onderverhaling van ongeveer 5c/ℓ op diesel en 5–7c/ℓ op petrol. “Hierdie onderverhaling is hoofsaaklik die gevolg van die swakker wisselkoers in die begin van die maand. Die verwagting is dus dat brandstofpryse op 5 September sal styg. Die grootte van die styging sal wees na gelang van hoe die wisselkoers oor die laaste helfte van die maand presteer. Soos die wisselkoers tans presteer, kan die verhoging selfs meer wees.”…

By altesame 42,8% van die distrikte in die Vrystaat het grondpryse laer geneig in die 12 maande tot Mei. In 21 distrikte is geen onlangse transaksies aangeteken nie. Die ontleding van grondverkope in die TABEL is vir grond van meer as 10 ha. In dié tyd is 678 ooreenkomste gesluit, wat altesame 288 458 ha teen R3,399 miljard behels het. Daarvan was 82 transaksies van kleur – 12,1% van die totaal. Dié soort transaksies sluit in verhandelings tussen individue (63), Regeringsaankope vir landbougrond (8) en grond wat vir stedelike ontwikkeling verkry is (1). Dit het 33 844 ha (11,7%) teen R376 miljoen – 11,1% van die totale waarde – behels. Van die totaal was 53 transaksies vir grond van minder as 50 ha (8%), met die meeste transaksies (349 of…

R50 miljoen Tiger Brands verloor R50 miljoen per maand weens sy aanlegte wat gesluit is nadat sy poloniefabriek in Polokwane geidentifiseer is as die bron vir die listeriose-epidemie wat meer as 200 mense geëis het. Daarby het dit die maatskappy ook sowat R356 miljoen gekos om produkte te herroep. Hy het op Sens gewaarsku dat sy verdienste en wesensverdienste per aandeel tot 37% laer sal wees. — Netwerk24 10% Suid-Afrika is naas Spanje die grootste sitrusuitvoerder ter die wêreld met 10% van die wêreldmark. Daarvan word 62% vanuit die Wes-Kaap uitgevoer, wat die provinsie die grootste sitrusuitvoerder in die Suidelike Halfrond maak. Mnr. Alan Winde, provinsiale minister vir ekonomiese geleenthede, sê hoewel Europa steeds die grootste mark is, is die groei in die mark in Asië. — Wes-Kaapse departement van…

‘Ek glo daardie draaipunt word bereik wanneer rasionele mense saam oplossings soek.’ MNR. DAN KRIEK, voorsitter van Agri SA, oor ’n nasionale strategie vir landbou. Bl. 15 ‘Die Land Bank het ondanks die droogte in die Wes- en Oos-Kaap stewige finansiële resultate in die afgelope boekjaar behaal.’ MNR. TP NCHOCHO, uitvoerende hoof, met die bekendmaking van die 2018-resultate. Bl. 18 ‘Chinese verbruikers se indruk van Suid-Afrika is nog ’n skoon doek. Die land het ’n gulde geleentheid om ’n gunstige beeld te skep.’ ’n CHINESE INVOERDER van vrugte op die Fresh Connections-konferensie. Bl. 22 ‘As jy vir ’n lening teken, bly jy verantwoordelik vir daardie lening.’ MNR. DAWIE MAREE, hoof van bemarking en inligting by FNB se landbouafdeling, oor wie die uitstaande lening by onteiening moet betaal. Bl. 23 ‘Henk…

ONTEIENING KAN KATASTROFIESE GEVOLGE HÊ Peilings het al oor en oor gewys dat slegs ’n klein persentasie van die bevolking hulle in kommersiële boerdery wil begewe. Blykbaar besef hulle dat boerdery nie vir sissies is nie. Dit is duur en ingewikkeld. Selfs onder landboustudente by een universiteit, waarvan 70% swart is, was daar nie een student wat hom in die boerdery wou begewe nie. Heel waarskynlik besef hulle dat onekonomiese eenhede (te min grond) en grond sonder eiendomsreg ’n vermorsing van waardevolle tyd en energie sal wees. Suid-Afrika se nuwe President is onomwonde die beste wat daar is, maar ongelukkig loop hy op eiers, want daar is adders om hom wat hom openlik ondermyn. Ongelukkig erf hy ook die gevolge van meer as 20 jaar se funksionele agteruitgang in landsbestuur.…

Die Dierebeskermingsvereniging (DBV) gaan klagtes van dieremishandeling teen vier bokhaarboere lê. Dít volg ná ’n video van Mense vir die Etiese Behandeling van Diere (Peta) oor die mishandeling van Angorabokke in die Oos- en Wes-Kaap. “Die videomateriaal wat ons ontvang het, is skokkend. Die foltering en angs wat dié bokke moes verduur, was aaklig en onaanvaarbaar. Die DBV sal voortdurend veg vir geregtigheid vir diere wat só moes ly,” sê me. Grace de Lange, senior inspekteur by die DBV se eenheid vir plaasdiere. Volgens Sybokhaar Suid-Afrika (SSA) het hy kennis geneem van die DBV se verklaring, maar nog geen klagstaat gesien nie. EMILIZE LAETITIA VÖGEL skryf: Belaglik. Hulle was onder valse voorwendsels op die plase. Hulle het gemaak of hulle ’n plaas wil koop en eers wil kyk hoe dinge…

VIER landbou-organisasies – die African Farmers’ Association of South Africa (Afasa), National African Farmers’ Union (Nafu), Agri SA en TLU SA – het onder die vaandel van die Eenheidsforum vir die Landbou (Asuf) sy voorneme verklaar om ’n nasionale strategie vir die landbousektor uit die perspektief van die georganiseerde landbou te ontwikkel. Die vier voorsitters het gesamentlik hul verklaring van voorneme bekend gemaak en hou vandeesweek ’n nuuskonferensie daaroor. As deel van die plan word ’n indaba vir die sektor beoog sodat ’n nasionale ontwikkelingstrategie vir ’n inklusiewe en volhoubare sektor ontwikkel kan word. Die organisasie sê hy het ook kennis geneem van die parlementêre proses vir onteiening sonder vergoeding en neem deel aan die proses. Van die aspekte wat aandag sal geniet, sluit in die herontwerp van grondhervormingsbeleid en…

DIE Nasionale Raad van Provinsies (NRP) het die wetsontwerp op die nasionale minimum loon goedgekeur. Dié wetgewing sal in werking tree sodra pres. Cyril Ramaphosa dit onderteken. Dié wetsontwerp bepaal dat niemand in Suid-Afrika minder as ’n basiese loon van R20 per uur mag verdien nie. Mnr. Jackson Mthembu, parlementêre hoofsweep van die ANC, sê die minimum loon sal tot voordeel wees van die sowat 75% van landbouwerkers wat minder as R2 000 per maand verdien, en 90% van huiswerkers wat minder as R3 120 per maand verdien. Die Regering het beoog dat die loon op 1 Mei vanjaar in werking sou tree. Parlementêre prosesse moes egter eers voltooi word en die proses kon nie kunsmatig versnel word nie. Dit het ’n tydelike blaaskans gebied aan diegene wat werkers te…

DIE grondposisie in Suid-Afrika moet verander om inklusiewe groei en ’n stabiele ekonomie te verseker. Dít was die slotsom op die Buro vir Voedsel en Landboubeleid (BFAP) se jaarkongres. Prof. Ferdi Meyer, direkteur van die BFAP, het op ’n paneelbespreking oor die grondsituasie gesê daar is tans ’n groot klem in die gronddebat oor die grond self, maar te min gesprekke oor die produktiwiteit en groei van die grond wat oorgedra gaan word. “In hierdie stadium is dit duidelik dat hoewel Suid-Afrika nog sterk eiendomsregte het, dit net vir ’n gekonsentreerde deel van die samelewing geld. Daar is sterker druk van die res van die samelewing, wat beteken hierdie posisie sal moet verander. Daar is ’n neiging tot nasionalisering, maar ons het reeds verskeie voorbeelde gesien waar hierdie model misluk…

DIE Spar-winkelgroep het sy model vir aankope van vars produkte só verander dat hy produkte by kleinboere naby sy winkels kan koop. Só maak die groep sy verskaffersgrondslag meer inklusief, hy help om armoede in landelike gebiede te verlig en verkort die lang afstande waaroor vars produkte vervoer word. Mnr. James Lonsdale, nasionale bestuurder van vars produkte, het op die PMA Fresh Connections-konferensie in Pretoria gesê een van die probleme van Suid-Afrika se voedselstelsel is dat groot, kommersiële plase meestal supermarkte se bron van vars produkte is. Produkte word in groot maat na sentrale verspreidingsentrums gebring. “Die tradisionele verskaffingskettings en voedselmyle is baie lank. Groot kommersiële plase neig om die mark te oorheers, terwyl kleiner boere sukkel om formele waardekettings te betree.” Terselfdertyd koop arm mense min vars vrugte en…

DIE landbougemeenskap van die Noord-Kaap en die georganiseerde landbou het met skok en hartseer kennis geneem van die dood van mnr. Henk van Wyk, voorsitter van Agri Noord-Kaap. Van Wyk (60) het Saterdag in sy slaap aan ’n hartaanval beswyk. Hy word oorleef deur sy vrou, Ronell, en hul kinders, Sandra, Jana en Hancke. Hy het onder meer ’n Dorperstoetery op sy plaas Vondelingsfontein in die distrik Calvinia bedryf. Mnr. Nicol Jansen, ondervoorsitter, het namens Agri Noord-Kaap sy dank uitgespreek teenoor Van Wyk se gesin vir hul steun in sy moeilike taak om die landbou te bevorder. “Henk was ’n toegewyde landbouleier wat met humor en staaltjies die omgewing om hom opgehelder het,” sê Jansen. “Henk het ook sy volle steun aan Agri SA gegee, waar hy as direkteur gedien…

Die gemiddelde maandelikse uitvoerprys van mielies het van Mei 2011 tot Junie 2018 gewissel van ’n lae R1 855/ton tot ’n rekord van R5 909/ton. In die totale tydperk, wat oor sewe bemarkingsjare strek, was die gemiddelde uitvoerprys van mielies R3 085/ton. Suid-Afrika het in dié tyd 10 548 536 ton mielies uitgevoer. Dit is ’n gemiddelde jaarlikse uitvoersyfer van 1 506 934 ton. Die gemiddelde uitvoerprys in die bemarkingsjaar Mei 2017 tot April 2018 het R2 421/ton beloop. ’n Jaar gelede het die uitvoerprys van mielies in Mei en Junie onderskeidelik R2 550/ ton en R2 381/ton beloop. Die gemiddelde uitvoerprys van mielies het onderskeidelik in Mei vanjaar R2 500/ton beloop en in Junie R2 530/ton. Volgens die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) het Suid-Afrika in Mei en Junie vanjaar 560…

’n 5 000 jaar oue monument wat onlangs tydens die voortslepende droogte in Ierland deur hommeltuig-fotografie ontdek is, is ’n onverwagse stuk geskiedenis, maar ook ’n motivering vir die toekoms van herlewingslandbou. Mnr. Anthony Murphy, Ierse fotograaf en skrywer van die boek Mythical Ireland, het die vonds van die oeroue monument gemaak op ’n plaas in private besit, sowat 50 km noord van Dublin. In ’n onderhoud met die tydskrif Time sê hy dat hy al telkemale oor hierdie landery met sy hommeltuig gevlieg het om foto- en videomateriaal in te samel. Hierdie landery is in die Brú na Bóinnewêrelderfenisgebied. Argeoloë beweer dat die houtstompe waarvan die monument gemaak is, meer koolstof in die grond agtergelaat het en nou, tydens die droogte in Europa, het die grond waar die monument…

WAAROOR IS JY SPYT? Ek konsentreer op die konstruktiewe dinge, dus vergeet ek die nadelige dinge so gou moontlik. Ek is oor niks spyt nie. WAT IS JOU GROOTSTE PRESTASIE? Die besonderse ram wat ons vanjaar teen ’n rekordprys verkoop het. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY TOT NOG TOE GEKRY HET? Ongeag die toestande moet jy aanhou boer. Hierdie raad het my gehelp om sedert 2013 deur die jare van droogte optimisties te bly.…

“Ek het oorlog teen jakkalse verklaar,” sê mnr. Andries Marx van die plaas Sewefontein. “Dis óf jy óf die jakkals op die plaas.” Jag word aan beroepsjagters met die beste beskikbare tegnologie en toerusting uitgekontrakteer. Andries het ook begin met die oprig van nuwe sifdraad om die verweerde drade te vervang wat in die 1960’s opgerig is tydens projekte wat die staat gefinansier het. Volgens Andries sit hulle die sifdraad selektief op, soos om spesifieke kampe waar ooie lam en langs paaie waar dit makliker is om die gate wat aard- en vlakvarke gemaak het, te monitor. Andries wil twee geëlektrifiseerde drade by die sifdraadheinings invoeg. Rooikatte bly ’n probleem omdat hulle maklik oor heinings kan spring. NAVRAE: Mnr. Andries Marx, sel 083 451 0969; mnr. Frans Marx, sel 083…

Dieselfde beginsels is van toepassing wanneer ’n boer se opvolger die familieboerdery oorneem by dood of ongeskiktheid, of wanneer die boer as eienaar uittree. Hoewel die doelwitte sal verskil, moet dié aspekte by elke situasie onder die loep geneem word: ■ Die oordrag van die eienaarskap van die onderneming; ■ Finansiële aspekte en struikelblokke vir die onderneming en eienaar; en ■ Onderhoud/inkomste vir die eienaar en sy of haar afhanklikes. Die oordrag kan plaasvind deur die familieboerdery te skenk of te bemaak (gewoonlik aan ’n famileilid) of dit te verkoop. By oorname moet die volgende aspekte oorweeg word: ■ Die eienaar moet besluit hoe hy die boerdery aan sy opvolger gaan oordra: Gaan die opvolger gratis aandele ontvang, of gaan die opvolger in die onderneming moet inkoop? Gratis aandele sal…

Vir diegene wat nog ’n knipmes in die sak of aan die gordel dra, raak dit ál moeiliker om deesdae vrylik rond te beweeg weens allerhande regulasies wat dit nie meer toelaat op vliegtuie en in verskeie plekke, soos kantore van die Suid-Afrikaanse Inkomstediens, nie. Die manne wat dag of nag hulpvaardig kan nader staan met hul Swiss Army Knife om ’n probleem met ’n knellende tou, ’n taai stuk biltong of selfs ’n halsstarrige kurkprop op te los, raak ook al hoe minder. Tog bly ’n goeie mes ’n noodsaaklike stuk gereedskap in ons alledaagse lewe – nie net in ons kombuise nie, maar veral in die jagveld. Praat met die deursnee-jagter oor sy gunstelingkalibers en -gewere, en die gesprek maak vroeër of later ’n draai by messe. Daar…

1 Kampioen van Kampioene (driegang, ruiterkuns), me. Anje Dercksen met die perd Mighty Joe. Sy word afgerig deur mnr. Adriaan Odendaal en skou vir die De Bosch-stal, Stellenbosch. Die eienaar van die perd is mnr. Francois Dercksen (sel 082 555 1701). 2 Kampioen van Kampioene (vyfgang, ruiterkuns), me. Tammy Theron met die perd Bridgewater Naughty Nite. Sy word afgerig deur me. Enid Norton en skou vir die Mountain View-stal, Sunlands. Die eienaar van die perd is mnr. Charl Wilke (sel 082 568 3602). 3 Grootkampioen (driegang), Supreme’s Rare Dreamer. Eienaar: Mnr. Piet Moller (sel 082 445 4220), Buck Ridge-stal, Bloemfontein. Vertoner: Me. Eliska Jordaan. 4 Grootkampioen (vyfgang), Valley Rising Music. Eienaar en vertoner: Me. Irene van der Westhuizen (sel 083 616 1294), Mountain View-stal, Sunlands. 5 Grootkampioen (driegang, plesierperd), Shades…

Benodigdhede ■ Plastiekdeksels (verskeie groottes) ■ Gomstiffie en gomgeweer ■ Magnete (lank of rond) ■ Pen ■ Skêr ■ Kleurdrukker en fotopapier (of laat druk jou foto’s by ’n fotowinkel) BEPLAN ■ As jy jou foto’s tuis druk, oefen eers op gewone papier om seker te maak jou groottes en verhoudings ten opsigte van die deksels is reg. SIT DIT VAS ■ Plak die foto’s aan die binnekant van die deksels vas met gom. ■ Die foto’s plak makliker as die gom aan die deksels gesmeer word. GIDSMERKE ■ Besluit watter foto’s jy in watter deksels wil raam. ’n Foto met ’n blou agtergrond sal byvoorbeeld groter lyk in ’n blou deksel. ■ Plaas nou die deksel (bokant na onder) bo-op die foto en trek ’n gidslyn met ’n pen.…

In my tuin, op ’n beskermde plek, het ek ’n paar jaar gelede ’n boompie geplant wat aanvanklik groot belofte getoon het. Die vrugte wat dit gedra het, was heerlik en veel meer as wat ek verwag het. En toe – tot my teleurstelling – het dit geleidelik minder en minder vrugte begin dra. Ek kon dit nie verstaan nie, want aan water en bemesting het dit beslis nie ontbreek nie. Toe, op ’n dag, het ’n bemestingkundige vriend van my ’n diagnose gemaak: “Dis nie hoeveel bemesting jy gooi nie, maar hoeveel bestanddele dit bevat.” Later het hy aanbeveel dat die gereelde toediening van spoorelemente die oplossing is. Ek het sy raad gevolg en nou wag ek gretig om te sien wat vanjaar se resultate gaan wees. ’n Mens…

DIE Rooivleisbedryfsforum, wat die hele rooivleis-waardeketting van die boer tot by die verbruiker verteenwoordig, het ’n nuwe leier. Mnr. Koos van der Ryst, voorsitter van die Rooivleisprodusente-organisasie, is op die forum se jaarvergadering tot voorsitter verkies in die plek van mnr. Dave Ford, wat uitgetree het. Ford het bedank as uitvoerende direkteur van die SA Voerkraalvereniging en was nie weer beskikbaar om as voorsitter van die forum te dien nie, maar het ingestem om vir ’n tydperk as ’n konsultant op te tree. Mnr. Kabols le Riche van die Rooivleisabattoirvereniging is as ondervoorsitter gekies in die plek van mnr. Tim Davidson van die Nasionale Federasie van Vleishandelaars. Die ander lede van die bestuurskomitee is mnre. David Osborne van die SA Varkvleisprodusente-organisasie, Aggrey Mahanjana van die nasionale organisasie vir opkomende rooivleisprodusente…

Die Suid-Afrikaanse voerkraalbedryf bestaan uit sowat 60 voerkrale met ’n gesamentlike vermoë van 420 000 beeste, het mnr. Danie Bosman, onafhanklike beesraadgewer, op die Winton-boeredag by Kathu in die Noord-Kaap gesê. Die voerkrale voer 1,5 miljoen beeste en het ’n omset van R25 miljard per jaar. Saam produseer hulle 300 miljoen kg beesvleis (gemeet slegs aan groei in die voerkraal). Die Karan-voerkrale alleen slag 35 000 beeste per maand, oftewel sowat 400 000 beeste per jaar. Sommige voerkrale het hul eie slaggeriewe. Suid-Afrika kan egter steeds nie genoeg beesvleis aan die bevolking voorsien nie. Sowat 250 000 speenkalwers word vanaf Namibië ingevoer. Ongeveer 90% van die beesvleis wat in stede verkoop word, word in voerkrale geproduseer. Sowat 70% van Suid-Afrika se bevolking woon in stede en is dus van vleis…

GAUTENG PRETORIA DOORNKRAAL (420), 101 ha, aan Epink (Edms.) Bpk., van P.W. Richter, R2 300 000. HONINGNESTKRANS (269), 23 ha, aan B.A. en P.K. Mahlangu, van J.C. en T. Potgieter, R635 000. KLIPKOP (396), 142 ha, aan Nanduna -gemeenskapseiendomsvereniging, van Scouts South Africa, R4 892 721. MELKKOR (468), 283 ha en TWEEFONTEIN (413), 319 ha, aan Lakat Trading (Edms.) Bpk., van Pep-familietrust, R19 000 000. ONSPOED (500), 37 ha, aan G.C.I. Combrink, van Brian Henry Bennetta-familietrust, R610 000. TWEEFONTEIN (413), 22 ha, aan W. de Steur, van Victor-trust, R1 000 000. KWAZULU-NATAL JOZINI IMPUNZI (16013), 436 ha, aan Saddle Path Props 5 (Edms.) Bpk., van Glen Eden Trading 134, R19 000 000. LOT H112 (13756), 21 ha, aan Kleynfaan Landgoed, van B. Meintjes, R1 500 000. KOKSTAD CONFLUENCE (17006), 133…

Die vooruitsigte vir die stoetveebedryf en kommersiële diere oor die volgende agt tot tien maande is goed. Dieselfde hoë vlakke van stoetveepryse word op veilings ondervind as die eerste deel van die jaar, sê makelaars, ten spyte van die beter landboutoestande in groot dele van die land wat nog nie die vraag na stoetvee gedemp het nie. Dr. Cobus Oberholster, hoofbestuurder van BKB se vee- en eiendomsafdeling, sê die dryfvere van hoë pryse, soos kuddebou ná die droogte, geld steeds om die vraag na goeie stoetvee te ondersteun. “Daar is beslis nog ’n tekort aan teeldiere ten opsigte van skaapboerdery.” Sy waarneming op veilings dat Merinoramme met goeie wol en bouvorm hoë gemiddelde pryse behaal, is ’n goeie aanduiding van die siening van wol- en vleisproduksie. BKB het sedert Julie…

Die probleem met die wêreld, het die Britse filosoof en wiskundige Bertrand Russell uitgewys, is dat dwase en fanatici altyd so seker is van hul saak, terwyl wyser mense nie kan help om erg oor hul besluite te twyfel nie. Sy opmerking som Suid-Afrika se penarie mooi op. Ons probleem is mos maklik. Die grond moet net aan die “regmatige eienaars” terugbesorg word, dan sal alles perfek wees. Dit is wit mense, soos Russell se dwase en fanatici knaend uitwys, wat klaarblyklik die land se probleem is. Hulle weerhou die res van die samelewing daarvan om hul regmatige plek in die ekonomie in te neem. Teen ’n skamele 8% van die bevolking (en hulle word ál minder) is wit mense eintlik statisties irrelevant. Al oorhandig hulle ál hul plase en…

Het jy iets op die hart? Skryf gerus aan ons. Die wenbrief ontvang elke week R150 met die komplimente van BKB, asook ’n versamelaarswyn van Beyerskloof. Beyerskloof se Pinotage is ’n ikoniese Suid-Afrikaanse wyn. Die bonuswenbriefprys, ’n Magnumbottel van Beyerskloof se 2016-oes, is deur die eienaar en wynpionier mnr. Beyers Truter geteken. Die droë oesjaar van dié gewilde, klassieke Pinotage het gelei tot ’n goed gestruktureerde, gebalanseerde wyn. Sê jou sê in hoogstens 300 woorde. Stuur dit aan: Die Redakteur, Brieweblad, Landbouweekblad, Posbus 1802, Kaapstad 8000. Of faks dit na 021 406 2940 of gebruik e-pos: lbw@landbou.com. Verskaf jou naam en adres, al wil jy ’n skuilnaam gebruik. Vandeesweek se wenbrief is deur WILLEM geskryf.…

Soek die 100 jaar-logo in dié uitgawe en SMS die volgende na 33677: Landbou, jou antwoord (die bladsynommer waarop die 100 jaar-logo verskyn), en jou naam, van en tuisdorp. Week 4: SMS jou antwoord van 27 Aug. — 2 Sep. 2018 BEPALINGS EN VOORWAARDES: Die kompetisie duur van 6 Augustus tot 30 September 2018 om middernag. Wenners sal lukraak gekies word. Die trekking van wenners is finaal. Die wenners sal telefonies in kennis gestel word. Ons sal ’n wenner tot drie keer tydens werkure kontak. Indien ons die wenner nie binne drie probeerslae kan bereik nie, sal ’n nuwe wenner getrek word. Personeellede van Media24 en hul gesin mag nie deelneem nie. Media24 aanvaar geen verantwoordelikheid vir skade wat uit deelname aan die kompetisie spruit nie.…

TE midde van versoenende gesprekke tussen die georganiseerde landbou en regeringslui verlede week, asook ’n voorneme binne die georganiseerde landbou om ’n gesamentlike toekomsplan uit te kerf, het Landbouweekblad en Agri SA se beraad oor grond-oplossings ook op ’n hoë noot begin. Adj.pres. David Mabuza het boere gevra om voort te gaan om voedsel te kweek en in hul plase te bly belê. “As die reën geval het, wil ons stof sien (soos boere begin ploeg),” het Mabuza op die beraad in Bela-Bela gesê. “Ek wil julle aanmoedig om aan te hou boer; niks sal daardie produksie ontwrig nie.” Mabuza het boere op dié manier probeer gerusstel oor vrese ten opsigte van onteiening sonder vergoeding. Hy het boere ook gevra om betrokke te raak by grondhervorming deur hul vaardighede en…

PRES. CYRIL RAMAPHOSA sê dit het hom groot vreugde gegee om met die landbou-organisasies te praat wat sê hulle wil deur die herverdeling van grond verseker swart boere word suksesvol ontwikkel en sodat die mense daarop kan bly. Ramaphosa het verlede week vrae in die Nasionale Vergadering beantwoord oor die Regering se poging om die Grondwet te wysig en om onteiening sonder vergoeding te laat geskied. Die dag voor die vraesessie het hy saam met me. Nkosazana Dlamini-Zuma, Minister in die Presidensie, afgevaardigdes van Agri SA en Agbiz ontmoet, waartydens die grondkwessie en landbou-ontwikkeling bespreek is. Soos dikwels in vraetyd het parlementslede gou warm onder die kraag geraak toe die grondwessie ter sprake gekom het. Ramaphosa het onomwonde gesê dit is belangrik om op stabiliteit klem te lê. “Jy kan…

AS die rand swak bly, kan die Reserwebank se monetêre beleidskomitee binnekort die rentekoers verhoog, meen mnr. Hugo Pienaar, senior ekonoom by die buro vir ekonomiese ondersoek (BEO) aan die Universiteit Stellenbosch. Hy het op die bekendstelling van die Buro vir Voedsel- en Landboubeleid (BFAP) se vooruitskouing vir 2018 tot 2027 op Somerset-Wes gesê die BEO het geprojekteer dat daar nie vanjaar ’n rentekoersverhoging gaan wees nie. As die wisselkoers teen 20 September egter sowat R14,50 teenoor die dollar is, verwag hy dat die repokoers verhoog gaan word.…

ANDERS as wat in die media be-rig is, is ’n wildplaas van Akkerland Boerdery (Edms.) Bpk. in Limpopo nié sonder vergoeding onteien nie, sê Agri SA. Daar bestaan steeds heelwat verwarring oor die verskil tussen onteiening sonder vergoeding en wanneer plase vir restitusie ontneem word en die Regering minder daarvoor wil betaal as wat die grondeienaar verwag. Me. Annelize Crosby, hoof van grondsake by Agri SA, sê daar is grondeise op twee plase van Akkerland. ’n Dispuut bestaan oor die vergoedingsbedrag wat die Regering aanbied. Onderhandelinge oor die grondeis het reeds in 2013 begin. Luidens berigte is ’n kennisgewing van voorneme om te onteien, reeds verlede Oktober op Akkerland beteken. Die eienaars het destyds teen die onteieningskennisgewing van die Minister van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming, toe nog mnr. Gugile Nkwinti,…

MNR. TOMMIE VAN ZYL, uitvoerende hoof van ZZ2, is optimisties oor Suid-Afrika se toekoms, ondanks die probleme en pessimisme in sekere kringe. Van Zyl, ondervoorsitter van die varsproduktebemarkingsvereniging PMA se internasionale raad, het op die PMA Fresh Connections-konferensie gesê Suid-Afrika “is in ’n fantastiese plek, ondanks al die pessimisme oor die huidige situasie”. Onteiening sonder vergoeding is volgens hom ’n kwessie wat gepak moet word. “Ons moet rasionele antwoorde vind, anders gaan Suid-Afrika weer die muishond van die wêreld word, soos hy voor 1994 was.” As produsent van vars produkte is Suid-Afrika volgens Van Zyl in ’n baie goeie strategiese posisie – aan die suidpunt van Afrika en ook deel van Suider-Afrika. Hy is logistiek verbind met die nuwe, groeiende markte in die Ooste, asook met Afrika met sy verwagte…

HY was ’n man wat voor Google, YouTube en Facebook al internasionaal welbelese en -berese was, maar hy was ook bereid om biologiese landboupraktyke op sy plaas op die proef te stel en sy medeboere van die resultate te vertel. Só sê mnr. David Kock, jare lange vriend van mnr. Dick Isted wat onlangs ná ’n lang siekte oorlede is. Kock het in 1993 by Isted begin werk en later sy Tempevale-Bonsmarastoetery by hom oorgeneem. Kock sê Isted was meestal sy tyd vooruit. Hy was byvoorbeeld een van die eerste voorstanders van Alan Savory se holistiese boerderystelsel. Hy het ook ghoeroes, soos die Australiese grondkundige Graeme Sait, op sy plaas ontvang, dekades voor grondgesondheid ’n modewoord geword het. Isted was ’n kenner van geenbewerking, al was hy nie eintlik ’n…

VLEISVEILIGHEID was die tema wat die afgelope jaar die meeste aandag in die rooivleisbedryf geniet het, grootliks weens die uitbreking van listeriose wat meer as 200 mense se lewe geëis het. Mnr. Dave Ford, uittredende voorsitter van die Rooivleisbedryfsforum (RVBF), het op dié organisasie se jaarvergadering gesê die uitbreking het die vleisverwerkings- en die varkvleisbedryf ’n gevoelige slag toegedien. Dit het tot ’n grootskaalse herroeping van produkte gelei en die vleisbedryf se aansien is aansienlik geknou. Volgens Ford is van die grootste knelpunte wat die bedryf voortaan moet hanteer, die koste wat dit gaan verg om voedselbesmetting te keer en te bestry en om strenger wetgewing doeltreffend toe te pas. Die mate waarin verbruikersbewustheid toeneem, asook die impak van sosiale media, sal ook vorentoe voorop dryf. “ ’n Toename in…

Watter rol speel ’n agentskap, soos die RSA Groep, in die bemarking van boere se produkte? ’n Boer kan enigiets in Suid-Afrika plant met die wete dat daar ’n mark gaan wees. Die besluit oor waarheen ’n boer sy produkte wil stuur, berus by hom. Gaan hy varsproduktemarkte gebruik, gaan hy reguit na die kettingwinkels toe, voer hy uit of verkoop hy van ’n padstal af? Die verantwoordelikheid van bemarking bly egter steeds by die boer, en dis ’n funksie wat baie boere nie altyd verstaan nie. Hoe skerper die boer raak, hoe beter vaar hy. Ons het lank gedebatteer oor wat ons rol is. Wat doen ons? Ons is nie bemarkers nie, maar ’n verkoopsmag. As daardie produk op die markvloer beland, is dit fait accompli, maar hoe beter…

Hoewel FEM Dohne-Merino’s hoofsaaklik op veld wei, trek hulle ook voordeel uit sowat 150 ha aangeplante weiding en gewasse, insluitende lusern, hawer en rape. Vyftig hektaar word besproei (spilpunt-, drup- en vloedbesproeiing). Die diere kry selfgemengde lekke gebaseer op Yara-formules (teen ’n koste van R200 per produserende ooi per jaar) met een belangrike verskil: Katoensaad word met soja vervang om die proteïeninhoud te verhoog. Volgens mnr. Andries Marx van die plaas Sewefontein moet die ondersteuning van aangepaste skape selfs in die kwaaiste droogtes volgehou word om die produktiewe momentum te behou totdat die droogte gebreek word. “As jy nie tydens die droogte na jou skape kyk en aanhou teel nie, kan jy nie verwag om voordeel te trek uit die goeie tye nie,” sê hy. Voermol-produkte word ook gebruik vir…

Spaghetti met hoenderlewers ■ 1 pak (500 g) spaghetti ■ 500 g hoenderlewers, goed skoongemaak ■ 45 ml botter ■ 5 repe spekvleis, fyn gesnipper ■ 1 ui, fyn gekap ■ 2 knoffelhuisies, fyn gekap ■ 1 brandrissie, fyn gekap ■ 5 ml paprika ■ Sout en vars gemaalde swartpeper na smaak ■ 1 blik (410 g) gekapte tamaties ■ 125 ml hoenderaftreksel ■ 90 ml sjerrie Kook die pasta tot gaar, maar steeds ferm. Terwyl die pasta kook, sny die hoenderlewers in kleiner stukkies en hou eenkant. Verhit die botter en braai die spekvleis, ui, knoffel en brandrissie daarin tot gaar. Voeg die hoenderlewers by en braai tot liggies verbruin. Geur met sout en peper. Voeg die gekapte tamaties, aftreksel en sjerrie by en verhit tot kookpunt. Prut liggies…

Omtrent elke 18 maande kom ’n nuwe, ongewone soort slaai in produksie in Suid-Afrika. Tans word 20 ongewone slaaisoorte – meestal uit Nederland – geëvalueer. Daarvan is ’n paar uitstekend en sal ’n heeltydse plek op die Suid-Afrikaanse slaaibord behou, sê mnr. Hugo Burger, tegniese bestuurder van die maatskappy Hygrotech, Stellenbosch. Slaaie in Suid-Afrika is hoofsaaklik van sewe soorte, naamlik Batavia (rooi en groen met gekartelde blare), Butterhead (groen), Oakleaf (rooi en groen in ’n eikeblaarvorm), Little Gem (groen en rooi), Cos (rondeblaar en spear-soort, groen en rooi), Lollorassa (gekartelde rooi en groen), en Multileaf (groen en rooi). Veral ’n paar van die spear-soorte maak Burger opgewonde. “Daar is minstens vier nuwe Butterhead-soorte wat belowend lyk.” Van die kultivars is reeds vanjaar bekend gestel vir kleinskaalse kommersiële aanplanting. Van die…

BOEREDAE 8-9 SEPTEMBER: Olifantsrivierveteraneklub se ploegdag. Augsburg-landbougrond. Facebook: Olifantsrivier Veterane 11-13 OKTOBER: Agri-Expo Livestock: Plaasfees oor drie dae. Tentoonstelling van die SA vee- en suiwelbedryf, asook Die Groot Plaasproe – van bok tot bier! Sandringham, Stellenbosch. Web: www.livestock.org.za ; e-pos: admin@agriexpo.co.za EKSPO’S EN ANDER 4-6 SEPTEMBER: Geenbewerkingskonferensie. Alle boere uit alle bedrywe genooi. ATKV, Drakensville-oord. Genooide Amerikaanse spreker, Steve Groff, bied ’n omvattende werksessie oor dekgewasse en grondvrugbaarheid aan. Web: www.notillclub.com 7-8 SEPTEMBER: Veiligheidsberaad en sekuriteitsekspo. Potchefstroom. Sprekers sluit in genl. maj. (afgetree) Roland de Vries (gemeenskapsbeveiliging) en adv. John Welch (Wapenwet en lisiensëring van vuurwapens). Henning Els, sel 082 411 8744; e-pos: henning@cceinstr.co.za 21-24 SEPTEMBER: Dewetsdorp-veldfees. Plesierrit, pretstap, ghongskiet, skaap- en beesskou, bekende sangers, Vrystaatse bergfietskampioenskap. Hansie Swanepoel, sel 082 821 2909. Johan Fourie, sel 082 878 3147. 22-24…