Indholdsfortegnelse for 08-Mar-19 i Landbouweekblad

DIEGENE wat hul bates in buitelandse maatskappye, trusts of ander entiteite stort, sal dalk dié buitelandse strukture moet heroorweeg in die lig van die Europese Unie se sogenoemde ekonomiese substansie-vereistes, wat vanaf 1 Januarie 2019 in wetgewing omgeskakel word. Dit volg op ’n assessering deur die EU in 2016 van 92 lande buite die EU ten opsigte van hul belastingdeursigtigheid, regverdige belastingheffings en voldoening aan maatreëls teen die wegkalwing van belastingbasisse en winsverskuiwingsmaatreëls. Die doel hiervan was om kwellinge aan te pak dat dié jurisdiksies se belastingstelsels kunsmatige buitelandse belastingstrukture aanmoedig; meer spesifiek maatskappywinste wat nie gekoppel is aan realistiese ekonomiese aktiwiteite of teenwoordigheid binne die relevante jurisdiksie nie. Ekonomiese substansie-wetgewing vereis dat ’n buitelandse maatskappy bewys sy direksie en bestuur is in dieselfde jurisdiksie, dat sy kern-inkomstegenererende bedrywighede in…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Grondplan plaas private sektor, skenkers aan die stuur ■ Laat aanplantings: Wat is die rypfaktor? ■ Superstoetery in snelrat danksy veldtoetse ■ ’n Gejaag na produksie . . . of wind? ■ Komkommerkoel plan baan die weg vir groter wins SPESIAAL ■ Veebedryf, Wiele GESIN ■ Onthoukos van ’n plaaskind GROENTE Die slim bestuur van uitgawes en arbeid, en voortdurende uitbreiding, is die sleutel tot die sukses van die Springveg-boerdery van mnr. Russell Heger van Oos-Londen. Die boerdery lewer onder meer 60 000 komkommers per week op 4,5 ha met biologiese bestuursbeginsels. Op die foto is sy seun, Daniel.…

VAN ROOY MAAK KARAKOEL VRUGBAARDER Mnr. Louwtjie Pretorius van Pretoriusvlei, Postmasburg, sê hy kan nie sonder sy Van Rooy-skape klaarkom nie, ondanks die feit dat vetstert-tipes in onguns geraak het. In meer as een opsig is dié mooi en geharde wit skaap vir hom as Karakoelboer goud werd. Die Karakoel lam net een keer per jaar, terwyl die Van Rooy deur die jaar ram vat. Nou kruis Pretorius die twee rasse. Hoewel die vrugbaarheid van die sesde geslag af na Karakoel-peil terugkeer, het hy teen daardie tyd reeds ’n aansienlike wins uit die kruising gehaal. Pelse van die eerste kruising is nie goed vir die mark nie. Die ooitjies word vir teling gebruik en die hameltjies bemark. Van die tweede kruising af lewer die pelse egter net vyf persent minder…

’N NUWE landbounetwerk, bekend as die Suider-Afrika Agri Inisiatief (Saai), wat boere met saakgerigte krisisse wil bystaan, is verlede Donderdag in Pretoria bekend gestel. Die organisasie, onder voorsitterskap van dr. Theo de Jager (ook voorsitter van die Wêreldboere-organisasie), sal steun op die infrastuktuur en hulp van verskeie ander organisasies, soos AfriForum, die Instituut vir Rasseverhouding en die FW de Klerk-stigting. De Jager beklemtoon dat Saainie ’n alternatiewe landbou-unie is nie. “Dit is ’n netwerk en gaan geen boereverenigings of streekorganisasies hê nie. Ons wil ook nie meeding met enige bestaande landbou-unie nie. “Ons het ’n leemte in bestaande besture ontdek met ’n paar plaasbesettings en veral die Akkerland-onteiening verlede jaar,” sê hy. ’n Onteieningsbevel is verlede jaar kort voor Paasnaweek op die Akkerland-boerdery beteken op grond van ’n betwiste grondeis…

’N NUWE wetsontwerp oor grondherverdeling, ’n opname oor die vraag na grond en die desentralisering van die prosesse om begunstigdes te identifiseer, is van die voorstelle wat pres. Cyril Ramaphosa se raadgewende paneel oor grondhervorming oorweeg. Dié voorstelle spruit voort uit die grondberaad wat die paneel onlangs in Pretoria gehou het. Dr. Vuyo Mahlati, voorsitter van die African Farmer’s Association (Afasa) en voorsitter van die paneel, het ná die tyd gesê die plan is om grondhervorming te demokratiseer omdat almal besef dat dit tot dusver ’n ondeursigtige proses was. Sy sê die private sektor se rol in die identifisering en verkryging van grond vir hervorming is op die beraad beklemtoon. Dit sluit in aspekte soos die skenking van grond en ’n grondhervormingsfonds om die proses te versnel. Begunstigdes moet op…

VELDTOESTANDE in die Swart-land het sodanig verbeter dat boere daar nie meer voerhulp benodig nie. Dié voerhulp sal nou eerder na boere aan die Weskus en in Matzikama en die Sederberge gekanaliseer word. Tydens die eerste van twee weidingassesserings het die Wes-Kaapse departement van landbou en ekonomiese geleenthede bevind die toestand van die veld in daardie gebiede het só verswak dat boere nou elke maand voerhulp sal ontvang. Me. Beverley Schäfer, Wes-Kaapse minister van landbou en ekonomiese geleenthede, sê die veldassesserings wat onderskeidelik in die somer en winter gedoen word, help die departement om die weidingtoestande vas te stel en te bepaal waar droogtehulp die nodigste is. “Bykomende ondersteuning sal nou aan sommige streke gebied word. Die boere wat ek ontmoet het en wat droogtehulp ontvang het, was dit eens…

SEDERT 18 Februarie is die termynkontrakte vir gevestigde soetsorghum (kontrakkode SORG) en bittersorghum (kontrakkode SGBT) van 100 ton tot 30 ton verminder. Dit volg luidens ’n verklaring van die JSE op versoeke van die graanbedryf, en weens die afname in plaaslike sorghumproduksie. Die laaste dag van handel dryf in die 100 ton-kontrak was op 15 Februarie. Vanaf 18 Februarie is die 30 ton-kontrakkode vir soetsorghum MSRG en vir bittersorghum MSBT. Mnr. Luan van der Walt, ekonoom by Graan SA, sê hoewel die sorghumkontrakte reeds ’n paar jaar op Safex verhandel, was dit nie doeltreffend as meganisme vir prysverskansing nie, grootliks weens beperkte deelname aan die kontrak, wat veroorsaak dat daar nie genoeg likiditeit in die mark was nie. “ ’n Termynkontrak speel ’n belangrike rol in die prysvorming van die…

Die begrotingsrede van mnr. Tito Mboweni, minister van finansies, op 20 Februarie 2019, het geen ingrypende aankondigings of maatreëls bevat nie. Daar gaan probeer word om staatsbesteding (veral salarisse) in toom te hou, belastinginvordering op te knap, en aandeelhouers te vind vir sekere dele van Eskom en, heel waarskynlik, ander staatsondernemings. Die minister het tereg gewonder of staatsondernemings nog nodig is en, indien wel, in watter formaat. Die geiljanne in staatsondernemings se dae is moontlik getel, wat dalk ’n bitter pil vir die kommuniste en vakbonde in die drieparty-alliansie is om te sluk. Ekonomiese realisme het weereens geseëvier. Die minister het ’n sterk pleidooi gelewer vir die sogenoemde gebruiker-betaal-beginsel, en ’n beroep op ANC-lede gedoen om te help met die vestiging van ’n kultuur van betaling vir dienste wat gelewer…

Verskeie mieliebasters het uitmuntende prestasies tydens die 2017-’18-mielieproewe van die Landbounavorsingsraad gelewer. Die hoogste, enkele opbrengs was 16,91 ton/ha wat die baster P 1517 W (Pioneer), ‘n kortgroeier, onder besproeiing by Bapsfontein opgelewer het. Die vinnige kultivars wat geëvalueer is, se gemiddelde opbrengs het 13,2 ton/ha bedra. Die kultivar met die hoogste gemiddelde opbrengs was P 1745 R met 13,97 ton/ha. Die streek wat gemiddeld die beste gevaar het, is Orania waar die kortgroeiers gemiddeld 14,84 ton/ha gelewer het. Baie goeie vertonings is ook onder droëlandtoestande gelewer. Die beste vertonings in die streke was: 1 Watertafelgrond (landstreek 1): Gemiddeld: 7,12 ton/ha. Hoogste enkele opbrengs: 10,90 ton/ha met DKC 77-77 BR (Dekalb) by Wesselsbron. Hoogste gemiddelde opbrengs: 8,39 ton/ha met DKC 76-77 BR. Hoogste gemiddeld per distrik waar proewe uitgevoer is:…

All Power se spoor lê vandag, 29 jaar ná sy ontstaan, wyd met meer as 36 000 sonkragpompstelsels van alle groottes wat reg oor Suid-Afrika geïnstalleer is. Baie van die stelsels word onder meer in Zambië, Botswana, Mosambiek en talle ander lande in Afrika aangetref. Waterpompe is ook al na Australië, Spanje en Amerika uitgevoer. Mnr. Terry Moss, besturende direkteur van All Power en voormalige veelmalige Suid-Afrikaanse kampioenrenjaer, sê die maatskappy verskaf ’n volledige reeks sonkragwaterpompe vanaf gelykstroom tot driefase-wisselstroom om enige besproeiingstelsel suksesvol tot 12 uur per dag regstreeks vanaf die son aan te dryf. “Hoewel ons stelsels nie die goedkoopste op die mark is nie, is dit baie duursaam en betaal hulle hulself as’t ware terug vanaf die eerste dag van gebruik. Ons konsentreer ook op plaaslike werkverskaffing.”…

Hoe kies ’n mens die regte voermenger vir jou plaas? Die menger wat vir jou buurman werk, gaan nie noodwendig vir jou werk nie. Twee soorte mengaksies met twee opsies elk is beskikbaar. Let op na die volgende: ■ Die soort diere wat gevoer word en hul spesifieke voerbehoeftes. ■ Die aantal diere in ’n groep of kamp bepaal die volume wat gemeng word. Die menger se grootte is belangrik. ■ Die soort voer wat gemeng word, soos heel hooibale of kuilvoer. ■ Die aantal mengsels per dag. ■ Die toestande by die laaigebied. ■ Die afstand van die laaigebied na die uitlaaikrippe. ■ Die beskikbare laaitoerusting moet geskik wees vir die soort voermenger, veral as grootmaathantering van die voermengsel nodig is. ■ Weegtoestelle moet die bestanddele en die hoeveelheid…

Rokerige wors-enbonekasserol Die Franse maak ’n bredie van ’n verskeidenheid vleis, varkwors en witbone wat ure lank stadig gaargemaak word tot ’n perfekte geheel, wat hulle cassoulet noem. Dié kasserol se geure herinner my aan daardie gereg, maar neem net 30 minute om gaar te word. ■ 15 ml olyfolie ■ 8 groot varkworsies ■ 6 repe spek, dungesny ■ 1 ui, in dun skywe gesny ■ 2 preie, goed gewas en dungesny ■ 2 knoffelhuisies, gekap ■ 3-4 murgpampoentjies, gesnipper ■ 125 ml witwyn ■ 1 blik (410 g) gekapte tamaties ■ 250 ml hoenderaftreksel ■ Paar takkies vars tiemie ■ Paar takkies vars pietersielie, gekap ■ 1 blik (420 g) botterbone, gedreineer ■ 1 blik (420 g) suikerbone, gedreineer Voorverhit die oond tot 180 °C. Verhit die olie…

Vosmaer was 250 jaar gelede, in 1769, die eerste Europeër wat die sekretarisvoël beskryf het. Dié herdenking bied die ideale geleentheid om die spesie wyer blootstelling te gee. Hierdie ikoniese en onmiskenbare voël is onlangs as kwesbaar beskryf, want studies toon die sekretarisvoël se getalle het die afgelope 20 jaar met 78% afgeneem in Botswana. In Suid-Afrika het aangetekende getalle in dieselfde tydperk met 70% gedaal. Die sekretarisvoël kom in al nege provinsies van Suid-Afrika voor en is endemies tot Afrika suid van die Sahara. Hulle verkies oop, kort grasveld en bosveld en vermy landskappe wat ruig bebos is. Sekretarisvoëls slaap en broei gewoonlik op bome met plat krone en bring die grootste deel van die dag op die grond deur terwyl hulle jag. UNIEKE MANIER VAN JAG Die voëls…

’n Gesprek op DStv met die oud-Springbokrugbykaptein Jean de Villiers het gegaan oor ’n veelbesproke rugbywedstryd tussen twee Paarlse skole wat alombekend is as uitstekende opvoedkundige instellings. Jean het sy inspirerende boodskap afgesluit met uiters gepaste woorde: “Moet dit net nie té ernstig opneem nie. Gaan en geniet dit.” Hierdie woorde kan gerus meer herhaal word. As die spel die ware betekenis en doel van menswees begin oorheers, begin daar etlike gevaarligte flikker. Rugby moet, soos alle ander beskaafde sportsoorte, karakter help bou, medemenslikheid toon, vriendskappe sluit en gesonde mededinging aanmoedig. By geleentheid moes ek tot my skok en ontsteltenis luister hoe ’n afrigter met opswepende geesdrif sy span só inspireer: “Manne, vandag is vir ons ’n uiters belangrike dag. Ons mag nie hierdie wedstryd verloor nie. Ek vra julle…

Goeie reën wat onlangs plek-plek in die Oos-Vrystaat geval het, het wyd verligting gebring. Die besproeiingswater op die plase met gronddamme is ná die droogte van die vorige paar jaar redelik aangevul. Mnr. Tommie Wille van die plaas Aletta, Ficksburg, ’n kersieboer in die Oos-Vrystaat, sê opvolgneerslae is nodig om die watervlak aan te vul. Die gebied se kersieboorde word tans voorberei vir die komende winterrus. Bome word skoongehou en slakke word met spuitstof bestry. “Ryp in die gebied teen einde April, met ’n gepaardgaande koue winter, sal hopelik aan die bome se kouebehoefte van sowat 800 tot 1 000 uur voldoen,” sê hy. “ ’n Nat en koue winter sal die oesvooruitsigte teen blomtyd in September en oestyd in Oktober en November verbeter.” Boere gaan intussen voort om gevestigde…

3 200 Eskom se kragsentrales het in die 21 maande tot Desember 2017 3 200 keer die perke wat sy uitlaatgas-lisensies stel oorskry, het die Amerikaanse konsultant dr. Ron Sahu onlangs in ’n studie bevind. Talle Eskom-kragsentrales geniet reeds vrystelling van Suid-Afrika se betreklik gunstige uitlaatgaswetgewing. Die ontleding van die data het ernstige gebreke in Eskom se aanmelding van dié uitlaatgasse uitgelig, asook in hoe die owerhede dié gebreke aanpak. – Daily Maverick 250% Die suikerprodusent Tongaat Hulett waarsku dat sy wesensverdienste vir die jaar tot 31 Maart minstens 250% minder sal wees as die vorige ooreenstemmende tydperk se R617 miljoen. Sy suikerbedrywighede in Suid-Afrika is onder druk weens goedkoop invoer en die suikerbelasting wat verlede jaar ingestel is. Die suikerbedryf in Mosambiek sukkel ook weens goedkoop invoer. ’n Nuwe…

‘ ’n Goeie oes op ’n derde van jou plaas is beter as ’n misoes op jou hele plaas.’ DR. GUY WITNEY, landboukundige van Tzaneen, oor die voordele van toegespitste besproeiing in sitrus- en avokadoboorde, en die afsny en wit verf van stompe in tye van erge droogte. Bl. 27 ‘ ’n Droë dam skep die geleentheid vir instandhouding en verbeteringswerk.” MNR. SCHALK JACOBSZ, landbou-ingenieur, oor hoe om jou gronddamme deur die droogte te kry. Bl. 26 ‘In ’n netwerk van organisasies kan mense hulpbronne saamgooi.’ DR. THEO DE JAGER, voorsitter van die nuwe landbounetwerk Saai, oor dié organisasie se plan om kundigheid van verskillende organisasies te gebruik om boere by te staan. Bl. 16 ‘Uit ’n opbrengsoogpunt is die syfers ’n bietjie teleurstellend.’ MNR. WANDILE SIHLOBO, ekonoom by Agbiz,…

NIE ALLE ORGANISMES BIND STIKSTOF SO GOED SOOS RHIZOBIUM In baie populêre artikels, onder meer die artikel “Só werk rhizobia” in Landbouweekblad van 9 November 2018, word die begrip rhizobia gebruik om te verwys na organismes wat in die grond lewe (in simbiose met peulplante sowel as vrylewend) en stikstof uit die atmosfeer in die grond bind. Dit is belangrik om nie na ál hierdie organismes as rhizobia te verwys nie. Rhizobia verwys na lede van die genusse Rhizobium en Bradyrhizobium, wat albei spesies van simbiotiese stikstofbinders bevat. Dit beteken hierdie organismes kan slegs stikstof bind wanneer dit binne plantwortels voorkom. Volgens die nuutste taksonomiese metodes is daar tans 20 genusse van simbiotiese stikstofbinders bekend en kan die klassifikasie tot groot verwarring onder buitestaanders lei. Vrylewende stikstofbinders verwys…

Landbouweekblad word op 21 Mei vanjaar 100. As deel van die viering plaas ons ’n keur van stories op ’n splinternuwe webwerf (www.netwerk24.com/landbou/eeufees). Lees meer oor die groot geeste in die Suid-Afrikaanse landbou, ontwikkelings wat ’n impak op die bedryf gehad het, asook gunstelinge, soos Opsitkers en spotprente. Jy kan ook op ’n gratis nuusbrief oor die eeufees inteken.Stuur e-pos aan cornelia.vdmerwe@24.com met die woord “eeufees” in die onderwerplyn.…

’N TAAKSPAN besoek China eersdaags om dié land – Suid-Afrika se grootste koper van wol en Merinovelle – te oorreed om sy verbod op die invoer van alle diere met gesplete hoewe en produkte van sulke diere op te skort. Die verbod volg op die uitbreking van bek-en-klouseer in die noorde van Limpopo in Januarie. China koop nagenoeg 71% van Suid-Afrika se wol, en dié inkomste is uiters belangrik vir die volhoubaarheid van boere in ekstensiewe boerderygebiede, wat tans onder ’n erge droogte gebuk gaan. Die taakspan sluit lede van die verskillende veebedrywe en amptenare van die departement van landbou, bosbou en visserye in. Volgens die Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) vereis China ’n veeartsenykundige gesondheidsertifikaat wat sertifiseer dat skaapvelle vanuit ’n bek-en-klouseervrye gebied kom, en Suid-Afrika het tans nie bek-en-klouseervrye status nie.…

DIE indringing van die Palmer-misbredie (Amaranthus palmeri) wat vroeg verlede jaar in ’n katoenland by Douglas opgemerk is, is nog nie naastenby onder beheer nie. Dr. Charlie Reinhardt van die Suid-Afrikaanse inisiatief vir onkruiddoderweerstand by die Universiteit van Pretoria het op ’n onlangse vergadering aan lede van die Douglas-boere-unie gesê dit is ’n “skrikwekkende besmetting”. “Die besmetting van ’n bepaalde mielieland op die plaas is die ergste wat ek nóg teëgekom het,” sê hy. “In Amerika het die Palmer-misbredie binne sowat tien jaar oor die grootste deel van dié land se belangrike graanproduksiestreke versprei, ten spyte van ’n daadwerklike veldtog om die verspreiding te bekamp.” Reinhardt meen die plant se teenwoordigheid kan op die lang duur Suid-Afrika se hele somergewasproduksiegebied bedreig. Mnr. Dup Haarhoff, hoof van GWK se landboudiens, sê…

SUID -AFRIK A se grondregisterstelsel word beskou as een van die bestes ter wêreld, maar die meeste Suid-Afrikaners het nie toegang daartoe nie. Mnr. Raleigh Maesela, ’n landmeter wat namens die Suid-Afrikaanse Instituut vir Geomatika op die raadgewende paneel oor grondhervorming se grondberaad in Pretoria gepraat het, het gesê dié register is die fondament waarop Suid-Afrika se ekonomie rus. Eiendom ter waarde van R4,5 biljoen is daarop geregistreer en R1,6 biljoen se uitstaande verbande. “Die banke en die regbank vertrou die grondregister. Regte is duidelik gedefinieer, eiendomsgrense is duidelik afgebaken en dit is maklik om dispute op te klaar. Die grootste probleem is egter dat die meeste mense daarvan uitgesluit is omdat dit ’n duur en langsame proses is en nie deur die meerderheid verstaan word nie.” Maesela sê die…

DIE landboumaatskappy Subtropico het sy kontantaanbod aan KLK Landbou se aandeelhouers verhoog. Die aanvanklike aanbod van R17,50 per aandeel is tot R19 per aandeel verhoog. In ’n verklaring sê Subtropico die gewysigde aanbod aan KLK-aandeelhouers is onderhewig aan dieselfde bepalings en voorwaardes as die aanvanklike aanbod wat Subtropico op 12 Desember 2018 aan KLK-aandeelhouers gestuur het, buiten dat die gewysigde aanbod ’n kontantbedrag van R19 per KLK-aandeel is, sonder die alternatief van Subtropico-aandele. Dié wysiging volg nadat Erns & Young Advisory Services in ’n onafhanklike waardasie bevind het ’n prys van R19 per aandeel tot R23 per aandeel is ’n billike waarde vir KLK-aandele. KLK het dié waardasie aangevra. Subtropico se gewysigde aanbod van R19 per aandeel is 21,8% hoër as die R15,60 waarteen die aandeel op 27 September oor…

WANNEER ’n gronddam water opvang, sypel dit in die grondlae – wat kan wissel van digte klei tot gruis en sand – in die omgewing om die dam in. In die sandlae sal die water die sandformasie sywaarts volg of selfs onder die wal deur, om ’n lekplek stroomaf te vorm. Die grond in die wal is gewoonlik kleierig, wat sal uitswel as dit nat word. Die swelaksie maak die wal meer waterdig, maar wanneer dit uitdroog, vind die teenoorgestelde plaas. Dit beteken dat die kleideeltjies inkrimp, wat die wal meer poreus maak. Die grond waarmee walle gebou word, moet verkieslik nie ’n té hoë klei-inhoud bevat nie. Swart turf sal waarskynlik ’n plastisiteitsindeks van meer as 20 bereik, wat die boonste perk is. Die uitdroging van die wal kan…

Corteva Agriscience™ isDow-DuPont™ senuwe landbou-afdeling en sluit bekende handelsname soos Pioneer en Pannar in. Dié landboureus ontgin graag die potensiaal van vroue. Mee. Betty Kiplagat, Suzan Antonio Aziz, Linda van der Merwe en dr. Nolwazi Mkize is voorbeelde van dié benadering. Hulle werk in verskillende vakrigtings in die landboubedryf om die maatskappy se kundigheid en kliëntediens uit te bou. Ter viering van internasionale Vrouedag op 8 Maart vertel dié vier vroue meer oor hul werk by Corteva in Afrika en die Midde-Ooste. BETTY KIPLAGAT Me. Betty Kiplagat is Corteva se regeringskwessieleier in Afrika en die Midde-Ooste. Danksy haar geesdrif vir die reg én die landbou, asook 18 jaar ondervinding in die landboubedryf, het sy unieke vermoëns om met boere, beleidsmakers, regeringsamptenare en bedryfsbelanghebbendes te kommunikeer. Haar kantoor is in Nairobi,…

Begin met ’n organisasie om herlewingslandbou te bevorder – en besin oor alle vorme en aspekte van bewaringslandbou, nie net een onderafdeling soos geenbewerking nie. Dít was een van die aanbevelings van ’n werksessie op die gesamentlike konferensie van die verenigings vir tuinbouwetenskappe, onkruidwetenskap, gewasproduksie en grondkunde wat by die Universiteit van die Vrystaat in Bloemfontein aangebied is. Dit is bygewoon deur akademici, navorsers, landboukundiges en boere van alle bedrywe – van droëlandgewasverbouing tot die wynbedryf. Prof. Giel Laker, afgetrede internasionaal erkende grondkundige en gespreksleier van die werksessie, het ’n beroep op mense gedoen om nie bewaringslandbou-aktiviste te word nie, maar dit “objektief en gebalanseerd” te benader. “Toestande in Suid-Afrika en die res van Afrika verskil drasties van plek tot plek, en algemene benaderings kan nie oral dieselfde toegepas word…

Suider-Afrikaanse veeboere is in die algemeen té behep met groei, want volgehoue seleksie vir groei gee tot groter diere aanleiding. In die meeste produksiegebiede hou groter diere verband met hoër onderhoudskoste en laer doeltreffendheid. Die tonge het behóórlik geklap in die veebedryf sedert Landbouweekblad ’n artikel (“Het Blup nog bestaansreg”, 8 Februarie 2019) geplaas het waarin die Dohne-Merino-teler mnr. Lionel de la Harpe van Graaff-Reinet Blup (best linear unbiased prediction oftewel beste liniêre onsydige voorspelling) bevraagteken. ’n Boer wat groot baat by Blup vind omdat dit hom met oordeelkundige aanwending in staat stel om genetiese vordering te maak en sy produksie en reproduksie te verhoog, is mnr. Johan Styger, eienaar van die Simmentaler-stoetery BTB by Hartbeesfontein in Noordwes en voormalige wenner van die gesogte prys as Suider-Afrikaanse Stoetteler van die…

Die afgelope paar produksiejare in die graanbedryf was ’n enorme wipplankrit met verskeie droogtes. Waar laat dit boere wat betref hul finansiële posisie in dié tydperk? Tans is die internasionale mielieprys op dieselfde vlak as tien jaar terug. Dit beteken dat die plaaslike pryse ook op dieselfde vlak beweeg. Dit is grootliks weens die feit dat die wêreldvoorraad op ’n baie hoë vlak is. Die verwagting vir die huidige produksiejaar is ’n wêreldeindvoorraad van byna 310 miljoen ton. Dié faktore speel ’n wesenlike rol as droogtetoestande heers. Graanpryse beweeg binne ’n prysband wat bepaal word deur in- en uitvoerpryspariteitsvlakke. Sodra die internasionale pryse daal, daal die band ook. Sodra daar ’n droogte is en die prys nader aan invoerpariteit styg, lei dit daartoe dat daar nie genoeg prysbeweging is om…

BEWERK GROND MET DROOGTE IN GEDAGTE Met verwysing na u mening oor deklaagbewerking, versoek ek graag meer besonderhede oor die beste metode om grond vir gewasse te bewerk as jy weet dat daar ’n droogte in ’n bepaalde streek gaan wees. Daar is ’n paar beginsels wat ek kan bespreek. Daar is egter nie ’n enkele bewerkingspraktyk of aksie wat ’n mens vir droogtetoestande kan uitvoer nie. Alle bewerking moet beplan word met die volgende ten doel: Eerstens moet daar probeer word om soveel as moontlik grondwater (vog) in die grond te kry, en dit daar te hou. Die grondoppervlak moet dus grof wees, en nie glad nie, om soveel as moontlik reën op die oppervlak op te vang en afloop te voorkom. Indien daar voldoende stoppels of plantreste (deklaag)…

Waar het jy wors leer maak? Ek het in my twintigerjare deur my broer werk gekry by Rheeder’s Slagtery op Wellington. Daar het oom Grobbie Grobbelaar my geleer om wors te maak, en nou werk ek al 20 jaar in die vleisbedryf. (Yvonne werk tans in Shoprite se vleisafdeling op Wellington.) Watter soort vleis maak die beste boerewors? Elkeen het sy eie voorkeur, maar gewoonlik is dit ’n kombinasie van bees-, vark- en lamsvleis. Elke soort vleis verleen sy eie smaak. Ek gebruik graag net bees- en varkvleis. Die beesvleis is ’n bietjie droër, maar die varkvleis met die vetjies daarin vergoed daarvoor. Met beesvleis is die tipe vleis wat jy gebruik, belangrik. As ek boerewors maak, gebruik ek voorkwart, want dis vetteriger as die agterkwart. Het jy jou resep…

MENSE wat hom geken het, beskryf Jan-Linde as ’n buitengewone sakeman wat ’n vêrsiende benadering gehad het tot die omgewing en die mense wat dit bewoon en bewerk. Sy loopbaan het oor langer as ses dekades gestrek, en in daardie tyd het die familie-onderneming werk en vaste gesinstrukture aan duisende mense verseker. DUTOIT-GROEP Jan-Linde het in 1954 by die boerdery aangesluit en het saam met sy pa, Gys II, en broer, Gys III, die onderneming help uitbou. Sedert daardie vroeë dae was sy ingestelheid om die landbou te bedryf binne streng kommersiële riglyne en goeie strukture. In die jare daarna het hy self sommige uitbreidings behartig, maar hy het altyd daarop aangedring dat ’n familie wat saamstaan, sterker is as ’n individu. Jan-Linde het die Dutoit-groep in 1993 saam met…

Ná die aanvanklike daling in die prys van beesvleis sedert die uitbreking van bek-en-klouseer aangekondig is, wil dit lyk asof dié mark weer herstel het en op soortgelyke vlakke as voor die uitbreking verhandel. Volgens die webwerf vleispryse.co.za het beesvleispryse sedert die aankondiging in Januarie met nagenoeg 20% gedaal, maar is nou weer ongeveer op dieselfde vlakke as voor die aankondiging. Vleispryse is egter vir die afgelope jaar op ’n dalende kurwe, en het vanaf Desember 2017 tot verlede Desember met 20% gedaal. Volgens die webwerf is die herstel hoofsaaklik vanweë boere wat nou voor die einde van die belastingjaar kalwers koop, en danksy meer sekerheid op die mark. “Daar word verwag dat die prys van klas A geleidelik sal styg, met klas C en kalfpryse wat sal volg.” Luidens…

’n Stewige verhoging in die brandstofprys word allerweë vandeesmaand verwag. Benewens slegte nuus oor die brandstofprys aanstaande week vir verbruikers en boere, is daar ook heffings wat pryse in April en Junie verder kan opjaag, ongeag die bewegings van die wisselkoers en ruoliepryse. Mnr. Dawie Maree, hoof van landbou-inligting en bemarking by FNB, waarsku dat ’n aansienlike styging wag ná die goeie nuus van die vorige paar maande. “Teen 22 Februarie was die gemiddelde onderverhaling op petrol ongeveer 67 c/liter en op diesel was dit ongeveer 85 c/liter. Die daaglikse onderverhaling was selfs hoër op 119 c/liter en 129 c/liter vir petrol en diesel onderskeidelik.” Hy sê die hoofoorsaak vir die onderverhaling was die styging in die prys van Brent-ruolie. Dit het oor die afgelope maand gestyg vanaf net $60/vat…

In altesame 59,5% van die distrikte in die Vrystaat het grondpryse in die 12 maande tot verlede Desember gestyg of dieselfde gebly. Die ontleding van grondverkope in die TABEL is vir grond van meer as 10 ha. In dié tyd is 607 ooreenkomste gesluit, wat altesame 212 935 ha teen R2,557 miljard behels het. Daarvan was 90 transaksies van kleur – 14,3% van die totaal. Dié soort transaksies sluit in verhandelings tussen individue (69), staatsaankope vir landbougrond (11) en grond wat vir stedelike ontwikkeling verkry is (10). Dit het 57 671 ha (27,1%) teen R521 miljoen – 20,3% van die totale waarde – behels. Van die totaal was 51 transaksies vir grond van minder as 50 ha (8%) met die meeste transaksies (158, of 25%) vir grond van 150-300 ha.…

DOHNE-MERINO VYFKUNS MET ’N VERSKIL Puik teling het ’n enkele teler in staat gestel om sy medetelers op die nasionale veiling van die Dohne-Merinotelersgenootskap van Suid-Afrika in Bloemfontein te troef. Sy aanbod van vyf ramme is teen ’n puik prys van gemiddeld R106 400 elk verkoop. Twee ramme is boonop teen die hoogste prys van R180 000 elk verkoop. Dié ramme het behoort aan mnr. Boeta Wessels van die Weska-stoetery by Bredasdorp en mnr. Wynand du Toit van die Wydgelegen-boerdery by Protem. Wessels se ander ramme het onderskeidelik R32 000, R70 000, R120 000 en R130 000 behaal. Die kopers van Wessels se duurste ram was mnre. Zeiss Jordaan (Sneeuberg, Cradock), Henry du Plessis en sy seun, Stephan (Kouga-Dohnes, Kareedouw), en Cecil en Henry van der Merwe (Hencil, Barkly-Oos). Du…

OVK GOEIE VRAAG NA TEELVEE Die vooruitsigte vir die kleinveebedryf is steeds rooskleurig, veral as die vraag na teeldiere in ag geneem word, asook die herstel in die prys van slagdiere. Mnr. Johan Scholtz, noordelike streekbestuurder van OVK se vee-en-vesel-afdeling, sê die komende verkiesing het ’n betreklik groot invloed op die verbruiker se kooppatroon. “Sodra die verkiesing afgehandel is en almal kom tot hul sinne, sal die verbruikersbesteding herstel.” Hy ondervind dat wolrasramme steeds gemiddeld hoë pryse behaal teenoor dié van vleisrasse wat weens ’n daling in die vleisprys op laer vlakke verhandel. Februarie en Maart is die tradisionele tyd vir ramveilings ter voorbereiding van die dektyd in April, sê hy. “In Barkly-Oos se omgewing word van die Barkly-Jool gepraat, wat grappenderwys na die daaglikse veilings van die afgelope tyd…

Iets so diep ontstellends soos ’n jare lange droogte laat mense se ware kleur te voorskyn kom, ook dié van die politici. Dit is asof ’n droogte alle mooi bedoelings wegstroop totdat net dade oorbly. Dade soos om vroegoggend ’n vrag voer by ’n koöperasie se depot af te laai vir die distrik se moedelose boere. Vir ons by Landbouweekblad was dit nog altyd vanselfsprekend — Suid-Afrika kan nie bekostig om sy kundige boere, wat oor geslagte se kennis beskik, te verloor nie. Boere is baie waardevoller as byvoorbeeld ’n lugredery soos die SAA, wat ondanks uiters swak bestuur, loutere korrupsie en blote diefstal (en klaarblyklik geen duidelike bestaansreg!), steeds onder staatshulp toegegooi word. Vergeleke daarmee staan die landbou op sy eie — deesdae te midde van buitengewone omstandighede wat…

Nog ’n slag vir die reeds sukkelende suikerbedryf is dat mnr. Tito Mboweni, minister van finansies, ondanks pleidooie nogtans die belasting op versoete drankies verhoog het. Die belasting is in 2018 ingestel en is van toepassing op versoete drankies met meer as 4 g suiker per 100 ml. Dit word nou verhoog met 2,21 c/g bo die vlak van 4 g suiker per 100 ml. Die rede vir die verhoging is “om te keer dat die waarde van die belasting weens inflasie weggevreet word”, volgens die tesourie. Die hoop van die bedryf dat ander versoete produkte nie bygevoeg is nie, is egter gestand gedoen. Mnr. Hans Hackmann, adjunkvoorsitter van die Suid-Afrikaanse Suikervereniging, sê die bedryf is onder groot druk. ’n Groot persentasie van die plaaslike mark is verloor weens die…

VERPLIGTE bemiddeling voordat mense hulle oor grondkwessies tot die howe mag wend, kan help om die oorheersende rol wat die howe speel, te verminder, meen regter Jody Kollapen van die Grondwethof. Hy het op die raadgewende paneel oor grondhervorming se grondberaad in Pretoria gesê howe het nog altyd ’n belangrike rol in grondhervorming en -herverdeling gespeel. “Mense moet egter nie té veel staatmaak op die howe se betrokkenheid nie. Grondhervorming is ’n polities-gedrewe proses en moet op daardie vlak bedryf word.” Hy het gesê howe moet toesien dat die prosesse in ooreenstemming met die Grondwet is. Die howe kyk na regsaspekte en nie na die onderliggende kwessies van grondloosheid en die geskiedenis daarvan nie. Iemand kan ’n saak op regsgronde verloor, maar dit beteken nie noodwendig dat hy nie ’n…

1 ZIMBABWE| Hoë se seun eis ‘sy’ koffieplaas ’n Videogreep van ’n senior politikus se seun wat met ’n uitsettingsbevel op ’n bekende uitvoerplaas opdaag en die plaas opeis op grond van ’n hofuitspraak, het ’n opskudding in Zimbabwe veroorsaak. Mnr. Remembrance Gwaradzimba, seun van die provinsiale minister me. Ellen Gwaradzimba, het saam met gewapende polisielede opgedaag by die FarFell-koffielandgoed, wat aan ’n afgetrede Switserse bankier, mnr. Richard le Vieux, behoort. Die afgelope 30 jaar word koffie, avokado’s en makadamias op die plaas geproduseer en uitgevoer. “Ek het hierdie aanbodbrief. Respekteer jy dit? Dit dui 229 hektaar aan. Wys my die 229 hektaar, wys my my grond volgens die aanbodbrief. Hoe is dit moeilik? Ek sal bly waar ek ook al wil op my grond,” sê Mbudzana in die opname…

GROOT dele van die veeweigebiede in die ooste en noorde van Suid-Afrika het goeie somerreën gekry, en boere in dié dele van die land moet grasweidings behoorlik bestuur om dit nou en in die winter te benut. Dr. Chris Dannhauser, ’n veld-en-weidingskonsultant van Louis Trichardt in Limpopo, sê die gebrek aan voldoende ruvoer van die regte gehalte gedurende die winter is een van die grootste probleme vir veeboere in die somerreëngebiede. “Veekundiges is dit eens dat swak wintervoeding verantwoordelik is vir die lae algemene diereproduksie en reproduksie in Suid-Afrika.” Hy sê die gebruik van staande hooi het die afgelope paar dekades gewild geword as metode van oorwintering. Staande hooi is aangeplante weiding wat in die eerste deel van die groeiseisoen gewei of gehou word tot op ’n sekere datum (onttrekkingsdatum).…

Dikwels hoor ek: Koop ’n eiendom in iemand anders (’n familielid of nie) se naam, dan is dit uit jou boedel. Die hoofrede, lei ek af, is ’n poging om belasting te ontduik. ’n Ander rede sal seker wees om bates uit jou persoonlike boedel te hou as jy meen jy kan binnekort gesekwestreer word. Maar dan is jy in elk geval met geldspeletjies besig. Nietemin, die vraag is of hereregte betaalbaar is as die “eienaar” sy huis wil terughê. Onthou, dit is in die ander persoon se naam gekoop en julle het só ooreengekom. Hereregte is tans betaalbaar op die waarde bo R900 000. Dit is nie Jan Taks se skuld dat jy onnosel goed aangevang het nie. Dit is jyself wat vir die hereregte moet instaan. (Net ter…

Internasionale gassprekers gaan eersdaags saam met plaaslike kundiges en voorloperboere hul kennis oordra op Landbouweekblad se herlewingslandbou-konferensies op Reitz, Ottosdal en Joostenbergvlakte in die Wes-Kaap (sien ook bl. 7). Drie van die internasionale gassprekers is prof. Buz Kloot van Amerika, dr. Valeria Faggioli van Argenitinië en mnr. Jason Carter, ’n saaiboer van die Amerikaanse deelstaat Suid-Carolina. Landbouweekblad het Kloot en Faggioli oor hul sienings uitgevra. PROF. BUZ KLOOT: WAT HET JOU DIE MEESTE OOR DIE HERLEWINGSVERMOË VAN GROND VERRAS? Ek het vroeër gedink grond is net grond – sand, leem en klei. In die handboeke was dit bloot beskryf as ’n medium waarin jy plante laat groei. Die klein hoofstukkies oor biologie het in die handboeke die boodskap oorgedra dat biologie belangrik is, maar dat ons ons in die werklikheid…

Mnr. Mpukane Mphangeli, direkteur van Eden Agri Citrus (Edms.) Bpk., is ’n uitsondering op die reël in die Katriviervallei. Nie net het hy die titelakte op sy eiendom nie, maar hy het ook nie skuld nie danksy bestendige produksie, onder meer 35 000 kartonhouers wat in 2018 deur die Eden Agri Services-pakhuis gepak is. “Ek is nie meer ’n klein bestaansboer nie,’’ sê Mphangeli trots. “Ek is ’n klein kommersiële boer.’’ Hy is al sedert 1990 op dieselfde plaas toe ’n vyfjaarhuurkontrak met die opsie om te koop, aan hom toegeken is. Ook hy het nie ’n titelakte ná die ontbinding van die Ciskei ontvang nie, en hy moes noodgedwonge ook riskante produksievoorskotte aanvaar. In die laat 1990’s het Mphangeli sy vrugte by Katco en Riverside laat pak en selfs…

Gourmet-worsrolle Mosterdmayonnaise ■ 60 ml goeie mayonnaise ■ 5 ml heelkorrelmosterd ■ Paar druppels vars suurlemoensap ■ Knippie sout ■ 2 groot uie, in ringe gesny ■ 10 ml elk botter en olyfolie ■ Sout en suiker na smaak ■ 1 lang Franse brood ■ Botter, vir smeer ■ 60 ml tuisgemaakte blaar- of rooikoolpiekel of sauerkraut ■ 2 lang frankfurters Meng al die bestanddele vir die mosterdmayonnaise saam en hou eenkant. Soteer die uie oor lae hitte in die botter en olie tot sag. Geur met sout en ’n knippie suiker en braai verder tot die uie begin karamelliseer. Hou eenkant. Sny die Franse brood in twee helftes en sny elke helfte in die middel oop. Smeer die binnekant met botter en skep twee eetlepels koolpiekel of sauerkraut in.…

BOEREDAE 12 MAART: Overberg Agri se voorsaai-inligtingsdag by Rietpoel. Ruan Schutte, 028 214 3826, e-pos: rschutte@overbergagri.co.za 13 MAART: Chrissiesmeerstudiegroep se boeredag, Bellevue. Tema: Dekgewasse. Anthony Rajchrt, 082 451 7084. 13 MAART: Swartlandse Kleingraanontwikkelingsgroep (Skog) se voorsaai-inligtingsdag, Langgewens-navorsingsplaas. E-pos: GertC@elsenburg.com 16 MAART: Onderstepoortboeredag. Lizemari de Klerk, 072 380 0846, e-pos: lizemari.ter@gmail.com 18 MAART: VKB-inligtingsdag, Protea Hotel Ranch Resort, Polokwane. Tema: Status met grondhervorming. 087 358 8111, web: www.vkb.co.za/grondkwessie/ 20 MAART: VKB-inligtingsdag, Siësta-gastehuis, Frankfort. Tema: Status met grondhervorming. 087 358 8111, web: www.vkb.co.za/grondkwessie/ 10 APRIL: Plaasbesoek aan John Eustace, Voermol se Beesboer van die Jaar, Underberg, KwaZulu-Natal. C.T. du Plessis, 072 441 5663, e-pos: ctdup@vodamail.co.za; Mark Scott, 082 771 6659, e-pos: majscott@webafrica.org.za 11 APRIL: Marlo-kwekery se boeredag. Lena Strydom, 015 285 5004, e-pos: kwekery@marlofarms.co.za, web: www.marlofarms.co.za 17 APRIL: Ficksburg-landbouvereniging se boeredag, Hammonia.…