Indholdsfortegnelse for 2-Aug-19 i Landbouweekblad

MNR. MCEBISI SKWATSHA, adjunkminister van landbou en grondhervorming, het in sy begrotingsrede genoem wysigings aan die Esta-wet is onderweg om plaasbewoners se verblyfreg te versterk. Dié stap is deur die aktivistegroep Women on Farms verwelkom, wat ’n moratorium op plaasuitsettings eis terwyl konsultasies oor die wetswysigings onderweg is. Die groep soek ook ’n gestandaardiseerde vorm van alternatiewe verblyf waar uitsettingsbevele toegestaan is. Prof. Ruth Hall van die instituut vir armoede, grond en landelike studies (Plaas) sê sy is net bewus van 2018 se wysigings aan Esta en geen nuwe wysigings nie. Sy meen egter die ware knoop lê nie by die wet nie, maar die versuim om dit af te dwing en om plaasbewoners teen dikwels onwettige uitsettings te beskerm. “Wat nodig is, is dat die regering uitvoering gee aan…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Stadsboere byna weerloos teen grondbesetters ■ Geen hondelewe in Amerika vir skaaphondkenner ■ Boerdery hektaar vir hektaar beplan ■ Grond: Elke mikrobe is ’n spesialis ■ Kry kalk in jou grond met dié werktuig ■ Pannar-rugbyweek vol hoogtepunte SPESIAAL ■ Swartland GESIN ■ Vinnige, voedsame sop SKAAPHONDE Die Suid-Afrikaner mnr. Faansie Basson maak deesdae ’n lewe uit skaaphondafrigting reg oor Amerika, en vaar uitstekend in kompetisies. Skaaphondkompetisies as sport is baie gewild in dié land, en dit is nie net boere wat daaraan deelneem nie. Op die foto is sy kampioenhond Sam tydens ’n kompetisie.…

Dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, het pres. Cyril Ramaphosa weer gepols vir ’n antwoord oor waarom hy “bang” is om plaasmoorde in die openbaar te veroordeel. Groenewald het deelgeneem aan die debat op die presidensie se begrotingsrede. “Edelagbare president, op ’n baie ernstige noot en met groot respek wil ek jou vra, waarom is jy bang om plaasmoorde in die openbaar te veroordeel? Ek verstaan net nie. Die boerderygemeenskap van Suid-Afrika verstaan nie waarom jy dit nie wil doen nie.” Hy het gesê die premiers van Noordwes en Gauteng en selfs die speaker van die nasionale vergadering, me. Thandi Modise, ‘PRESIDENT, WAAROM VEROORDEEL JY NIE PLAASMOORDE NIE?’  toe sy premier van Noordwes was, het plaasmoorde in die openbaar veroordeel. Groenewald het weer ’n versoek tot Ramaphosa gerig…

AARTAPPELS, Suid-Afrika se grootste groentesoort volgens waarde en volume, beleef nóg ’n moeilike jaar nadat 2017 en 2018 goeie produksiejare was en die prys voortdurend onder druk was. Hoewel die gemiddelde prys van alle grade en alle klasse nie noemenswaardig laer as in 2018 is nie, en produksievlakke nagenoeg dieselfde is, stoot inflasie produksiekoste vinniger op as wat die reële gemiddelde plaashekinkomste styg. Die bruto wins per kilogram en hektaar verbou raak dus stelselmatig kleiner en boere kom toenemend onder druk. Dieselfde neiging is gedurende die eerste ses maande van die jaar beleef, en sal na verwagting vir die res van die jaar voortduur. In Aartappels Suid-Afrika (ASA) se maandelikse markverslag word geraam sowat 248 miljoen 10 kg-sakkies aartappels sal vanjaar gelewer word, teenoor 249 miljoen in 2018 en die…

’N WATERREGULEERDER gaan tot stand gebring word om waterhulpbronne in staats- en private besit te reguleer en te verseker dit word op ’n regverdige en oordeelkundige manier in die belang van álle Suid-Afrikaners bestuur. Me. Lindiwe Sisulu, minister van menslike nedersettings, water en sanitasie, het tydens haar departement se begrotingsdebat in die parlement gesê die regering reken só ’n reguleerder is nodig omdat die meeste damme en waterlisensies in private besit is. Anders as by Eskom, waar die voorsiening van elektrisiteit van ’n staatsbeheerde monopolie afhanklik is, het die voorsiening en bestuur van die land se waterhulpbronne baie verteenwoordigers. ‘Teen hierdie totaal ongetransformeerde agtergrond het ons ons eie growwe mislukkings, soos die verpligte lisensiestelsel, gedemonstreer.’ Sy het gesê daar sal deeglik oor die totstandkoming van die reguleerder beraadslaag word. Die…

SUID -AFRIK ANERS hoef nie te vrees dat die grondkwessie die roete van Zimbabwe sal volg nie, want Suid-Afrika het reeds oor en oor bewys dat hy sy knelpunte op sy eie manier oplos. Só het mnr. Mcebisi Skwatsha, adjunkminister verantwoordelik vir grondhervorming, in die begrotingsdebat van die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling gesê. Skwatsha het geantwoord op ’n vraag van me. Annette Steyn, die DA se skaduminister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling. Steyn het beklemtoon met grondhervorming is “die duiwel in die detail”. Sy wou weet of die regering die pad van Zimbabwe en Venezuela wil loop, wat tot ’n ekonomiese ineenstorting kan lei, of ’n inklusiewe pad wat die verlede se ongeregtighede erken. Skwatsha het gesê onteiening sonder vergoeding sal binnekort ’n werklikheid wees. Hy…

’N NUWE makelaar vir Suid-Afrikaanse bokhaar, The House of Fibre, het onlangs tot die veselbedryf toegetree, en reeds sy eerste besendings ingeweeg. Luidens ’n verklaring van mnr. Pierre van der Vyver, hoofbestuurder van The House of Fibre, het die hele sybokhaarspan van OVK, insluitend die pakhuis se tegniese personeel en OVK se tegniese sybokhaarveldbeamptes, besluit om dié nuwe onafhanklike makelaar te stig. “Dit is ’n groot sprong vir ons, maar ons glo dis baie nodig ná langdurige fustrasie.” Volgens van der Vyver is die doelwit om terug te keer tot die ou waardes van dienslewering wat CMW ’n suksesvolle makelaar gemaak het. Die nuwe maatskappy sal ook makelaardienste vir wol verskaf, aangesien 90% van alle sybokhaarboere ook wol bemark. Die nuwe maatskappy sal ’n sentrale pakhuis vir bokhaar saam met…

Stoomkrag het die wêreld met rasse skrede verander. Volgens Klaus Schwab, skrywer van The Fourth Industrial Revolution, sal die huidige golf van verandering egter die wêreld selfs méér verander as die vorige drie revolusies. Dinge beweeg vinniger, op ’n groter skaal en met meer impak. Die vierde industriële revolusie behels splinternuwe tegnologie, soos slim masjiene, materiaalwetenskap, nano-tegnologie, energie en biologie. Dit is ’n samekoms van menslike vermoëns en tegnologie. Danksy ongekende skaalvoordele sal boere in die toekoms meer en beter produkte teen minder arbeidsverwante koste kan lewer. Die produksieproses sal ook toenemend geoutomatiseerd wees – dink aan selfbesturende trekkers en stropers, driedimensionele drukkers en die gebruik van gevorderde robotika in presisie-boerdery. Schwab meen outomatisering kan die ekonomie ’n hupstoot gee. Sommige poste sal wel uitgeskakel word, maar ander sal geskep…

Die netto inkomste van Suid-Afrika se kommersiële landbousektor het vir die jaar tot die eerste kwartaal van 2019 met 15,7% gedaal. Dit is ’n daling van bykans R17 miljard, wat ’n groot skok vir die plattelandse ekonomie is. Dit stem ooreen met die landbou se bydrae tot die groei van die ekonomie. Dié bydrae het in die eerste kwartaal met bykans 13,2% gedaal, terwyl die totale ekonomiese groeikoers in Suid-Afrika in die eerste kwartaal van 2019 met 3,2% afgeneem het. Die bruto inkomste van die landbousektor het vir die tydperk van Maart 2018 tot Maart 2019 met 2%, oftewel R6 miljard, gedaal tot sowat R276,5 miljard. Die skerp druk op die netto inkomste is baie duidelik. Volgens die nasionale departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling is die daling in…

Die appelkoosboere van die Klein-Karoo gaan nog jare lank swaarkry vanweë die skade en terugslag wat deur die voortslepende droogte daar veroorsaak word. Volgens mnr. Jacques du Preez, bestuurder vir handel en markte by Hortgro, het die uitvoer van vars appelkose die afgelope seisoen met 21% teenoor die vorige seisoen gedaal. “Die is die laagste volume in baie jare en kan toegeskryf word aan die droogte. Veral groot produksiegebiede in die Klein-Karoo gaan steeds swaar gebuk onder droogte met duisende bome wat in sommige boorde gevrek het. Die impak van die droogte sal nog jare lank in dié streek gevoel word en produsente sal van vooraf moet bou. Die Klein-Karoo is die grootste produksiegebied van appelkose en lewer 77% van Suid-Afrika se appelkose. Die reën wat tot nou in die…

Hoewel Suid-Afrika se katoenbedryf die afgelope vyf jaar heelwat gegroei het, word dit nog nie naastenby op die skaal verbou as in die laat 1980’s nie. Mnr. Hennie Bruwer, uitvoerende hoof van Katoen SA, sê Suid-Afrika se grootste aanplantings was in 1987-’88, toe boere 205 000 ha beplant en ’n oes van 390 000 bale lint behaal het. Die bedryf het teen 2009 totaal in duie gestort, en vyf jaar gelede is daar maar 6 800 ha in Suid-Afrika met katoen be-plant. Vanjaar het boere 44 366 ha be-plant, en die oes word op 250 000 bale lint bereken. Bruwer wys daarop dat produksiepraktyke, plantteling en tegnologie die afgelope 30 jaar ’n groot verbetering in boere se opbrengs teweeggebring het. Hy glo die bedryf sal aanhou groei en dat marktoestande…

WATTER TEGNOLOGIE HET DIE GROOTSTE OMWENTELING IN JOU BOERDERY TEWEEG GEBRING? My selfoon. Daar is seker belangriker tegnologie, maar my selfoon bly die belangrikste. Dit is my kantoor. Dan is daar die hedendaagse verskynsel van sosiale media wat ’n mens nuttig vir bemarking kan gebruik. WATTER PLAASUITVINDSEL BROEI IN JOU AGTERKOP? Van my vroeëre ideale was die ontwerp van ’n knoffel- en plantjieplanter, waarvoor heelwat mense gevra het. Nou is die plantjieplanter darem op my kerfstok. WAT IS DIE GROOTSTE LES WAT DIE DROOGTE JOU GELEER HET? Beslis om groter reserwes in ’n voerbank op te bou.…

Die Val-boeredag, wat vanjaar deur sowat 3 800 besoekers bygewoon is, het die afgelope paar jaar gegroei tot ’n volwaardige demonstrasieskou waar boere self kan kyk na die doeltreffendheid en werkverrigting van verskeie verskaffers se landbouwerktuie en -produkte. Een van die demonstrasies wat die meeste reaksie uitgelok het, was die kalktoediener wat deur die vervaardiger Rula Agri bekend gestel is. “Versuring van grond is ’n kwessie wat wêreldwyd voorkom. Om dit teen te werk, is verskeie kalkstrooiers al ontwikkel om breedweg kalk uit te strooi. Kalk beweeg egter baie stadig deur die grond, wat die doeltreffendheid van oppervlakuitstrooiing kan belemmer. Rula Agri het met ’n oplossing vorendag gekom wat versuring diep in die grond kan behandel,” sê mnr. Roelf Odendaal, uitvoerende hoof van Rula Agri. Rula Agri se kalktoediener kan…

■ 1 motorbuiteband ■ Olieverf vir buitegebruik ■ Hardebord en handsaag ■ Potlood en nutsskêr ■ Boor en plat boorpunt (32 mm) ■ Materiaal vir buitegebruik ■ Naald en gare of naaimasjien ■ Kussingvulsel VOORBEREIDING ■ Was die buiteband met seep en water om te verseker die oppervlak is mooi skoon. BOOR ’N GAT 2 2 ■ Besluit op watter lyn van die band jy die borand wil uitsny en trek ’n lyn al in die rondte. ■ Boor ’n gat in die buiteband se borand met ’n platpuntboorpunt. KNIP ■ Gebruik die nutsskêr om die borand vanaf die geboorde gat af te knip. VERF ■ Verf die buiteband met weerbestande verf. ■ Voeg detail by deur ’n ou spons in die vorm van ’n hond- of katpoot te knip…

Die onderstaande oordragte van plaaseiendomme is deur aktekantore geregistreer (plaasnommer tussen hakies). GAUTENG CARLETONVILLE SYFERFONTEIN (438) 1 435 ha, aan Hernaas Eiendomme (Edms.) Bpk., van C.H. en M.A.E. Gildenhuys, R12 451 762. NIGEL WITFONTEIN (16) 271 ha, aan Kiron Prop (Edms.) Bpk., van Cross Point Trading (Edms.) Bpk., R35 000 000. PRETORIA DOORNKRAAL (420) 43 ha, aan Yamene (Edms.) Bpk., van Arzel Trading (Edms.) Bpk., R3 795 000. ONVERWACHT (509) 36 ha, aan L. Booysen, van Antonie Venter-familietrust, R1 250 000. KWAZULU-NATAL BALLITO DE JAGERS KRAAL (874) 178 ha, aan die Ingonyamatrust, van Mursea Cane, R18 500 000. PIETERMARITZBURG BUFFELS BOSCH (944) 22 ha, aan Norton Farm Services, van S.R. Crawford, R575 000. SCOTTSBERG (1395) 342 ha, aan Big Tackle Trading, van L.J. van Rooyen, R5 333 333. UNDERBERG SANS…

Altesame 27 lotte is op die nasionale prestige-pluimveeveiling op Bultfontein verkoop. Die gemiddelde prys van R1 496 is behaal vir enkele voëls, pare en tome (een haan en twee henne). Die veiling is saam met die jaarlikse skou van die SA Skoupluimveeorganisasie (Saspo) gehou. Die omset was R40 400, aansienlik minder as R92 000 op ’n vorige veiling op dié dorp. Die hoogste prys van R4 900 is vir ’n swart Austrolorp-toom van mnr. Albert Lingenvelder van Villiersdorp betaal. Die koper was mnr. Koos van der Westhuizen van Middelpos. Die naashoogste prys was R4 800 vir Lakenvelders (grootras-toom; verkoper: mnr. Albert Lingenvelder; kopers: mnr. Hennie Vermaak en sy vrou, Carine). R3 800 is vir ’n silwer patryskleurige Brahma-toom van mnr. Hugo Joubert van die plaas Makoadi by Clocolan deur me.…

20% Werknemers by RCL Foods se kruideniersware-afdeling in Randfontein het kragtens ’n driejaarloonooreenkoms vanjaar ’n verhoging van 20% in hul basiese loon gekry. Vir die volgende twee jaar kry hulle ’n verhoging van 10% elk. Mnr. Stephen Heath, RCL se regshoof, sê dis ’n poging om die gaping tussen die hoogs- en laagsbetaalde werknemers te verklein. Die algehele werksmag se gemiddelde verhoging oor drie jaar is 7,5% — 8,23% vanjaar, 7,73% in 2020 en 6,67% in 2021. – Randfontein Herald $1,7 miljard PepsiCo se voorgenome verkryging van die Pioneer Food Group is volgens dié Amerikaanse kosreus nagenoeg $1,7 miljard werd (sowat R23,68 miljard). Die maatskappy het ’n aanbod van R110 per aandeel gemaak, wat op 12 Julie ’n pryspremie van 56,5% op die heersende aandeelprys verteenwoordig het. In die ure…

‘Jy kan nie ’n situasie soos hierdie hê waar die arbeiders ’n hele ekonomie gevange hou nie.’ MNR. HANNES DE WAAL, besturende direkteur van die Sondagsriviersitrusmaatskappy, oor die sloerstaking in die Coegahawe. Bl. 14 ‘(Kleinhandelaars) sal ’n hartseer verhaal oor hul marges vertel, maar kyk wat hul uitvoerende hoofde betaal word.’ MNR. JONATHON HANKS, stigtersvennoot van die onderneming Incite, oor die ongunstige uitwerking wat margedruk het op produsente se vermoë om goeie lone te betaal. Bl. 21 ‘ Teen hierdie totaal ongetransformeerde agtergrond het ons ons eie growwe mislukkings, soos die verpligte lisensiestelsel, gedemonstreer.’ ME. LINDIWE SISULU, minister van water en sanitasie, oor die feit dat swart boere net 5% van gelisensieerde watervolume hou en watergebruik grootliks ongemoniteer geskied. Bl. 18 ‘Finansiële instellings kyk anders na groter eenhede.’ MNR. BENNIE…

TWEE belangrike faktore op die pad na onteiening sonder vergoeding is eerstens die moontlikheid dat die meerderheid stemme in die parlement nie genoeg gaan wees om die Grondwet te verander nie. Daarby moet die nadelige gevolge van die lang tydperk van beleidsonsekerheid wat só ’n verandering teweeg sal bring, in ag geneem word. Mnr. Wandile Sihlobo, hoofekonoom van die landbousakekamer Agbiz en lid van pres. Cyril Ramaphosa se raadgewende paneel oor grondhervorming, het op die SA Graaninligtingsdiens (Sagis) se jaarvergadering in Pretoria gesê ’n tweederdemeerderheid is nodig om artikel 25 van die Grondwet te verander. Die ANC het 57,5% steun en die EFF sowat 10%. Dié twee partye sal moet saamstaan om die grondwetverandering te bewerkstellig. Hulle verskil egter soveel in hul siening oor wat onteiening sonder vergoeding moet beteken,…

HY veroordeel plaasmoorde. Hy het dit nog altyd veroordeel en sal altyd, het pres. Cyril Ramaphosa tydens sy repliek op die presidensie se begrotingsdebat in die parlement gesê. Dit was nadat dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, hom ’n tweede keer in die parlement gevra het waarom hy bang is om plaasmoorde in die openbaar te veroordeel. Groenewald het aangevoer dat die boerderygemeenskap van Suid-Afrika nie verstaan waarom Ramaphosa dit nie wil doen nie. “Ek doen dit. Ek het al en sal voortgaan om moorde op plase te veroordeel. Ek sal voortgaan om moorde op boere en plaaswerkers te veroordeel,” het Ramaphosa gesê. Hy het benadruk dat elke lewe in die land gelyke waarde het en dat elke geweldsmisdaad onomwonde veroordeel moet word. In Afrikaans het hy herhaal:…

DA AR is min tyd oor om te bespreek vir vanjaar se Bewaringslandbou Wes-Kaap Jack Humanbewaringsweek. Die konferensie vind plaas op Dinsdag 6 Augustus op Nooitgedacht buite Stellenbosch. Die praktiese dag word op Woensdag 7 Augustus op die Langgewens-navorsingsplaas by Moorreesburg gehou. Prof. Beatrice Conradie, landbou-ekonoom aan die Universiteit van Kaapstad, sal die konferensie open met ’n bespreking van die produktiwiteitsnavorsing wat sy op Langgewens se proefdata gedoen het. Sy het spesifiek gekyk na die impak van die insluiting van lupiene op die stelsels se ekonomiese volhouhoubaarheid. Mnr. Johan Reyneke, biodinamiese boer van Reyneke Wines, Stellenbosch, gaan verduidelik wat hy gedoen het om die koolstofinhoud van sy wingerdgrond in ’n kort tydperk aansienlik te verhoog, en die uitwerking wat dit op sy boerderyproduktiwiteit het. NAVORSING Bewaringslandbou Wes-Kaap verwelkom vanjaar mnr.…

DIE skep van megaboerderye en nouer kontak met die verbruiker is van die maniere waarop boere volhoubaarder kan word te midde van groot finansiële druk en stygende skuldvlakke. Een van die voorstelle van mnr. Bennie van Zyl, hoofbestuurder van TLU SA, is die vorming van sindikate, waar binneheinings tussen plase verwyder word om ’n megaboerdery tot stand te bring. Pleks daarvan dat plase wat aan mekaar grens afsonderlik funksioneer as byvoorbeeld ’n bees-, groente- , vark- of melkboerdery, kan ’n gesamentlike sake-entiteit of korporasie ’n beter alternatief in baie opsigte bied. “Dan word nie meer op ’n plaas van 200 ha of 600 ha geboer nie, maar op ’n plaas van 8 000 ha, met ander woorde ’n megaboerdery. Finansiële instellings kyk anders na groter eenhede. As die melkboer byvoorbeeld…

DIE melkbedryf moet teen groot voedselkleinhandelaars begin opstaan en moeilike vrae vra. Só het mnr. Jonathon Hanks, stigtersvennoot van die onderneming Incite, op ’n simposium van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Suiweltegnologie in Kempton Park gesê. Volgens hom ervaar melkboere en die verwerkingsbedryf margedruk. “Julle word aan die onderkant gedruk, maar dít is ook waar die maatskaplike kapitaal is en die mense kwaad is.” Hanks, wie se onderneming maatskappye help om hul mededingendheid deur die lewering van maatskaplike waarde te verbeter, het simposiumgangers aangemoedig om Tracy Ledger se boek An Empty Plate te lees. Ledger se teorie is dat die liberalisering van die Suid-Afrikaanse voedselsektor ná 1994 onder andere melkboere en die sekondêre melkbedryf se marges laat krimp het. “Haar navorsing wys waarom ons plaaswerkers nie ’n leefbare loon kan betaal…

Belanghebbendes in die Wes-Kaapse landboubedryf het op 11 Julie byeengekom om maniere te ondersoek om tred te hou met plaaslike en wêreldwye ontwikkelings betreffende die vierde industriële revolusie. Maniere om dié veranderinge te monitor en sinvol daaroor te kommunikeer, is ook bespreek. Die doel is om te verseker dat die Wes-Kaapse landboubedryf doeltreffend kan beplan en op veranderinge reageer. “Die bedryf moet neigings kan herken. Indien boerdery in Suid-Afrika sy mededingendheid verloor, sal dit lei tot selfs meer werksverliese en voedselprysstygings vir verbruikers,” het dr. Dirk Troskie, direkteur van sakebeplanning en -strategie by die Wes-Kaapse departement van landbou, gesê. ’n Webwerf oor nuwe tegnologie-neigings word beplan, asook ’n jaarlikse geleentheid waar kundiges verslag sal doen oor verwagte tegnologiein-wording vir die landbou en ’n besoek aan ’n produsent wat dié tegnologie…

DIE wolbedryf moet hom gereed maak om groter deursigtigheid aan die dag te lê ten opsigte van die produksie van wol, die versorging van skape en die behandeling van die diere tydens die skeerproses. Volgens mnr. Steven Reid, hoofbeampte van die Australiese wolkopersmaatskappy Michell Wool, wil modehuise in ’n toenemende mate die hele geskiedenis vanaf die plaas tot die verwerker van die eindproduk hê. “Hulle wil byvoorbeeld weet of skape vir pyn behandel word en of die boerdery volhoubaar bedryf word,” sê hy. “Hulle wil groter naspeurbaarheid hê,” sê Reid. Australië se wolbevorderingsliggaam Australian Wool Innovation (AWI), is intussen besig om ’n strategiese plan vir naspeurbaarheid vir die Australiese wolbedryf te ontwikkel. Die eerste stap is AWI se WoolQ-projek wat ontwerp is om digitale inligting regstreeks van die plaas af…

Navorsers van Suid-Afrika en Noorweë het die genoom van die Afrika-olyfvrugtevlieg (Bactrocera biguttula) ontrafel. Die olyfvrugtevlieg is inheems aan Afrika suid van die Sahara. Dit val nie aangeplante olyfbome aan nie, maar ontwikkel in die vrugte van inheemse olyfboomsoorte. Die navorsers het die genetiese samestelling van die Afrika-olyfvrugtevlieg met dié van ’n wydverspreide susterspesie, Bactrocera oleae, vergelyk. Dit is ’n landbouplaag wat gekweekte én wilde olyfbome aanval. Die twee spesies olyfvrugtevlieë het meer as 10 miljoen jaar gelede ’n gemeenskaplike voorouer gehad. Die resultate van die navorsing waaraan dr. Barbara van Asch van die departement genetika aan die fakulteit landbouwetenskappe, Universiteit Stellenbosch, se navorsingsgroep deelgeneem het, is in die vaktydskrif International Journal of Biological Macromolecules gepubliseer. NAVRAE: Dr. Barbara van Asch, e-pos: bva@sun.ac.za, 021 808 5888. BRON: Teixeira da Costa,…

VERGIFTIG MET ORGANOFOSFAAT Hoeveel boere en werkers gebruik organofosfate sonder om behoorlike voorsorgmaatreëls te tref om hulself teen moontlike vergiftiging te beskerm? ’n Leser wat vergiftiging opgedoen het, het sy ondervinding met Dok Faffa gedeel met die hoop dat dit ander mense kan help om so iets te voorkom. “Ek is ’n verteenwoordiger van ’n farmaseutiese maatskappy en op ’n Dinsdagoggend was ek op ’n roetinebesoek aan ’n koöperasie. ’n Boer is ingelig oor hoe om ’n middel wat triasofos (’n organofosfaat) bevat, te gebruik om brommeraanvalle en luise te bekamp. Die bottel wat die middel bevat, is van die rak afgehaal en van die middel het op my hand beland – die prop het effens gelek. Toiletpapier is gebruik om die effense nattigheid van die bottel af te vee…

M et die winter wat hier en daar al ryp gestrooi het, dink ek aan wintervure waar ek lekker geëet het. As groot liefhebber van Louis L’Amour se stories lees ek onlangs weer dat een van die ou pioniers sê hy is moeg van mak vleis, hy soek wildsvleis. As die reuk van die vuur my na winter laat verlang, verlang ek ook na iets wilds in die pot of op die vuur. Laat ek eers bely, ek is geen kok nie, maar ek was nog altyd gelukkig om by ander se vure te sit. As ek nou oor ’n paar lekker eetdinge praat, is dit niks eksoties nie en moet asseblief geen resepte verwag nie. Of wag, dalk tog die worsresep. Hoewel ek ’n taamlik avontuurlustige eter is wat…

SPANWERK NOU NODIG Dit was lekker om weer te wen en ’n slag suksesvol te wees. Ja, die Springbokke teen die Wallabies was nie altyd mooi rugby nie (en teen dié tyd is Suid-Afrika seker reeds klaar met die All Blacks). Van die manne moes nog ’n bietjie roes afspeel, maar soms het die Bokke regtig gevaarlik gelyk. Hoewel een swaeltjie nie ’n somer maak nie, is ons darem weer herinner aan hoekom ons rugby kyk. Sukses skep geloof, en waar daar geloof is dat enigiets oorkom kan word, volg oplossings. Een van die merkwaardigste voorbeelde van die mens se vermoë om oplossings vir die onmoontlikste probleme te vind, is sekerlik die Cassini-ruimtesending. Dit was ’n gesamentlike poging deur Nasa en die Europese ruimte-agentskap om die Cassini-ruimtetuig 2 miljard myl…

TERWYL die sitrusbedryf nog die koste verreken van die rampspoedige sloerstaking deur Transnet-werkers in die Coegahawe, wat uitvoervrugte op die besigste tyd van die seisoen in die hawe gestrand gelaat het, spook landbouleiers om te verhinder dat kapasiteitsprobleme en ’n gebrek aan strategiese beplanning toekomstige landbou-uitvoer ook beduiwel. Dr. John Purchase, uitvoerende hoof van die landbou-sakekamer Agbiz, sê die sloerstaking is die simptoom van ’n groter probleem, en daar is steeds vele knelpunte met Suid-Afrika se uitvoerkapasiteit. “Baie kwessies in die logistieke omgewing moet opgelos word, hetsy die hawens of die spoorweë. Ons begin dringend werk aan die groter prentjie,” sê Purchase. Strategiese ontwikkeling vir die landbou as geheel – ook wol, rooivleis, ander vrugte en neute – was een van die belangrikste onderwerpe op ’n onlangse vergadering van Besigheidseenheid…

NÁ die afgelope paar maande se plaasaanvalle en -moorde in die Wes-Kaap het bewustheid van veiligheid onder boere en boereverenigings skerp toegeneem, sê mnr. Jannie Strydom, uitvoerende hoof van Agri Wes-Kaap. Hy sê daar is nou ’n groter dringendheid onder boere in die provinsie om inligting in te win oor hul eie veiligheid en bestaande veiligheidstelsels. “In die algemeen is daar ’n toename in navrae van boereverenigings oor veiligheid, plaaswagte en dies meer. Die vlakke van geweld wat in onder meer die aanval op Bonnievale gesien is, is ongekend in die Wes-Kaap. “ ’n Skerp toename in bewustheid bestaan onder die provinsie se boere.” Strydom het boere ook gemaan dat hulle meer blootgestel is as hulle nie basiese veiligheidsmaatreëls in en rondom hul huise en plaaswerwe toepas nie. DANKBAAR Strydom…

AGRI NOORD-KAAP het teen druktyd gewag op terugvoer oor ’n verwagte ontmoeting met mnr. Bentley Vass, Noord-Kaapse LUR vir samewerkende regering en tradisionele sake, sodat die verklaring van rampgebiede in die provinsie verder bespreek kan word. Mnr. Willem Symington, ondervoorsitter van Agri Noord­Kaap, sê die verskaffing van ramphulp val onder dié departement, wat tans inligting inwin oor droogtetoestande in die provinsie. Wanneer die proses afgehandel is, sal die departement ’n vergadering met Agri Noord­Kaap belê. Die distrikte Namakwa en ZF Mgcawu (wat die gebied rondom Olifantshoek insluit), en die distriksmunisipaliteit Pixley ka Seme is onlangs tot rampgebiede verklaar. Pixley ka Seme sluit Britstown, Carnarvon, Colesberg, De Aar, Griekwastad, Hanover en Strydenburg in. Symington sê dié rampverklarings plaas druk op die Noord-Kaapse regering vir ’n provinsiale droogteverklaring. As die hele provinsie…

DIE wolbedryf wil ’n volhoubare bedryfstandaard skep om Suid-Afrikaanse wol gesogter te maak op die internasionale mark deur unieke identifikasie en deursigtigheid in die waardeketting. Mnr. Deon Saayman, hoofbestuurder van Cape Wools, sê dié standaard moet in pas wees met bestaande, internasionaal gesertifiseerde standaarde. Dit moet uitvoerbaar wees vir boere, gebruikersvriendelik en op ’n geintegreerde platform. Dit sal in ’n elektroniese formaat wees. Volgens Saayman moet die bedryf hierdeur kan wys presies wat Suid-Afrika aan die internasionale mark lewer. “Die riglyne moet deur die bedryf vasgestel en reg deur uitgevoer word. Dit vereis goed opgeleide en bevoegde raadgewers om dit te versprei.” Volgens Saayman was Suid-Afrika die res van die wêreld ligjare voor met die inwerkingstelling van die kode vir beste praktyke, maar die bedryf moet hom nou in pas…

DIE wolverkoopseisoen van 2019-’20 begin op 14 Augustus wanneer die eerste veiling van die nuwe seisoen in Port Elizabeth gehou word. Dié seisoen begin te midde van onsekerheid oor die rigting wat die mark gaan inslaan en wanneer Suid-Afrika weer die uitvoer van vetwol na China sal kan hervat. Mnr. Deon Saayman, hoofbestuurder van Cape Wools, sê goeie vordering is in die onderhandelings tussen die departement van veeartsenykunde en die Chinese dieregesondheidsowerhede gemaak om struikelblokke uit die weg te ruim. Goeie vordering is ook gemaak om die vereiste maatreëls in werking te stel sodat uitvoer so spoedig moontlik hervat kan word. In Australië, waar die seisoen heelwat langer as die plaaslike een is, het die mark stewiger gesluit nadat pryse in die vorige paar weke ’n insinking beleef het. Ontleders…

Partye in maatskappye is gewoonlik die aandeelhouers, direkteure en werkers, wat kan bestaan uit bestuurders, junior bestuurders, witboordjie- en blouboordjiewerkers. Die direkteure bestuur en beheer die maatskappy, en kyk na moontlike uitbreiding. ’n Besturende direkteur hou die leisels vas en sorg dat almal hul werk doen. Hy reël die banksake, oortrokke geriewe en finansiering vir toerusting en voertuie, waarvoor hy borgskappe teken. Hy teken ook borgskappe by verskaffers. Hy hanteer die begroting en het gewoonlik tekenregte vir die bankrekening. Dit kan gebeur dat die besturende direkteur (met die tekenregte) siek word of in die hospitaal beland en dan nie die gereelde betalings, soos huurgeld, verskaffers, uitgawes en salarisse, kan maak nie. As niemand anders tekenregte het nie, hou dit groot risiko’s vir die onderneming in. Die bank aanvaar slegs resolusies…

Sy het nie die framboosboerdery gaan soek nie, die framboosboerdery het haar gevind. Só sê me. Lungiswa Ngqandulo, oftewel Ma Lungi, ’n voormalige huishulp wat deesdae aan die stuur van sake by The Field Berry Farm in die suide van Johannesburg staan. The Field Berry Farm is ’n gemeenskapsprojek en Lungi het aanvanklik in 1991 by die projek aangesluit as huishulp. Sy het eers haar eie hoenderboerdery begin, maar is in 2006 gevra om die projek oor te neem en sedertdien kyk sy nie terug nie. Vandag bestuur Ngqandulo die plaas saam met nog drie vroue. Die plaas word jaarliks tydens oestyd oopgestel en besoekers kan hul eie frambose kom pluk. Die framboosaanplanting is ongeveer drie hektaar groot. Die pluktyd is vanaf Januarie tot April en daar word verskillende kultivars…

· Easton, M. 2014. Vicar or publican – which jobs make you happy? BBC Magazine. · Frye, D. 2015. What do top farmers have in common? Mental toughness or “grit” is a daily choice for today’s farmers. · Namale, L. 2018. Developing Mental Toughness – Part II. Patience. · Rosman, M. 2010. The agrarian imperative: A construct. · Sents, N. 2018. Stress Act Introduced to Address Farmer Suicide. · The World Uncertainty Index.(http://www.policyuncertainty.com/) · Tye, S. & Altamirano, J. 2017. Embracing the Unknown: Understanding Climate Change Uncertainty. World Resources Institute. · Video: What makes a farmer? Corteva Agriscience. YouTube. · Weingarten, D. 2018. Why are America’s farmers killing themselves?…

’n Uiters gesofistikeerde dubbelfase-kartonvouer, wat kartonhouers van verskillende groottes kan vou en veral op die verpakking van uitvoervrugte gemik is, word nou vir die eerste keer in Suid-Afrika vervaardig. Die TE-800D-dubbelfase-kartonvouer, wat deur Gossamer Structures op Somerset-Wes vervaardig word, kan tot 2 400 kartonhouers van verskillende groottes per uur vou, sê mnr. Rudolf Janse van Rensburg, projekingenieur van die vervaardiger. Gossamer het oor die jare bekendheid verwerf as ’n vervaardiger van verskillende gesofistikeerde landbouwerktuie en -masjinerie, veral vir die vrugtebedryf. “Die TE-800D is die eerste in sy soort wat in Suid-Afrika vir Suid-Afrikaanse toestande vervaardig word. Dit kan kartonhouers met ’n basis van 600 mm x 400 mm tot houers van 200 mm x 300 mm vou vir die verpakking van verskillende vrugtesoorte wat uitgevoer of plaaslik bemark word. “Wat…

Gewoonlik het mnr. Frans Malela, ’n kommunale boer in die distrik Sekhukhune in Limpopo, mielies geplant, maar van 1999 tot 2000 het hy katoen begin plant. Malela het daar grootgeword, maar in sy jong dae het hy as elektrisiën in Gauteng gewerk. Hy het egter altyd sy familie se 4 ha kommunale grond bewerk. Deesdae plant hy elke jaar gemiddeld 150 ha katoen aan. Hy maak van seisoenwerkers soos me. Lydia Ditchabe van Matlerekeng, wes van Marble Hall, gebruik om die katoen te pluk. Sy is een van die sowat 150 seisoenwerkers op sy grond. Hy huur ander mense in die gemeenskap se gebruiksreg op die kommunale grond en het al familie en vriende betrek om ook katoen aan te plant. Mnr. Hendrik Jamama is een van hulle. Soos Malela…

In ’n wêreld waar hande-arbeid die enigste uitweg is, is daar altyd oplossings en doeltreffender planne om op arbeid te bespaar. Mnr. Michris Janse van Rensburg se mees basiese ontwerpe is daarop gerig om die rugbreek uit die gewasverbouing van kleinboere te haal en terselfdertyd die winsgewendheid daarvan te verhoog deur vermorsing te voorkom. Sy boereplanpatente het oor die jare ’n evolusie ondergaan, van eenvoudige handtoestelle tot gevorderde trekkerwerktuie. Janse van Rensburg se jongste twee ontwerpe volg nadat hy in Mei vanjaar op Nampo met versoeke vir ’n hand-plantjieplanter oorval is. Sy patent vir ’n plantjieplanter is op sy eertydse ontwerp vir ’n kunsmistoediener geskoei. In beginsel stel dit die operateur in staat om in die loop met die plantry langs ’n bepaalde hoeveelheid kunsmis in ’n gemaklike werksposisie in…

1 Grootkampioenram (BKB). Eienaar: Mnr. Stefan (naaslinks, 072 639 2185) en me. Marié Naudé van Geelbek-Elite, Skuilhoek, Hanover. Heel links is mnr. Pierre Vlok (BKB) en heel regs is die hanteerder, mnr. Sipho Khanzi. 2 Grootkampioenooi (OVK). Eienaars: Mnre. Tyler (naaslinks) en Grant Naudé (naasregs, 079 817 2338), Nitique-boerdery, Kriegerspoort, Hanover. Heel links is mnr. Frans Hugo (OVK) en heel regs is die hanteerder, mnr. Charles Solomons. 3 Ram met die beste bouvorm (BKB). Eienaar: Mnr. Gerrit Viljoen (middel, 082 550 3527), Elandspoort, Richmond. Links is mnr. Pierre Vlok (BKB) en regs is die hanteerder, mnr. Martin Williams. 4 Kampioenooi (maksi-afdeling, Voermol). Eienaar: Mnr. Reinhardt Kock (middel, 082 373 5546), Preiss en Kock Merino’s, Snyhoek, Hanover. Links is mnr. Arnold van der Merwe (Voermol) en regs is die hanteerder, mnr.…

Maaskaastert met kaneelkors Hierdie resep gaan een van jou staatmakers word. Die tertvulsel se tekstuur is fluweelglad en dit smaak hemels. Dis moeilik om te glo jy het so min en sulke basiese bestanddele daarvoor nodig. Kors ■ 1 pakkie (200 g) Tennisbeskuitjies, fyngemaak ■ 5 ml fyn kaneel ■ 100 g botter, gesmelt Vulsel ■ 1 blik (385 g) kondensmelk ■ 80 ml vars suurlemoensap ■ 1 houer (250 g) gladde maaskaas ■ Vars bessies, vrugtesous of sjokoladekrulle, om af te rond Voorverhit die oond tot 180 °C en spuit ’n losboomtertpan van 23 cm met kleefwerende kossproei. Meng die beskuitjiekrummels, kaneel en gesmelte botter vir die kors goed saam en druk die mengsel teen die boom en kante van die tertpan vas. Verkoel die kors terwyl jy die…

MaXhosa-modes is toegespits op treffende patrone en slim kleurkombinasies. Dié kleurryke reeks bestaan uit van sokkies, serpe en selfoonsakkies tot knoophemde, kussings en rompe, en is ontwerp deur Laduma Ngxokolo, ’n jong entrepreneur wat in die Oos-Kaap grootgeword het. Sy MaXhosa-handelsmerk het eintlik as ’n tesis begin, vertel Laduma. Hy was in 2010 ’n student aan die Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit in Port Elizabeth en besig met die graad BTech in tekstielontwerp en -tegnologie. Sy tesis het gehandel oor amakrwala-uitrustings, die formele kleredrag wat jong Xhosa-mans volgens tradisie vir ses maande ná hul inisiasie dra. Laduma behoort tot die Mpondo-stam, en die saak het hom na aan die hart gelê. Mans was geneig om oudmodiese klere te dra, selfs uitrustings wat ooreenstem met dié uit die 1800’s. Dié styl het…

In Psalm 34:19 lees ons: “Die Here is naby die gebrokenes, Hy help die moedeloses.” Job was ’n boer. Hy is waarskynlik as die rykste man in die Midde-Ooste beskou. Tog het Job alles verloor. Selfs sy vrou het hom aangeraai om God te vervloek en dan te sterf. Job het toe dié onvergeetlike woorde geuiter (Job 13:15): “Al sou God my doodmaak, ek kan nie wag nie, ek moet my saak vir Hom stel.” Job was volgens my die mens wat die meeste geloof van almal uitgeleef en gewys het. Geloof is nie geloof voordat dit getoets is nie. Ek wéét dit. Ek het nooit die voorreg gehad om na ’n Bybel-kweekskool te gaan nie, maar ek was in die skool van die lewe. Boerdery het my geleer jy…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in die Wes-Kaap van verlede Mei tot April vanjaar. In 17 van die distrikte is stygende prysneigings waargeneem. By Calitzdorp en Mosselbaai het pryse die meeste gedaal. By Worcester het pryse met amper 20% gestyg. Altesame 473 ooreenkomste is in 27 distrikte gesluit, wat 247 296 ha teen R3,635 miljard behels het. Daar was 39 transaksies van kleur. Dié soort transaksies sluit in verhandelings tussen individue (25), staatsaankope van landbougrond (6) en grond wat vir stedelike ontwikkeling verkry is (2). Uit die totaal was 163 (34%) transaksies vir grond van minder as 50 ha en 96 (20%) vir grond van meer as 600 ha. — JOHANN BORNMAN Statistieke vir ál die provinsies is…

BOEREDAE 20 AUGUSTUS: NWKV-reproduksie-inligtingsdag, Piketberg. Tania Lusse, 028 212 3160; Jannie Fourie, 083 564 1105. 21 AUGUSTUS: Tafel- en-droogdruif-inligtingsdag, Lake Grappa, Kakamas. 021 889 6311/2,e-pos: sasev@sasev.org, web: www.sasev.org 28 AUGUSTUS: Die Noord-Vrystaatse SAVM-klub se boeredag en veiling met die samewerking van die boerevereniging van die Rooi Skool, Kroon-Boma, Kroonstad. Neline Pienaar, 082 440 4492, e-pos: Bennieneline@eleo.co.za 30 AUGUSTUS: Werksessie saam met prof. Johan Willemse, Bloemfontein. Tema: Vooruitsigte vir die graan- en vleismark. 083 381 8011, e-pos: marlene@jomar.co.za 30 AUGUSTUS: Overberg Agri se Roodebloem-boeredag, Roodebloem-proefplaas. Ruan Schutte, 028 214 3826, e-pos: rschutte@overbergagri.co.za 10 SEPTEMBER: Bewaringslandbou-boeredag, Holmdene naby Standerton. Plaaslike en internasionale kenners, geenbewerkingspraktyke in Argentinië, werktuie en tegnieke. Hendrik Jordaan, WhatsApp: +54 11 4307 6412, e-pos: consultancy@laurik.com.ar 11 SEPTEMBER: Swartlandse Kleingraanontwikkelingsgroep (Skog)-inligtingsdag, Overberg. E-pos: GertC@elsenburg.com FEESTE, EKSPO’S 7-9 AUGUSTUS: Agri Gautengekspo,…