Indholdsfortegnelse for 16-Aug-19 i Landbouweekblad

WEN DIÉ ITALIAANSE WERKESEL Die Landini-trekkerkompetisie wat Landbouweekblad sedert April aanbied, loop met hierdie uitgawe ten einde. Vier van die finaliste is reeds aangewys en teen druktyd is 5 409 inskrywings ontvang. Daar was in April 1 577 inskrywings, in Mei 1 384, in Junie 1 223 en in Julie 1 225. Blaai na bl. 13 om te sien hoe jy kan inskryf en in aanmerking kom om dié 68 kW-Landini Super 100 DT ter waarde van R500 000 in jou skuur te kan trek. FOTO: LANDINI SKAAPSKEMA VIR EERS GESTAAK Die Namibiese regering het die skaapskema, waarvolgens kleinveeboere ’n sekere aantal skape plaaslik moet laat slag voordat hulle lewende slagdiere kan uitvoer, vir die volgende jaar opgeskort om die landbousektor herstelkans te gee. Volgens mnr. Ryno van der Merwe,…

Prof. David Francis, adjunkdirekteur van die Southern-sentrum vir ongelykheidstudies aan Wits, en prof. Imraan Valodia, dekaan van die fakulteit handel, reg en bestuur aan Wits, meen daar is ’n sprankie hoop in die jongste werkloosheidsyfer. Die aantal werkendes asook die werksoekers het in die tweede kwartaal toegeneem. Dit kan moontlik eerder goeie nuus as slegte nuus wees. Suid-Afrika se werkloosheidskoers het nou 29% bereik – die hoogste sedert 2008, toe die wêreldekonomie in ’n ernstige resessie was. Die feit dat meer as 9,6 miljoen mense in Suid-Afrika nie werk het nie, is die dwingendste probleem waarmee die samelewing moet worstel. Algehele indiensneming het egter met 21 000 gestyg. Om net 21 000 bykomende werkgeleenthede te skep, is uiters teleurstellend, maar dis belangrik om kennis te neem dat die styging in…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Planmaker se idees ken g’n einde ■ Karoo-trekboer diversifiseer vir oorlewing ■ Presisietegnologie laat winsmarges verbreed ■ Waar staan SA met watergebruik? ■ Werktuie vir groenteboere SPESIAAL ■ Landbouweekblad 100 GESIN ■ Pastei vir jou en my ■ Vyftig jaar gelede . . . LEGENDES Die landboukundige mnr. Carel Koch (links) en mnr. Andries Botha, boer van Viljoenskroon, was twee pioniers van die skeurploeg-op-diery-benadering tot mielieproduksie in die Wes-Vrystaat. Dit het onder meer winderosie en verdigtingsprobleme opgelos en die grondslag vir volhoubare graanproduksie in dié streek gelê.…

MET EEN HAND DOEN SY ALLES Alles wat enige ander vrou met twee hande sal aanpak, pak mev. Cornelia Steyn van Boksburg met haar een hand en stompie-arm aan, en voltooi dit net so flink en vinnig. Sy hekel, brei, hou huis en speel nog klavier ook. Sy het haar arm by geboorte verloor. Al wat oor is, is die gedeelte van sowat twee duim onderkant die elmboog. Sy was baie selfbewus toe sy klein was. Haar ma het pragtig gehekel en sy wou ook altyd graag leer. Haar ma het eendag ’n ander vrou sonder arm ontmoet wat tog gehekel het met ’n rekkie om haar arm. Sy het toe ’n rek dubbeld om die stompie van die meisietjie gesit, die hekelpen daardeur gesteek en vir haar die basiese…

PLANNE om kommunale grond in die noordooste van die Oos-Kaap kommersieel te bewerk in vennootskap met kommersiële boere, is reeds ver gevorder. Agri Oos-Kaap gaan dien as die tussenganger om kommunale gemeenskappe en gepaste boerderyvennote by mekaar uit te bring, het mnr. Doug Stern, voorsitter van Agri Oos-Kaap, by die organisasie se jaarkongres op Jeffreysbaai bekend gemaak. Die voorstel is eenparig aanvaar. Twaalf projekte is reeds geïdentifiseer binne die Alfred Nzo-distriksmunisipaliteit, waaronder die dorpe Matatiele, Umzimvubu, Mbizana en Ntabankulu val. Die Oos-Kaapse georganiseerde landbouleierskap (ECOAL), ’n nuwe vereniging vir die Oos-Kaap bestaande uit Agri Oos-Kaap en verskeie swart landbouverenigings, is ook tydens die kongres bekend gestel. Dié vereniging sal werksaam wees onder die voorsitterskap van mnr. Xolile Ngqameni, Oos-Kaapse landbouleier. ’n Afvaardiging van tradisionele leiers het ook die jaarkongres bygewoon.…

’N VELDTOG om landelike gemeenskappe in die Noord-Kaap van beveiligingsdienste bewus te maak, het die klem geplaas op die benutting van tegnologie soos alarm- en kamerastelsels, asook monitering. Meer as 200 boereverteenwoordigers, lede van die Suid-Afrikaanse Polisiediens en sekuriteitsmaatskappye het inligtingsessies op Kuruman, Pofadder, Springbok en Calvinia bygewoon. Daar is aandag gegee aan gespesialiseerde dienste, soos misdaad- en forensiese ondersoeke, opleiding in misdaadtoneelbewaring en vuurwapenopleiding, asook die koppeling van netwerke om die verspreiding van misdaadinligting te bewerkstellig. Mnr. Tommie Esterhuyse, voorsitter van die veiligheidskomitee van Agri SA, sê die ontleding van sulke inligting en terugvoering daaroor kan boereverenigings bemagtig met die oog op verdere optrede. “Dit is nie maklik om suksesvol te boer nie, maar die landbou bly lekker, al is daar daagliks probleme. Die landbou speel ’n onmisbare rol…

DIE wildbedryf blyk onseker te wees oor in watter kamp hy staan nadat die meeste wildspesies onlangs tot landrasdiere verklaar is ingevolge die Diereverbeteringswet (Wet 62 van 1998). Terwyl wildboerdery reeds in 1987 deur die destydse departement van landbou-ontwikkeling as landboubedryf erken is, en wildsvleis deur die Wet op die Bemarking van Landbouprodukte (Wet 47 van 1996) as landbouproduk erken word, is hoofsaaklik krokodille en volstruise as landboukommoditeite bestuur. Die meeste ander spesies is beskou as die departement van omgewingsake en toerisme se verantwoordelikheid. Mnr. Joel Mamabolo, die registrateur van diereverbetering, wys daarop dat die meeste wette wat nou op wild as landrasdiere van toepassing is, onder die vaandel van die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling val. Dié wette is die Wet op die Bewaring van Landbouhulpbronne (Wet…

DAAR word gehoop dat die data uit ’n navorsingsekspedisie van 93 wetenskaplikes uit 11 lande, wat staatsdepartemente, akademiese instellings en internasionale belanghebbendes insluit, sal help om akkurater weervoorspellings te maak. Die Southern Ocean Seasonal Experiment (Scale) sou vir 21 dae in die pak-ysgebiede van die suidoostelike Atlantiese Oseaan vaar. Hulle het op 18 Julie uit Kaapstad vertrek op die SA Agulhas II. Die wetenskaplikes is in 16 spanne opgedeel. Hul spesialiteitsvelde wissel van fisika, see-ys, golwe en robottegnologie tot chemie, fitoplanktonproduksie en lugvloei se verband met seestrome en die invloed daarvan op meteorologie. Navorsing oor plastiek en voëls sal ook gedoen word. Elke span het die laboratoriums wat hulle op land gebruik, ingepak. “Hierdie drywende navorsingsplatform is opgerig as deel van ’n gemeenskaplike poging om die belangrike ekostelsel van die…

In Julie is bekend gemaak dat die aandele van die voedselmaatskappye Pioneer Foods en Clover ten volle deur hoofsaaklik buitelandse maatskappye gekoop gaan word. Albei gaan gedenoteer word. Dit laat ’n soet-suur smaak in die mond. Die soet is die feit dat internasionale maatskappye wel bereid is om op groot skaal in Suid-Afrika – spesifiek voedselmaatskappye – te belê. (Die vraag duik ook natuurlik op of Suid-Afrikaners dalk te pessimisties is.) Die suur is dat albei maatskappye uit boerekoöperasies ontstaan het. Boere was die eienaars en die doel was om waarde toe te voeg tot die boer se produk (koring, mielies en melk) en dit gesamentlik te verwerk en bemark om sodoende te deel in die winste in die waardeketting. Gedurende die laat 1980’s en vroeg 1990’s was dit ’n…

Daar sal hierdie seisoen waarskynlik meer sonneblomolie ingevoer word om te vergoed vir verlaagde plaaslike produksie, sê mnr. Luan van der Walt, ekonoom by Graan SA. Volgens die Oesskattingskomitee se sesde produksieskatting word die sonneblomsaad-produksie vir die seisoen 2019-’20 op 655 640 ton geskat. Dit is 24% minder as die vorige seisoen se produksie van 862 000 ton. “Die laer produksie kan grootliks toegeskryf word aan moeilike produksietoestande tydens planttyd wat daartoe gelei het dat die oppervlakte aangeplant vir dié seisoen aansienlik laer as die vorige seisoen was,” sê Van der Walt. In die huidige seisoen is 515 350 ha sonneblomsaad aangeplant teenoor die vorige seisoen se 601 500 ha. Die gemiddelde opbrengs word op 1,27 ton per hektaar geskat teenoor die vorige seisoen se 1,43 ton per hektaar. Die…

Baanbrekerswerk oor die teorieë van wyle prof. Jan Bonsma uit die 1950’s oor die invloed van die omgewing en bestuur op die grootte en aanpassing van vleisbeeste, is die eerste keer wetenskaplik bewys. Die navorsing het bevestig dat die Bonsmara-beesras goed aangepas is vir doeltreffende produksie in die belangrikste vleisbeesproduksiestreke in Suid-Afrika. Die navorsingsgroep vir produksiedierfisiologie van die departement veekunde aan die Universteit van Pretoria (UP) onder leiding van prof. Edward Webb is op die onlangse kongres van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Veekunde (SAVVV) in Bloemfontein met die David Uys-eerbewys vir die beste wetenskaplike publikasie in 2017 in die Suid-Afrikaanse Joernaal vir Veekunde bekroon. Dié navorsing was ’n spanpoging saam met mnr. Pieter Visagie (nagraadse veekundestudent, UP), dr. Japie van der Westhuizen (SA Stamboek) en prof. Hennie Snyman (Universiteit van…

HOE MAAK JY SIN UIT HERLEWINGSLANDBOUBEGINSELS? DIT IS MOS ’N VELD WAAR MINDER AKADEMIESE NAVORSING BESKIKBAAR IS AS VIR KONVENSIONELE, CHEMIESE BOERDERY. Ek dink inligting is ook ’n ekostelsel. Op die plaas samel ek inligting met proewe in, ek lees baie oor nuwe beginsels, tegnologieë en eksperimente en ek dink baie na oor dié beginsels. Die belangrikste is om mense om jou te hê wat verstaan waarheen jy op pad is. Twee konsultante, mnre. Gary Farr en Stuart Lindsay, vervul die mentor- en ondersteuningsrol. Lindsay het praktiese ervaring as ’n voormalige boer en Farr het diepgaande kennis van biologiese beginsels. HET JY ANDER MENTORS? My pa. Hy het my geleer dat geesdrif en geloof bo kennis jou dryfveer in die lewe moet wees. HOEKOM IS JY SO VURIG BETROKKE IN…

Mnr. Bokkie Kritzinger se seun André, wat onlangs by die boerdery aangesluit het, is die agtste geslag wat op Tulpieskraal boer. Daar word al van 1805 af op dié familieplaas geboer. Toe Bokkie se pa, ook André, in 1964 op die plaas begin het, was die vrugtevertakking baie klein. Dit was grootliks ’n groenteen kleinveeboerdery. Hy het dit na vrugteboerdery oorgeskakel. Hoewel die vrugtebedryf die hoofvertakking op Tulpieskraal is, het Bokkie ook ’n Boranstoetery, naamlik Tulpieskraal Borane. Dit maak egter net ’n klein deel van die boerdery uit. Vroeër is koring gesaai, maar dit is gestaak weens die wisselvallige reënval. Van sy voorgeslagte het groente geplant, maar appels het geleidelik die hoofrol begin vertolk.…

LIGGING Bloemfontein 1 Beste groot sagteveerhoender en beste hoender op die skou en raskampioen, Patrys-Brahma (jong haan). Eienaar: Mnr. Hugo Joubert (082 553 3063), Clocolan. Joubert het die meeste punte behaal en onder meer die Cochin- en Wyandotteraskampioene vertoon. 2 New Hampshire-raskampioen (hennetjie jonger as 12 maande). Eienaar: Mnr. Gys van Wyk (076 178 9619), Carnarvon. Hy het ook die beste egte bantam, ’n Hollandse Kriel (hennetjie jonger as 12 maande), vertoon, asook raskampioene soos die Australorp en Rhode Island, en die tweede meeste punte behaal. 3 Beste groot hardeveerhoender en Ou Engelse Veghoender-raskampioen (hen). Eienaar: Mnr. Brinley Pritchard (073 632 1591), Philippolis. 4 Beste hardeveer-bantam en Ou Engelse Veghoender-raskampioen (jong hennetjie). Eienaar: Mnr. Rooies Schoeman (071 815 1501), Potchefstroom. 5 Beste Asiese groot hardeveerhoender en swart-en-rooi-Malayraskampioen (haantjie jonger as…

Plant kultivars met die gewenste eienskappe vir die omgewingstoestande en die beoogde eindverbruiker. Die vereistes wat ’n boer aan ’n kultivar stel wissel van plaas tot plaas. Sekere eienskappe is belangrik, ongeag waar die baster aangeplant word. Kies eerstens ’n kultivarpakket. Let op die opbrengspotensiaal en opbrengswaarskynlikheid volgens ’n realistiese landpotensiaal-bepaling. Die keuse van ’n geskikte kultivarpakket is een van die belangrikste en moeilikste bestuursbesluite wat boere jaarliks neem. Opbrengsprestasie en risikoverskansing speel ’n belangrike rol by die keuse en word aangevul deur die baster se agronomiese eienskappe en siekterisiko-pakket. Dié eienskappe speel ’n rol in die besluitnemingsproses: ■ Opbrengsprestasie en -stabiliteit en kompensasievermoë. ■ Kultivarpakketbenadering. ■ Groeiseisoenlengte. ■ Meer- en enkelkoppigheid. ■ St aanvermoë. ■ Ontkieming en groeikragtigheid. ■ Siekteweerstand, insekweerstand en onkruidbestryding. ■ Transgeniese eienskappe vir insek- of…

Artikels oor mikrobeaktiwiteit, bewaringsboerdery, dekgewasse en herlewingslandbou verskyn deesdae gereeld in landboutydskrifte. Op die herlewingslandboukonferensies van Landbouweekblad vroeër vanjaar het plaaslike en internasionale sprekers terugvoering gegee oor maniere waarop die ekostelsel en grondlewe weer aan die gang gekry kan word. Navorsing toon waar grondlewe, onder meer mikro-organismes en biologiese aktiwiteit, verbeter of herstel het, het die grond se optimale produksievermoë verbeter. Die huidige ekostelsel is binne ’n paar dekades deur bestaande boerderypraktyke tot die huidige toestand verswak. Data bevestig die waarde daarvan om aandag en geld aan die hervestiging en beskerming van mikro-organismes te bestee. Dit is egter ’n medium- tot langtermynproses. Dit laat die vraag ontstaan hoe ’n boer die grondlewe en mikrobe-aktiwiteit voor sy volgende oes kan verbeter, terwyl hy wag vir sy veranderde boerderypraktyke om die wanbalans…

Rugby het ’n beroepsport geword toe ek in graad 9 was. Ek het dit eers in my matriekjaar as ’n loopbaan begin oorweeg. Ek is baie dankbaar dat ek dié pad kon loop. Ek het rugby in Durban gaan speel, waar daar géén Afrikaans gepraat word nie. Dit was ’n groot kultuuraanpassing, maar my 11 jaar daar was kosbaar. As Springbok was die jaareindtoer van 2006 ’n waterskeidingservaring. Dit was allermins ’n suksesvolle toer. Victor [Mat-field] was nie saam nie, en ek het die leiding geneem by die voorspelers. Ek het besef ek is goed genoeg om internasionaal mee te ding. Ons het die Wêreldbeker in 2007 gewen, maar in 2008 het Peter de Villiers my uit sy Bok-span gelaat. Ek was toe die kaptein van die Haaie wat die…

As daar gepraat word oor God se doel met die mens, sal ons ’n hele klomp dinge kon vind in God se Woord. Aan voorskrifte en riglyne vir die lewe ontbreek dit nie. In die skeppingsverhaal soos Genesis dit aan ons voorhou, word duidelik uitgespel dat God bedoel het dat ons Sy verteenwoordigers op aarde moet wees. Aan geen ander skepsel het God bestuursverantwoordelikheid oor die skepping toegeken nie, maar met die mens, as intelligente wese, het God dit wel gedoen (vgl. Gen. 1:26). Om dit te verstaan is nie moeilik nie, maar om dit na te kom, vra dat ons in diepe afhanklikheid van God moet leef. God regeer . . . die aarde met alles wat daarop is, die wêreld en die wat daarin woon, ja, alles behoort…

Loriza Brahmane, een van die grootste Brahman-kuddes in Afrika, se teelmateriaal is teenwoordig in 98% van Suid-Afrikaanse Brahman-kuddes, asook in verskeie buitelandse kuddes. Die kudde het ontstaan deurdat die Meyer-familie goeie teelmateriaal in hul kommersiële kudde wou inbring. Loriza Brahmane verstaan die kommersiële boer en voerkraalbedryf se behoeftes en bekommernisse, sê mnr. Louis Meyer, die vierde geslag van dié familie en hoof van die stoetery. Die stoetery se seleksiekriteria word al langer as 50 jaar op ekonomiese eienskappe gegrond. Vrugbaarheid is die belangrikste seleksie-eienskap, of die toestande gunstig is of nie. Melkproduksie is ook belangrik. Kalwers se 100-dae-gewig is ’n belangrike maatstaf en die koeie se melkproduksie word gemeet voordat die kalwers begin vreet. As daar gekyk word na die speenindeks van ’n kudde, hetsy geheel of na die individuele…

Harder as dít kan toestande nie wees nie – daar waar mnr. Christiaan Botha en sy vrou, Mieke, eienaars van Weltevreden River Ranch by Swart-water, met hul Brahmane boer. Hul boerdery grens aan Botswana. In die somer staan die kwik gewoonlik op 30-40 °C, die reënval is gewoonlik 300 mm en hulle het min grasweiding. Die egpaar het hul stoetery in 2015 begin om wit Brahmane te teel “wat ’n verskil in elke koper se kudde sal maak”, beeste wat struktureel korrek is, van B-brandmerkgehalte is, nie onder die rasgemiddelde met enige eienskap val nie, baie vleis dra, hoogs vrugbaar is en swaar kalwers speen. Om dié mikpunt te bereik, het hulle topteelmateriaal by van die beste telers gekoop, waaronder R10 Brahmane. Die oogmerk was om klein te begin, maar…

Die bekende R10-Brahmane behoort aan mnr. Llewellyn en me. Corrie Labuschagne van Letsitele in Limpopo, geleë in die Laeveld, waar die somers warm en die winters matig is en dit nooit ryp nie. Die gebied word gekenmerk deur mopanieveld en soet weiding en is strawwe hartwater-, rooiwater- en galsiektewêreld. Hoewel die reënval gemiddeld 450 mm is, was dit die afgelope vier jaar nooit meer as 300 mm nie. Nóg ’n probleem is bosindringing met sekelbos en mopaniestruike. Gelukkig is die Brahman ’n benutter van blare en struike. Hul rantsoen bestaan 20% uit blare. Corrie sê die stoetery bestaan sedert 1976 toe dit met ’n enkele wit koei begin is. Die teeldoelwit is om rooi én wit Brahmane te teel wat met alle rasse kan meeding betreffende bespiering, bene, rasegtigheid, voeromsetting,…

S legs die gehardste beeste kan die mas opkom in Afrika se klipharde toestande. Dié beeste is Manso Brahmane met funksionele, oordraagbare eienskappe, soos groei, hoë speengewig, goeie uiers en spene, loopvermoë en struktuele korrektheid. Dít is sy teeldoelwit, sê mnr. Burnie Staal van Bos Blanco Brahmane wat al 28 jaar lank met die invloedrykste Manso-lyne ter wêreld teel. Sy toestande sluit in warm somers, koue winters, 600 mm reën per jaar en soetveld met oorheersend rooigras. Die Bos Blanco-lyn is geteel uit MN Mayro Manso, Paret, Sugarland Loxacrata, Sugarland Suville, Sugarland Rexcrata en ou JD Hudgins-lyne (wat selektief gebruik word). Die Brahman is die koning van kruisteling en ding nie met ander rasse mee nie, maar komplementeer hulle. Gene-ties is die ras nie aan Bos taurus- en Afrika se…

Die vraag is: Watter genetiese eienskap lewer die grootste bydrae tot winsgewendheid in jou kudde? Die antwoord op dié vraag is veronderstel om die seleksiedoelwitte vir jou kudde te vorm. Elke genetiese eienskap van die diere in jou kudde kan ’n belangrike bydrae lewer ten opsigte van die ekonomiese volhoubaarheid van die kudde. Die taak van stoettelers is om die korrekte gene te identifiseer wat na die volgende generasie oorgedra moet word. In die navorsingsartikel “Doeltreffende seleksie vir meer produktiewe (doeltreffende) beeste” sê W. van Niekerk en F.W.G. Neser van die Universiteit van die Vrystaat die akkuraatste manier om geneties meerderwaardige diere te identifiseer en te selekteer, is om teelwaardes te gebruik soos verskaf deur die Landbounavorsingsraad of Breedplan. Die belangrikheid van bepaalde eienskappe kan van boer tot boer wissel,…

5 000 Die landboubedryf het in die tweede kwartaal vanjaar 5 000 meer mense in diens gehad as in die eerste kwartaal, maar 1 000 minder as in die tweede kwartaal van 2018. Daar was 455 000 meer werkloses in die land as in die eerste kwartaal, en 573 000 meer as in die tweede kwartaal van 2018, volgens die kwartaallikse arbeidsmagopname. Daar was in die tweede kwartaal 601 000 meer mense van 15-64 jaar in Suid-Afrika as in die tweede kwartaal van 2018. Die tweede kwartaal se werkloosheidskoers was 29%, teenoor die eerste kwartaal se 27,6%. — StatsSA R245 miljoen Die Nywerheidsontwikkelingskorporasie het ’n leningsgerief van R245 miljoen goedgekeur aan MC Mining, die genoteerde maatskappy wat ’n steenkoolmyn en nywerheidskorridor in die omgewing van Louis Trichardt in Limpopo beoog.…

‘Hulle wíl ’n verskil maak, maar hulle weet nie hoe nie.’ MNR. NICK SERFONTEIN, direkteur van die Sernickgroep, oor kommersiële boere wat by grondhervorming betrokke wil raak. Bl. 19 ‘Dis ongelooflik hoe dit in twee weke kon verander.’ MNR. COBUS BESTER van UD Boerdery by Moorreesburg, oor die goeie reën wat einde Julie oor die Wes-Kaap geval het. Bl. 18 ‘As jy nie meetbare teikens het nie, is dit byna onmoontlik om dienslewering te evalueer.’ MNR. KOBUS JOOSTE, parlementêre inhoudsadviseur, oor hoe beleidsgebreke gelei het tot die verkwisting van miljarde rande se staatsgeld. Bl. 15 ‘Stap jy uit of probeer jy die ander oortuig oor dít wat jy glo belangrik is?’ MNR. WANDILE SIHLOBO, lid van die presidensiële advieskomitee, oor paneellede se uiteenlopende sienswyses. Bl. 22 ‘Nóg die bestuur nóg…

DIE politiek gaan nie oplossings vir grondhervorming bied nie. Onsekerheid gaan voortduur vir so lank as wat boere op die regering wag om iets te doen. “Leierskap moet uit die landbougeledere kom,” was die boodskap van mnr. Cornie Swart, voorsitter van Agri Wes-Kaap, in sy voorsittersrede op die organisasie se jaarkongres in Goudini. “As jy nie geleenthede raaksien, benut en jou boerdery voluit bedryf nie, gaan die ekonomie jou eerder onteien as wat die politiek dit gaan doen,” het Swart gewaarsku. “Ter wille van die nageslag op die plaas sal boere hulle moet aanpas by ekonomiese, politieke en omgewingswerklikhede. Die landbou funksioneer vandag in ’n nuwe en meestal ongekende omgewing, en sakeplanne moet visionêr wees. “As jou sakemodel nie klimaatsverandering in ag neem nie, het jy probleme. Bly bewus van…

DIE landbou se toekoms lê op boereverenigingvlak, en daar is geen plaasvervanger vir ’n goed bestuurde boerevereniging met goeie leierskap nie. Dít was die boodskap van mnr. Dan Kriek, voorsitter van Agri SA, op Agri Oos-Kaap se jaarkongres op Jeffreysbaai. Hy het Agri Oos-Kaap onder die voorsitterskap van mnr. Doug Stern geloof omdat hy nog “ ’n kongres in die ware sin van die woord hou. Hier word besluite geneem, opdragte gegee en toe-stemming gekry om sekere dinge deur die jaar te doen”. Hy raai boereverenigings aan om gedurig nuwe lede te werf, ’n nuwe bestuur aan te stel indien die voorsitter al langer as 15 jaar dien, en ook meer vroue in te nooi om administrasie te behartig, “want vroue doen dit baie beter as die meeste mans”. NIE…

OMNIA HOLDINGS behoort nie oor dieselfde kam as Steinhoff en Tongaat Hulett geskeer te word nie. Die maatskappy het sy resultate betyds uitgereik en ’n ongekwalifiseerde ouditverslag gekry. Só reageer mnr. Adriaan de Lange, uitvoerende hoof van dié gediversifiseerde chemikalieëgroep, op aantygings dat Omnia se bestuur aandeelhouerswaarde vernietig en nie aan korporatiewe bestuurspraktyke voldoen nie. Die maatskappy, met belange in die landbou-, mynbou- en chemiese sektor, het onder kritiek deurgeloop ná hy einde Mei ’n regte-uitgifte aangekondig het om R2 miljard van aandeelhouers te verkry om sy skuldvlakke te verlaag. Omnia se prestasie het weens ongunstige marktoestande en stygende finansieringskoste drasties verswak: van ’n wins van R664 miljoen in die 2017-’18-boekjaar tot ’n verlies van R407 miljoen in die 2018-’19-boek-jaar. Dít het gevaarligte vir aandeelhouers en ontleders laat flikker in…

MNR. WANDILE SIHLOBO, senior ekonoom by die landbousakekamer Agbiz en lid van die adviespaneel wat pres. Cyril Ramaphosa einde verlede jaar aangestel het om die regering oor grondhervorming te adviseer, het in ’n eksklusiewe onderhoud met Landbouweekblad die sluier gelig oor die paneel en sy werksaaamhede. “Die belangrikste doelwit is om mense se omstandighede te verbeter en daarvoor is suksesvolle landbou en beleggings no-dig. Daar moet ’n balans wees. Uiteindelik soek ons nasionale eenheid en vrede, en al hierdie moeilike debatte is eintlik ongesond,” sê hy. Sihlobo beklemtoon hy praat in sy persoonlike hoedanigheid as ekonoom oor die verslag, en nie namens die paneel of Agbiz nie. “Die verskeidenheid sienswyses in die paneel se verslag weerspieël die verskillende sienswyses in die Suid-Afrikaanse samelewing. Die groot vraag vir baie van ons…

Boere en staatsamptenare woon soms konferensies, gespreksforums en vergaderings by, maar baie van hulle hoor nie regtig watter belangrike waarhede bespreek word nie. Daar is egter ander wat wel mooi luister, die koring van die kaf skei, en vooruitgaan. Die meeste produsente slaag daarin om vooruit te boer ondanks die feit dat goeie, ondersteunende beleidsrigtings en regulasies vir die landbou in Suid-Afrika onvoldoende toegepas word en sommige instellings swak bestuur word. Dit moet reggestel word. Die nasionale regering behoort een doel te hê, en dit is om die landbou-ekonomie te bevorder en die Suid-Afrikaanse landbou wêreldwyd mededingend te maak. Ongelukkig werk lojale staatsamptenare onder moeilike omstandighede en meestal sonder erkenning vir hul uitstekende werk, inisiatiewe en die gunstige ingesteldheid wat hulle teenoor die landbou koester. Gaan na die naaste landboudepartement,…

■ In die 1980’s en 1990’s is verskeie koöperasies omgeskakel in maatskappye. Waar boere se beheer nie beskerm is nie, het buite-aandeelhouers die vryelike verhandeling van aandele benut om beheer van die maatskappye oor te neem. ■ PepsiCo wil die kundigheid en netwerk van Pioneer Foods gebruik om in Afrika uit te brei, terwyl Clover oorgeneem word deur ’n Israelse maatskappy. ■ Omdat dit vir boere moeilik is om met groot maatskappye mee te ding, kan hulle aandele koop in landboumaatskappye en só deel in hul winste.…

’n Groot deel van die sowat 5 miljoen gerberas wat die vroueboere van amaBlom in Mpumalanga jaarliks produseer, is vir die regstreekse mark bestem. Dié mark bied aan hulle ’n aansienlik hoër gemiddelde prys per blom as wat hulle sou kon behaal deur net aan die Multiflora-mark te verskaf, sê me. Susann van Heerden, bestuurder van verkope, administrasie en menslike hulpbronne by Timbali Technology, waarvan ama-Blom deel is. Van Heerden sê die regstreekse mark dra baie tot die boere se sukses by, omdat dit ook heeljaar volhoubaarheid bied. Deur Timbali Technology se inkubasieprojek het die ama-Blom-boere ’n handelsmerk gebou wat landwyd bekend is. Timbali, met sy hoofkantoor in die Friedenheim-agripark waar ama-Blom ook geleë is, verskaf die tegniese opleiding, noukeurige prosesse en stelsels, asook tegniese sake-administrasie en ondersteuning aan die…

Die stryd teen herfskommandowurm in Afrika is ’n nuwe wapen ryker – ’n eierparasiet genaamd Telenomus remus. Dr. Marc Kenis, hoof van risiko-ontleding en indringingsekologie by die internasionale sentrum vir landbou en biowetenskap (CABI) se sentrum in Switserland, het ’n internasionale span uit sewe lande gelei wat sê Telenomus remus bied “ ’n wonderlike geleentheid vir die vinnige ontplooiing van ’n biologiese agent” teen herfskommandowurm in Afrika. Dié wespe, inheems in Nieu-Guinee en Sarawak (Maleisië) is in Benin, die Ivoorkus, Kenia, Niger en Suid-Afrika bespeur deur middel van DNS-analise en morfologiese waarnemings deur die CABI se Egham-laboratorium in Brittanje en die natuurhistoriese museum in Londen. Die wetenskaplikes weet nie hoe Telenomus remus in Afrika beland het nie, maar hulle is vol vertroue dat dit voor die herfskommandowurm-monster in 1988 in…

KORTOM ■ Met betreklik gelyke genetiese potensiaal en hulpbronne is bestuur die deurslaggewende faktor wat die verskil tussen die opbrengs van top-en gemiddelde boere bepaal. ■ Daar is ’n sterk interaksie tussen groeifaktore. Beter bestuur van suurheid in die grond lei tot hoër opbrengste én beter resultate met toegediende bemesting. ■ Sonder die regstelling van die beperkende groeifaktore word voedingstowwe, water en ander hulpbronne nie ten volle benut nie. D ie vinnig groeiende wêreldbevolking, veral in Afrika suid van die Sahara, vereis dat kosproduksie voortdurend moet toeneem. Die internet verkondig gereeld die mensdom moet in die volgende vier dekades meer kos produseer as wat dit die afgelope 8 000 jaar gedoen het. Suid-Afrika is midde-in die stryd wat betref die noodsaaklikheid van versnelde voedselproduksie. ’n Onlangse verslag van die wêreldnatuurlewefonds…

Die boerdery het sowat 120 seisoens- en 125 heeltydse werkers. Die seisoenswerkers doen van begin Oktober tot middel Mei uitdunwerk en pluk appels. Omdat dit warmer op Tulpieskraal is, is mnr. Bokkie Kritzinger se pluktyd sowat twee weke vroeër as op byvoorbeeld Avontuur, wat hoër op in die Langkloof lê. Hy het sy eie pakhuis op die plaas. Kritzinger het met ’n bemagtigingsprojek 33 van sy werkers gehelp om hul eie grond van 25 hektaar te bekom. Dié grond het voorheen aan sy buurman behoort en die werkers kon dit met behulp van die regering se LRAD-projek oorneem. Hulle is nou die alleeneienaars. Die steenvrugboorde op dié grond is na peerboorde omgeskakel. Kritzinger dien as mentor.…

K2 Saad het medewerkers en verskaffers in verskeie lande wat die maatskappy van nuwe teelmateriaal voorsien. Dit word plaaslik getoets vir opbrengs, siekteweerstand en aanpasbaarheid. Uit dié proewe word nuwe kultivars geïdentifiseer en aan produsente beskikbaar gestel. K2 Saad evalueer kultivars van verskeie maatskappye uit Europa, Australië en Argentinië. Hy het bevind Argentynse kultivars is goed aangepas by Suid-Afrikaanse toestande. Die kenmerkende kort mielie met sy groot kop wat tót voor vol pitte is, het die afgelope paar seisoene bewys dit is een van die stabielste mielies op die mark. Die kultivar KKS 8326B kom uit Argentinië, waar dié mielie wyd aangeplant word. Met sy kort plant pas die mielie uitstekend aan by geenbewerkingspraktyke. In Argentinië word hoëplantestande op droëlande in nou rye geplant – tot so nou as 45…

maar aan die Engelse kippers of skelvis met kaassous, of aan gerookte forel met eier en spinasie op ’n Engelse muffin – die immergewilde Eier Florentine. Hierdie maklike korslose tertjies smaak vorentoe as dit met ’n skeppie hummus afgerond en met ’n sagte eier en ’n paar repe agurkies voorgesit word. Dis ryk, lekker, warm en vullend – alles wat ’n ware winterontbyt moet wees. Kekerertjiesmeer (hummus) ■ 50 ml olyfolie ■ 30 ml sesamsaad ■ 1 blik (420 g) kekerertjies, gedreineer en afgespoel ■ Sap van 1 suurlemoen ■ 1 knoffelhuisie, fyngekap ■ 2 ml sout ■ Water (opsioneel) ■ Sout en ekstra olyfolie na smaak Snoektertjies ■ 1 groot ui, fyngekap ■ 45 ml olie of botter ■ 30 ml koekmeel ■ 250 ml melk ■ 250 g…

Roofvoëls speel ’n belangrike rol in die behoud van ekologiese balans. Die groter arende dra by tot die beheer van “probleemdiere”, soos dassies en muishonde. Aasvoëls maak die veld skoon van karkasse en voorkom die verspreiding van siektes. In vorige artikels is gekyk na bedreigings soos vergiftiging, vasvlieg teen kragdrade en die skiet van roofvoëls. Die versuiping van roofvoëls in sementplaasdamme (reservoirs) is kortliks genoem. Hierdie probleem is grootliks opgelos danksy navorsing deur die Trust vir Bedreigde Natuurlewe en Mark Anderson van BirdLife Suid-Afrika (destyds van die Noord-Kaapse natuurbewaring). Vrae is egter hieroor ontvang en daarom word ’n oorsig oor die onderwerp in dié artikel gebied. Die probleem van versuiping kom veral in die droër dele van die land voor. Roofvoëls vertoef graag in vlak water by riviere, panne of…

Die onderstaande oordragte van plaaseiendomme is deur aktekantore geregistreer (plaasnommer tussen hakies). GAUTENG NIGEL VLAKPLAATS (138) 42 ha, aan PR Livestock (Edms.) Bpk., van Egoliview Mall (Edms.) Bpk., R36 800 000. PRETORIA KLIPDRIFT (121) 25 ha, aan AlkesTrading,vanC.Fourie, R1 800 000. KWAZULU-NATAL PIETERMARITZBURG ESSENHYRST (13589) 21 ha, aan D.M. Stokes, van Ubumbano Farming, R1 200 000. MIDDEL BOSCH (897) 21 ha, aan The Destination-trust, van Green H Ranches, R3 060 000. MIDDEL BOSCH (897) 23 ha, aan H.R. Green, van P.M. Fannin, R4 350 000. TWEE FONTEIN (3293) 225 ha, aan Brendon Raw-familietrust, van Glenrock Farm, R2 000 000. ULUNDI STRANGERS REST (362) 349 ha, aan Magwazafamilietrust, van D.J. Olivier, R2 097 336. WITKLIP (475) 1 371 ha, aan die regering van die RSA, van D.J. Olivier, R11 802 664.…

Die vraag na Boerbokke in Suid-Afrika oorskry die aanbod. “Boonop het bokvleis, wat voorheen as ’n redelike goedkoop vleis vir die informele mark beskou is, se pryse tot vlakke van tot 35% hoër as dié van skaapvleis gestyg,” sê me. Michelle Kruger van die SA Boerboktelersvereniging. “Dit is ’n lewendige mark wat voortdurend groei.” Bokvleis het weens sy gesondheidswaarde en smaak die afgelope paar jaar ál gewilder onder verbruikers geword. Bokboere kan nie voorbly om in die vraag te voorsien nie. “Aanduidings is dat die vraag verder sal styg.” Kruger sê bokvleis is nou die gewildste vleissoort ter wêreld, en groot belangstelling bestaan in buurlande, asook Noorden Suid-Amerika. Navorsing aan die Universiteit van Michigan dui daarop dat sowat 63% van die wêreld se bevolking bokvleis eet. Daar vind sowat 30…

Die Brahman is ontwikkel deur suiwer Seboe-tipes met bestaande rasse te paar, hoofsaaklik Texas Longhorn en ou Britse rasse, om sodoende ’n meer tipiese Seboe te ontwikkel wat beter in tropiese en subtropiese omgewingstoestande aangepas is. ’n Ondersoek oor die Brahman se impak op die Suider-Afrikaanse beesbedryf is aan die hand van ’n intensiewe vraelys en ander bronne deur die Universiteit van die Vrystaat se eenheid vir lewendehawe-ekonomie gedoen. Dit het in Brahman-bylae 1 verskyn. Die resultaat was verrassend, veral oor die totale bydrae van die Brahman (20%), Brahman-kruisings (7%) en Brahmanverwante sintetiese rasse (25%) wat saam 52% is. Dié persentasie kan hoër wees as ál die Brahman-verwante ontwikkelende rasse bymekaar getel word. Die uitdrukking, “Brahman, die Koning van Kruisteling”, of anders gestel, “Brahman, die Gemene Deler van Kruisteling”, bevestig…

Om met die Brahman in die Oos-Vrystaat te boer, was nog tot ’n klompie jaar gelede ’n seldsaamheid, want die algemene opvatting was dat dié ras slegs uitgeknip is vir warm streke en dat die Oos-Vrystaat te koud is vir hulle om maksimum te kan produseer. “Ek het self gemeen dit is waar totdat ek met dié beeste begin boer het,” sê mnr. Linde du Plessis wat baie suksesvol boer met sy bekende Brandwater Brahmane op die plaas Bloemhoek by Fouriesburg in die Oos-Vrystaat, waar die winters baie koud en die veld suur is. Sy seuns, Chris en Koos, boer saam met hom. Du Plessis boer reeds die afgelope 29 jaar met Brahmane. ’n Kommersiële kudde is 80% van die beesgetalle op sy plaas en die res is stoet-Brahmane. Die…

Sy liefde vir die Brahman kom van kleins af toe hy sy eerste Brahman-bul vir kruisteling op die familieplaas in die Karoo aangeskaf het, sê adv. De Waal Nigrini van Johannesburg wat by Parys boer met sy stoetery DKN Brahmane. Hy wil ook ’n kudde in die Karoo vestig. Van 1995 tot ná die eeuwending het hy 18 Brahman-koeie op ’n hoewe van 2,2 ha in Fourways in Gauteng aangehou. Op aansporing van sy vrou, Erina, het hy stoetteling vanaf 2004 ernstiger benader deur wit en rooi Brahmane te koop en by Parys te begin boer. ’n Stoetboer moet bereid wees om te leer. Nigrini sê sy skoonpa, mnr. Cois Joubert, eienaar van Luipaardsvlei Brahmane by Chipinge in Zimbabwe, hou sy speenkalwers vyf weke lank op kraal, “aangesien ’n Brahman…

Die Gir is ’n uitstekende, ekstensiewe bees wat in uiters moeilike toestande ’n mooi kalf speen. Die kalfies van Gir-koeie is klein en lewenskragtig met geboorte. Maklike geboortes is belangrik, want ’n kalf wat nie moeg is ná ’n moeilike, lang geboorte nie, staan vinniger op om te suip. Só som me. Karen Hiemstra hierdie eiesoortige beeste op. Sy en haar man, Egbert, boer sedert 1998 saam by Lydenburg in Mpumalanga met die Roekarie-Girre en Zwakwater Rooi Brahmane wat hulle ekstensief aanhou. Gir-koeie is funksioneel doeltreffende diere wat in moeilike toestande produseer. Rasegte Gir-koeie het goeie melk. Dié beeste is ook uitsonderlik geslagseg. Bulle is besonder manlik en vroulike diere toon uitstekende vroulikheid. Girre is doeltreffende veldbenutters, met ’n voorliefde vir vreetbare bosse en bome. Die beeste wei winter en…

Brahmane is goeie produseerders in suboptimale weer- en weidingstoestande, het lae onderhoudsbehoeftes en is vinnig markgereed, sê mnr. Mecki Schneider, eienaar van Okabra Brahmane. Hy boer in uiters ekstensiewe toestande by Grootfontein in Namibië. Benewens die teelt van stoetdiere vir verkoop aan ander telers, produseer hy ook slagbeeste wat hy vir die uitvoermark op die veld afrond. Die omgewing word deur soet- en sandveld gekenmerk en kry gemiddeld 410 mm reën per jaar. Hy het ook ’n groot kommersiële kudde. Schneider se beeste word vir aanpasbaarheid geselekteer. Hy plaas ook klem op strukturele korrektheid, gerugsteun deur ’n verpligte inspeksiestelsel. Die hele kudde ondergaan prestasietoetse volgens Breedplan-riglyne en het ’n stergradering van 4,5 uit 5 vir dataaanmelding. Nuwe stoetvaars word geselekteer met die klem op vrugbaarheid. Alle jong Brahmane word ultrasonies…

Koeie moet baie vrugbaar wees om elke jaar ’n kalf te hê en ook ’n swaar kalf te speen, want dit is waaroor die ekonomie van beesboerdery gaan. ’n Boer moet geld maak, anders kom hy nie die mas op nie. Mnr. Hannes Liebenberg boer met sy Brahman-stoetery SHL op die plaas Kruidfontein by Koster in Noordwes. Die stoetbeeste loop op gemengde soet-suurveld wat gemiddeld 450 mm reën per jaar kry. Liebenberg bestempel die klimaat as gematig. Die stoetery bestaan sedert 1984 toe hy dit met vier verse en ’n bul begin het. In sy teeldoelwit mik hy vir vrugbaarheid, sterk bene en ’n bogemiddelde speengewig. “Ekonomiese eienskappe, soos vrugbaarheid en speengewig, is baie belangrik. Dit word deur goeie teelmateriaal gekenmerk,” sê hy. Dit is in ooreenstemming met die Brahman-ras…

Kruisteling behels die paring van verskillende rasse van dieselfde spesie. Die sukses daarvan lê in basterkrag of heterose, ’n verskynsel waarin kruisdiere se prestasievlak bo die gemiddelde prestasie van hul suiwergeteelde ouers uitstyg. Kruisteling kan produksievlakke op twee maniere verbeter, naamlik ras-aanvulling (komplementariteit) en heterose. Komplementariteit is wanneer een ras se sterk punte die ander ras se swak punte aanvul. Komplementêre kruisteling laat die teler toe om die verlangde kenmerke van twee of meer rasse te kombineer ten einde ’n meer gewenste dier daar te stel, terwyl heterose die prestasievlakke van verskillende kenmerke verhoog. VOORDELE VAN KRUISTELING Kruisteling gee aanleiding tot verhoogde prestasie sonder ekstra insette. Mits dit reg aangewend word, is dit een van die min bestuursmeganismes wat produktiwiteit verhoog en die nageslag verbeter. Weens komplementariteit en heterose kan…

Suid-Afrika kry swaar. Die land kry aanhoudend slegte nuus, soos staatskuld wat nou omtrent 60% van die bruto binnelandse produk uitmaak. Met geen plan in sig om die ekonomie om te keer nie, is die situasie beklemmend. Dan herinner ek myself altyd aan ’n aanhaling wat ek êrens gelees het: “Om optimisties te bly, beteken nie dinge gaan noodwendig altyd goed uitwerk nie. Dit is eerder die besef dat jy okei gaan wees, maak nie saak hoe dinge uitdraai nie.” Ons het ’n woord daarvoor in die landbou — risikobestuur. Gelukkig is boere baie goed daarmee! Dit kan eintlik nie slegter gaan as die jongste werkloosheidsyfers nie. Dit is ook nie onverwags nie, gegewe die vakbonde se wurggreep wat dit byna onmoontlik maak om werk te skep. Vir die eerste…

Die voorgestelde proses rakende die keuring en kies van begunstigdes van grondhervorming is niks anders as die wettiging van grondkaping deur die ANC nie, sê mnr. Louis Meintjes, voorsitter van TLU SA. Meintjes het dié opmerking gemaak na aanleiding van die langverwagte verslag van die presidensiële adviespaneel oor grondhervorming wat onlangs bekend gestel is en kritiek uit verskeie oorde ontlok het. Meintjes sê die verslag maak dit duidelik dat die regering en pres. Cyril Ramaphosa hulle aan hul neuse laat rondlei sonder om die langtermyngevolge vir Suid-Afrika in ag te neem. Volgens hom vereis die meerderheid Suid-Afrikaners ’n onmiddellike oplossing vir iets waarvoor daar nie ’n onmiddellike oplossing bestaan nie. “Suid-Afrika het eenvoudig nie die vermoë om dit wat die taakspan voorstel, in werking te stel nie.” Meintjes meen verwagtinge…

ERNSTIGE gebreke in beleid en beplanning het veroorsaak dat die afgelope twee parlementêre termyne se toewysings aan landbou, bosbou en visserye ondoeltreffend aangewend is. Nagenoeg R61 miljard is van 2008 tot 2018 aan die voormalige departement van landbou, bosbou en visserye toegewys. Boonop duur dié ondoeltreffende uitgawes voort omdat daar nie witskrifte gereed is vir al die finansiële toewysings in die departement se begroting nie. Dit is die verdoemende ontleding van mnr. Kobus Jooste, inhoudsadviseur van die parlement se komitee vir landelike ontwikkeling en grondhervorming, omgewingsake, minerale hulpbronne en energie, oor die finansiële toestand van die eertydse departement van landbou, bosbou en visserye. Die begrotings van die voormalige departemente van landbou, bosbou en visserye en van landelike ontwikkeling en grondhervorming word steeds as twee entiteite benader tot die nuwe boekjaar.…

DIE bevinding van die raadgewende paneel oor grond dat die Ingonyama-trust-wet gewysig of geskrap moet word, volg minder as twee jaar ná die hoëvlakpaneel onder leiding van oudpres. Kgalema Motlanthe tot dieselfde gevolgtrekking gekom het. Die paneel sê die wet het meegebring dat ’n groot deel van KwaZulu-Natal as ’n tuisland binne ’n unitêre staat bestaan. Die adviespaneel beveel aan dat die regering onmiddellik die trustgrond onder sy vlerk neem en dit namens belanghebbendes bestuur deur die samestelling van grondrade. Dit sal verseker dat die administrasie van die grond in pas gebring word met die res van die land. Swart mense moet ook sekerheid van verblyfreg gegun word omdat hulle ’n lang geskiedenis van die gebruik van die grond het om in hul behoeftes te voorsien. STREKE Koning Goodwill Zwelithini…

DIE beplanning vir Afrika se eerste varsproduktemark buite Suid-Afrika wat met kommissie-agente funksioneer, het onlangs afgeskop in Zambië. Die Zambia Fresh-varsproduktemark in Lusaka is geskoei op die Suid-Afrikaanse varsproduktemarkstelsel, en is ontwikkel deur RSA Markagente en Savenda Global Capital Partners (SGCP). Mnr. Sean Moolenschot (foto regs), uitvoerende hoof van SGCP, sê die kommissie-agentmodel is nommerpas vir die omstandighede in Zambië. “Die vraag kan ontstaan of hordes kleinboere werklik suksesvol kan wees in ’n formele, gereguleerde struktuur soortgelyk aan wat in Suid-Afrika so goed werk. Die antwoord is ja, mits ons aan die twee belangrikste vereistes voldoen. “Eerstens is dit belangrik dat die mark aktief is. Daar moet deurentyd genoeg kopers wees wat sake wil doen. Tweedens moet die mark ’n boere-inslag hê. Ons kan albei dié aspekte goed aanpak.” Die…

Trustees word by wyse van die trustakte en ’n magtigingsbrief gemagtig om die trust te administreer. Die trustees het ’n fidusiêre verpligting om eerlik, in goeder trou en in die beste belang van die trust en die trustbegunstigdes op te tree. Die kliënt, sy of haar gade en ’n derde party wat nie ’n familielid of trustbegunstigde is nie, is gewoonlik die trustees. Indien slegs een trustee aangestel is en hy verwant is aan die begunstigdes, kan die Suid-Afrikaanse Inkomstediens by die trustee se afsterwe tot die slotsom kom dat die trust se bates deel vorm van die trustee se bestorwe boedel op grond van die feit dat die trustee beheer oor sodanige bates gehad het ingevolge art. 3(3)(d) van die Boedelbelastingwet (Wet 45 van 1955). Om dié rede en…

Baie melkboere, voos geboelie deur melkkopers en -vervoerders, oorweeg dit tans om hul melkboerdery te staak. GRAFIEK 1 , gegrond op amptelike syfers van Statistieke SA, dui aan hoe melkverwerkers produsentepryse in die afgelope drie jaar twee keer skerp verlaag het, hoewel daar nie ’n daling in fabriekspryse was nie. Opportunistiese prysverlagings en die staking van roetes deur vervoerders, veral in Noordwes en die Vrystaat, het boere se vertroue in melkkopers en -makelaars geknou. Voordat boere egter besluit om hul melkboerdery te staak, is dit dalk goed om eers die kort- en langtermynvooruitsigte in oënskou te neem. INTERNASIONALE VOORUITSIGTE Die wêreldsuiwelmark groei vanweë die toe-name in die wêreldbevolking en die toename in die verbruik per kop van suiwelprodukte. GRAFIEK 2 toon dat die verbruik per kop van suiwelprodukte bykans teen…

Corteva benut die talente van vroue en mans wat op hul gebied uitblink om dié maatskappy se doelwitte te bereik. Een hiervan is om plase en boere te help floreer deur sinvolle verhoudings te vestig wat die landboubedryf bevorder. Die doelwit van alle werknemers by Corteva en sy handelsmerke is om ’n betroubare vennoot te wees vir internasionale en plaaslike landbou, asook die voedsel- en verbruikersgemeenskap. Die maatskappy se doel is om die lewens te verryk van die-gene wat produseer en verbruik, en daardeur vooruitgang te verseker vir toekomstige generasies. Die vier vroue in hierdie artikel handel met spoed en buigsaamheid, terwyl hulle die waardes van die maatskappy uitleef. VELDWETENSKAP Dr. Marlene van Rooyen en haar span by die Corteva-Delmas-navorsingsentrum vir Afrika en die Midde-Ooste se take behels onder meer…

MNR. BOKKIE KRITZINGER WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? Streef eerder daarna om beter as groter te boer. Omring jou met die beste bestuurders. Ek het een hoofproduksiebestuurder, ’n pakhuisbestuurder en vier assistent-bestuurders. WATTER FOUT HET JY AL GEMAAK? Om té lank vas te hou aan boorde wat nie ’n hoë produksie lewer nie. WAT HET DIE GROOTSTE IMPAK OP JOU BOERDERY? Hael en droogtes. WIE IS JOU MENTOR? My pa, André Kritzinger, my skoonpa, Rey Rademeyer, en Waldema Strydom. Al drie het met baie min of niks begin boer en het hul boerderye tot baie suksesvolle ondernemings opgebou.…

Die groeityd is die aantal dae wat ’n mielieplant nodig het om te groei vanaf opkoms tot dit fisiologies ryp word. Dit word gewoonlik in hitte-eenhede weergegee en word bereken deur maksimum en minimum temperature in ’n formule te gebruik. Die aantal hitte-eenhede bou deur die groeityd op en akkumuleer vinniger namate die produksiejaar vorder. Navorsing het bewys laat aanplantings word fisiologies ryp met minder hitte-eenhede as vroeëre aanplantings. Hierdie afname in die hoeveelheid hitte-eenhede wat nodig is, lei gewoonlik tot ’n daling in opbrengspotensiaal. Verskeie faktore moet in ag geneem word wanneer groeilengtes gewissel word: ■ Vol groeiseisoenkultivars het die hoogste opbrengspotensiaal. ■ Die akkumulasie van hitteeenhede is baie laer aan die begin van die seisoen (planttyd) as tydens die blom- en afdrogingstydperke. ■ Namate die planttyd later word,…

LIGGING Dordrecht, Oos-Kaap MERINOSTOETKAMPIOENE 1 Opperstekampioenram. Eienaar: Mnr. Johan Sauer (links, 071 525 8018), Droogfontein, Jamestown. Regs is mnr. Jackson Khata (hanteerder). 2 Opperstekampioenooi. Eienaar: Mnr. Pat Vorster (links, 082 561 9842), Morriston, Barkly-Oos. Regs is mnr. Koos Louw van OVK. 3 Kampioen-kortwol-ooi. Eienaars: Mnre. Frans (links) en Kosie (middel, 079 366 8524) Slabbert, Goodhope, Dordrecht. Regs is mnr. Tembalani Stofile (hanteerder). 4 Kampioen-langwolram en kampioenram met beste vag. Eienaars: Mnre. Jannie (links, 082 417 9543) en Herman de Villiers, Rietfontein, Jamestown. Regs is mnr. Maduna Tsotetsi (hanteerder). 5 Reserwekampioen-langwolram. Eienaars: Mnre. Jannie (links) en Herman (middel) de Villiers, Rietfontein, Jamestown. Regs is mnr. Maduna Tsotetsi (hanteerder). 6 Kampioenooilam en ooi met beste vag. Eienaars: Mnre. Jannie en Herman (links) de Villiers, Rietfontein, Jamestown. Regs is mnr. Nceda Mahlatsi (hanteerder).…

Statistieke vir ál die provinsies is op Landbou.com beskikbaar, asook meer besonderhede, soos wie die transaksies aangegaan het. Klik op plaasverkope. Dit behels: ■ Statistieke. ■ Besonderhede oor alle plaasverkope binne ’n distrik. ■ Ontleding van die randwaarde per hektaar van transaksies in elke distrik. Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in die Wes-Kaap vanaf verlede Junie tot Mei vanjaar. In 17 (45,9%) van die distrikte is stygende prysneigings waargeneem. In streke wat steeds swaarkry weens die droogte, soos die Overberg, die Suid-Kaap, Karoo en die Weskus, het pryse egter grootliks gedaal. Pryse by Prins Albert het met 16,6% gestyg. Altesame 478 ooreenkomste is in 27 distrikte gesluit, wat 245 323 ha teen R3,951 miljard behels het. Daar was 38…

BOEREDAE 20 AUGUSTUS: NWKV-reproduksie-inligtingsdag, Piketberg. Tania Lusse, 028 212 3160; Jannie Fourie, 083 564 1105. 21 AUGUSTUS: Tafel- en-droogdruif-inligtingsdag, Lake Grappa, Kakamas. 021 889 6311/2,e-pos: sasev@sasev.org, web: www.sasev.org 28 AUGUSTUS: Die Noord-Vrystaatse SAVM-klub se boeredag en veiling met die samewerking van die boerevereniging van die Rooi Skool, Kroon-Boma, Kroonstad. Neline Pienaar, 082 440 4492, e-pos: Bennieneline@eleo.co.za 29 AUGUSTUS: Overberg Agri se Roodebloem-boeredag, Roodebloem-proefplaas. Ruan Schutte, 028 214 3826, e-pos: rschutte@overbergagri.co.za 30 AUGUSTUS: Werksessie saam met prof. Johan Willemse, Bloemfontein. Tema: Vooruitsigte vir die graan- en vleismark. 083 381 8011, e-pos: marlene@jomar.co.za 10 SEPTEMBER: Bewaringslandbou-boeredag, Holmdene naby Standerton. Plaaslike en internasionale kenners, geenbewerkingspraktyke in Argentinië, werktuie en tegnieke. Hendrik Jordaan, WhatsApp: +54 11 4307 6412, e-pos: consultancy@laurik.com.ar 11 SEPTEMBER: Swartlandse Kleingraanontwikkelingsgroep (Skog)-inligtingsdag, Overberg. E-pos: GertC@elsenburg.com 10 OKTOBER: Melkbokinligtingsdag, Agri-Expo Livestock, Sandringham.…

Kroon Vee se kudde word sedert 1972 vier keer per jaar geweeg en alle diere moet aan dié stoetery se minimum standaarde voldoen, naamlik winsgewendheid, langlewendheid, vrugbaarheid en lae arbeids- en produksiekoste, sodat die stoetery én die boerdery ekonomies kan groei. Die boerdery het van ’n klein eenmansaak tot ’n megafamilieboerdery ontwikkel met Brahmane as enigste inkomstebron. Mnr. Gideon van Zyl, wat die boerdery saam met sy pa, Jan sr., en broer, Jan jr., bedryf, sê hulle koop voortdurend grond by sodat die groeikoers gehandhaaf en die boerdery vergroot kan word, want skaalekonomie is uiters voordelig en getalle moet bly groei. “Ons gevestigde klantekorps is een van ons grootste bates. Hulle kom jaarliks terug, want die resultate en winsgewendheid wat hulle met ons teelmateriaal behaal, boesem vertroue in en hulle…

Die Vrystaat is jakkalswêreld. Die Brahman se sterk moedereienskappe is daar ideaal om hul kalwers te beskerm, want die koeie beperk die jakkalse en ander roofdiere se verwoesting. Mnr. Riaan Theron se Brahman-stoetery RAT loop op die plaas Italië naby Koppies in die distrik Parys, wat deur tipiese Vrystaatse grasvlaktes gekenmerk word. Dit bestaan hoofsaaklik uit rooigras wat deur aangeplante smutsvinger- en oulandsgras aangevul word. Hy plant ook mielies om kuilvoer te maak. Die streek kry gemiddeld 450 mm reën per jaar. Die stoetery bestaan sedert 2006. Theron se primêre teeldoelwit was uit die staanspoor om die fenotipe en genotipe by mekaar te bring in ’n volledig funksionele Brahman wat in die mark se behoeftes voorsien. Dit impliseer volle deelname aan Breedplan. RAT Brahmane se hoogste eerbewys vir deelname aan…

Deur die insameling van voldoende data kan mnr. Wessel Hattingh, sy vrou, Leonie, en hul seun, Wessel jr., bepaal watter bulle die gewenste eienskappe aan hul nageslag sal oordra. Dan kan ’n teler die teeldiere met die regte genetiese eienskappe selekteer om sekere eienskappe te verbeter. Hulle bedryf ’n uitgebreide boerdery by Heilbron. Hul Brahman-stoetery Welcare bestaan sedert 1987. Die boerdery saai ook mielies en sojabone en het ’n Dohne-Merino-kudde. Wessel sr. neem van die begin af voluit aan die genomikaprojek deel. Dit sluit in die stuur van bulle na die Landbounavorsingsraad (LNR) se toetsstasie by Irene waar hulle vir netto voerinname getoets word. Danksygenomikakanditnouvinniger resultate oplewer. Die bulle word ultrasonies vir vleiseienskappe (marmering, ribvetdikte en oogspieroppervlakte) geskandeer. Hy kan dan die helfte van sy bulle volgens sy keuse terugneem…

Streng seleksie- en keuringsprosesse, asook prestasietoetsing verseker dat net die beste, doeltreffendste beeste in die Wilbar-kudde agterbly om mee te teel. Dit hang saam met ’n teeldoelwit om funksioneel doeltreffende diere te teel wat in alle veranderlike toestande kan aanpas. As ’n bees nie dié toetse slaag nie, word hy geslag, sê mnr. Willem en me. Adri Barnard wat met hul Brahman-stoetery Wilbar by Mokopane boer. Die stoetery is in 2006 geregistreer. “Die kudde is spesiaal uit van die beste kuddes en teelmateriaal in die Bosveld geselekteer. Ons beeste is mediumraamgrootte, vrugbaar, het genoeg melk en danksy ons streng keuring is die kudde voorspelbaar,” sê Barnard. Bulle wat nie die prestasietoetsing en keuringsprosesse slaag nie, word aan plaaslike voerkrale verkoop. Kalwers jonger as ’n jaar wat fase D-toetse ondergaan en…