Indholdsfortegnelse for 13-Sep-19 i Landbouweekblad

LENTETOOISEL Die bloeisels in die wingerd en trossies wat begin verskyn in dié blok Chenin blanc-druiwe by Lutzville is ’n teken dat ’n goeie oes verwag kan word, sê mnr. Hugo Lambrechts van Vinpro. Hy sê dié gebied het die afgelope winter meer gemiddelde, konstante reënval gehad, met genoeg koue dae vir die wingerde om ordentlik te rus en ’n paar warm dae in Augustus wat die wingerde egalig laat bot het. Hy vertel Chenin blanc is geneig om vroeg te bot en is ook een van die kultivars wat die meeste in dié gebied aangeplant word. FOTO: HUGO LAMBRECHTS STOP DIE SKULD Die departement van water en sanitasie moet vanjaar R1,6 miljard se opgehoopte agterstallige skuld uit vorige boekjare uit sy huidige begroting betaal. Die departement is reeds verskeie…

’n Storting van olie en bytsoda deur Willowton Oil se aanleg in Pietermaritzburg in die Msunduzi-rivier in KwaZulu-Natal het die rivier in ’n seepagtige gemors verander. Grootskaalse vrektes van visse, plante en ander dierelewe in die rivier is veroorsaak deur die ontneming van suurstof in die water. Nagenoeg 1,6 miljoen liter olie en bytsoda is in die rivier gestort. Mnr. Mark Graham, ’n ekoloog van die konsultante-onderneming GroundTruth, is deur die groep aangestel om die ekologiese skade te evalueer. Hy sê ’n geskatte 80% van die rivierlewe is daarmee heen, en die ontbinding van dié dooie materiaal veroorsaak ’n opbloei van mikrobes, wat nóg meer suurstof aan die water ontrek en die oorblywende dierelewe laat vrek. Verder sê hy swak grondgebruik, soos die onwettige myn van sand stroomaf, asook voortdurende…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Aktueel: Hierom is jy geregtig op markverwante vergoeding — regskenner ■ Mahela: Binne die glad geoliede ratwerk ■ Inmaakvrugte se tuimeltreinrit ■ Veeboerdery: Verlaag kunsmiskoste deur misbenutting ■ Boereplan: Trollie vir seepgladde skaapwerk maak wêreldwyd opslae SPESIAAL ■ Hooimaak & weiding, 20 ton-klub VIR DIE GESIN ■ Opgeklop (die wonder van eierwit) TEGNOLOGIE Die vierde nywerheidsrevolusie ontwrig die een bedryf ná die ander — ook die landbou. Nuwe tegnologie en beter inligtingsvloei skep nuwe geleenthede. Landbouweekblad praat met ’n kenner oor wat hierdie omwenteling vir mense en werkgeleenthede vir die landbousektor inhou.…

PLEKS daarvan om mekaar uit te koop en megaboere te word wanneer dit moeilik gaan, moet boere hul kragte saamsnoer en megaboerderye word, sê mnr. Bennie van Zyl, hoofbestuurder van TLU SA. Van Zyl het op ’n onlangse inligtingsdag van Sanlam by Modimolle aanbeveel dat boere maniere ondersoek om onderling saam te boer. Hy het gesê ’n groep buurmanne wat een sake-entiteit vorm, het ’n meer gediversifiseerde boerdery en is daarom beter verskans teen probleme, soos droogtes, wisselvallige kommoditeitspryse en voorgeskrewe loonverhogings. Ter illustrasie het Van Zyl ’n scenario voorgehou van ’n groep bure waarvan die een ’n rekenmeester is wat as naweekboer met beeste boer, en die ander buurman ’n saaiboer is. Daar is ook groente-, hoender-, melk- en vrugteboere in die groep, en hulle besluit om ’n sindikaat…

VAN die landbouwetenskap en die nuutste navorsing oor vee tot dieregesondheid en die politiek word vanjaar op die elfde Aldamveeskool bespreek. Dr. Roelof Botha, ekonomiese raadgewer vir die Optimum-groep, gaan oor strategieë en tegnologie praat wat nodig is om die Suid-Afrikaanse ekonomie uit sy huidige laagtepunt te lig. Hy sal ook bespreek wat die landbousektor te doen staan en die landbou se belangrike rol in die breër ekonomie. Dr. Pieter Vervoort, uitvoerende hoof van die nasionale dieregesondheidsforum, sal die deurslaggewende belang van biosekerheid en hoe om dit te verskerp, veral met die oog op uitvoer, belig. Die dilemma is as siektes soos bek-enklouseer uitbreek, maak lande hul deure vir Suid-Afrika toe. Twee gerekende wetenskaplikes van die diereproduksieinstituut van die Landbounavorsingsraad (LNR) in Irene is ook sprekers. Prof. Norman Maiwashe, hoofbestuurder…

1 ZAMBIË| Boere skop teen mielieprysbeheer Die Zambia National Farmers Union het hom uitgespreek teen regeringspogings om mieliepryse te beheer ná pryse te midde van laer produksie weens droogte die hoogte ingeskiet het. Boere in die suide en weste van die land het die afgelope seisoen die ergste droogte in byna 40 jaar beleef. In ander dele het oorstromings opbrengste verminder. Die regering beweer daar is genoeg mieliereserwes en hou hom tot dusver doof vir versoeke om ’n nasionale ramp te verklaar. Mnr. Micheal Katambo, die minister van landbou, skryf die prysstygings aan paniekaankope toe. Hy sê markdeelnemers het in die derde week van Augustus vergader en ooreengekom om hul prys op 130 kwacha (R152) vir 50 kg vas te stel. Private verkopers betaal tot 170 kwacha (R198) vir…

Die rooivleisbedryf moet unieke kwessies die hoof bied, en belanghebbendes in die bedryf word uitgedaag om vernuwend te wees. Die bedryf kan binne die volgende dekade totaal anders lyk, en dit is nie net primêre produsente wat deur die ontluikende neigings geraak gaan word nie. Tegnologiese ontwikkelings in ander sektore as die landbou kan die rooivleisbedryf op sy kop keer. Diegene wat met goeie oordeel tydig kan aanpas en vernuwend is, sal nuwe geleenthede kan benut. ’n Gebrek aan vernuwing en aanpasbaarheid kan daartoe lei dat sommige belanghebbendes die bedryf verlaat en nuwes tot die bedryf toetree. Ondernemingsgees sal voortaan ’n vereiste wees omdat die gebrek aan vernuwing een van die grootste bedreigings vir ondernemings gaan wees. Dit geld ook vir diegene wat landboubesighede in die nuwe tegnologiese tydperk moet…

Suid-Afrika se kommersiële vyeprodusente het in 2018 altesaam 232 ha se vye aangeplant, waarvan 97% in die Wes-Kaap, dui inligting van die Suid-Afrikaanse Vyeprodusente-organisasie. Daar is altesaam 42 produsente wat werk verskaf aan nagenoeg 300 heeltydse werkers en ongeveer 1 000 seisoenale en pakhuiswerkers. Die Evita of Parisian is die kultivar wat hoofsaaklik aangeplant word en maak 74% van die aanplantings uit, gevolg deur White Genoa (7%), Purple Reign (4%), King (3%) Tangier (3%), Ronde de Bordeaux (3%) en ander kultivars. Daar was ’n daling van 15% in uitvoer die twee afgelope seisoene, met 445 ton vye wat in 2016-’17 uitgevoer is en 380 ton wat in 2017-’18 uitgevoer is. Lewering aan die plaaslike mark het egter verdubbel van 106 ton in 2016-’17 tot 213 ton in 2017-’18. Suid-Afrika is…

Veekunde-navorsers aan die Universiteit Stellenbosch (US) sal voortaan ’n raps makliker, vinniger en akkurater hul studies oor die voeding van skape kan uitvoer. Dit danksy ’n gevorderde, outomatiese voerstelsel wat op die Welgevallen-proefplaas van die US se fakulteit landbouwetenskappe geïnstalleer is. Die stelsel is deur die landboumaatskappy BKB aan die departement veekundige wetenskappe geskenk. Navorsers kan nou presies sien hoeveel voer elke skaap in ’n trop per dag vreet, en wat elkeen se voeromsetting is. Dit sal veekundiges in staat stel om beter doeltreffendheidstudies te doen en die uitwerking van verskillende rantsoene op ’n dier akkuraat te bestudeer. Die sagteware en tegnologie vir die outomatiese voerder is deur ’n Suid-Afrikaanse en ’n Duitse maatskappy ontwikkel en daarna deur BKB gekoop. Tot 100 skape kan in die demonstrasie-eenheid gevoer word. Die…

Boere worstel met die vraag of die aankoop en/of ontwikkeling van ’n plaas ’n rasionele beleggingsbesluit is, én of landboufinansieringsbesighede steeds produktiewe landbougrond as onderliggende sekuriteit sal beskou. Hoewel landboufinansieringsondernemings eerstens wil verseker dat die lener wel die skuld sal kan diens en uiteindelik terugbetaal, vorm die grondwaarde gewoonlik ’n boublok vir die lening. Verskillende waardasiemodelle word gebruik om die sekuriteitswaarde van grond te bepaal, ván ’n suiwer “produktiewewaardemodel” tot ’n “persentasie van markwaarde”. Albei modelle kom neer op die beginsel dat die waarde wat die finansier daarop plaas, voldoende is om die uitlener se uitstaande skuld in die geval van wanprestasie te dek. Tans is daar drie verslae wat handel oor grondhervorming, wat die eiendomsreg en waarde van kommersiële landbougrond kan beïnvloed: ■ Die finale verslag van pres. Cyril…

Mnre. Boeta Wessels en Wessel van Dyk sê lusern vaar nie meer so goed in hul stelsels nie. Wessels meen dis omdat die afgelope paar jaar so droog was. Hy wonder of dit nie beter sal wees om die lusern met dekgewasse te vervang nie, terwyl Van Dyk vanjaar hawer in sy lusern ingeplant het vir materiaal en lewende wortels in die winter. Mnr. Lourens van Eeden reken lusern kan weer werk as dit in ’n mengsel met ander gewasse groei. “Toe ek begin boer het, het al die boere-ooms daar lusern gehad, maar daardie lusern is nie skoongespuit nie. Daar het turknael, mosterd, ramenas en raaigras in die lusern gegroei. Dit was ’n fantastiese mengsel. Die lusern het stikstof in die grond gebind, koolstof en stikstof was in balans…

Mnr. Hannes Joubert gebruik die riglyne wat opgestel is deur Citrus Research International (CRI) en werk saam met hom rakende navorsing oor produksie onder skadunet. Volgens dr. Paul Cronjé (foto), portefeuljebestuurder van navorsing in sitrusproduksie by die CRI, is daar twee probleme in die produksie van uitvoersitrus wat deur verbouing onder skadunet betekenisvol getakel word. Die eerste is die hoë voorkoms van wind in die Sondagsriviervallei, wat lei tot heelwat oppervlakskade aan die skil en die waarde verminder. Die gebruik van skadunet los dié probleem grootliks op. Die tweede voordeel is dat die skadunet ’n meer gematigde mikroklimaat in die lente skep. “In die gevoelige fisiologiese tydperk van blok en vrugset verander die temperatuur en humiditeit nie so drasties nie.” Dit verhoog die vrugset by veral pitlose kultivars soos nawel-lemoene.…

Rikalize was die eerste mens wat ontkoppelde akwaponiese suiweringstegnologie, die sogenoemde DAPS-stelsel, in Suid-Afrika beproef en bekend gemaak het. Reeds as 13-jarige in haar gr. 8-jaar het sy met ’n oplossing vorendag gekom om suiwer visafval skoon te maak sodat dit hergebruik kan word. Die afvalstowwe wat sy voorheen saam met water in die veld laat afloop het, word twee maal per dag deur ’n meganiese filter na ’n uitvloeiseltenk gestuur. Die uitvloeiwater word deur ’n biologiese filterstelsel gepomp teen akkuraat berekende vloeitempo’s. Hier word die ammoniak afgebreek van nitriete na nitrate, sodat die plante dit kan opneem. “Ons kan steeds plante hieruit produseer, maar hierdie tonnel is uitsluitlik ’n navorsingsgerief, ’n lewende laboratorium.” Omdat Rikalize se boerdery die enigste private gerief in die land is wat deur twee universiteite…

Gereeld verwys tydskrifte, aanlyn joernale, webtuistes en ander mediavorme na avokado’s as groen goud. Oor die afgelope drie jaar was avokado’s seker naas makadamias een van die vinnigs groeiende vertakking in Suid-Afrika. Ook bloubessies het skielik ontplof. Hoe meer dit ontplof, hoe meer word daaroor geskryf – en hoe meer voel mense hulle is besig om die bus te verpas. ’n Mens hoef millenniërs nie voor die voet af te skiet nie. Hulle raakvatbeskrywing “fomo” (fear of missing out) is een voorbeeld – die vrees om nie deel te wees van iets nie. In die landbou het daar beslis “fomo” ontstaan. In die meeste gevalle is dit nie die jong millenniërs wat bang is hulle loop hierdie geleenthede mis nie, maar ouer boere wat besef hulle het geleenthede misgeloop met…

GROND VIR VERBOUING VAN PEKANNEUTBOME Is dit moontlik om ’n suksesvolle pekanneutboerdery aan die Oos-Rand, Gauteng, te bedryf? Die kort antwoord is: Ja, dit sal daar aard. Maar ongelukkig is dit nie so eenvoudig nie. Daar is heelwat faktore wat dit bepaal. KLIMAAT Pekanneute kan in ’n warm, halfdroë klimaat verbou word mits daar genoeg water vir besproeiing is. Só word daar tans heel suksesvol pekanneute in die Vaalharts-besproeiingskema verbou. Ek meen dat die klimaat in Gauteng, die Vrystaat en dele van Noordwes geskik is vir die verbouing daarvan. Pekanneute is in ’n mate rypverdraagsaam, maar kan skade ly wanneer baie rypdae voorkom. Jy kan maatreëls tref om rypskade te voorkom. Gebiede met kort winters en lang, warm somers is meer geskik vir pekanneutverbouing. Diebomevaarswakingebiedemetkoelsomers. Gemiddelde somertemperature moet hoër as…

Die Assegaay Maatskaplike Beleggingsinisiatief (ASII), wat deur mnr. Pieter Coetzee gestig is, is toegespits op grondhervorming met die oog op die langtermynontwikkeling van landelike gemeenskappe. Daar word omgesien na die welstand van voorheen benadeeldes deur private en openbare finansiering te verkry vir maatskaplike en ekonomiese doelwitte. Hulle kry ook aandele in bestaande landelike ondernemings. Die ASII dra ook by tot die rehabilitasie en verbeterde herstelvermoë van natuurlike hulpbronne. Die ASII diversifiseer ook grondgebruik deur beleggings te lok vir landelike gebiede met beperkte landboupotensiaal.…

BAIE veesiektes wat boere groot skade berokken, kan met behoorlike biosekerheid hokgeslaan of bestry word. “Dit behoort nie net ’n woord te wees nie, maar ’n aksie,” sê dr. Faffa Malan, bestuurder van die Herkouerveterinêre Vereniging van Suid-Afrika (Ruvasa), in sy Julie-verslag oor siektes en toestande wat in Suid-Afrika voorgekom het. Almal wat by die landbousektor betrokke is – vanaf die boer, sy werknemers en landbou-organisasies tot politici, veeartse en veilingsmaatskappye – behoort hul kant te bring om die land se vee teen besmetting met organismes te beskerm wat hulle kan skaad. Talle siektes breek gedurig uit, soos brucellose, bek-en-klouseer, rooiwater, trigomonose, varkpes en voëlgriep, wat boere baie skade berokken en ook bydra tot die las wat ander kwessies soos plaasaanvalle, besmetting van water en veediefstal op boere plaas. “Ons…

BOEREDAE 19 SEPTEMBER: Pitkos-boeredag, GWK-veilingskrale, Kuruman. Christo Jonck, 082 948 2017; Jan Joubert, 073 303 6786. 19 SEPTEMBER: Paneelbespreking: Die toekoms van die landbou in die vierde industriële revolusie en nuwe digitale era. Regenysisbesigheidskoolkampus, Sandton. Johan Wildenboer, 011 669 5051, e-pos: johanw@regenesys.co.za, web: www.regenesys.co.za 3 OKTOBER: VKB en Agbiz se inligtingsdag (gratis). Siestagastehuis, Frankfort. Tema: Die toekoms van die landbou in SA. Andries Radley, 058 813 9900; Anelie Swemmer, 082 481 7666. 10 OKTOBER: Melkbokinligtingsdag (gratis). Agri-Expo Livestock, Sandringham. 021 975 4440, web: www.livestock.org.za, e-pos: admin@agriexpo.co.za 11 OKTOBER: Vleisbeesinligtingsdag (gratis). Agri-Expo Livestock, Sandringham. 021 975 4440, web: www.livestock.org.za, e-pos: admin@agriexpo.co.za KONFERENSIES 8 OKTOBER: Namibiese Landbou-unie se vooruitskouingskonferensie. Tema: Hoe om van die rampdroogte te herstel. Safari-hotel, Windhoek. +264 61 23 7838, e-pos: evg@agrinamibia.com.na 9 OKTOBER: Namibiese Landbou-unie en Lewendehaweprodusente-organisasie se…

50% Die Chinese regering gaan nóg reserwes van bevrore vark-, bees-en skaapvleis beskikbaar stel nadat die prys van varkvleis op ’n jaargrondslag met 50% gestyg het weens die impak van Afrikavarkpes op die nasionale kudde. In Januarie is 9 600 ton reserwevarkvleis vrygestel, maar kenners meen dit sal weinig verskil maak aan die markvoorraad. In die week tot 14 Augustus het die kleinhandelprys van varkvleis met 7,8% gestyg tot 32,4 yuan/kg (sowat R69/kg), wat op ’n jaargrondslag 50% hoër is. — Reuters 8% Uitbetalings van weerverwante versekeringseise het in die eerste helfte van vanjaar met 8% gestyg, sê die korttermynversekeraar Santam. Dit het sy onderskrywingsmarge onder druk geplaas. Bruto eise het met 8% gestyg tot R9,7 miljard, wat sy wesensverdienste met 3% laat daal het tot 990c per aandeel. Hy…

‘Die judge sit vanjaar reeds in Augustus pleks van September.’ MNR. TIENIE THEUNISSEN, Caledonse graanboer, oor die swak toestand van koring en kanola in sy distrik. Bl. 17 ‘Wolboere het reeds die skape, kennis en vaardighede, maar die geld gaan nie na hulle toe nie.’ MNR. S.K. MAKINANA, nasionale ondervoorsitter van die kommunale wolkwekersvereniging, oor ontoereikende staatsteun aan boere. Bl. 19 ‘Dit is bekwame mense met die vermoë om so ’n projek aan te pak.’ MNR. JACQUE KRUGER, uitvoerende hoof van die Letabawatergebruikersvereniging, oor die kontrakteurs wat die Tzaneendam se wal met 3 m gaan verhoog. Bl. 16 ‘Daar moet oorweeg word om hulle te vergoed vir diere wat van kant gemaak moet word.’ MNR. WANDILE SIHLOBO, Agbiz-ekonoom, oor varkboere wie se kuddes met Afrikavarkpes besmet is. Bl. 17 ‘Geen…

BETER voorligtingsdienste, beter toegang tot finansiering en uitvoermarkte, bekostigbare oesversekering en vennootskappe tussen kommersiële en opkomende boere is van die voorgestelde hervormings wat luidens die dokument ’n verskil in die landbou- én die nasionale ekonomie kan maak. Mnr. Tito Mboweni, minister van finansies, het die dokument, getiteld “Economic transformation, inclusive growth, and competitiveness: Towards an Economic Strategy for South Africa”, op 27 Augustus bekend gestel en belanghebbendes om kommentaar teen 15 September gevra. Volgens Agri SA is “die omvang en vlak van detail (in die dokument) bemoedigend, asook die eerlike blik op die huidige tekortkominge in die ekonomiese beleidsraamwerk”. Die organisasie het egter gewaarsku sukses sal afhang van die mate waartoe die voorstelle in werking gestel word. “Ons besef almal dat eerlike evaluering en praktiese toepassing noodsaaklike faktore vir vooruitgang…

SUID -AFRIK A se bevoegdheid om sy waterhulpbronne te bestuur sal bepaal of hy in die toekoms erge waterprobleme gaan ondervind. Só het kenners op die watersimposium van Agri SA op Somerset-Wes gesê. Dié simposium het deel gevorm van pogings om saam met die regering oplossings te vind om te verseker dat Suid-Afrika genoeg water beskikbaar het. Dit raak nie net voedselsekerheid nie, maar het ook ten doel dat die landbousektor ’n groter rol kan begin speel as bydraer tot die ekonomie. Prof. Andries Jordaan van Parys, uitvoerende direkteur van Résilience Global, is lid van ’n navorsingspan wat waterscenario’s vir die land met finansiering van die Waternavorsingskommissie ondersoek. Hy het gesê produksiepatrone sal in die toekoms vanweë klimaatsverandering en markvraag verander. Die gebruik van nuwe tegnologie kan ook veranderings in…

SEDERT Afrika-varkpes in April vanjaar op ’n wildsplaas naby Lichtenburg in Noordwes voorgekom het, is uitbrekings op 13 ander plekke in Mpumalanga, Gauteng, die Vrystaat en Noordwes aangemeld. Me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, het einde Augustus met senior amptenare vergader om die situasie te bespreek. Didiza en die LUR’e vir landbou in die betrokke provinsies het ’n taakspan op die been gebring wat sal kyk na maniere om te voorkom dat die siekte na ander provinsies versprei. Sy het boere versoek om seker te maak dat besmette diere afgesonder en deur ’n gemagtigde per-soon van kant gemaak word. Sy sal ook die minister van finansies en die minister vir samewerkende regering en tradisionele sake versoek om bystand met die probleem te verleen. Luidens die departement…

KOMMUNALE wolboere sal moet saamstaan om meer druk te plaas op munisipaliteite en die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling vir beter finansiering van infrastruktuur, soos skeerhuise en omheining. Só het mnr. SK Makinana, nasionale ondervoorsitter van die kommunale wolkwekersvereniging, op die vereniging se jaarkongres in Middledrift in die Oos-Kaap gesê. “Die wolbedryf is een van die bes georganiseerde bedrywe in die Oos-Kaap, maar die departement bestee miljoene rande aan ander projekte in die provinsie. Dié projekte is van nuuts af begin. Wolboere het reeds die skape, kennis en vaardighede, maar die geld gaan nie na hulle toe nie.” Mnr. HB van der Walt, voorsitter van die Nasionale Wolkwekersvereniging (NWKV) in die Oos-Kaap, het gesê wolskure en infrastruktuur vir sortering is steeds van die grootste behoeftes van kommunale boere.…

ONS kan nie meer soos volstruise ons koppe in die sand steek oor klimaatsverandering nie. Dit is nie net maatskappye wat die risiko’s moet begin verreken nie, die hele wêreld behoort dit te doen, sê mnr. Bernard Berson, uitvoerende hoof van Bidcorp. Dié internasionale voedseldienstegroep vervaardig en versprei voedselprodukte aan restaurante en ander klante in die gasvryheids- en voedselsektor. Sy hoofkantoor is in Suid-Afrika, maar hy doen ook sake in Europa, China, Brittanje en Australië. Berson sê klimaatsverandering se gevolge kan nog nie regstreeks in ’n groep soos Bidcorp se syfers gesien word nie, maar hy kan nie ontken dat dit ’n bedreiging inhou nie. “Ons sukkel nou al die tweede jaar lank om in Europa aartappels in die hande te kry. Die vasteland het weer ’n buitengewoon warm somer…

BINNEGEVEGTE in die regering het tot gevolg dat die politieke wil ontbreek om behoorlik aandag te gee aan die ernstige ekonomiese krisis in die land. Hoewel tans nog onwaarskynlik, sal ’n ingryping deur die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) in die land se ekonomie dalk nie ’n slegte stap wees nie, aangesien dit meer stabiliteit in die ekonomie kan bewerkstellig, het mnr. Ulrich Joubert, onafhanklike ekonoom en ekonomiese kommentator op die jaarvergadering van die Inmaakvrugte-produsentevereniging op Worcester gesê. Die wêreldekonomie is tans baie vloeibaar en onvoorspelbaar. “Elke keer as pres. Donald Trump twiet, verander dinge, wat dit moeilik maak om ekonomiese vooruitskattings te maak,” het hy gesê. Sedert 2009 toon die wêreldekonomie goeie herstel, hoewel ’n verlangsaming in die reuse- Chinese ekonomie voorkom. Tog meen hy nie dat dit noodwendig grootskaalse…

Die nuwe wolveilingseisoen moes in Augustus begin, maar is uitgestel weens kontantvloeikwessies wat plaaslike wolkopers ervaar. Dit kan teruggevoer word na die uitbreking van bek-en-klouseer aan die begin van die jaar en die gevolglike besluit van China om die invoer van diere met gesplete kloue en hul produkte uit Suid-Afrika op te skort. Wolkopers moes dus die afgelope maande hul aankope wat vir China bestem was, self finansier. Die Chinese invoerverbod is sedertdien opgehef, maar daar heers onsekerheid oor die vereistes waaraan die wol moet voldoen om in China aanvaar te word. Weens dié onsekerheid het die wolkopers hulle tydelik aan die wolveilings onttrek. Wolboere ly derhalwe ’n inkomsteverlies van sowat R150 miljoen tot R170 miljoen per week. Intussen is bekend gemaak dat die wolveilings in September gaan begin. Die…

Ná die goeie reënval die vorige winter en tot dusver vanjaar in die Wes-Kaap het die besproeiingsituasie genormaliseer en koolaanplantings het van ’n laagtepunt van sowat 400 ha twee jaar gelede tot ’n meer normale sowat 600 ha gestyg. Namibië is egter nog midde-in ’n ernstige droogte wat koolaanplantings in die Ruacana-, Runduen Oshivellogebied in die noorde en by Stampriet in die suide ernstig knou. Koolaanplantings in dié buurland is tans heelwat minder as die sowat 300 ha in normale toestande. Daar is selfs sprake dat as dit nie teen einde November gereën het nie, alle gewasbesproeiing uit die Hardapdam verbied kan word. “Tog raak die Syngenta-koolkultivar Novaton gewild in Namibië vanweë die groot koppe van 5 kg en meer, asook sy sterk groeikragtigheid,” sê mnr. Hugo Burger, tegniese bestuurder…

Vier jaar nadat hy die eerste skadunette in die Sondagsriviervallei opgesit het, glo mnr. Hannes Joubert van Habata Agri by Kirkwood dat dié praktyk kommersieel voordelig is. Joubert het aanvanklik as proefneming skadunette oor sekere blokke opgerig om die kruisbestuiwing tussen die sitruskultivars Nadorcott en Nova te beperk, en was toe aangenaam verras met die gunstige uitwerking daarvan op die groei van bome en waterbesparing. (“Skadunet: Hoër wins, laer risiko by sitrus”, LBW, 14 Julie 2017.) Hy sê die voordeel word gesien by verskeie sitruskultivars wat hulle aanplant. Hulle brei tans aanplantings onder skadunet uit. “Ons het nou al meer insig gekry oor hoe om die boorde onder skadunette te bestuur. “Dit is eintlik baie maklik en verlig die druk op jou bestuur. Die feit dat die plante nou in…

Die legendariese Amerikaanse oseanograaf dr. Sylvia Earle is Rikalize se inspirasie. Met Earle se stigting, Mission Blue, strewe sy daarna om die oseaan te verken en te beskerm. “Earle was een van die eerste vroue wat haar eie mariene toevlug gestig en van ’n duikboot af op die seebodem geloop het. Al is sy in haar tagtigs, klim sy steeds in ’n duikboot en gaan haar toevlug se grense na. Dit wys net, dit maak nie saak of jy oud of jonk is nie, as jy ’n passie het, kan jy ’n verskil maak.” Vandag bestaan Mission Blue uit meer as 200 gerespekteerde oseaanbewaringsgroepe wat gereeld op ekspedisies gaan om lig te werp op die noodsaaklike ekostelsels en ondersteuning te werf om dit te bewaar. “Ek het soveel drome, ek…

In die vorige rubriek (“Ophou of aanhou melk?”, LBW, 16 Augustus 2019) het ek op grond van markseine aangedui dat kopers deur die stadiger produksiegroei en gunstige vraag gedwing sou word om produsentepryse opwaarts aan te pas. Dit het nie gebeur nie. Iewers in die bedryf is daar ’n skroef of selfs ’n paar skroewe los. Vanuit sekondêre bedryfsoorde word die feit dat die Suid-Afrikaanse suiwelbedryf binne ’n vryemarkstelsel bedryf word gereeld beklemtoon, met die veronderstelling dat pryse as gevolg daarvan by markseine sal aanpas. As produksie styg en die vraag daal, sal dit tot laer pryse aanleiding gee. Indien produksie daal en die vraag na suiwelprodukte groei, kan melkprodusente hoër pryse verwag, wat dan tot hoër produksie gaan lei, tensy insetpryse en veral voerpryse skerp styg. Amptelike syfers van…

Die geenbewerkingsproewe met aartappelaanplantings op die Menoken-proefplaas is op ’n klein skaal, en die navorsingsresultate is nog nie op ’n kommersiële skaal getoets nie. Tog meen mnr. Jay Fuhrer, die navorsingsleier, dat boere wat dié metode op ’n kommersiële skaal kan toepas, die vrugte sal pluk van vrugbaarder grond wat nie verspoel of aan winderosie blootgestel is nie. Grondtemperature is laer en die verdamping van grondvog is ook baie minder. “Ons kyk hoe die aartappelplant presteer as die grond met ’n deklaag van strooi bedek is. Dié grond is deel van ’n geenbewerkingrotasiestelsel, waar ons sommige jare ook dekgewasse plant. Soms plant ek ook erte tussen die aartappels, want dit dra by tot die biodiversiteit in die grond en belemmer nie die aartappeloes nie. “Hier is drie rye geplant en…

Motte (Lepidoptera) van die nag, of die nagvlieënde Noctuidae-motfamilie (ook bekend as uilmotte), is gedugte aanvallers van landbougewasse. Hulle het bruin kleurskakerings wat as kamoeflering dien, is meestal ontwykend en is snags aktief. Van hierdie motte het ook verdedigingsmeganismes teen roofinsekte – spesiale foptoestelle wat vlermuise se sonarseine kan verwar en ontluikende vlugtaktieke, soos afskilfering of skielike tuimeltoertjies grond toe. Plaagmotte kan snags lang afstande aflê, soos die Afrika-bolwurm wat veral ná reën saam met die wind gemaklik lang afstande vlieg om potensiële teikens te bereik. Die insekwêreld beskik oor verskeie “natuurlike vyande” wat die plaagruspes van motte suksesvol kan hokslaan, soos goudogies, roofwespe, parasitiese wespe, roofvlieë, sweefvlieë, roofmyte en spinnekoppe. Hulle is van groot belang vir ’n volhoubare, biologies geïntegreerde verdedigingstrategie teen plaaginsekte. SAGTER MIDDELS Die natuurlike vyande van…

GAUTENG PRETORIA DONKERHOEK (365), 27 ha, aan Driebergen (Edms.) Bpk., van A.F. Retief en J.M.M.C. Retief, R635 000. FIROLAZ (485), 22 ha, aan N.C. Strijdom, van J.J. en R.E. Barkhuizen, R1 800 000. STERKWATER (106), 733 ha, aan die departement van menslike nedersetting, Gautengse regering, van Plastic Pack (Edms.) Bpk., R990 000 000. KLIPDRIFT (80), 21 ha, aan CH Barnard (Edms.) Bpk., van A.J.P. en M.A. Nieuwoudt, R900 000. VRYSTAAT(452),582ha,aan KF-familietrust, van GL Myburgh-trust, R665 000. WATERVAL(273),63ha,aan Pyramid Piggery (Edms.) Bpk., van M.G. Sebastiao, R1 380 000. KWAZULU-NATAL PIETERMARITZBURG DUNBARESTATE(1478),24ha, aan A.N.V. Dube, van TE du Plessis-familietrust, R1 840 000. ELANDS RIVER DRIFT (4770), 161 ha, aan Milarolux (Edms.) Bpk., van A.H.G. Pascoe, R2 500 000. MOUNT VERDE (18081), 31 ha, aan Hour Investment Co., van Bidah-trust, R4 275 000.…

Namibië se Swakarabedryf gaan steeds onder die droogte gebuk, al het ál die pelse wat na die internasionale veiling in Denemarke gestuur is, verkoop. Altesame 18 952 swart, 8 877 wit, 1 830 bont, 2 162 grys, 452 bruin en 702 gekleurde pelse is na die veiling gestuur. ’n Koper van Italië het die meeste pelse gekoop, gevolg deur ’n Griekse koper wat in Amerika geregistreer is. Talle kopers van China het ook goed deelgeneem. Die gemiddelde prys was R452. Dit is 2% laer vergeleke met die vorige veiling verlede September toe 23 326 pelse gemiddeld R462 behaal het. Swart Swakarapelse het gemiddeld R461 behaal, ’n styging van 20,37% teenoor verlede September, wit pelse gemiddeld R551 (’n daling van 21,85%) en bont pelse gemiddeld R313 (’n styging van 38,84%). Bruin…

Hoe lank wag Suid-Afrikaners nou al vir ’n sinvolle voorstel van die staat oor hoe om die ooglopende bottelnekke in die ekonomie te ontsluit? Die laaste dokument wat in ’n mate sin gemaak het, was die Nasionale Ontwikkelingsplan. Hoewel dit baie leemtes bevat het, was daar minstens ’n visie sonder enige van die verlammende, uitgediende ideologieë wat sulke pogings soos klokslag beduiwel. Met oudpres. Jacob Zuma destyds aan die stuur van sake was die idee egter doodgebore. Nou is mnr. Tito Mboweni, minister van finansies, se verslag oor ekonomiese vernuwing bekend gemaak. Mnr. Peter Attard Montalto, hoof van kapitaalmarknavorsing by Intellidex, sê Mboweni “staan nou en parkeer die tenks van hervorming op die regering se grasperk”. Die voorstelle is duidelik en prakties. Ons bepleit baie daarvan al jare lank in…

T WEE buurmanne wat by Stutterheim in die Oos-Kaap boer, het onlangs deurgeloop onder internetbedrog, waar bankrekeningnommers onderskep word om geld te steel – ’n neiging wat oral toeneem. Mnr. George Viljoen van die plaas Prairie het verlede maand op ’n veiling van Sheard Afslaers skape vir sy seun verkoop. “Die afslaers het ’n e-pos gestuur en my seun se bankbesonderhede gevra. Ek het dit gestuur en aanvaar hulle het die bedrag van R28 000 aan hom betaal. ’n Paar dae later het my seun egter gevra wanneer die betaling gedoen word.” Viljoen het navraag by Sheard Afslaers gedoen, en dit blyk toe dat sy e-pos deur ’n sindikaat onderskep is en die geld in die bedrieërs se rekening inbetaal is. Skaars twee weke later het Viljoen se buurman, mnr.…

VIER jaar het al verloop sedert die oorloop van die Tzaneendam in Limpopo verlaag is ter voorbereiding van ’n projek om die damwal met 3 meter te verhoog. ’n Kontrakteur is egter nooit vir die bouwerk aangestel nie, en toe die reën einde 2017 gekom het, kon die dam net 60% van sy gewone kapasiteit hou. “Ons het boere stroomaf in die Letabarivier toestemming gegee om hul reservoirs te vul sodat so min moontlik van daardie water verlore gegaan het,” sê mnr. Jacque Kruger, uitvoerende hoof van die Letaba-watergebruikersvereniging. Daar is egter lig aan die einde van die tonnel, sê Kruger. Die departement van waterwese en sanitasie het onlangs een van sy eie spanne opdrag gegee om die bouwerk aan die wal te voltooi. “Dit is bekwame mense met die…

DISTELL verwag dat die slegte ekonomiese toestand in Suid-Afrika en swak verbruikersvertroue ingeperkte besteding vir minstens sy volgende boekjaar sal laat voortduur. Die groep verwag dat hoë vlakke van werkloosheid, inflasionêre druk weens die stygende koste van produksiemiddele, veral brandstof en energie, en ’n swakker rand ’n rol in sy prestasie gaan blý speel. Ondanks die swak ekonomiese toestand het Distell in die boekjaar tot einde Junie vanjaar egter sterk plaaslike inkomstegroei van 9,5% behaal, selfs al het die verkope met 0,9% gedaal. Die hele groep se inkomste het met 8% gestyg. In Suid-Afrika het sy inkomste uit die verkoop van drankies wat gereed is om te drink veral danksy verkope van Savanna en Bernini met 11,5% gegroei. Inkomste uit wynverkope het met 3,2% gestyg, danksy goeie groei in verkope…

DIE hele Noord-Kaap is sedert 1 Augustus vanjaar tot rampgebied verklaar. Mnr. Nicol Jansen, voorsitter van Agri Noord-Kaap, het tydens sy voorsittersrede op die organisasie se 40ste kongres in Kimberley gesê hoewel die verklaring teen druktyd nog nie in die Staatskoerant afgekondig is nie, is dit op 1 Augustus op ’n vergadering van die provinsiale regering bekragtig. “Die Noord-Kaapse landboubedryf lewer ’n groot bydrae tot die provinsie se ekonomie en verdien die regering se ondersteuning wanneer natuurrampe die produsente se ekonomiese oorlewing onmoontlik maak.” Jansen het ’n beroep op die Noord-Kaapse leiers gedoen om seker te maak dat droogtehulp deur die nasionale regering op ’n eerlike en doeltreffende manier aan alle droogtegeteisterde boere beskikbaar gestel word. “Dit het ’n hele jaar geduur voordat die provinsie en die distriksmunisipaliteite om rampdroogteverligting…

Daar word baie oor belasting en uittree-annuïteite gepraat, maar ek meen dít is juis die rede vir al die verwarring oor die onderwerp. Ek begin met ’n leser se navraag. Hy skryf dat baie finansiële raadgewers aanbeveel dat slegs voorbelaste geld in ’n uittree-annuïteit gespaar moet word en nie nabelaste geld nie. Moet jou nie laat verwar met voor- of nabelaste geld nie. Ek weet wat hiermee bedoel word, maar jy het nie ’n keuse om te bepaal wat voorbelaste of nabelaste geld is nie. Alle inkomste word bymekaar getel vir die berekening van die belasting wat daarop betaalbaar sal wees. Om by die belasbare bedrag uit te kom, word wetlike vrystellings eers bereken en dan toelaatbare aftrekkings. Jou belasting word daarna volgens ’n skaal bereken op dit wat oorbly.…

Daar is nog nie voldoende bewyse dat nuwe tegnologie wat deur ’n Suid-Afrikaanse maatskappy ontwikkel is, ’n oplossing bied vir die stompkopkewer (Euwallacea nr. Fornicates) nie. Dié kewer versprei siekteveroorsakende swamme en is ’n bedreiging vir die gesondheid van duisende bome in Suid-Afrika. Só sê prof. Wilhelm de Beer van die department mikrobiologie aan die Universiteit van Pretoria. De Beer is aan die stuur van die netwerk van wetenskaplikes wat die stompkopkewer (in Engels die Polyphagous shot hole borer) navors. Daar is onlangs berig dat ’n Vrystaatse maatskappy, Pan African Farms, met ’n omgewingsvriendelike oplossing vorendag gekom het om deur middel van nanotegnologie die kewer uit te wis. “Dit is te vroeg om sulke stellings te maak en om tot sulke spoggerige gevolgtrekkings te kom. Voldoende wetenskaplike bewyse is nog…

Volgens dr. Sean Moore, portefeuljebestuurder vir geïntegreerde plaagbestryding by Citrus Research International (CRI) in Port Elizabeth, het die kommersialisering van skadunette in Suid-Afrika die navorsing vooruitgegaan. Wat die CRI reeds bevind het, is dat die omgewing onder die skadunette baie voordeliger is danksy laer UV-bestraling, minder wind, effens hoër humiditeit en meer gematigde temperature. “Daar is nie drastiese temperatuurverskille binne en buite die skadunette nie, maar dit word nie heeltemal so warm en koud nie.” Dié faktore skep ’n voordeliger omgewing vir insekte. “Dit wil voorkom asof baie van die plae hoër vlakke onder die skadunette bereik, maar nes die omgewing voordelig is vir die plaaginsekte, is dit ook voordelig vir voordelige parasiete en roofinsekte.” Volgens Moore behoort biologiese bekamping onder die skadunette dus ook beter te wees. Plae vermeerder…

Die oes van droë mielies – heelwat droër as Suid-Afrika se oorsese eweknieë waar baie van die toerusting hul oorsprong het – het die MD Foundation van Ficksburg hoofbrekens besorg. Die opeenhoping van oesreste op ’n stropertafel het kosbare werktyd laat verlore gaan. Uit radeloosheid oor wat na ’n kultivarprobleem gelyk het, het die verskaffer van saad besef mnr. Theunis Pretorius se probleem is eerder ’n ontwerp-kwessie. Hy kon Pretorius verwys na ’n vindingryke oplossing op ’n buurplaas. Die gevolg is ’n verfyning van ’n plan met dubbele harkvingers weerskante van die awegaar wat plantmateriaal vinniger verwerk. MD Foundation, een van die groot suksesverhale van saamwerk en omkeer, is in 2010 gestig toe die belange van mnre. Jacques en Xavier Moll (Mollshoop), Theunis en Gert Pretorius (onder meer Smaldeel), Hannes…

Indien jy nog nooit van die American Aberdeen gehoor het nie, is dit te verstane. Hierdie Australiese beeste is in 1996 na Amerika gebring en het in 2017 dié naam in hul nuwe tuiste gekry. Die Engelkes-familieboerdery bestaan al veel langer as die ras waarmee hulle teel. Mnr. Darwin Engelkes se voorsate het in 1872 naby Wellsburg in Iowa begin boer, en die plaas het met elke geslag effens verander. “Ek is die vierde geslag op die familieplaas,” sê Engelkes, terwyl hy trots na sy een dogter, me. Stefanie Stuber, en haar vyf dogters wys. “My vrou, Mel, en ons kleindogters, die sesde geslag, neem graag aan skoue deel en help byna elke dag op die plaas om die diere te versorg.” Hy dien as raadgewer in die raad van…

Pynappelpoffers met rumkaramel Pynappel en rum is ’n Karibiese kombinasie so reg uit die koshemel. Voeg karamel en ’n titseltjie tiemie by, en dit word ’n uitsonderlike lekkerny. ’n Mens loop dikwels resepte vir pynappelpoffertjies raak wat met ingemaakte pynappel gemaak word, maar hierdie weergawe, met vars pynappel en ’n bietjie tiemie, is vir my soveel lekkerder. Jy kan die poffers as nagereg voorsit met ’n skep geklopte room of vanieljeroomys daarby. Poffers ■ 310 ml bruismeel ■ 5 ml bakpoeier ■ 15 ml strooisuiker ■ Knippie sout ■ 2 ekstragroot eiers ■ 30 ml melk ■ 100 g gladde maaskaas ■ 5 ml vanieljegeursel ■ 200 g vars pynappel, baie fyngekap ■ 2 ml vars, fyngekapte tiemieblaartjies ■ Olie, vir braai Rumkaramel ■ 125 ml suiker ■ 60 ml…

Renosterveld is oënskynlik ’n redelik “vervelige”, struikagtige plantgemeenskap, maar dit is die habitat met die hoogste persentasie bolplante op aarde. Dit is ook een van die mees bedreigde habitatte vanweë die ryk grond waarin dit aard. Met verloop van jare is renosterveld omgeploeg om plek te maak vir graangewasse en ander landbouprodukte, soos druiwe en kanola. Oorbeweiding en die onoordeelkundige gebruik van gifstowwe veroorsaak verdere kwessies. Slegs een persent van alle bestaande renosterveld is in bewaarde gebiede. Voëls en insekte speel ’n belangrike rol in die voortplanting van plante omdat hulle stuifmeel en vrugte versprei. Die oorblywende plantsoorte in renosterveld sal kwesbaar wees vir inteling en uitwissing indien voëls nie bestuiwing en die verspreiding van vrugte aanhelp nie. GEFRAGMENTEER Selfs al word aanvaar dat geen verdere renosterveld verlore sal gaan…

Hoe ouer ek word, hoe meer staan ek in verwondering oor die talle wonders om my – wonders wat so alledaags, half ongesiens, by my verbygaan. Kom ons begin by God en Sy wonderlike skepping. Wie wil probeer om dit te verklaar? Of wil jy ook saam met die digter uitroep: “As ek die wonder wil deurgrond, verstoor my denke, swyg my mond. Ek sien alleen die wonder aan en bly aanbiddend daarvoor staan.” Wie het dit alles gemaak en wie het die Maker gemaak? Waar kom Hy vandaan? Hoe lank het dit hom gekos om alles aanmekaar te sit? Hoe ver is “ver” en hoe groot is “oneindig groot”? Alles wat mense maak, breek die een of ander tyd. Niks bly vir ewig staan nie. Maar hoe is dit…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in die Noord-Kaap, Mpumalanga en Noordwes van Augustus verlede jaar tot Julie vanjaar. In die Noord-Kaap is altesame 241 transaksies in 19 distrikte beklink. Dit het 490 936 ha teen R2,267 miljard behels. Altesame 63% van die transaksies was vir grond van meer as 600 ha, terwyl 15% vir grond van minder as 15 ha was. In tien van die distrikte is stygings in die prys waargeneem. Daar was goeie neigings by Namakwaland (21,9%), Hopetown (13,5%) en Carnarvon (11,8%). Die dalende prysneigings is hoofsaaklik in die Karoo. In Mpumalanga het Amsterdam se grondpryse met 11,7% gedaal, terwyl Bethal s’n met 6,3% gestyg het. Daar was ’n gunstige neiging in vier distrikte. Altesame 401…