Indholdsfortegnelse for 25-Oct-19 i Landbouweekblad

LIMPOPO SE DROOGTEGEBED Inwoners van Mokopane (Potgietersrus) en die omliggende landbougebiede in Limpopo het die eerste naweek in Oktober op die Hoërskool Piet Potgieter se sportterrein saamgekom om te bid vir reën. Die dorp gaan al maande lank gebuk onder erge watertekorte, en reservoirs verskaf net sekere tye van die dag water. Die nabygeleë Doorndraaidam in die Sterkrivier het op 30 September 10,5% water gehad. Boere op die Springbokvlakte sê dit is die droogste in jare. Mnr. Wayne Knight, ’n beesboer van die omgewing, het van September verlede jaar tot Augustus vanjaar net 329 mm reën gehad, teenoor die langtermyngemiddelde van 568 mm. Leraars van verskeie kerkgroepe en gemeentes het die biddag gelei, en mense van die distrik Mogalakwena het die skool se paviljoen volgesit. DAWID TEEN GOLIATTE Mnr. Nazeer…

’N PANEEL kundiges onder leiding van die Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsingsraad (WNNR) het ’n voorstel aan die minister van omgewingsake voorgelê dat eMalahleni in Mpumalanga, Klerksdorp in Noordwes en Beaufort-Wes in die Wes-Kaap as voorrangliggings vir wind- en sonkragprojekte verklaar word. Dit kan vir ontwikkelaars groot besparings meebring danksy ’n vinniger en eenvoudiger omgewingsgoedkeuringsproses, en dus die koste van hernubare krag verlaag. Dit kom teen die agtergrond van die regering wat gesprekke met onafhanklike kragverskaffers begin het oor maniere om energiekoste te verlaag. Mnr. Gwede Mantashe, minister van mineralehulpbronne en energie, het die sektor verseker hernubare energie sal deurslaggewend bly in Suid-Afrika se toekomstige energie-aanbod binne die geïntegreerde hulpbronplan (IRP), wat verlede week voor die kabinet sou dien. Die voorlegging is deur die departement van omgewingsake aangevra om ontwikkelingsones vir hernubare…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Veldherstel ná ’n droogte: Kenner gee raad ■ Bemesting: Strategiese bewerking klop grondversuring ■ ‘Sandproewe’ begin antwoorde gee ■ Herlewingslandbou: 4 lesse uit studiegroep ■ Boereplan: ‘ ’n Dak beteken water’ SPESIAAL ■ Plaagbestryding VIR DIE GESIN ■ Oud-Bokke gesels GRONDBESTUUR, TEGNOLOGIE ’n Kenner kyk in diepte na veldherstel — spesifiek ná ’n droogte — watter faktore dit beïnvloed en hoe die boer dit ten beste kan bestuur. In ’n rubriek kom die jongste reënvaltegnologie ook onder die soeklig en hoe jy dit kan gebruik as ’n kragtige besluitnemingsmiddel.…

ME. THOKO DIDIZA, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, wil gereeld met belanghebbendes in die bedryf gesprek voer, en sy wil die staat se vorige kwartaallikse vergaderings met die bedryf laat herleef. “Gesprekvoering is nodig vir die sukses van die bedryf,” het dié voormalige Bonsmarabeesboer op Agri SA se jaarkongres in Pretoria gesê. “Soms sal ons saamstem, soms sal ons verskil, en soms sal ons sê die gesprek duur voort. Ons is by die heup aan mekaar verbind, ons het geen keuse as om saam te werk nie.” Didiza het in haar toespraak na verskeie belangrike kwessies in die landbou verwys wat moet aandag kry. Volgens Didiza het die landbou ’n meesterplan nodig sodat meer beleggings gelok kan word. Sy het verwys na die meesterplanne wat reeds saam met…

NUW E buitelandse bloed is nou by twee van Suid-Afrika se grootste suiwelmaatskappye betrokke. Kort nadat die internasionale Milco SA-konsortium goedkeuring gekry het om Clover te koop, het dit bekend geword dat mnr. Marek Warzywoda, hoofbestuurder van Lactalis Kroasië, as nuwe hoofbestuurder van Parmalat SA aangewys is. Parmalat SA het by navraag aan Landbouweekblad gesê die vorige hoofbestuurder, mnr. Eugene Swarts, is op 23 Julie hangende ’n ondersoek geskors. Ná die ondersoek het Parmalat SA die bewerings teen Swarts teruggetrek, sy skorsing opgehef en hom in die pos herstel. Swarts, wat hom in 2012 as hoof van verkope by die maatskappy aangesluit het en sedert November 2017 die hoofbestuurder was, het egter be-dank. Parmalat SA het sy waardering vir Swarts se bydrae tot die maatskappy uitgespreek en hom die beste…

MEER as R315 miljoen, oftewel net meer as ’n derde van die begroting van R911 miljoen van die Wes-Kaapse departement van landbou vanjaar, is vir boereontwikkeling en -steun geoormerk. Só het dr. Mogale Sebopetsa, direkteur van boereontwikkeling en -ondersteuning by die departement, op die konferensie oor boerdery onder beskerming buite Franschhoek gesê. Hy meen die samesmelting van die voormalige nasionale departemente van landbou en landelike ontwikkeling en grondhervorming sal broodnodige stabiliteit en vaartbelyning van grondhervorming bring. Dit takel egter steeds nie die heel belangrikste knelpunte, naamlik werkloosheid en rykdomongelykheid, nie. VOORRANGSAKE Sebopetsa sê die Wes-Kaapse departement van landbou het vyf kerngebiede uitgesonder om ekonomiese groei in die sektor aan te moedig: ■ Die opleiding van landboukundiges van skoolvlak af. “Daar is net drie landbouskole in die Wes-Kaap. Die provinsiale regering…

DIE staat sal ’n uitspraak van die Noord-Gautengse hooggeregshof eerbiedig en die plaas Nooitgedacht in Limpopo aan die 79-jarige mnr. David Rakgase verkoop. Me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, het dié onderneming gegee toe sy die genooide spreker op ’n landbousakekonferensie van die African Farmers’ Association of South Africa (Afasa) in Bloemfontein was. Didiza het aan Food for Mzansi gesê dat die departement sy aansoek om appèl teruggetrek het en dat sy nie geken is in die besluit om in die eerste plek appèl aan te teken nie. Sy het gesê dat ’n verskoning aan Rakgase gebied is oor hoe die staat hom behandel het, en dat die kwessie reeds lankal opgelos moes gewees het. Rakgase se prokureurs het bevestig dat die kennis tot appèl teruggetrek…

DIE departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling het sy begroting vir 2018-’19 met nagenoeg R150 miljoen onderbestee. Mnr. Mike Mlengana, direkteur-generaal verantwoordelik vir die landbou, sit in die departement se jaarverslag onderbesteding aan talle programme uiteen. ■ Die R7,3 miljoen wat onder administrasie vir die boereregister geoormerk is, is nie ten volle aangewend nie. Voorts is R1,06 miljoen vir kapitaalprojekte nie aangewend nie weens vertragings deur die departement van openbare werke. ■ Altesaam R31,2 miljoen wat vir programme vir landbouproduksie, gesondheid en voedselveiligheid aangewend moes word, is nie gebruik nie. Dié bedrag is begroot as vergoeding van amptenare vir die verpligte gemeenskapsdiens vir veeartse, maar is nie gebruik nie omdat minder studente gegradueer het. ■ Voorts is R2,4 miljoen onderbestee aan inspeksiedienste en R4,9 miljoen aan voedselveiligheid en gehalteversekering…

AFRIK A word dikwels ongeregverdig beskou as ’n vasteland waar dieresorg in die algemeen swak en verwaarloos is. Terwyl dit waar kan wees van talle lande, is dit nie ’n gebalanseerde weerspieëling van die situasie in Suid-Afrika nie, sê prof. Gareth Bath, voorsitter van die koördineringskomitee vir dieresorg. Hoewel dit nie ontken kan word dat daar verskeie toestande is wat tot kommer lei en situasies bestaan waar diere se welstand bedreig word nie, is daar doeltreffende wette, standaarde, kodes, ooreenkomste, waarnemingstelsels en, indien nodig, vervolgingsmeganismes om die welstand van diere waar moontlik te beskerm, sê hy. Dié ineengestrengelde stelsels en organisasies werk saam ter verbetering van diere se lewens en kan ook as ’n realistiese model vir ander lande in Afrika dien. OPVOEDING Opvoeding en oorreding van die publiek dat…

Plaaslike suikerprodusente, wat steeds sukkel om die plaaslike suikermark terug te wen, moet nou meeding met die toenemende volume suiker wat van Eswatini (Swaziland) ingevoer word. Dit is afgesien van die groot knou wat die instelling van suikerbelasting die suikermark van die Suider-Afrikaanse Doeane-unie (Sadu) toegedien het. Mnr. Trix Trikam, uitvoerende direkteur van die SA Suikervereniging (SASV), sê binne die Sadu het Eswatini tariefvrye toegang tot die Suid-Afrikaanse mark. Die verwagting is dat suiker van Eswatini vanjaar 500 000 ton sal bereik. Die totale vraag na suiker in Sadu word op 1,85 miljoen ton gereken. Trikam sê die toename van ongeveer 70 000 ton vergeleke met Eswatini se vorige lewering van suiker na Sadu sal beteken plaaslike suiker moet nou op die wêrelduitvoermark verkoop word. Die wêreldmark vir suiker beleef…

Afgri Technology Services (ATS) het ’n vennootskap met Aerobotics gesluit om boomgewasboere te help om hul besluitneming, risikobestuur en die bedryf van hul boerderye te optimaliseer. ATS is Afgri Landboudienste se afdeling vir strategiese innovering en groei, terwyl Aerobotics ’n Kaapstadse onderneming is wat data van hommeltuig- en satellietbeelde verwerk deur sy gepatenteerde kunsmatigeintelligensie-sagteware om die jongste tegnologie na ’n breë groep Suid-Afrikaanse boere te bring. “Ons kliënte kan voordeel trek uit Aerobotics se produkte, wat gebruik word vir algemene plaasbestuur en om probleme wat individuele bome raak, te vind en ontleed om plae en siekte-uitbrekings proaktief te bestuur, en boomgewasgesondheid te monitor en opbrengs te optimaliseer,” sê mnr. Jacob de Villiers, uitvoerende hoof van Afgri Landboudienste. Me. Niki Neumann, Afgri Landboudienste se hoofbestuurder vir strategie en innovering, sê Aerobotics…

Hoenderboerdery met skaars rasse lewer ’n vinnige kontantvloei in ’n nismark waar hoë pryse verdien kan word. Mnr. Piet Coetzee sê mense is bereid om te betaal vir goeie hoenders om mee te skou of as ’n stokperdjie aan te hou. Die hoenders word in vrylooptoestande geteel. Hulle lewer vinnig resultate en ’n inkomste. “Die eiers broei binne 21 dae uit en ná ses maande sien jy al die potensiaal.” Sowat 500-700 hoenders kom maandeliks onder die hamer. Die gesin doen selektiewe paring om kleure en bouvorm te verbeter. Só het hulle reeds vier kleure in die tradisionele Ovambohoender vasgeteel, sonder om die ras se natuurlike gehardheid prys te gee: Ovambo Bronze, Oshakati Gold, Kavango King en Ovambo Black and Gold. Normaalweg het dié ras ’n mengsel van kleure. Vir…

’n Aasvoëlveiligheidsone is ’n geografiese gebied van gepaste grootte waarin spesifieke bewaringsmaatreëls onderneem word om die sleutelbedreigings vir die teenwoordige aasvoëlspesies te verminder. Veilige sones word in Suider-Afrika ontwikkel as ’n benadering om nasionale en internasionale pogings aan te vul om die impak van bestaande en ontluikende bedreigings te verminder en om bestaande aasvoëlskolonies te stabiliseer en hul herstel te bevorder. Die belofte van die Karoo-aasvoëlveiligheidsone sluit boere en grondeienaars in wat daartoe verbind is om te verseker dat: ■ Gif nie gebruik word in die bekamping en doodmaak van soogdierpredatore, soos jakkalse en rooikatte, nie. ■ Loodvrye ammunisie gebruik word om wild of vee uit te skot of uit te dun. ■ Alle landboukundige en elektriese infrastruktuur in die sone aasvoëlvriendelik is. ■ Waterreservoirs aangepas is om verdrinking te…

Bloemfontein, Vrystaat LIGGING Kort-kort word oproepe vir groter byebevolkings gedoen in die lig van die vestiging van gewasse, soos bloubessies, waarmee boerderye gediversifiseer word. Ook as gevolg van die droogte se invloed op byebevolkings het dr. Arend de Waal ’n eenvoudige lokkas ontwerp waarmee beginners hul eie swerms kan vestig. Sy lokkas is lig en maklik hanteerbaar, en sal ’n nuweling-byeboer nie baie uit die sak jaag nie. De Waal, ’n afgetrede Bloemfonteinse wetenskaplike, beraam sedert sy aftrede planne, onder meer om ongewenste swerms bye uit stedelike gebiede te herwin en verplaas (“Byeboer gee nuwe lewe vir trekswerms”, LBW, 11 Mei 2018). Die trekswerms word met ’n stofsuiertoepassing in ’n verwyderbare byekas versamel en vir kruisbestuiwing in landelike gebiede hervestig. De Waal is bekommerd oor die voortbestaan van bye. Wat…

STEL KUIKENS SE GESLAG VAS Hoe stel ek hoenderkuikens se geslag vas? Dit is moeilik om te bepaal van watter geslag kuikens is. Die volgende metodes word gebruik, na gelang van die ras van die kuiken: ■ Geslagsbepaling op grond van vere kan gedoen word by rasse wat vinnig vere kry. Die lengte van die primêre vlerkvere word vergelyk. Sodoende kan haantjies en hennetjies onderskei word. ■ Die metode wat die meeste gebruik word, is om die kloaak (geslagsopening) te ondersoek. Hierdie prosedure is baie gespesialiseerd en opleiding van twee tot drie jaar is daarvoor nodig. Opgeleide mense is hoog in aanvraag in die pluimveebedryf. Die geslag van braaikuikens word meestal nie bepaal nie. Haantjies groei vinniger en ’n mens kan op ongeveer twee weke bepaal watter kuikens haantjies is.…

Treffer-tunalasagne ’n Ware randrekker, maar smullekker. My huismense kon nie glo dié lekker lasagne word met twee blikkies tuna gemaak nie. Moenie die vars tiemie weglaat nie, dit komplementeer die ander geure in die gereg perfek. ■ 30 ml olyfolie ■ 2 uie, fyngekap ■ 2 knoffelhuisies, fyngekap ■ 2 blikkies (170 g elk) tuna, goed gedreineer ■ 1 blik (410 g) gekapte tamaties ■ Tamatieblik vol water ■ Sout, swartpeper en suiker ■ 10 ml gekapte, vars tiemie ■ Halwe pak (ongeveer 125 g) lasagnevelle ■ 250 ml suurroom ■ 250 ml vars witbroodkrummels ■ 3 ml tiemieblaartjies ■ Olyfolie, om oor te drup Voorverhit die oond tot 180 °C. Verhit die olie in ’n pan en braai die uie daarin tot sag. Voeg die knoffel by en braai…

KARAKTERS UIT JOU VORIGE ROMANS KOM OOK IN NOORMAN VOOR. HET JY DESTYDS AL GEWEET HUL STORIES IS NOG NIE KLAAR VERTEL NIE? WAT WAS DIE PRIKKEL VIR HIERDIE BOEK? In Die dooies leef het Robert MacFarlane in 1910 verdwyn, en tien jaar later was daar sprake dat hy weer op Hagelkraal was. Ek het altyd geweet sy storie is nog nie uitgespeel nie, maar die hoe en waar het ontbreek. Plase speel ’n groot rol in my stories en Vredehoek se ligging en waterval het my geïnspireer. Die grootste bonus was egter die ontdekking van Noormanskop in Napier se berge. Dit was die finale prikkel. WIE IS JOU GUNSTELING-KARAKTER IN NOORMAN EN HOEKOM? Louisa. Haar ontwikkeling van gewone plaaskind tot volwaardige vrou was ’n heerlike skryfervaring. Haar humoristiese aanslag…

Ek blaai nou die dag deur ’n ou uitgawe van die reistydskrif Weg. Ek het eintlik soveel werk dat ek nie weet wáár om te begin nie, maar juis daarom begin ek nêrens nie en blaai eerder verveeld deur die tydskrif. ’n Lesersfoto van ’n olifant op Etosha trek my aandag. Wat my die meeste interesseer, is dat die fotograaf die amper heilige fotografie-“reël” van derdes verontagsaam het en die olifant reg in die middel van die foto geplaas het. Ek was sommer lus om “ditsem!” te sê. Ek is geen professionele fotograaf nie en het nog nooit fotografie-opleiding gehad nie. Ek gebruik ’n ou mik-en-druk-kamera (darem met ’n 35x-lens) en steur my weinig aan reëls. Moenie ’n fout maak nie – ek bewonder pragtige foto’s, maar het meestal ’n…

GAUTENG NIGEL STEYNSKRAAL (399) 55 ha, aan Prestige Cattle Ranch, van M. Pitout, R1 500 000. WITFONTEIN (15) 51 ha, aan Equites-eiendomstrust Bpk., van Witfontein X28 Ontwikkeling (Edms.) Bpk., R46 933 825. ZESFONTEIN (27) 43 ha, aan Best of me Holdings (Edms.) Bpk., van Christian Family Church International Johannesburg, R6 500 000. PRETORIA LEEUWFONTEIN (487) 24 ha, aan Cheche-trust, van M.B.O. Hoebel, R1 800 000. UITZICHT / RIETVALLEI (314) 73 ha, aan J.P. Mabila, van J. Dijkstra, R1 500 000. KWAZULU-NATAL PORT SHEPSTONE ET(18727)136ha,aanThe Saxonholme-trust,van T.J.Dunstone,R5650000. GLENDALE(5597)174haen GLENDALE(5597)68ha,aan TheGDD-trust,van T.J.Dunstone,R12750000. GLENDALE(5597)69ha;LOT FL(7520)75ha;LYNWOOD (11485)87haen SAXONHOLME (16062)116ha,aan The Beaumont View-trust,van T.J.Dunstone,R10850000. ULUNDI VALLEYFARM(16786)235ha, aan Injiki Resources and Logistics,van die Land Bank, R3000000. UNDERBERG SANS SOUCIB(8263)56ha, aan H.A.enP.T.Johnson,van R.B.Nkunze,R816500. LIMPOPO MARKEN DANSFONTEIN (40) 721 ha, aan C.H. Herbst, van Kruprop Consultancy, R5 060…

VICTORIA-WES / MERINO / R30 000 Op Konsortium-Merino se 37ste produksieveiling en laaste veiling vanjaar is dié ram teen die hoogste prys van R30 000 aan mnr. Claude Cloete van Felix, Dordrecht, verkoop. Konsortium-Merino sluit die jaar af met altesaam 1 263 ramme wat op vyf veilings teen gemiddeld R7 712 stuk verkoop is. Van links is, agter: mnre. Perdjie Lubbe, Konsortium-Merinoteler van Vlakfontein, Victoria-Wes, Willie Meyer, uitvoerende bestuurder van GWK se veilingsafdeling, en Gawie van Heerden, bemarkingsdirekteur van Konsortium-Merino; voor: mnre. Jakkie Nel, afslaer, Cloete en Thulani Tatubane. Altesaam 349 ramme is op die veiling teen gemiddeld R7 431 verkoop. Op die “geraasveiling” in die skeerhok is 180 ramme teen gemiddeld R9 394 verkoop en op die stilveiling het die 169 ramme gemiddeld R5 356 behaal. Die 1 604…

Die vraag na Dohne-Merino’s het ondanks vele probleme in die wol- en vleisbedryf die afgelope jaar stabiel gebly. Volgens dr. Kobus Delport, rasdirekteur by die Dohne-Merino-telersgenootskap, was die prys van ’n ram gemiddeld R268 laer vergeleke met die lente in 2018 toe rekordverkope aangeteken is. “Dié effense daling, wat weglaatbaar klein is, is in werklikheid bo verwagting goed teen die agtergrond van die huidige ekonomiese werklikhede. “Dit was inderwaarheid voorspel dat die aansienlike daling in wolpryse en die minder gunstige skaapvleispryse ’n veel groter uitwerking op die ram-mark sou hê.” Volgens Delport het die daling veral teen die einde van die verkooptyd plaasgevind toe onsekerheid oor die mark ’n werklikheid geword het. Daar is in die afgelope lenteverkooptyd altesame 1˛213 Dohne-Merinoramme teen gemiddeld R12 428 op amptelike produksieveilings verkoop. Die…

BOEREDAE 7 NOVEMBER: Agbiz se Gautenginligtingsdag, The Venue, Summit Place, Menlyn. 012 807 6686, e-pos: admin@agbiz.co.za 7 NOVEMBER: Shiraz SA se jaarlikse tegniese werksessie, Kronenberg-landgoed, Paarl. Sandra Lotz, 082 924 7254, e-pos: info@shirazsa.co.za 8 NOVEMBER: Die Wes-Kaapse departement van landbou se hondsdolheid-veldtog, Calitzdorp. 021 808 5111, web: www.elsenburg.com KONFERENSIES 29 OKTOBER: Senwes-vooruitskouingskonferensie, Nampopark, Bothaville. Tema: Hoe doeltreffend gebruik jy die Groot 5 in jou onderneming? Shevaun Haig, e-pos: shevaun.haig@senwes. co.za, 018 464 7129; Elize Spence, e-pos: elize@vslandbou.co.za, 051 444 4609; Marlize Fritz, e-pos: marlize@agrinw.co.za, 018 632 3612. 29 OKTOBER: Die vereniging van veevoervervaardigers se simposium, WNNR Internasionale Konvensiesentrum, Pretoria. Tema: Voerbymiddels – hoe om te kies.E-pos: events@afma.co.za, web: www.afmasymposium.co.za, 012 663 9097 of 012 663 3282. 5 NOVEMBER: Die Kooperasie se Geleenthede vir boerderykonferensie, Mentorskraal, Jeffreysbaai. 042 007 0012 ,…

R147m. Dr. Ivan Meyer, Wes-Kaapse minister van landbou, het aangekondig dat R147 miljoen in beginsel goedgekeur is vir droogtehulp in die huidige boekjaar, wat op 31 Maart 2020 eindig. Hy het op Agri-Expo Livestock naby Stellenbosch gesê hy het ook die Wes Kaapse regering versoek om ’n verdere R50 miljoen onmiddellik beskikbaar te stel vir droogtehulp Verder sal die provinsie R100 000 beskikbaar stel vir sielkundige hulp aan boere wat emosioneel ly weens die droogte. – Johan Coetsee €10/ton Duitse ekonome en aktiviste is ontevrede oor die €10/ton (sowat R167/ton) koolstofbelasting op vervoer en gebouverhitting met fossielbrandstof wat vanaf 2021 in dié land ingestel word. Hulle het gehoop dit sal minstens €40/ton(R667/ton) wees, en wys daarop dat die koolstofbelasting vir verhitting met fossielbrandstof in Switserland €90/ton (R1 500/ton) beloop. Die…

‘Ons is by die heup aan mekaar verbind. Ons het geen keuse as om saam te werk nie.’ ME. THOKO DIDIZA, minister van landbou, landelike ontwikkeling en grondhervorming, oor hoekom sy kwartaalliks met die landbou wil begin vergader. Bl. 14 ‘ ’n Mens moet besluit of jy ongelukkig of gelukkig gaan wees.’ ME. ANNELI YOUNG, boervrou van die Gamtoosvallei, oor haar gesin se besluit om nie te emigreer nie. Bl. 17 ‘Regerings se ingryping op landboumarkte lei selde tot die situasie wat hulle wil bereik.’ MNR. WANDILE SIHLOBO, ekonoom by Agbiz, oor die Zimbabwiese regering se prysingryping op die mieliemark, wat tekorte vererger het. Bl. 18 ‘Dit is baie moeilik om in dié toestande kalm te bly en nie emosionele besluite te neem nie.’ MNR. JOHAN VAN DEN BERG, weerkundige…

In die brokkie “Digitale weegskaal vir intreeboere” (Landbou Vee Uitgawe 6, bl. 95) is ’n foto van ’n energiewekker vir ’n heining pleks van die digitale weegskaal (op die foto) geplaas.. Landbouweekblad korrigeer graag onjuisthede in artikels en nuusberigte. Stuur inligting oor regstellings so gou moontlik ná die publikasiedatum en verkieslik skriftelik aan Jan Bosman, Landbouweekblad, Posbus 1802, Kaapstad 8000; e-pos: jan.bosman@landbou.com; faks 021 406 2940; tel. 021 406 3183. Verskaf ook u telefoon- of selnommer.…

DIE Landbounavorsingsraad (LNR) sê sy geldelike verknorsing het meegebring dat minder kultivars aan die landbousektor vrygestel kon word, wat op die ou end kan lei tot hoër kospryse en ’n bedreiging vir die land se voedselsekerheid. Volgens die LNR se jaarverslag van 2018-’19 is begrotingsbesnoeiings die rede vir sy geldnood. Sy parlementêre toelae is oor die mediumtermyn-bestedingsraamwerk van vyf jaar met R246 miljoen verminder, wat sy vermoë om ander inkomste te genereer, gekelder het. Uitstaande skuld, meestal deur staatsdepartemente, het ook probleme veroorsaak. Die LNR het nie voorsiening vir dié soort wanbetaling gemaak nie. Daar is volgens die OG onder meer R83 miljoen van die departement van landbou, bosbou en visserye uitstaande, R27 miljoen van die departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming en R26 miljoen van die departement van omgewingsake.…

DIE Verenigde Nasies (VN) beskryf die voedseltekort in Zimbabwe as ’n noodtoestand, maar teen druktyd was dit steeds nie duidelik hoe die Zimbabwiese regering die tekort gaan aanvul nie. Daar word beraam dat die land minstens 800 000 ton mielies tot die volgende oestyd gaan benodig, maar tot dusver het die Zimbabwiese regering se planne om dit in die hande te kry, nie uitgewerk nie. In Junie vanjaar het die graanbemarkingsraad in Zimbabwe bekend gemaak dat hy internasionale tenders inwag vir die invoer van 750 000 ton mielies. Terselfdertyd het die regering opdrag gegee dat plaaslike boere hul mielies net teen ’n vasgestelde prys aan die staat se bemarkingsraad mag verkoop. Mnr. Wandile Sihlobo, hoofekonoom van die landbousakekamer Agbiz, het toe reeds gewaarsku dit sou die situasie net vererger omdat…

DIE Johannesburgse arbeidshof het bevind dat bedrae vir reis-en verblyfkoste wat die Landbounavorsingsraad (LNR) verlede maand van werknemers se salarisse afgetrek het, onwettig was. Die hof het bevind die optrede is strydig met die Wet op Basiese Diensvoorwaardes en geen verdere aftrekkings mag gemaak word nie. Die uitspraak volg op ’n dringende aansoek wat die vakbond Solidariteit namens lede teen die LNR gebring het toe dit bekend geword het dat die raad sonder toestemming koste verbonde aan reis- en verblyfeise van vorige jare van sommige werknemers se salarisse verhaal het. Mnr. Johan Botha, adjunkhoofsekretaris van Solidariteit, sê die aftrekkings is gedoen in ’n poging om die LNR se swak finansiële administrasie en verkeerde plasing van dokumentasie reg te stel. Hy sê vakbondlede het bevestig dat hulle ná hul reise die…

Die landbou se geldsake trek swaar. Die resessietoestande duur voort in die ekonomie en knou verbruikersbesteding. Dit eis sy tol saam met die rampdroogte wat in sekere gebiede al vyf jaar duur. Die landbou se bydrae tot die ekonomiese groei in Suid-Afrika het in die jongste paar jaar aanhoudend bly daal, waaronder die negatiewe groei in die eerste helfte van 2019. Die uitwerking van laer produksie in baie bedrywe, swak pryse en stygende uitgawes aan diesel, elektrisiteit, veevoer en lone is noodwendig dat die netto inkomste in die landbousektor verder sal daal. ’n Klomp aanwysers vir die breë ekonomie neig deurlopend laer en weerspieël nog nie hernude vertroue en sterk groei nie. Ten minste het die regering begin besef Suid-Afrika is in diep ekonomiese moeilikheid. Daarom het hy die tesourie…

Hoewel tot 2 000 ton heuning per jaar in Suid-Afrika geproduseer word, groei heuningproduksie in die land nie noodwendig nie – ondanks die feit dat byeboerdery in die kommersiële sektor, maar veral as kleinskaalse bedryf, wel sterk groei. “Al hoe meer kommersiële byekolonies word gebruik vir bestuiwing – waarvoor die vraag sterk groei – maar die heuning word nie noodwendig geoes nie,” sê mnr. Mike Allsopp, senior navorser oor heuningbye by die Landbounavorsingsraad op Stellenbosch. Tans word sowat 4 000 ton heuning per jaar ingevoer, grootliks uit China, om in die plaaslike vraag te voorsien. ’n Klein persentasie van Suid-Afrikaanse heuning word uitgevoer. “Die meeste van die ingevoerde heuning se gehalte is goed, maar tog word die plaaslike produk in die algemeen as van ’n beter gehalte beskou deur verbruikers.”…

WAT WAS JOU BESTE BESLUIT NÓG? Om met stoetveerasse te boer omdat ons plaas klein volgens Namibiese standaarde is en ’n kommersiële boerdery nie genoeg inkomste kan oplewer nie, asook om ’n afslaersbesigheid te bedryf. WIE WAS JOU MENTOR? My pa, Piet. Hy sê as jy ’n taak aanpak, doen dit die eerste keer reg. WAT STEL DIE GROOTSTE EISE AAN JOU? Om die droogte te oorleef, elke jaar beter op skoue en veilings te vaar en ons diere en rasse deurgaans te verbeter.…

PLAASINLIGTING LIGGING: Christiana, Noordwes NAAM: LHC Familietrust GROOTTE: 950 ha onder besproeiing EIENAARSKAP: Maatskappy VERTAKKINGS: Aartappelmoere, koring, springmielies, katoen en kommersiële aartappels GRONDTIPE: Sandgrond KORTOM ■ Mnr. Louis Claassen, Bayer se Moerkweker van die Jaar, het vier jaar gelede die eerste keer moere op besproeiingsgrond begin verbou. ■ Die voorraad van insette, soos kunsmis en gif, word met presisie beheer. Claassen bestel net genoeg wat dadelik gebruik word. ■ Moere word binne sewe tot tien dae aan boere se koelkamers gelewer om gehalte te verseker. Vir nuwe dinge sien hy altyd kans, vertel mnr. Louis Claassen (40) van Christiana. Dié moerkweker het vyf jaar gelede sy Vrystaatse wortels opgetrek en die uitdaging aangepak om ’n besproeiingsboer te word. Hy het niks van aartappels geweet nie. “My oupa het altyd gesê…

Die voorkant van RotoSaver-watertenks is soos ’n betonmuur afgewerk om by ’n geboude muur te pas. Hulle staan ook plat teen ’n muur. Die doelwit is om die tenks esteties te laat vertoon in enige tuin. Elke tenk hou 2 000 liter water en is in verskillende kleure beskikbaar. PRYS: R7 850. NAVRAE: Roto Tank, Stikland; mnr. Manie Geldenhuys, 082 956 7668. Die Solid-mengtenk van 30 liter kan aan feitlik enige spuit met pype gekoppel word. Chemiese middels word in die mengtenk gegooi, wat daarvandaan deur die pypkoppelings in die spuit se hooftenk teen ’n voorafbepaalde tempo ventories ingetrek word en met die spuitstof vermeng. PRYS: R11 385. NAVRAE: Solid Spuittoerusting, Oudtshoorn; mnr. Dries van der Merwe, 073 160 5432. Die Husqvarna W50P-waterpomp kan tot 26 m3 water per uur…

Gewoonlik is daar nie rede tot kommer wanneer jong mielieplantjies se blare pers vertoon nie. In die meeste gevalle sal die pers kleur verdwyn sodra die temperatuur begin styg. In sommige gevalle is die pers verkleuring egter ’n aanduiding van ’n fosfaattekort by die plante. Dit word veroorsaak deur ontoereikende grondvrugbaarheid of beperkte wortelgroei weens grondverdigting of wortelbeskadiging. Dié algemene oorsake van pers mieliesaailinge beteken nie outomaties dat die opbrengs sal verminder nie. Dit bly egter belangrik om enige opbrengsbeperkende faktore te identifiseer wat kan bydra tot pers saailinge, soos probleme met grondvrugbaarheid. ANTOSIANIENPIGMENT Antosianien, die pigment wat pers verkleuring by mieliesaailinge veroorsaak, is dieselfde pigment wat die rooipers verkleuring by rooidruiwe, rooikool, herfsblare en baie ander plante veroorsaak. By sommige plante word antosianienproduksie vereenselwig met strestoestande, soos koel temperature,…

Robert MacFarlane bestaan vir alle praktiese redes nie meer nie, maar wanneer hy skuiling in die Watervalkloof soek, kom die jonge Louisa o p horn of en gee hom die naam Noorman. Mettertyd raak Louisa, die groothartige Abram Levinson en sy pragtige dogter, Sara, en selfs die bure op Vredehoek, deel van sy lewe.'n Watertwis en landwye droogte na die Depressie vertroebel sake tussen Noorman en sy bure, maar dis eers toe apartheid sy nare kop uitsteek dat sake werklik vir Noorman en sy gesin verander. Noorman, die derde boek uit die Strandveldse skrywer SD Fourie se pen, vertel die hartseer werklikheid van die Suid-Afrikaanse geskiedenis en maak belangrike stellings oor ras en identiteit. Alles teen die ryk agtergrond van die Strandveldse boerderylandskap.…

Nie so lank gelede nie het ons gesels oor die onderwerp “verwonder jou oor die wonder van . . .”. Ons het toe nie klaar gesels nie en ek vrees ons sal waarskynlik nooit klaar gesels nie. Wat ons wel kan doen, is om nog ’n entjie saam te stap op die pad van verwondering. Oor die Skeppingswonder waar begin en einde nie wetenskaplik vasgepen kan word nie, het ons ’n ietsie probeer sê. Dieselfde het ons gedoen met die Herskeppingswonder waar goddelikke ingryping en menslike logika nie mekaar kon vind nie. En nou wil ons met vandag se geselsie die wonder van die afsluiting van alles op die sakelys plaas. Wie gaan uiteindelik die laaste ligte afskakel? Wanneer en hoe sal dit gebeur? Sal daar hoegenaamd ’n afsluiting wees,…

Wanneer Suid-Afrika se voorste swart sake-man, die miljardêr-mynmagnaat Patrice Motsepe, op Agri SA se onlangse kongres in Afrikaanse te kenne gee dat hy in die Blou Bulle gaan belê, wil ’n mens glo dat dinge miskien uiteindelik ten goede aan’t verander is. Motsepe is die afgelope jaar druk besig met bemiddeling agter die skerms om toe te sien dat die kommersiële landbou in vennootskap met tradisionele stamhoofde die aansienlike landboupotensiaal van kommunale gebiede in die voormalige tuislande ontgin. Eerstens is daar die ooglopende wen-wen-geleentheid om op van die land se vrugbaarste grond, in baie gevalle met aansienlike besproeiingswater, te kan boer. Tweedens is daar ook die onmeetbare waarde vir die kommersiële landbou om polities onaantasbaar te word namate invloedryke tradisionele leiers, soos koning Goodwill Zwelithini van die Zoeloes, die kommersiële…

MNR. XICO COETZEE van Namibië boer saam met sy pa, Piet, en broer, Zirk, met nege kleinvee- en drie beesstoeterye, asook met 30 ongewone hoenderrasse. Lees op bl. 40 hoe hulle dit regkry om op betreklik min grond sukses te behaal. HET JY ’N STOKPERDJIE? Ek hengel graag by die see (Torrabaai). Daar kom ’n mens ’n bietjie weg van alles. WAAR HOU JY VAKANSIE? Buiten Torrabaai ook Kaapstad vir sy skoonheid en Swakopmund, waar ons familie ’n vakansiehuis het. MNR. LOUIS CLAASSEN van die Louis Claassen-familietrust by Christiana en Harts-water is Bayer se Moerkweker van die Jaar vir 2019. Hy skryf sy sukses toe aan spanwerk en nougesette beplanning in elke aspek van sy boerdery. Bl. 44. VERTEL VAN JOU GESIN. Ek is getroud met Bernice en ons het…

DIE oplossing vir Suid-Afrika se probleme lê by inklusiwiteit waar gewone mense wat altyd gedink het hulle het niks om vir mekaar te sê nie, moet saamstaan en saamwerk aan die oplossings. Dít was die kernboodskap van mnr. Dan Kriek, herkose voorsitter van Agri SA, in sy voorsittersrede op die organisasie se jaarkongres in Pretoria. Hy het gesê Suid-Afrika is in ’n netelige posisie wat groot gevaar inhou, maar ook groot geleenthede bied. Hy het verwys na ’n uitdrukking van oud-pres. John F. Kennedy van Amerika wat gesê het “diegene wat ’n vreedsame revolusie onmoontlik wil maak, maak ’n gewelddadige revolusie onvermydelik”. “Die bevoorregte 5% van die bevolking, wat Agri SA se lede insluit, het die verantwoordelikheid om na die belange van die res om te sien en vir hulle…

AS dit nie vir PepsiCo se aanbod was om Pioneer Foods te koop nie, sou Zeder se jongste tussentydse resultate selfs droewiger gelyk het. Mnr. Norman Celliers, uitvoerende hoof van Zeder, sê die impak van dié aanbod het ’n matige verbetering teweeggebring. PepsiCo het ’n kontantaanbod gemaak om Pioneer Foods te koop, wat Pioneer se aandeelprys bevoordeel het. Op sy beurt was dit ook voordelig vir Zeder se som-van-die-delewaarde, wat op 31 Augustus met 11% per aandeel tot R6,25 geklim het. Zeder besit 28,6% van Pioneer Foods. Dit maak 51,2% van sy portefeulje uit en is Zeder se grootste belegging. “Die algemene marksentiment teenoor Zeder en die bedryf waarin dit funksioneer, bly egter ongunstig weens die heersende moeilike makrotoestande,” sê Celliers. Die “uiters moeilike omstandighede” waaronder Zeder se portefeulje handel…

DIE groeiende internasionale aanslag op vee, veeboere en veral beeste en vleiseters is ’n emosionele aanval wat eerder op ideologie as feite geskoei is. Die enigste manier om dié ideologie die stryd aan te sê, is met sterker ideologieë wat op feite gegrond is. Só het prof. James Blignaut, ’n hulpbronekonoom en buitengewone professor in omgewingsekonomie aan die Universiteit Stellenbosch, gesê op die Veldvleisvereniging van Suid-Afrika se jaarvergadering op Boschendal by Stellenbosch. “Jy moet ’n ideologiese debat aanpak met ideologieë, maar dit moet gerugsteun word deur die wetenskap. Hierdie ideologie moet in ’n storie of narratief omskep word, en ons kan ’n baie doeltreffende storie vertel. “Die voedselstelsel en die landbouwaardeketting het albei gebreke. Die boer en die eindverbruiker is nie meer doeltreffend met mekaar verbind nie, en eweneens is…

Maatskappye se korporatiewe maatskaplike verantwoordelikhede hoef nie ’n las te wees nie. Inteendeel, dit kan ’n sakegeleentheid wees wat nie net klein ondernemings bevoordeel nie, maar ook die gemeenskap en die korporatiewe onderneming. Dit kan ook ’n bydrae lewer om aan te dui hoe regeringsbeleid klein tot mediumondernemings kan bevoordeel of benadeel. Eksterne faktore wat klein tot mediumondernemings se sukses bepaal, bepaal ook die sukses van groter besighede en uiteindelik of beleid bydra tot ekonomiese groei of nie. Die impak van regeringsbeleid en die uitvoering daarvan, hetsy goed of sleg, is eerste by klein en mediumondernemings sigbaar omdat hulle nie oor dieselfde bronne beskik om ’n ongunstige sakesiklus suksesvol te bowe te kom nie. Indien ons ernstig is oor ekonomiese groei, ’n sterk plaaslike sekondêre sektor en handel wat primêre…

Om ’n deeglike en uitvoerbare testament op te stel, vereis meer kundigheid as wat die meeste mense het. Ons sien daagliks testamente wat nie met die nodige kundigheid opgestel is nie. Dit lei tot probleme met uitvoerbaarheid. In die Suid-Afrikaanse regstelsel beskik elke persoon oor volle testeervryheid. Die vererwing van jou boedel kan dus nie deur die staat beïnvloed of voorgeskryf word nie. In die algemeen kan jy rus in die wete dat jou laaste wense uitgevoer behoort te word. Hierdie stelling is onderhewig daaraan dat voldoende vlakke van likiditeit (of kontant) in die bestorwe boedel bestaan. Alle laste en verpligtinge moet eers deur die boedel betaal word voor die eksekuteur van die boedel, wat vir die administrasie van die bestorwe boedel verantwoordelik is, uitvoering kan gee aan die bemakings…

’n Toekoms sonder piesangs, die gewildste vrug ter wêreld, is ’n droewige vooruitsig, en die Universiteit van Exeter (UE) in Engeland is besig met navorsing om te bepaal hoe die produksie van die vrug teen 2050 kan uitsien onder die invloed van klimaatsverandering. Die veranderende klimaat het sedert 1961 in 27 lande, wat 86% van die wêreld se piesangs produseer, tot beter opbrengste gelei omdat dit gunstige kweektoestande meebring, luidens die nuwe studie, gelei deur dr. Dan Bebber, senior dosent in biowetenskap aan die UE. Dit is egter onwaarskynlik dat dié stand van sake sal voortduur. Die navorsingspan gebruik gesofistikeerde modelleringstegnieke om die klimaatsensitiwiteit van wêreldwye piesangproduksie en -opbrengste te evalueer, en dit toon dat hoewel die gunstige uitwerking van klimaatsverandering op piesangopbrengste sal voortduur, dit noemenswaardig sal taan indien…

Mnr. Hendrik du Toit het reeds as kannetjie die kans benut om dinge by ouer mense te leer. Dit het hom gehelp om sy vernuf as sakepersoon te slyp. Hy het tydens ’n onderhoud met Netwerk24 vertel hoe niemand in sy familie ooit sake gedoen het nie, buiten sy oupa wat ’n bankier was. “My ma kom uit ’n geslag van onderwysers, boere en predikante. My pa-hulle was boere van die Swartland en Wellington. Maar baie interessante mense het by ons kom kuier,” het hy aan Francois Williams en Willem Jordaan vertel. “Die wynmaker Graham Beck se pa was relatief onbekend, maar hy was waarskynlik een van die suksesvolste Suid-Afrikaanse sakelui op sy dag, en hy het baie by ons gekuier. Maar die oom kon nie die aandeelpryse in die…

Mnr. Piet Coetzee boer die afgelope 21 jaar in Namibië nadat hy in Johannesburg gebore is en in 1979 saam met sy ouers, Pieter en Bettie, na Namibië getrek het. Sy pa was in die goudmynbedryf. Ná skool is hy na die polisiekollege in Namibië. Later was hy lid van die spesiale taakmag en verbonde aan die diamant- en narkotiese tak. In 1990 het hy sy ontslag gekoop, ’n besigheid vir vullisverwydering in Windhoek begin en later die afslaersbesigheid Namboer gestig. Op polisiekollege het Piet geboks en was hy die Suid-Afrikaanse ligswaargewigkampioen. Hy is deur die legendariese bokser Pierre Coetzer afgerig. Later het hy op flank vir die Namibiese rugbyspan uitgedraf, die span afgerig en as ondervoorsitter van die Namibiese Rugby-unie gedien. Zirk was kaptein van die Namibiese o.19-wêreldbeker-rugbyspan en…

WATTER TEGNOLOGIE IS ONMISBAAR? GPS maak dinge baie makliker. Satellietbeelde van jou lande wys vinnig waar probleme, soos ’n droë kol, is. Blaarmonsters help ook baie. WIE WAS JOU MENTOR? My pa, Louis, en my tannie, Tharina Terblanche, was mentors by wie ek baie geleer het en steeds leer. My tannie is in eie reg ’n baie suksesvolle boer. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY OOIT GEKRY HET? As jy nie elke dag self betrokke is in wat jy doen en self in jou lande teenwoordig is nie, sal dit nie werk nie. ’n Ouer boer het eendag vir my gesê jou voetspore moet een keer per week in elke hektaar wees. IS DAAR IETS WAAROOR JY SPYT IS? Ja, dat ek nie al lankal met aartappels begin boer…

Vir boerdery, soos vir alle ondernemings, is drie vorms van krediet beskikbaar, naamlik kort-, medium- en langtermynskuld. Korttermynskuld. Dit is gewoonlik produksielenings in die vorm van bankoortrekkings by kooperasies. Dié vorm van krediet word vir die daaglikse bedryf van die onderneming gebruik. Dit is meestal die duurste vorm van skuld, en rente word daagliks bereken. Dié soort skuld behoort minstens een keer per jaar afbetaal te word, of selfs beter, daar moet ’n positiewe bankbalans wees. As dit nie gereeld gebeur nie, is die boerderypraktyke of -metodes nie op lang termyn volhoubaar nie. Jy doen iets verkeerd, en om op beter dae te wag, sal nie die probleem oplos nie. ’n Al hoe groter produksielening sal nie die probleem oplos nie. Die versoeking is altyd daar om produksie deur verhoogde…

Kan ’n plaas met ’n melkkudde van sowat 150 koeie ’n familiebesigheid met vyf mede-eienaars en 35 werknemers onderhou? Indien jy die Hansen-familie van Hudson, Iowa, vra, vertel hulle graag hoe dié boerderyonderneming sy eie sakeresep ontwikkel om ’n tuiste vir elkeen in die familie te skep. Sewe geslagte Hansens boer al sedert 1864 op dié plaas. Die familieboerdery het hom in 1953 op melkproduksie begin toespits en bedryf vandag ’n suksesvolle melkplaas, suiwelfabriek, twee winkels en ’n toerismevertakking onder die handelsnaam Hansen’s Dairy and Creamery. Die Hansens verbou die meeste van hul eie voergewasse vir lusernhooi en kuilvoer. Hulle het in 2015 ’n voerkraal en kruisteelprogram begin en maak Holstein-Wagyu-kruiskalwers vir die luuksevleismark groot. Vleisverkope het in 2018 in volle gang gekom. Wagyu-bulsaad van World K Sanjirou, uit die…

Mnr. Willem de Chavonnes Vrugt is verlede jaar tot nuwe voorsitter van Agri Noordwes verkies. Die afgelope jaar was ’n moeilike intreejaar met die speelveld wat ál moeiliker vir boere in dié provinsie raak. “Ek is al ’n rukkie deel van Agri Noordwes se strukture, maar dit is veeleisend om ons lede te bedien in ’n produksiejaar wat baie moeilik was,” sê De Chavonnes Vrugt. “Die laat reën, swakkerige opbrengs en gebrek aan voer het bykans elke boer geraak. As almal sukkel en die ekonomie krimp, is dit te verstane dat mense se gemoed somber is. Boonop is daar politieke onsekerheid en ekonomiese bedreigings.” De Chavonnes Vrugt sê egter ’n gemeenskaplike vasbytgevoel heers onder boere in Noordwes en hulle bemoedig mekaar. “Daar is die grappie oor ’n boer wat nou…

NEEM SÓ DEEL: Vul die blokraai korrek in en gebruik die letters in die kleurblokke om die antwoord op die vraag op bl. 88 te ontrafel. SMS die woord LBW, gevolg deur jou antwoord, naam, van en dorp/stad na 33677. Deelnemers kan soveel keer SMS as wat hulle wil. Elke SMS kos R1,50. Net mense binne SA grense kan deneem. Die wenners sal die oorspronklike, voltooide blokraai en hul besonderhede moet verskaf. Geen werknemers of hul gesinne van Media24 en sy reklamemaatskappye mag deelneem nie. Die sluitingsdatum is 11 November 2019. Geen posstukke word meer as inskrywing aanvaar nie. Geen erkenning van ontvangs word gestuur nie.…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies in die Oos-Kaap vir die 12 maande tot Augustus vanjaar vir grond van meer as 10 ha. Altesame 351 ooreenkomste is in dié tyd in 35 distrikte gesluit. In 19 distrikte (54,3%) is dalende prysneigings waargeneem. Die grootste daling (-15,5%) was by Elliot, met die grootste styging by Alexandria (20,8%). Distrikte waar dalende prysneigings waargeneem is, is veral in die ooste en suidooste van die provinsie. By Matatiele en Stutterheim was daar net enkele transaksies en kon ’n vergelykende syfer teenoor die vorige maande nie bereken word nie. In die betrokke tyd is 227 305 ha teen R2,068 miljard verhandel. Uit die totaal was 92 (26%) van die transaksies vir grond van minder as 50 ha met die meeste (114,…