Indholdsfortegnelse for 1/24/2020 i Landbouweekblad

TREKKERS wat in die laat 1970’s en 1980’s vervaardig is, is deesdae van die gewildste produkte op plaasveilings in die Amerikaanse Middeweste – nie as versamelstukke nie, maar omdat hulle uitstekende plaaswerktuie is en veel goedkoper is om te onderhou en te herstel as die moderne, gerekenariseerde modelle. Só was die laaste aankoop van mnr. Kris Folland, ’n graan-en-beesboer van Halma in die noorde van Minnesota, ’n 1979 John Deere 4440. Dit het $18 000 gekos, teenoor die $150 000 van ’n nuwe model. “Dit is ’n interessante neiging van die afgelope paar jaar wat versnel het te midde van moeilike toestande in die landboubedryf,” sê mnr. Greg Peterson, stigter van Machinery Pete, ’n meganisasiedatamaatskappy van Rochester. “Daar is ’n affiniteitsfaktor as jy met dié trekkers grootgeword het, maar dit…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Só werk eerste slimplaas in Australië ■ 4 dinge wat ekonomie aan die brand gaan skop ■ Voergroepe hou skaapkrippe vol ■ Angoras: Grootste droogtelesse in die Groot-Karoo ■ Plantgesondheid sleutel tot produktiewe gewasproduksie ■ Grondtoetse: Kragtige maar onbenutte tegnologie GESIN ■ Op die spore van heuningbostee ANGORA-REKORD Om ná sewe jaar se droogte steeds ’n wêreldrekordprys vir jongbokkiejaar te behaal, wil gedoen wees — des te meer as ’n stadsjapie dit regkry. Mnr. Ben van der Westhuyzen van die plaas Leeuwdrift by Adelaide boer buiten Angoras ook met Dorpers en maak melkverse groot.…

AL was goeie reën oor van die droogtegeteisterde dele van die Noord-Kaap, Wes-Vrystaat en Oos-Kaap nie wydverspreid of deurdringend genoeg om werklik die droogte te breek nie, is daar tog ’n ligpunt aan dié buie. “Baie dele het net ‘blymaak-buie’ gehad. Dit is wel bemoedigend dat neerslae elke keer as dit reën wyer en wyer na die westelike dele van die land uitbrei,” sê mnr. Johan van den Berg, landbouweerkundige by Santam Landbou. Reënval kom gewoonlik eers aan die oostelike dele van die land voor, en namate die seisoen vorder, brei die neerslae al hoe meer wes uit. Van die boere in die westelike dele van die Vrystaat het teen druktyd nog nie genoeg reën gehad om plantvoorbereidings te kon tref nie. Boere in die Wes-Vrystaat kan nog tot vandeesweek…

DIE regering het R200 miljoen vir onmiddellike hulp bewillig nadat die Noord-Kaap tot ’n provinsiale rampgebied verklaar is. Mnr. Nicol Jansen, voorsitter van Agri Noord-Kaap, sê hulle is deur die regering ingelig dat dié geld aangewend sal word vir die sink van boorgate in die provinsie, en nie vir algemene noodramphulp waarvoor die georganiseerde landbou reeds maande lank vra nie. Die provinsie het ’n aansoek om ramphulp van R688 miljoen ingedien, wat veeboere in staat sou stel om elk 30 grootvee-eenhede drie maande lank te voer. Me. Lindiwe Sisulu, minister van water, sanitasie en menslike nedersettings, het die aankondiging oor hulp met watervoorsiening tydens die kabinet se besoek aan Kimberley gedoen. Die regering wil 96 boorgate in die Noord-Kaap boor. “Dit is duidelik dat bykomende geldelike hulp uit die staatskas…

“ KAAPSE” reën in die noordelike provinsies het tafeldruifoeste in Desember ’n taamlike knou toegedien. Die algehele tafeldruifopbrengs sal nou sowat 1 miljoen kartonhouers kleiner wees as wat aanvanklik verwag is. Die Suid-Afrikaanse tafeldruifbedryf (Sati) het sy totale oesskatting verlaag tot 59,55 miljoen kartonhouers tot 66,3 miljoen kartonhouers (4,5 kg-ekwivalent). “Hoewel ons nie ’n besonder groot oes verwag nie, lyk dit vir die eerste keer in ’n paar jaar na ’n goeie, normale oes,” sê mnr. Willem Bestbier, uitvoerende hoof van Sati. Korrelgrootte lyk goed in al die produksiestreke. Dag- en nagtemperature was tot minstens laat in Desember laer as gewoonlik. Dit is goeie nuus vir kleurontwikkeling by rooi en swart kultivars. ONGEWONE WEER Die somerreënstreek rondom Marble Hall en Groblersdal is getref deur ongewone, aanhoudende reën tydens die spits-oestydperk.…

1 ZIMBABWE| Effekte moet boerdery finansier Zimbabwe se grootste bank, CBZ, het vroeër vandeesmaand twee effekte uitgereik met die doel om $80,6 miljoen in te samel vir die finansiering van mielieen sojaboerdery. Dit kom te midde van ’n droogte en die ergste ekonomiese krisis in ’n dekade. CBZ sê in ’n kennisgewing hy wil 500 miljoen Zimbabwiese dollar insamel (nagenoeg $30,6 miljoen) vir die aankoop van saad, kunsmis en chemikalieë vir mielie- en sojaproduksie. ’n Tweede effek van $50 miljoen se doel is om landbouchemikalieë en kunsmis in te voer wat nie plaaslik beskikbaar is nie. Albei effekte loop vir 270 dae. Die eerste effek se rentekoers is tussen 15% en 18%, en die dollargebaseerde een 9,5%. – Reuters 2 KENIA | Staat verklaar oorlog teen sprinkane Die…

Dit is tradisie om die nuwe jaar met Nuwejaarsvoornemens te begin. Dit is noodsaaklik om doelwitte te stel, maar kundiges wat met strategieë en doelwitstellings werk, se siening is dat die belangrikste stap is om ’n aksieplan vir die jaar op te stel. Die plan moet elke week oorweeg en binne ’n tydraamwerk toegepas word. Voornemens en planne is die maklike deel: Dóén is die moeilike deel. Die besigheids- en boerdery-omgewing in Suid-Afrika is riskant en onseker. Daarom is dit noodsaaklik om gereeld jou doelwitte en uitvoeraksies te heroorweeg. Die besigheidsomgewing verander voortdurend en dit verg ook dat jy voortdurende aanpassings moet doen. Die groot risiko is as jy nie self tyd afstaan aan die opstel van ’n deurdagte langertermynplan en -strategieë nie, gaan jy om ’n braaivleisvuur so banggepraat…

Die verspreiding van Boerbokvleis in die kleinhandel sal na verwagting binnekort ’n hupstoot kry wanneer die onderhandelings daarvoor afgehandel is. Mnr. Pip Nieuwoudt, voorsitter van die Wes-Kaapse Boerbokklub, sê die Spar-supermarkgroep sal nou ná die Kerstyd sy behoeftebepaling vir die verspreiding van dié vleis bekend maak. “Ons meen Boerbokvleis sal binne die volgende maand of twee op die winkelrakke beskikbaar wees,” sê Nieuwoudt. Die Wes-Kaapse Boerbokklub het hom reeds geruime tyd om dié stap beywer om ’n premie op bokvleis, veral in die Wes-Kaap, te bewerkstellig aangesien dit gesondheidsvoordele inhou bo ander soorte rooivleis. Volgens Nieuwoudt, van die Nama-stoetery, Hantamsdrift, behaal produsente in sy gebied slegs sowat R35/kg tot R39/kg vir lewende bokke, teenoor ander produsentestreke wat nader aan die tradisionele bokvleismark is wat tot R55/kg vir lewende bokke behaal.…

Opwindende nuwe ontwikkelings lê vir die wolbedryf voor, soos ’n robot wat skape kan skeer! Die ideale skeerskuur is reeds ontwerp om handskeerders se werk doeltreffender te maak. Wolboere moet die jongste tegnologie in die wolbedryf benut om hul boerderye winsgewender en doeltreffender te maak, het dr. Hugh Nivison, besturende direkteur van die navorsingseenheid vir landboubesigheid (ABRI/Breed-plan), op die vorige Aldam-veeskool naby Ventersburg gesê. Nivison het oor nuwe tegnologie vir die wolbedryf uit ’n Australiese perspektief gepraat. Hy het gesê daar is nuwe tegnologie wat wolskaapboerdery doeltreffender maak, maar drie beginsels sal altyd vas bly staan: ■ Grond + reën + son = weiding. ■ Weiding + wolskape = vesel en vleis. ■ Wins = inkomste – uitgawes. Die wolskaapboer moet dié beginsels altyd regkry deur vir gesonde grond, goeie…

Die swaarkry lê vlak in die hoekie skuins onder die Kgalagadi en teenaan die Namibiese grens, met die hoofkwartier Mier. Meer as honderd inwoners en boere van die gemeenskappe tussen Askham en Rietfontein het opgetrek na ’n sentrale punt met Landbouweekblad se besoek aan die gebied. Die 80-jarige mnr. Piet Smith, boer van Mier wat in 2015 ’n naaswenner in Voermol se Skaapboer van die Jaar-kompetisie was, sê hoewel die Kalahari-Oos-waterpypleiding wat deur die gebied loop, gebou is “vir die mense vir drinkwater en nie vir die diere nie”, maak baie boere ook daarop staat. Plek-plek is daar kort pyplyne uit hierdie groot pypleiding om sommige plase te bedien. Al die boere is egter nie só gelukkig nie. Almal trek swaar in die langdurige droogte. “Ons gebied kry oor die…

O m Suid-Afrikaanse boere se onsekerheid aan te pak het Kroon Vee van die Van Zyl-familie van Vryburg ’n toekomsdag op hul familieplaas gehou. Kenners het oor veral vier aspekte gesels, naamlik grondbesit, bemarking, klimaat en dieregesondheid. Kroon Vee tel onder die grootste stoettelers in Suid-Afrika. Met plase op Vryburg en Olifantshoek, albei streke met lae reënval, probeer hulle hul droogterisiko’s geografies verlaag. Die produksie van kuilvoergewasse onder spilpuntbesproeiing, goeie dieregesondheidsmaatreëls en puik bemarking van stoet- en slagvee stu veerkragtigheid verder. Vier sprekers het met ’n groot aantal genooide boere gesels. Die sprekers was mnre. Nick Serfontein, hoof van die Sernick-groep op Edenville en Kroonstad wat sedertdien as Suid-Afrika se Boer van die Jaar 2019 aangewys is, Dewald Olivier, hoofbestuurder van die Suid-Afrikaanse Voerkraalvereniging, Johan van den Berg, bestuurder van…

In 1995 was daar nog meer as 8 000 melkboere in Suid-Afrika. Tans is daar nog net 1 200 oor. Melkboerdery is moeilik, kapitaal- en bestuursintensief en met marges wat meestal onder druk is. Gevolglik verlaat baie boere die bedryf, terwyl dié wat oorbly, gedwing word om te groei in omset en doeltreffendheid om met dalende winste kop bo water te hou. Baie boere word deur struktuurprobleme gedwing om melkboerdery te staak. Soms is dit egter ’n emosionele besluit. HOE VERGELYK MELKBOERDERY MET ANDER VEEBEDRYWE? Wêreldwyd groei die suiwelbedryf as gevolg van bevolkingsgroei en die groei in per kapita-verbruik van suiwel. GRAFIEK 1 dui die omset van die primêre suiwel- en ander veebedrywe oor 16 jaar aan. Tot 2014 het die omset van die primêre suiwelbedryf net so vinnig soos…

Gevulde varkliesrol Jy kan hierdie heerlike gevulde varkvleisrol ook met ontbeende varknek maak pleks van lies. ■ 1 ontbeende varklies van 1,7 kg ■ Sout en varsgemaalde swartpeper ■ 8 knoffelhuisies, fyngedruk ■ Fyngerasperde skil van 1 suurlemoen ■ 30 ml heelkorrelmosterd ■ 30 ml olyfolie ■ 1 ui, baie fyn gekap ■ 2 stele seldery, baie fyn gekap ■ 5 repe spekvleis ■ 400 ml appelbier, plus ekstra indien nodig Glaseersel ■ 80 ml warm appelkooskonfyt ■ 45 ml appelasyn Sit die varklies met die velkant na onder op ’n kapplank neer. Geur die vleis met sout en peper. Meng die fyngedrukte knoffelhuisies, suurlemoenskil en mosterd en smeer dit oor die vleis. Verhit die olyfolie in ’n pan en braai die ui en seldery liggies saam tot sag. Laat…

In die boek What’s Next? word kundiges wat die beste ter wêreld op hul gebied is, aan die woord gestel deur die samesteller, prof. Jim Al-Khalili, ’n Britse teoretiese fisikus aan die Universiteit van Surrey. Die onderwerpe is uiteenlopend. Daar word gekyk na die aarde, sy demografie, bewaring en klimaatsverandering. Ander onderwerpe sluit in die mens, sy mediese toekoms, genetika en wat genoem word “transhumanism”. Sake soos kunsmatige intelligensie, kwantumrekenaars, die internet, vervoer en energie kry ook aandag. Die boek sluit af met wat Al-Khalili self beskou as ietwat bespiegelende denke oor tydreise en of en hoe die mens in die ruimte sal kan oorleef. Dis fassinerend om te lees. Mense moet aangemoedig word om ’n smaak vir wildsvleis aan te leer. Daar is tans 7,5 miljard mense op aarde.…

Mense wat die voorreg het om te kan sien, moet tog nie nalaat om die Here vir hierdie wonderlike gawe te dank nie. Eers as ’n mens hierdie gawe verloor, sal jy besef wat jy gehad het. Hier waar ek op die oomblik staan, het ek ’n pragtige uitsig op die see. Ek kan sien hoe die branders soos stormtroepe aangerol kom, dan uitbundig, rasend breek en sekondes later stilweg onder die sand wegspoel. Dis kompleet asof ’n woede-uitbarsting telkens daar in doodse stilte tot rus gebring word. Dit bly ’n mooi prentjie om te aanskou. Dit laat my dikwels aan my studentejare dink, toe die bekende Eitemal (prof. Erlank) ons aan die Nederlandse digkuns bekend gestel het: “De zee, de zee, klots voort in eindelose dijning; de zee waarin…

4,3% Op die eerste wolveiling van die jaar en die 14de van die 2019-’20-seisoen, was Cape Wools se aanwyser 4,3% oftewel 730 punte hoër. Dit het op ’n skoonwolprys van R176,47/kg gesluit. Wol wat vir volhoubaarheid gesertifiseer is, het bogemiddelde pryse behaal in hul onderskeie kategorieë. Die prys vir 22 mikron wol het die grootste styging van 6,6% getoon. Dit was ondanks die rand wat 4,1% sterker was teenoor die dollar en 3,2% sterker teenoor die euro as op die laaste veiling van 2019. — OVK 0,9% Die Wêreldbank het vroeg in Januarie sy ekonomiese groeivooruitsig vir Suid-Afrika tot minder as 1% vir 2020 aangepas. In Oktober het hy ’n groeikoers van 1% verwag. Die daling word toegeskryf aan elektrisiteitstoevoer- en infrastruktuurkwessies wat die binnelandse vraag sal inperk, en ’n…

‘Wanneer fase 3 en hoër ingestel word, is die verlies aan tyd net te veel om verlore produktiwiteit in te haal.’ MNR. DANIE MALAN, bestuurder van ’n groentepakskuur op Prince Alfred Hamlet, oor die ontwrigtende impak van beurtkrag op hul bedrywighede. Bl. 14 ‘Die werklikheid is dat die ekonomie nie meer die koste van swaar vragmotors op die land se paaie kan dra nie.’ MNR. WANDILE SIHLOBO, landbou-ekonoom by Agbiz, oor hoekom die land meer van spoorvervoer gebruik moet maak. Bl. 20 ‘Die vermoede is dat die hittegolf en baie lae humiditeit in Oktober die oorsaak is, maar dit moet nog bevestig word.’ MNR. GYS DU TOIT JR. van die Kromfontein-boerdery oor die klein steenvrugoes. Bl. 20 ‘Die meeste boere het nie genoeg diere om ’n vragmotor vol te maak…

GROND: GEE DIE REGTE MENSE ’N KANS Die berig “Verander beleggingsmetodes om Afrika te laat groei” (L BW , 6 November 2019) het betrekking. Daar word al baie jare lank gewonder en bespiegel oor Afrika se onvermoë om die landbou te ontwikkel en laat floreer, aangesien die vasteland 60% van onbenutte, goeie landbougrond ter wêreld besit. Volgens me. Anne Githuku-Shongwe, verteenwoordiger van die Verenigde Nasies se vrouekantoor in Suid-Afrika, is dit moeilik vir klein ondernemings in Suid-Afrika om finansiering volgens die ou manier deur banke te kry. Sy noem dat dit makliker is in sommige lande, soos Ethiopië, waar gekyk word na effekte, en Rwanda, waar psigometriese toetse gedoen word, om finansiering te bekom. Hoekom is die banke so skepties om geld te voorsien aan entrepreneurs in die algemeen, waaronder…

DIE regering besef nie die enorme implikasies wat die voortdurende veilingsverbod op die lewendehawebedryf, en veral sukkelende boere wat reeds weens die droogte onder groot druk is, het nie. “Boere kry ’n paar rand se premie op veilings teenoor wanneer hulle diere uit die hand verkoop en dit hou taamlike finansiële implikasies in,” sê mnr. Chris Troskie, die besturende direkteur van Vleissentraal. Die maatskappy het reeds ’n gevestigde platform vir internetveilings en bied ook katalogus- of videoveilings as alternatief om die verbod, wat op 4 Desember afgekondig is, te omseil. Die maatskappy het ook sy veilingsprogram verander om naspeurbaarheid in te bou. Elke dier wat op sy veilings verkoop word, sal beskik oor dokumentasie wat die verkoper, betrokke plaas en koper aandui. PRYSVORMING Hy sê baie boere het nie die…

’N KONSEPBELEID wat hoop om elitekaping in grondhervormingsprogramme teen te werk is onlangs in die Staatskoerant gepubliseer. Dit stel volgens me. Annelize Crosby, beleidshoof oor grondsake by Agri SA, vir die eerste keer ’n holistiese benadering daar wat vir diverse tipes grondbehoeftes voorsiening maak. Die voorgestelde beleid sluit aanbevelings in van die grondadviespaneel onder leiding van dr. Vuyo Mahlati wat pres. Cyril Ramaphosa laat in 2018 byeengeroep het. Dit bevat riglyne oor wie in aanmerking kom, wie uitgesluit is, en sit kriteria uiteen waarvolgens verskillende klasse grondbehoewendes, soos boere, munisipaliteite, nywerheidsontwikkelaars en bewoners van staatsgrond, in aanmerking kan kom vir die toekenning van huurkontrakte. Dit sit ook ’n aansoekproses en administratiewe beheermaatreëls uiteen, asook meganismes vir dispuutresolusie en die omstandighede waaronder grond weer weggeneem kan word. LANDBOUGROND Wat landbougrond betref,…

Finansiële instellings moet maniere ondersoek om boere op ’n jare lange pad na grondgesondheid te kan ondersteun. Só het mnr. John Hudson, hoof van agribesigheid by Nedbank, gesê by ’n gespreksessie wat die kunsmisvervaardiger Omnia oor die skakel tussen grondgesondheid en ekonomiese groei aangebied het. “As ons in die toekoms volhoubare boerderye wil hê, moet ons grond regkry.” Nedbank het klante wat al tien jaar gelede hiermee begin het en nou die vrugte pluk, soos om koolstofkrediete te kan verkoop en waterverbruik drasties te verminder. Hudson meen koolstofbelasting gaan boere aandryf om slimboerdery-oplossings te aanvaar, maar hy sê ook baie boere twyfel of hulle na bewaringslandbou moet oorskakel, weens die aanvanklike koste. Dit is hoekom banke ’n rol te speel het. “Dit is moeilik vir banke, want ons is goed…

In die eerste helfte van 2019 het die klem geval op die uitvoering van Projek Bunker, waar eksterne beleggers, Stanlib Infrastruktuur-beleggings, Wiphold, die Land Bank en die swartbemagtingsvennoot, Izitsalo Werknemerbeleggings, genooi is om in die silobesigheid te belê. Dit het AFGRI Landboudienste in staat gestel om deur die nuwe Graan Silomaatskappy die opbergingsvermoë met 87 000 ton te verhoog. Tans is ’n bykomende vermoë van 100 000 ton in die vooruitsig. SUKSESSE UNIGRO Finansiële Dienste het van krag tot krag gegaan met ’n debieteureboek wat die R15 miljard-kerf verbygesteek het. Bydraend daartoe is die kumulatiewe betalings deur die eAccounts-platform tans meer as R16 miljard. eAccounts is een van die suksesverhale wat ná verskeie jare se harde werk groot vrugte afwerp. AFGRI Landboudienste se leiers besef sy mense is sy mededingende…

In die belangrikste suiweluitvoerlande het melkproduksie in 2019 baie traag gegroei vergeleke met 2018. Internasionale produkpryse is ook hoër as verlede jaar. Die Global Dairy Trade-markaanwyser staan op 1 071 – 26,5% meer as in November 2018. Intervensievoorraad van veral afgeroomde melkpoeier wat pryse lank onder druk geplaas het, is grootliks opgebruik en pryse van afgeroomde melkpoeier het verbeter. Die internasionale situasie is dus veel gunstiger. Plaaslik was die totale melkinname vir die eerste tien maande van 2019 0,6% meer as in 2018. Nielsensyfers, soos verskaf deur Sampro, die kopers se spreekbuis, toon positiewe markgroei teen hoër pryse aan. Plaaslike produksie groei stadiger as plaaslike verbruik. Tot dusver het die droogte nog nie melkproduksie nadelig beïnvloed nie. Hoër wêreldpryse gaan invoer beperk en duurder maak. Melkkopers was die afgelope jaar…

KUNSMIS VIR NARTJIES Hoe bepaal ek die nodige kunsmistoediening by gevestigde nartjiebome na aanleiding van ’n grondmonsterontleding, bv. P is 6,7 dele per miljoen. Is dit hoog, laag of gemiddeld vir enige gewas? Wat is die P-behoefte by sitrus? Is die korrekte hoeveelheid P wat toegedien moet word dan die verskil tussen die P-behoefte van sitrus en die P in die grond? Geld die bepaling van die nodige toediening van kunsmis ook vir die ander makro-elemente? Bemestingaanbevelings is een van daardie dinge waarby heelwat vakkundige kennis en terplaatse inligting ’n groot rol speel om by die regte antwoord uit te kom. Daar is norme wat gebruik word, maar dan is die gebied, grondtekstuur, gronddiepte, ouderdom van die bome en die beoogde drag en gehalte belangrik om by die beste aanbeveling…

LIGGING Koster, Noordwes Julle besit Suid-Afrika se eerste Kolbroekstoetery. Wat maak dié ras so besonders? Dit is ’n eg Suid-Afrikaanse varkras wat eeue lank al deel van die landboulandskap is. Die ras is eintlik die voorloper van die moderne varkbedryf in Suid-Afrika en daar is beslis ’n plek vir die ras as spesialiteitsproduk. Die Kolbroek lewer uitstekende vleis. Uit die aard van die diere se rantsoen is die vleis donkerder met goeie marmering. Die Kolbroek is gehard en kan by plaaslike omstandighede aanpas. Dit is belangrik dat ons varke goeie siekteweerstand moet hê. Danksy die inheemse teelmateriaal en vrylopende aard van die boerdery is die siektedruk min. Die Kolbroek kom in verskillende kleure voor. Waarom verkies julle donkerder kleure? Omdat ons varke vrylopend is, verkies ons die donkerder skakerings teen…

Hy hoor sy ma vir aandete roep en spring van die klipmuur af. Sy pa kyk op toe hy inkom. Hy draf vinnig sodat niemand sy vuil voete kan sien nie. “Laat ons bid,” sê sy pa toe hy op sy plek gaan sit. Naaste aan die stoof, waar ’n warmtetjie in die holte van sy rug kan bak. Lekker vars brood ook vanaand, met ’n heuningbruin kors en dik plaasbotter. Hy dink weer aan die vliegtuig terwyl hy smeer. Wie sal hom kan help met die aanmekaarsit? Seker sy ma. Sy sal die dun houtjies en fyn papier net reg kan vat. “Boetie? Eet jy dan nie, my kind? Wat dink jy so diep?” “Ag sommer maar, Ma. Ek wonder net of Ma my sal help bou as ek…

Dit is 2020, en vanjaar sal die regering nie meer kan wegkruip nie. Dié werklikheid is op ’n skokkende wyse beklemtoon deur syfers wat die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) skuins voor Kersfees bekend gemaak het. Die gans wat die goue belastingeiers lê, is miskien nog nie dood nie, maar sy is maer en erg sieklik. Kom ons begin by persoonlike inkomstebelasting. Dit is die staat se grootste bron van inkomste, naamlik 38,5% van alle belasting. Vir die stomme salaristrekkers is daar maar min wegkomkans. Die SAID weet presies wie hulle is en waar hulle is, en gryp hul geld voor hulle dit kan sien. Iemand behoort ’n standbeeld op te rig vir Suid-Afrika se kantoorwerkers. Miskien iets soos wat vir die donkie se bydrae tot die Benede-Oranjerivier se ontwikkeling op Upington…

DIE landbousakekamer Agbiz het opnuut sy lede aangemoedig om so veel as moontlik onafhanklik van die Eskom-netwerk te word ná hy sy lede reeds in 2008, toe beurtkrag begin het, begin aanmoedig om dit te doen. “Die tegnologie vir hernieubare energie, insluitend energieopberging, het intussen aansienlik ontwikkel en pryse is nou mededingend met Eskom-voorsiening,” sê dr. John Purchase, (foto regs) uitvoerende hoof van Agbiz, in ’n onlangse brief aan lede. “Die Eskom-situasie sal, ten beste, nie voor 2023 verbeter nie.” Op ’n buitengewone vergadering van die nasionale ekonomiese, ontwikkelings- en arbeids raad (Nedlac) se uitvoerende komitee op 17 Desember oor die Eskom-krisis, het mnr. Pravin Gordhan, minister van openbare ondernemings, gesê Eskom sal vir die voorsienbare toekoms rofweg 5 000 MW te min krag vir die vraag hê. “Dit sal…

MEER as 20 mense het reeds omgekom, duisende huise is verwoes en daar word gevrees dat sowat 5 miljoen hektaar afgebrand het en 100 000 stuks vee dood is in die brande wat sedert einde verlede jaar ongekend fel en wyd oor groot dele van Australië woed. Veldbrande is nie vreemd gedurende die Australiese somer nie. Enigeen wat die land al in die somer besoek het, kan getuig van streng voorkomingsmaatreëls wat op dae met hoë brandgevaar geld. Al ontken die Australiese regering ’n regstreekse verband tussen klimaatsverandering en die veldbrande, het verskeie wetenskaplikes, onder andere prof. Francois Engelbrecht, klimaatkundige aan die Universiteit van die Witwatersrand, bevestig dat klimaatsverandering inderdaad die brande vererger. Engelbrecht sê vir groot bran-de om te kan versprei, is brand-bare materiaal nodig wat droog is, weerstoestande…

PL ANT T YD vir somergewasse vir die 2019-’20-seisoen word oor die algemeen deur laat reënval en gevolglik laat aanplantings gekernmerk. Uiters droë toestande het die begin van die seisoen oor groot dele van die somerreënstreek voorgekom. Ná goeie neerslae was van die landerye te nat om dit binne die optimale planttyd klaar te beplant. Graan SA waarsku in sy jongste produksieverslag mielies wat buite die optimale planttyd geplant is, kan later in die seisoen skade opdoen as dit vroeg ryp. In die westelike dele is verwag dat mielie-aanplantings van boere teen middel Januarie afgehandel sou wees. In die noordwestelike en sentrale dele van die Vrystaat is sowat 70% tot 75% van die geskatte mielie-aanplantings en sowat 50% van die sonneblomaanplantings afgehandel. Boere in dié gebied was ten tyde van…

ONDANKS ’n moeilike seisoen is die gehalte van sagtevrugte steeds goed en keer die bedryf na normaal terug. Die abnormale koue reënweer wat op 26 Desember oor groot dele van die Wes-Kaap voorgekom het, het die oestyd vir steenvrug- en kersieboere bemoeilik. Volgens mnr. William Bourbon-Leftley van Môrelig naby Franschhoek was die koue weer en die paar warm dae onmiddellik daarna gelykstaande daaraan om vrugte in ’n koelkamer te sit en dan weer uit te haal. “Die steenvrugte se interne druk het baie vinnig geval. Op 26 Desember was dit 15 °C en 30 uur later was dit 30 °C. Daardie skok vir vrugte ’n week voor dit oesgereed is, veroorsaak dat die vrugte vinniger ryp raak. Dan moet jy laat waai om die vrugte betyds gepluk te kry.” Die…

DIE voedselverwerkingsektor kan 20% minder water gebruik as hy maatreëls vir doeltreffender gebruik instel. Só het ’n projekspan van die International Finance Corporation (IFC), wat deel van die Wêreldbank-groep is, in ’n studie van Januarie tot Mei 2019 bevind. Die navorsing het getoon Suid-Afrikaanse voedselverwerkers se watergebruik vergelyk goed met dié van hul internasionale eweknieë, maar vergeleke met beste praktyke in die wêreld kan dit verbeter. Die 20% wat na raming oorhoofs bespaar kan word, wissel van 10% tot 65% in verskillende subsektore. Die grootste potensiaal vir beter watergebruik is in die subsektore pluimvee, rooivleis, suiwel, vrugte en groente. Vir die studie, waarvan mnr. Raymond Greig, IFC-raadgewer, die bevindinge op ’n Agbiz-mediadag bekend gestel het, is beskikbare navorsing en onderhoude met meer as 50 private ondernemings, regeringsagentskappe en sektorverenigings gebruik.…

IN die artikel “Importance of animal-source foods for meeting global nutritional, educational and economic needs” in die Journal of Animal Science skryf dr. Adegbola T. Adesogan van die departement veewetenskap aan die Universiteit van Florida, Amerika, verslae soos dié wat deur die EAT-Lancet-kommissie bekend gemaak is, slegs op die bedreiging van die inname van dierlike produkte op volhoubaarheid en menslike gesondheid klem lê. Dit oorskat en ignoreer die groot veranderlikheid in die omgewingsimpak van veeproduksie. Twee miljard mense ter wêreld ervaar daagliks ’n tekort aan mikro-voedingstowwe, 152 miljoen mense ly aan belemmerde groei en miljoene se kognitiewe ontwikkeling is verswak vanweë swak voeding. Volgens Adesogan kan dit deels toegeskryf word aan die onvoldoende inname van voedsel van ’n dierlike oorsprong wat die voedingstowwe bevat wat in die graan-gebaseerde diëte van…

Amerikaanse appelboere is bekommerd oor die verlies aan markaandeel van bykans 23% wat die bedryf die afgelope drie dekades gely het. Volgens die Amerikaanse departement van landbou se ekonomiese navorsingsdiens het die verbruik van vars vrugte vanaf 1985 tot 2015 met bykans 25% gegroei van 42 kg tot 52,4 kg per kop per jaar. In dieselfde tyd het die verbruik van appels van 8,45 kg tot 8,18 kg per kop per jaar gedaal. Dr. Desmond O’Rourke, ’n Amerikaanse markontleder in die vrugtebedryf, het in Good Fruit Grower geskryf dat dié afname kommerwekkend is. Een van die redes wat hy aanvoer, is die gebrek van be-marking van appels van die deelstaat Washington, die vernaamste appelproduserende streek in Amerika. Ander deelstate, soos New York en Michigan, se appelprodusente-organisasies word toegelaat om hul…

Die Formosona-piesangkultivar, wat weer-stand bied teen die vernietigende tropiese stam van Panamasiekte (FOC-TR4), is tans piesangprodusente se enigste opsie. Só sê prof. Altus Viljoen van die Universiteit Stellenbosch se departement plantpatologie oor die nuwe piesangkultivar wat deur die Taiwanese Piesangnavorsingsinstituut (TBRI) ontwikkel is. Die Du Roi-laboratorium in Letsitele het die regte verkry om die kultivar in die veld te toets en kommersialiseer. Dit sal binnekort in Afrika en die Amerikas beskikbaar wees. “Veral die mense in Sentraal-Amerika is gretig om die kultivar in die hande te kry en te toets, want die siekte het onlangs in Columbië uitgebreek. Sowat 80% van die wêreld se piesanguitvoere kom uit Suid-Amerika en die siekte het dus groot paniek daar veroorsaak.” Formosona, wat ’n soort Cavendish-piesang is maar mét weerstand teen FOC-TR4, word reeds…

Die belangrike plek van familie-ondernemings in die ekonomie word wyd erken. Volgens die jongste syfers van die instituut vir familie-ondernemings is twee derdes van alle sake-ondernemings in die wêreld familie-ondernemings. Hulle is vir 70-90% van die wêreldwye bruto produksie verantwoordelik en verskaf in die meeste lande 50-80% van werkgeleenthede. Die Verenigde Nasies het familieboerderye se bydrae tot die volhoubaarheid en ontwikkeling van plaaslike gemeenskappe erken en het die volgende dekade tot die dekade van familieboerderye verklaar. ’n Belangrike en onderskeidende oogmerk van ’n familie-onderneming is die bedoeling om die eienaarskap van een geslag na die volgende te laat oorgaan. Terwyl die belangrikheid daarvan erken word, is die hartseer statistieke, volgens die Suid-Afrikaanse vereniging van familie-ondernemings (Fabasa) egter dat slegs sowat 14% van familie-ondernemings suksesvol na die derde geslag oorgaan. Terwyl…

WAAR HET JOU LIEFDE VIR DIE LANDBOU BEGIN? Ek is op die plaas Nanibees in die distrik Kenhardt gebore en getoë. Ná diensplig en opleiding aan die Grootfontein-landboukollege en die Bloemfonteinse tegniese kollege is ek in 1972 heeltyds terug plaas toe. My pa het met Merino’s geboer, maar in 1976 na Dorpers oorgeskakel. As jy jou Dorperboerdery soos ’n goeie Merino-boer bestuur, is dit ’n wenresep vir sukses. WIE IS JOU MENTOR? Ongetwyfeld my pa, Schalk Willem Jacobus, wat in murg en been ’n bewaringsboer was en dié leuse nagestreef het: Boer met veld en jy boer met geld. Dit was sy liefde vir die veld en die versorging van diere wat my van kindsbeen af bybly. JY IS IN 1989 EN 1991 AS MEESTERBEWARINGSBOER VAN DIE JAAR AANGEWYS. In…

“Ek wil graag die Hemelse Vader bedank vir die buitengewone genade wat ons elke dag uit Sy Hand ontvang. Mag dit wat ons van Hom ontvang, vir elke pa in ons organisasie ’n voorbeeld wees van hoe die liefde van ’n goeie vader teenoor sy kinders lyk. Mag elke vrou en kind ’n verwagting koester van die liefde wat hulle van ’n man en pa in hul lewe kan ontvang.” Dít is mnr. Jacob de Villiers, uitvoerende hoof van AFGRI Landboudienste, se wens vir werknemers en lesers. “Net soos ouers hul kinders met groot liefde versorg, so versorg die Here elkeen wat Hom dien met arms vol liefde.” (Psalm 103:13, Die Boodskap)…

In die 2019-droogteverslag dui Agri SA aan dat daar op ’n jaargrondslag 31 000 werkverliese en ’n beraamde omsetverlies van R7 miljard vanweë die droogte plaasgevind het. Ondanks gebiede wat reën ontvang het, is daar steeds groot dele van die land wat nie reën ontvang het nie en die pad na herstel gaan lank wees. Verstaan die deursnee-sakeman die impak van die droogte? Hier is ’n klein verduideliking met ’n vergelyking tussen ’n normale onderneming en ’n boerdery. R14 MILJOEN GELEEN – MET GEEN SEKERHEID Groot kapitaalbeleggings is nodig om ’n landbou-onderneming te begin. Voorraad en masjinerie is baie duur. Een stroper kos meer as ’n Aston Martin Vantage van digby R3 miljoen – net om dit in perspektief te plaas. Nietemin, die werklike kwessie lê binne die risiko-aspek van…

LIGGING Vorstershoop, Noordwes Die lied “Ver in die ou Kalahari” het nie om dowe neute sy ontstaan in die Molopo gehad nie. As jou naaste dorp 220 km (of verder) is, beraam jy vooraf planne ingeval iemand ’n besering opdoen of in lewensgevaar verkeer en ’n volledige noodhulptas nie byderhand staan nie. Dit is immers ’n gemeenskap wat hom nie laat afskrik deur onbegaanbare grondpaaie nie, en jy sien dikwels hoe hulle paaie gelyk maak met bosse en groot buitebande. Ná die Vorstershoop-gemeenskap ’n jaar gelede ’n kursus, wat lesings oor wetlike vereistes en skietoefeninge ingesluit het, gevolg het om hulself weerbaar teen plaasaanvalle te maak, het die betrokkenheid en samewerking ook sommer ’n paar vlakke gestyg. “Ons het in die week ná die eerste kursus drie keer saam gebraai,”…

Dit is nie nou die tyd vir boere om hul kop in die sand te steek of om kortpaaie óm die bek-en-klouseerprobleem te soek nie. Een van die stappe wat die veebedryf so gou as moontlik moet doen, is om internasionaal aanvaarbare naspeurbaarheidspraktyke gereed te kry. Só sê me. Rachelle Cloete, wat die GMP Basic-naspeurbaarheidstelsel die afgelope 15 jaar bemark. Sy sê daadwerklike, onmiddellike stappe is moontlik om die verbruiker, kleinhandel en uitvoermarkte te oortuig die veebedryf is ernstig oor veegesondheid, voedselveiligheid en naspeurbaarheid. “Veeboere en -telers wat reeds ’n betroubare naspeurbaarheidstelsel het, het nie ’n probleem om hul gesonde diere te verhandel nie. In veral die Noord-Kaap is daar talle veeboere wat nou die voordeel trek uit hul belegging in naspeurbaarheidstelsels. “’n Paradigmaskuif is by boere nodig. Dit gaan…

Die belangrikheid van water om die landbou in Suid-Afrika te ontwikkel was al in 1797 duidelik toe John Barrow, goewerneur aan die Kaap, gesê het: “Water, in fact, is everything in South Africa.” Die toenemende bevolkingsgroei, vooruitgang in die landbou, nywerhede en verstedeliking dra by tot ’n groter vraag na water in Suid-Afrika. Dit is nie net vir die boeregemeenskap belangrik nie, maar ook vir die maatskaplik-ekonomiese ontwikkeling van die land. Goeie beplanning, bestuur en bewaring van water in Suid-Afrika was dus nog altyd ’n voorrangsaak. Die mens het sy nedersettings naby waterbronne aangelê. Die eerste boere wat hulle in die Klein-Karoo gevestig het, was nomadiese veeboere. Boerdery by Oudtshoorn het byvoorbeeld weerskante van die Grobbelaars- en Olifantsrivier ontwikkel, want die grond was vrugbaar en water was beskikbaar. Spoedig het…

MARKNEIGINGS DROOGTE HET STEEDS IMPAK OP PRYS Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in die Wes-Kaap vanaf November 2018 tot verlede Oktober. In 16 (59%) van die distrikte is dalende prysneigings waargeneem. In streke wat steeds swaarkry weens die droogte, soos die Overberg, die Karoo en die Weskus, het pryse grootliks gedaal. Distrikte wat geraak is, sluit in Bredasdorp, Clanwilliam, Knysna, Ladismith, Laingsburg, Malmesbury, Montagu, Murraysburg, die Paarl, Piketberg, Riversdal, Robertson, Swellendam, Tulbagh, Vanrhynsdorp en Worcester. Pryse by Laingsburg het die meeste gedaal met 24,3%. Altesame 465 ooreenkomste is gesluit, wat 12,4% minder is teenoor die vorige twaalf maande. Altesame 264 965 ha is teen R4,170 miljard verhandel. Uit die totaal was 164 (35%) transaksies vir grond van minder…

BOEREDAE 31 JANUARIE: Sernick se boeredag vir opkomende boere, Liebenbergstroom, Edenville. E-pos: info@ sernick.co.za, 056 631 0120. 15 FEBRUARIE: Kleinveebedryfinligtingsdag, Thabazimbi Wildlife Services, Thabazimbi-skouterrein. 083 581 7780, web: www.thaba zimbiwildlifeservices.co.za 3 MAART: NWKV se Vrystaatroadshow, Senekal. Hannelie du Plessis 051 447 3023, web: www.nwga.co.za 7 MAART: Rouxville-boeredag. Werner Lombaard, 082 829 9565, web: www.rouxvilleboeredag.co.za KONFERENSIES 18-20 FEBRUARIE: Africa Agri Tech SA-konferensie, Maslow-hotel, Pretoria. 011 465 0099, e-pos: enquiries@africa-agri.co.za 19-21 FEBRUARIE: Argus Afrikakunsmis- konferensie, Kaapstad. E-pos: fertsconferences@ argusmedia.com 3-5 MAART: Die vereniging van veevoervervaardigers (Afma) se forum, Sun City-konvensiesentrum. Tema: Verken vandag vir ’n beter môre. 012 663 9097, e-pos: events@afma.co.za 3-6 MAART: Internasionale Plantpropageerdersvereniging Suider-Afrika se konferensie, Cradle Moon Lakeside-wildlodge, Muldersdrif. Judy Bucchianeri, e-pos: secretary.southernafrica @ipps.org, web: www.sa.ipps.org 4-5 MAART: Graan SA se kongres, Nampopark. 0860 047 246, web: www.grainsa.co.za…