Indholdsfortegnelse for 1/31/2020 i Landbouweekblad

DIE regskenner prof. Elmien du Plessis skryf die voorgenome grondwetwysiging is ’n uitgemaakte saak – dit kan slegs stop indien dit nie met ’n tweederdemeerderheid in die Grondwet aanvaar word nie, of indien die wetsontwerp na die Grondwethof gestuur en dit ongrondwetlik bevind word. Die voorgestelde wysiging van artikel 25 van die Grondwet (die sogenaamde eiendomsklousule) vra dat die gevalle waarin nulvergoeding voorsien word, in nasionale wetgewing uiteengesit moet word, waarskynlik die onteieningswet. Sekere instansies maak kapsie daarteen dat dit die wetgewer vrye teuels gee om in die toekoms allerhande omstandighede waar nulvergoeding betaalbaar sal wees, met ’n meerderheid van 51% in wetgewing in te stem. Maar dis nonsens. Die wysiging wat tans op die tafel is, maak nét eksplisiet wat implisiet is (dat nulvergoeding onder sekere omstandighede geregverdig is),…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Benader kapitaalwinsbelasting só in droogte ■ Droogte: Vroueboer wys waarde van veldbestuur ■ Maak só wins in droë Karoo ■ Graan: Twee finansiële faktore wat boere kan ondersteun ■ Mielies: Wêreldrekord só verbeter ■ Gerrit van Zyl: Verminder só jou kwesbaarheid GESIN ■ Droogtebokse bring hoop DROOGTEWEERSTAND ’n Hoëwaardeproduk wat voerkoste regverdig, is ál wat boerderye in droogtegeteisterde gebiede gaan deurtrek. Dr. Corrie Avenant, eienaar van die ATKA-stoetery naby Williston, vertel hoe hy genetiese data benut om ondanks die droogte ’n gesonde wins te maak.…

GROOT VELDTOG TEEN NAGMUISE ’n Grootskaalse uitroeiingsveldtog teen die nagmuisplaag het in alle erns in die distrikte Vredenburg en Hopefield begin. Dit word beskou as die grootste veldtog in sy soort wat tot nog toe in die winterreënstreek van stapel gestuur is. Meer as honderd boere van Hopefield, Vredenburg, Darling, Moorreesburg, Velddrif en Porterville het ’n vergadering oor dié saak op die plaas Blomfontein van die broers Bester naby Vredenburg bygewoon. Die veldtog word aangepak as ’n reuse- koöperatiewe proef deur die departement van landboutegniese dienste met die samewerking van boere. Plase word in groepe van vyf verdeel en vir elke groep word ’n organiseerder aangestel. Die departement stel om mee te begin 100 pond gifkoring aan elke plaas beskikbaar. Na gelang van behoeftes sal verdere toekennings van gifkoring gemaak…

DIE voorstelle in die wysigingswetsontwerp om onteiening sonder vergoeding duidelik in art. 25 van die Grondwet in te skryf, oorskry die goedgekeurde parameters waarbinne die wysigings moet plaasvind. Só sê die burgerregte-organisasie AfriForum in sy kommentaar wat hy oor die wysigingswetsontwerp ingedien het. Die tydperk om kommentaar op dié wetsontwerp in te dien, eindig op 31 Januarie. Die grondwetlike hersieningskomitee van die parlement, wat openbare verhore gehou het, het in sy finale verslag in 2018 voorgestel dat art. 25 van die Grondwet gewysig moet word om duidelik aan te dui dat onteiening sonder vergoeding toelaatbaar is wanneer grondhervorming ter sprake is. Mnr. Ernst Roets, AfriForum se hoof van beleid en aksie, sê die grondwetlike hersieningskomitee het die publiek genooi om voorleggings rakende die onteiening van grond sonder vergoeding in te…

TALLE boere kan eersdaags ’n punt bereik wanneer hulle drastiese stappe moet doen om te oorleef, die plaas moet verlaat of hul kuddes verder moet verklein as hulle nie hulp kry nie. Mnr. Sybrand Venter van die plaas Trywell by Carnarvon, wat ’n voergroep namens 115 boere bestuur, sê boere in sy omgewing praat al van “dag zero” wanneer hulle nie verder kan boer nie. “Ek dink ons het almal ’n ‘dag zero’ in ons agterkop. Baie boere is al daar. Dit is waarom ek my voergroep begin het om ’n bietjie te help en boere op hul plase te hou.” Venter het gepraat op ’n droogtehersteldag wat Landbouweekblad en GWK onlangs op Brandvlei aangebied het. Hy gaan eersdaags probeer vasstel wanneer boere in sy distrik se “dag zero” gaan…

PROBLEME by hawens, beurtkrag en nuwe sitrusboorde wat begin dra en tot oorproduksie kan lei, is van die probleme wat die Suid-Afrikaanse sitrusbedryf vanjaar moet trotseer. Mnr. Justin Chadwick, uitvoerende hoof van die Sitruskwekersvereniging, sê die probleme by die land se hawens is nog nie opgelos nie. Daar was in Desember reeds sprake van uitermatige vertragings van skepe in die Durbanhawe. ’n Sloerstaking deur Transnet se personeel tydens die uitvoertyd en kapasiteitstekorte by hawens het verlede jaar probleme vir die hele sitruswaardeketting veroorsaak. Mnr. Fanie Meyer, ’n sitrusboer van Hoedspruit in Limpopo, sê die hawens is ’n ernstige belemmering as die probleme nie opgelos word nie. “Sitrus is ’n bederfbare produk en Hoedspruit is 12 uur van die hawens af. Die meeste sitrus word teen omgewingstemperatuur vervoer. As daar ’n…

DA AR is hoop vir die herstel van die wolmark ná ’n prysstyging op die eerste veiling van vanjaar. Die aanwyser vir skoon wol het op R176,47/kg gesluit. Volgens Cape Wools het dié stygings plaasgevind ondanks ’n versterking van 4,1% in die waarde van die rand teenoor die Amerikaanse dollar. Die mark het dus 8,8% beter gevaar in dollarwaarde. “Die veiling het baie goed verloop en die aanwyser is met 4,3% op, waaroor ons baie tevrede is,” sê mnr. Isak Staats, bestuurder van wol en bokhaar by BKB. “In dié stadium lyk dit of die wolmark herstel.” Hoewel Australië nie in die ooreenstemmende week ’n veiling aangebied het nie, het die Suid-Afrikaanse mark die stygende neiging gevolg wat die mark in Australië einde verlede jaar gevolg het. Die plaaslike veilingskedule…

1 ZIMBABWE| Goeie reën bring hoop Goeie reën die afgelope tyd en voorspellings van nog reën het Zimbabwiese boere hoop gegee dat hul gesaaides van droogtestres kan herstel. Hoewel dit nie oral goed gereën het nie, voorspel die plaaslike weerdiens wydverspreide reën en selfs swaar neerslae op sommige plekke. Mnr. Abdul Nyathi, voorsitter van die Zimbabwiese landbou-unie, sê hy hoop die reën in die suide sal opgaardamme se watervlakke laat styg en weiding help herstel. Hy sê vroeë aanplantings is tot niet, maar daar is gesaaides wat hopelik nog kan herstel. Die land se voedselsituasie bly benard, en na raming ly die helfte van die bevolking (7,7 miljoen) honger. Die Verenigde Nasies se Wêreldvoedselprogram het vroeër gewaarsku dat $300 miljoen (R4,3 miljard) vir dringende voedselhulp nodig is. Omstandighede word…

Die Noorweegse maatskappy Orkel het sy nuwe Dens-X-baalmasjien naby Cullinan bekend gestel. “Navorsing deur die Sweedse Universiteit van Landbou het bewys met die opberging van kuilvoer in bunkers, torings en sakke kan die materiaal tot 30% van sy voedingswaarde verloor, veral vanweë blootstelling aan suurstof,” het mnr. Peder Kvendset, verkoopsdirekteur van Orkel, gesê. “Die resultaat is dat koeie dan meer voer moet inneem om in hul voedingsbehoeftes te voorsien.” Die reeks baalmasjiene kan mielies, lusern, gras, suikerrietreste, hemp, katoen, houtafval en saagsels baal. Kvendset het gesê deur materiaal te baal, word die volume tot 3:1 verminder. Bale hanteer makliker en neem minder ruimte op as met ander opbergingstelsels. Dit lewer ’n deurlopende materiaaldigtheid met gevolglik beter kuilvoer. Deur kuilvoer te baal, word verliese van 20-30% verminder tot 1-2%. Die bale…

Mnr. Gerhard Viljoen, ’n PhD-student aan die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) se departement landbou, wil uitvind watter vaardighede studente moet aanleer om ’n suksesvolle loopbaan in die landboubedryf te kan nastreef. As deel van sy navorsing vra hy die insette van belanghebbendes in die landbousektor. Hy hoop dat die navorsing meer lig sal werp op die soort vaardighede wat die landboubedryf nodig het, en hoe daarvoor voorsiening gemaak moet word in die opleiding wat tersiêre instellings reeds aan studente in die landbou bied. Deur dié studie hoop Viljoen om landboustudente meer indiensneembaar te maak en hulle toegang tot beter beroepsgeleenthede te gee. Hy hoop ook om die vraag na spesifieke vaardighede in die bedryf aan te pak, die bedryf aanlokliker vir nuwe toetreders met die nodige vaardighede te maak en…

Die Karoo is besig om in sy normale reëntyd in te beweeg. Tog het mnr. Willie Bruwer en van die boere in sy omgewing uitgereken al reën dit nou 100 mm of meer, sal hulle nog vir drie tot drie en ’n half maande, en selfs langer, ten volle moet voer om die veld ’n kans te gee om ’n bietjie te herstel. “Volle herstel is iets waaraan ons nou nie eens dink nie. Ons is net besig met krisisbestuur.” Bruwer sê in die gebiede waar hy werk, is die meeste boere se kuddes 40% kleiner. Sommige boere se kuddes is nóg kleiner. “Die volgende groot probleem is dat die diere se lampersentasie swak gaan wees met ’n besetting van 40-50%. As ons nie gehaltevoer by die ooie kan kry…

MNR. BEN VAN DER WESTHUYZEN WATTER TEGNOLOGIE IS ONMISBAAR? My selfoon en die tegnologie wat toegang bied tot inligting. WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JY BEGAAN HET? Water is lewe! Ek is spyt ek het nie vroeër besproeiingsgrond aangekoop nie. Danksy besproeiingsgrond sou ek die risiko van droogtes beter kon bestuur en met die effek van klimaatsverandering kan dit meer stabiliteit bring wat finansies en voeding betref. WAT IS DIE GROOTSTE KWESSIES? Om optimisties te bly ten spyte van die politieke, ekonomies en klimatologiese omstandighede. WAT IS DIE TOEKOMS VAN BOKHAARBOERDERY IN DIE DROOGTE? 2020 is ’n krisisjaar vir die ekonomiese en finansiële oorlewing aangesien die droogte nog nie gebreek is nie en weens die effek daarvan op veldherstel. Boere is reeds onder baie finansiële druk. WIE IS JOU…

LIGGING Standerton, Mpumalanga OOSTELIKE STREEK SE ILE DE FRANCEKAMPIOENE 1 Senior en grootkampioenram. Eienaar: Me. Regina Harmse (links, 072 270 3461), RCHstoetery, Ermelo. Hanteerder: Mnr. Harry Meyer. 2 Senior en grootkampioenooi. Eienaar: Me. Regina Harmse (regs), RCH-stoetery, Ermelo. Hanteerder: Mnr. Tertius de Wit. 3 Junior en reserwegrootkampioenram. Eienaar en hanteerder: Mnr. Tertius de Wit (082 682 3362), De Wit en kinders, Bapsfontein. 4 Junior en reserwegrootkampioenooi. Eienaar en hanteerder: Mnr. Harry Meyer (082 875 8328), Harlinstoetery, Witbank. MPUMALANGA SE SA VLEISMERINOKAMPIOENE 5 Senior kampioenram. Eienaar: Mnr. Johnny Hipkin (regs, 082 829 7766), Robvaal-boerdery, Standerton. Hanteerder: Mnr. Tolani Mzizi. 6 Junior kampioenram. Eienaar: Mnr. Joe Wilkinson (regs, 072 146 0467), Enkeldoorn-stoetery, Vereeniging. Hanteerder: Mnr. Vusi Mchunu. Wilkinson het ook die kampioen ligte ramlam en die kampioen swaar ramlam vertoon. 7 Senior…

LIGGING Pretoria-Oos, Gauteng Heiko Feddersen is ’n geesdriftige visserman wat akwakultuur op Stellenbosch studeer het. By Silver Lakes Farm boer hy met forel in veselglastenke. Die afloopwater is uiters geskik vir slaaiproduksie. Waarom was forel vir jou ’n goeie opsie? Baie mense het die afgelope paar jaar op die akwaponika-wa gespring en tilapia begin produseer. Tilapia se filet-opbrengs is egter klein en so baie mense boer nou daarmee, ons wou iets anders doen. Forel se filet-opbrengs is 75% en ons kry goeie pryse daarvoor. Forel is egter ’n moeilike spesie om mee te boer en jy kan nie foute bekostig nie. Jy kan binne ’n uur jou hele oes verloor as jy ’n misstap begaan. Julle produseer ook blaargroente. Hoe vul die vis en groente mekaar aan? Ons gebruik die…

Die Suid-Afrikaanse heuningbosbedryf het verlede jaar twee dekades van sy “amptelike” bestaan gevier. Dit het op 24 Februarie 1999 op George tot stand gekom met die stigting van die Suid-Afrikaanse Heuningbosprodusentevereniging. Die naam is later na die Suid-Afrikaanse Heuningbosteevereniging (SAHTA) verander. Mnr. Eugene Smith, voorsitter van SAHTA, raam die grootste deel van die jaarlikse heuningbos-oes van sowat 350 ton word uitgevoer. Dit is slegs ’n fraksie van die sowat 12 500 ton verwerkte rooibos wat oorsee versend word. Heuningbosstatistieke is slegs by benadering, want nie alle produsente verstrek inligting aan die SAHTA of is by verenigingbedrywighede betrokke nie, sê Smith. Hy waarsku mense moet versigtig wees vir die sogenoemde heuningbos-“borrel”. “Dit is ’n komplekse bedryf. Dit is nie een waaruit jy vinnig gaan ryk word net omdat daar ’n groot…

Dr. Piet Botha (middel), uittredende voorsitter van Vleissentraal, is met ’n eerbewys vir leierskap aan die Vleissentraal-groep vereer. By hom is mnre. Anton Vos (links), besturende direkteur, en Burger Botha, finansiële direkteur van die Subtropico-groep. Die voorsitterseerbewys vir uitstekende en onbaatsugtige diens is aan mnr. Ruaan Viljoen (links), bestuurder van Vleissentraal Klerksdorp, oorhandig. By hom is dr. Piet Botha. Die bemarker van die jaar (platinum) is mnr. Geo Cronjé van Vleissentraal Klerksdorp (Buhrmansdrif, Mahikeng en Zeerust). Die bemarker van die jaar (brons) is mnr. Erik de Witt van Vleissentraal Noord­Kaap (Koffiefontein, Luckhoff en Hopetown). Mnr. Craig le Roux van Vleissentraal Bosveld (Polokwane) is as bemarker van die jaar (goud) aangewys. Die afslaer van die jaar (kommersieel) is mnr. Paul Botha van Vleissentraal Ermelo. Die bemarker van die jaar (silwer) is…

PROF. GARETH BATH (foto) van Pretoria, voorsitter van die koördineringskomitee vir dieresorg en emeritusprofessor aan die fakulteit veeartsenykunde van die Universiteit van Pretoria (UP), is met ’n gesogte internasionale dieresorgprys vir 2020 vereer. Die besluit is deur die internasionale veeartsenykundige vereniging (WVA) geneem. Die eerbewys gaan op 6 April op die WVA se internasionale kongres in Auckland, Nieu-Seeland, aan Bath oorhandig word. Hy is deur die Suid­Afrikaanse Veterinêre Vereniging, waarvan hy voorheen die voorsitter was, benoem. Die eerbewys is vir sy werk oor dieresorg oor dekades heen. Hy het onder meer ’n aandeel gehad in die neerlegging van die korrekte metodes om Merino’s te kastreer, te merk en sterte af te sit. Dit sluit ’n verbod op die omstrede Mules-operasie in. Bath (74) werk sedert 1969 in dieresorg nadat hy…

BOEREDAE 15 FEBRUARIE: Kleinveebedryfinligtingsdag, Thabazimbi Wildlife Services, Thabazimbi-skouterrein. 083 581 7780, web: www.thaba zimbiwildlifeservices.co.za 3 MAART: NWKV se Vrystaatroadshow, Senekal. Hannelie du Plessis 051 447 3023, web: www. nwga.co.za 7 MAART: Rouxville-boeredag. Werner Lombaard, 082 829 9565, web: www.rouxvilleboeredag.co.za KONFERENSIES 18-20 FEBRUARIE: Africa Agri Tech Suid-Afrika-konferensie, Mas-low-hotel, Pretoria. 011 465 0099, e-pos: enquiries@africa-agri.co.za 19-21 FEBRUARIE: Die elfde Argus Afrika-kunsmis-konferensie, Kaapstad. E-pos: fertsconferences@ argusmedia.com 3-4 MAART: Afrika Energie-indaba, Kaapstadse Internasionale Konvensiesentrum. E-pos: info@ energyindaba.co.za, 011 463 9184. 3-5 MAART: Die vereniging van veevoervervaardigers (Afma) se forum, Sun City-konvensiesentrum. Tema: Verken vandag vir ’n beter môre. 012 663 9097, e-pos: events@ afma.co.za 3-6 MAART: Internasionale Plantpropageerdersvereniging Suider-Afrika se konferensie, Cradle Moon Lakeside-wildlodge, Muldersdrif. Judy Bucchianeri, e-pos: secretary. southernafrica@ipps.org, web: www.sa.ipps.org 4-5 MAART: Graan SA se kongres, Nampopark. 08600 47246, web: www.grainsa.co.za 16-17…

24% Die wynbedryf het laas jaar weens ’n “perfekte storm” sowat 24% minder wyn uitgevoer as in 2018. Uitvoer na Brittanje, Suid-Afrika se grootste uitvoermark, het met 26% geval, en 8% in waarde. Die markte in China, Afrika, Swede en Duitsland het ook stoom verloor. Die geldwaarde van Suid-Afrika se wynuitvoer het laas jaar met 7% geval tot R8,5 miljard, en die totale hoeveelheid wyn wat uitgevoer is, het tot 320 miljoen liter gekrimp. Altesaam 30% minder grootmaatwyn is uitgevoer. — Lucille Botha R300 miljoen Die ramphulp wat die departement van waterwese en sanitasie vir die Noord-Kaap bewillig het, is van R200 miljoen tot R300 miljoen verhoog. Die georganiseerde landbou sal met die Noord-Kaapse departement van landbou onderhandel oor die benutting van die geld. Vroeër was die landbou se beraming…

‘Moenie jou buurman verloor nie, al stry julle soms oor ’n skaap wat deurgekruip het.’ MNR. SYBRAND VENTER, boer van Carnarvon, oor die belangrikheid van samehorigheid in die droogte. Bl. 16 ‘Die gevalle van besmetting sou aansienlik meer gewees het as die huidige beperkings ten opsigte van veilings en die vervoer van diere met gesplete hoewe nie gegeld het nie.’ DR. BOTLHE MODISANE, hoofdirekteur van die direktoraat veeartsenydienste, oor bek-en-klouseer. Bl. 14 ‘As jy nie groot genoeg kragopwekkers of sonpanele het nie, gaan staan die hele boerdery stil, veral met besproeiing.’ MNR. FANIE MEYER, sitrusboer van Hoedspruit, oor risiko’s verbonde aan beurtkrag. Bl. 18 ‘Die belofte is nog daar dat die droogte in die weste in die volgende paar maande verlig of hopelik gebreek kan word.’ MNR. JOHAN VAN DEN…

DIE VERLORE SLEUTEL Ons boer die afgelope tien jaar in Sentraal-Bo- tswana, 300 km van Gabarone af. Manlief is erg gesteld op stiptelikheid. Só is die hele gesin van kleins af geleer – liewer ’n uur te vroeg as vyf minute te laat. Saam met die afstande en vroegoggendverkeer op pad Gabarone toe is dit glad nie snaaks om soggens om 04:00 die pad stad toe te vat nie. Onthou, baie dinge moet op die dag afgehandel word. Padkos word ook ingepak, vir die wis en die onwis. Alles gedoen in die stad, is ons gewoonlik teen 20:00 tuis, met groot dankbaarheid! Só besluit manlief op ’n keer al die vorige dag om die volgende môre om 03:00 in die pad te val. Sy swaarvoertuig-rybewys het verval, en dié storie…

MNR. BEN VAN DER WESTHUYZEN van Adelaide behaal wêreldrekordpryse vir sy Angorahaar. Dié gebore stadsjapie se sukses is te danke aan nougesette aandag aan alle aspekte van sy vee. Lees die artikel op bl. 42. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek is getroud met Ilze. Sy is my steunpilaar in die huis wat my die nodige ondersteuning gee en sorg dat alles daar regloop, terwyl ek seker maak alles loop buite reg. Ons oudste seun, Kobus, is na sy oupa genoem en is ’n geoktrooieerde rekenmeester en die finansiële hoof by Village n Life. Ons dogter, Alet, het pas haar doktorsgraad in medisinale chemie voltooi en gaan vanjaar haar postdoktorale studie in Amerika voortsit. Die jongste, Fanie, gaan vanjaar sy meestersgraadstudie in siviele ingenieurswese in Nederland voortsit. WAAR HET JY…

DIE departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling beskou die stryd teen bek-en-klouseer in Limpopo as suksesvol omdat geen nuwe gevalle van dié siekte in ander dele van die provinsie aangemeld is of na die res van die land versprei het nie. Dr. Bothle Modisane (foto regs), hoofdirekteur van die direktoraat veeartsenydienste, sê hy beskou nie die voorkoms van die siekte op 15 persele in Limpopo as nuwe gevalle nie, maar as deel van die aanvanklike uitbreking sedert verlede November. Modisane sê sy direktoraat het meer gevalle nagespeur danksy aktiewe opvolgpogings. Hy doen ’n beroep op die rooivleisbedryf om die huidige beperkende maatreëls nog enkele weke te verduur omdat spanne die moontlike voorkoms van die siekte op sowat 35 persele moet ondersoek. Besmette diere sal eersdaags geslag word by slagplase…

DIE oostelike dele van die Wes-Kaap het verlede naweek welkome reën gekry. By Oudtshoorn is 15 mm tot 100 mm gemeet, terwyl dit by Swellendam, Heidelberg, Albertinia en Robertson 30 mm en meer gereën het. Mnr. Joey Potgieter, ’n volstruisboer van Oudtshoorn, sê weens die droogte is daar nie juis lusern wat kan groei nie. Dit is boonop te vroeg om lusern te vestig. “Die reën bring darem moed en hoop, en ons kry vog in die grond.” Mnr. Pieter Gildenhuys van die plaas Kleinbosheuwel op die Heidelbergvlakte sê die 30 mm reën wat hulle gekry het, sal die lusernweidings laat bot, vir vog in die grond sorg en hulle help om onkruid op die graanlande te bestry. “Die water het alles ingetrek, dus het die gronddamme nog nie water…

DA AR heers groot dankbaarheid in die Oos-Kaap vir die wydverspreide reën oor droogtegeteisterde dele van die provinsie, maar opvolgreën is nou nodig om die droogte te breek. “Ons het in die verlede al goeie storms gehad, maar geen opvolgreën nie. As ons goeie opvolgreën kry, sal dit ons op die herstelpad sit,” sê mnr. Dylan Fetting, voorsitter van die landbouvereniging Fort Beaufort. Fetting het 90 mm reën op sy plaas gemeet. Ander boere in die gebied het meer as 100 mm reën gemeet. Die gebied gaan gebuk onder erge droogtetoestande en die meeste boere moet fyn be-plan om te kan oorleef. Die gebied het die afgelope vyf jaar ondergemiddelde reënval ontvang. “Ons hoop op ’n bogemiddelde reëntyd sodat ons voor die winter op ons voete kan kom.” Hy sê…

NIE net boere ly onder dié produksiejaar se teleurstellende klein Bulida-appelkoosoes nie. Dit raak ook vrugtefabrieke en werkers. Die oes van 14 343 ton appelkose was 43% kleiner as in die vorige jaar, sê mnr. Jacques Jordaan, uitvoerende hoof van die Inmaakprodusentevereniging. Daarvan is 12 843 ton aan die inmaak- en sapbedryf gelewer. In die vorige jaar was die totale oes (vir inmaak en sap) 22 562 ton. Vier jaar gelede (2016-’17) het boere nog 34 708 ton gepluk vir die inmaak- en sapbedryf. “Dit is veel beter om eerder van die afgelope oes te vergeet. Die produksiejaar was verby nog voor dit behoorlik begin het,” sê Jordaan. INGRYPING Hy sê die laer inkomste weens die swak oes is nie goeie nuus in ’n bedryf wat vinnig aanplantings afstaan aan…

KORTOM ■ Konflik en onstabiliteit in die Midde-Ooste laat markte wêreldwyd senuagtig reageer. ■ Omdat Amerika energie-onafhanklik geword het, het sy beleid teenoor Arabiese lande begin verander. ■ Hoër ruoliepryse en ’n swakker rand is slegte nuus vir die plaaslike landboubedryf omdat dit die pryse van brandstof en kunsmis kan laat styg. Die konflik tussen Amerika en Iran, waarby ander Arabiese lande en buurlande bygesleep word, het die potensiaal om uit te kring. Die streek gaan gebuk onder erge konflik met verskeie groepe, onder meer Isis, wat geweld aanblaas. Die onstabiliteit skep nuwe risiko’s, ongeag die verloop van gebeure in die afsienbare toekoms. Ontleders meen dit is voortydig om van die inleiding tot ’n volskaalse oorlog te praat. Markte reageer op onsekerhede en nuwe risiko’s wat eers “verteer” moet word,…

Ekonomiese groei in 2019 was nie eintlik iets om oor huis toe te skryf nie. Tog is daar enkele ligpunte, onder meer die tesourie se besprekingsdokument oor Suid-Afrika se toekomstige ekonomiese beleid. Hier is vier praktiese dinge wat vanjaar ekonomiese groei kan laat vlamvat. 1 VERLAGING VAN DIE PRIMA RENTEKOERS Die eenvoudigste manier om die vraagkant van die ekonomie te stimuleer, is om rentekoerse te verlaag, sê dr. Roelof Botha, ekonomiese raadgewer van die Optimum Beleggingsgroep. Hy sê hoewel die Reserwebank korrek is met die standpunt dat laer rentekoerse nie as sodanig tot ekonomiese herstel sal lei nie, keer die huidige onvanpaste monetêre beleid dat die ekonomie aan die gang kom. “Die dae van bespiegel oor ’n moontlike verlaging van die repokoers van 25 basispunte is verby – die land…

LIGGING Canberra en Yass, Australië KORTOM ■ ’n Slimplaas is in Australië ontwikkel wat bestuur en produktiwiteit aansienlik verbeter. ■ Hommeltuie word gebruik word om byvoorbeeld vee te tel. ■ Vleisverwerking is ten volle outomaties, wat die wins op karkasse met R60 verhoog het. In Australië met sy groot afstande en plase is verbindings ’n groot probleem. Daarom het die Carwoola Pastoral Company, met die samewerking van Meat and Livestock Australia (MLA), die bedryfsliggaam wat Australië se rooivleiswaardekettingverteenwoordig, en boerderye in die distrikte Canberra en Yass dié land se eerste slimplaas ontwikkel. Satelliete, landlyne, tweerigtingradio’s en kabelverbindings word gebruik om kommunikasie en boerderytake tot op die hoogste moontlike vlak te neem. Dr. Hugh Nivison, besturende direkteur van die navorsingseenheid vir landboubesigheid (ABRI/Breedplan), het dié boerdery op die Aldam-veeskool as die…

Van der Westhuyzen se sukses lê in sy uitsonderlik geklasseerde skeersel wat hy aan die mark lewer. “Om vagte van dieselfde mikron te vermeng en te verpak, word die standaardafwyking van die gemiddelde van daardie lot verklein. Dit beteken die veseldikte is eweredig wat ’n baie egalige produk in die verwerkingsproses gee.” Vir spesiale projekte benodig die verwerkers soms spesifieke mikrons. Verwerkers is dus bereid om ’n premie te betaal vir die projekte vir haar met ’n lae standaardafwyking van die vereiste mikron. Die diere word vooraf gedip in ’n goedgekeurde wasmiddel en met skoon water afgespoel. “’n Mens spoel mos ook jou hare met skoon water af.” Hy volg die Every Goat Tested (EGT)­ metode. ’n Stapel van die mid-ribmonster word geneem om die veseldikte van die vag te…

DROËMATERIAAL FYN RHODESGRAS SONDER HOUT Selected Seeds voer ’n rhodesgras van Australië af in wat tot 20 ton droëmateriaal per hektaar kan lewer sonder probleme van blousuurvergiftiging (geilsiekte). Hierdie kultivar, genaamd Finecut, is ’n diploïede kultivar en reageer vinnig wanneer vog en temperatuur toeneem. Die kultivar groei vinnig, is meerjarig en kan herhaaldelike platsny of beweiding goed deurstaan. Vir droëlandproduksie word 12-15 kg saad per ha aanbeveel en vir vestiging en onder besproeiing 17-20 kg/ha. Dr. Jubbie Muller, ’n veearts en beesboer van Bergville in KwaZulu-Natal wat drie jaar gelede sy eerste proef met Finecut begin het, sê dié gras kom vroeër aan die gang as die meeste ander grasse. “Anders as ander rhodesgras-kultivars raak die Finecut nie stokkerig en houtagtig ná ’n jaar of twee nie. Dit bly smaaklik…

’n Karkas van 907 kg het die oë laat rek toe ’n reusagtige Chianinaos op Bethlehem geslag is en dit boonop ’n allemintige 68% uitgeslag het – wat ongehoord is. Die 7-jarige rasegte Chianina-os is deur mnr. Bok van Zyl, boer van Bethlehem, vier weke lank op sy plaasvoerkraal afgerond nadat hy dit by mnr. Christiaan de Jager van Badplaas gekoop het “om die stres uit die os se lyf te haal”. De Jager boer in Suid-Afrika, Mosambiek en Italië met dié beesras. Daarna is die os geslag en die koue gewig is bereken op 907 kg. Dit is by die Ciglers-slaghuis van mnr. André Jooste op Bethlehem verwerk en op ’n spesiale promosiedag aan die publiek bekend gestel. Die vleis is vinnig opgeraap. Van Zyl sê die os het…

GAUTENG CARLETONVILLE BOSCHHOEK(393),64ha, aanJ.E.enP.S.Ngobese,van J.W.Brits,R2400000. ROODERAND(510),41ha, aanRooderandAgri(Edms.) Bpk.,vanFutureDiagnostics, R6000000. SLOOTKOPPIE(167),300ha, aanJ.H.Ferreira,vanD.P.Jacobs enE.L.Jacobs,R2750000. SLUIS(46),23ha,aan R.W.Rogerson,van Cha-Na-Ter,R435000. ZWARTKRANS(172),24ha,aan B.enL.Drew,vanDiclaEiendomme(Edms.)Bpk.,R1200000. ZWARTKRANS(172),21ha,aan SimekaHarvest(Edms.)Bpk., vanD.C.M.enL.J.M.Pearse, R7450000. NIGEL FINAALSPAN(114),71ha,aan KironProjects(Edms.)Bpk., vanHFRAssoc.(Edms.)Bpk., R35000000. IR(194),21ha,aanE.P.Luvhimbi enW.P.Mnisi,vanJ.Vorsteren S.W.Vorster,R1300000. TAMBOEKIESFONTEIN(173), 422ha,aanInframax CommercialProp(Edms.)Bpk., vanInframaxRealty(Edms.) Bpk.,R6095000. WITKOPPIE(373),24ha,aan HarverstfreshFarms(Edms.) Bpk.,vanHartley-boerdery (Edms.)Bpk.,R4276666. PRETORIA HARTEBEESTFONTEIN(484), 21ha,aanM.T.enR.W.B.T.Dam, vanA.C.Venter,R3200000. HARTEBEESTFONTEIN(123), 22ha,aanZ.Laken J.Stonehouse,van L.vanBeek,R900000. HARTEBEESTFONTEIN(484), 21ha,aanK.P.Sebothomaen M.B.Sebothoma,van C.R.Sutherns,R1095000. HONINGNESTKRANS(269), 21ha,aanUnityParkInv(Edms.) Bpk.,vanM.J.Kruger,R600000. KLIPDRIFT(90),22ha,aanA.L. FeisenJ.L.Klynhans,vanBlue DisaTrading,R1100000. KLIPFONTEIN(498),65ha, aanCSlabber-boerdery (Edms.) Bpk., van A.M. Matthee, R600 000. KROKODILSPRUIT (290), 58 ha, aan Dragon Dream International Animal Husbandry (Edms.) Bpk., van C.C. Kingsley, R4 000 000. MOOIPLAATS (355), 22 ha, aan Vadosolve (Edms.) Bpk., van Umeirah Prop Inv & Development (Edms.) Bpk., R423 197. MOOIPLAATS(367),28ha,aan Overture Trading1009,van M.D. Jansen, R2 750 000. ONSPOED (500), 60 ha, aan C Slabber-boerdery (Edms.) Bpk., van Klipberg Prop en Klip Berg Prop, R600 000. TWEEFONTEIN (413), 30…

Dit behoort een van die mooiste ritte in Suid-Afrika te wees: Om met Baden Powell-rylaan van Muizenberg af al langs die Atlantiese Oseaan in die rigting van Somerset-Wes te ry. ’n Mens word begroet met golwende, bedreigde strandfynbos, wat groen tot by die spierwit strand groei waar kabeljouhengelaars staan en lyne dophou. In die wasige verte, aan die ander kant van Valsbaai, rys Hangklip by Pringlebaai uit die see. Die rit is egter insiggewend ook, want net ’n entjie verder duik die eerste informele nedersettings tussen die fynbos op. Dan, ná ’n paar kilometer, sien ’n mens skielik die yslik groot township Khayelitsha. Honderdduisende plakkershuise verdwyn tussen die bosse. Dit is blykbaar die snelgroeiendste township in Suid-Afrika en strek deesdae byna ononderbroke tussen Somserset-Wes en Kaapstad. Kort-kort word nuwe grond…

RAMPHULP: R200 MILJOEN VIR BOORGATE IN NOORD-KAAP Altesaam R200 miljoen is vir onmiddellike hulp bewillig nadat die Noord-Kaap tot ’n rampgebied verklaar is. Mnr. Nicol Jansen, voorsitter van Agri Noord-Kaap, sê hulle is deur die regering ingelig dat dié geld aangewend sal word vir die sink van boorgate in die provinsie, en nie vir algemene ramphulp nie. Me. Lindiwe Sizulu, minister van water, sanitasie en menslike nedersettings, het die aankondiging tydens die kabinet se besoek aan Kimberley gedoen. Die regering beoog om 96 boorgate in die provinsie sink. Jansen het die hoop uitgespreek dat ’n aankondiging binnekort gedoen sal word oor algemene ramphulp aan die landbou. ’n Voorstel is vroeër ingedien waarvolgens R688 miljoen se ramphulp versoek word, wat veeboere in staat sal stel om elk 30 grootvee-eenhede drie maande…

TE midde van die veilingsverbod weens bek-en-klouseer het die twee vernaamste afslaersondernemings van Limpopo ’n samewerkingsooreenkoms gesluit ingevolge waarvan alle beeste wat in die toekoms te koop aangebied word, ’n mikroskyfie sal hê om naspeurbaarheid te vergemaklik. “As veilings weer kan begin, sal daar nie ’n veiling in Limpopo plaasvind waar die diere nie mikroskyfies het nie,” sê mnr. Carel Chalmers, bemarker van Vleissentraal Bosveld, oor die stelsel wat die maatskappy saam met André Kock en Seun ingestel het. “Dit is baanbrekerswerk en ’n draaipunt in die veebedryf.” Die stelsel is die eerste keer op 18 Januarie op die proef gestel op die Au Albidus Brahmanveiling. Die stelsel word reeds suksesvol in Namibië en Botswana gebruik. Chalmers sê die mikroskyfie is gekoppel aan die verkoper se ID-nommer, brandmerksertifikaat en die…

Die gemeenskap van Ermelo in Mpumalanga het onlangs ’n groot besending veemedisyne en voer aan sy “aanneemdorp” Loxton in die Noord-Kaap geskenk. Mnr. Lion du Plessis, voorsitter van die boerevereniging Ermelo-Oos in Mpumalanga, sê dié vereniging het verlede jaar die Dorp vir ’n Dorp-projek begin wat dorpe aanmoedig om ander dorpe wat gebuk gaan onder die droogte, aan te neem en by te staan. Pleks daarvan om 2019 oudergewoonte met ’n deftige onthaal af te sluit, het hulle R150 000 ingesamel, waarmee R50 000 se veemedisyne en R100 000 se melassemeel en -stroop gekoop is. Lees meer by bit.ly/2trFMIg.…

DIE landbou-ontwikkelingsagentskap wat hom ten doel stel om swart en opkomende boere op die been te kry, gaan eersdaags by die Agri Tech Suid-Afrikakonferensie in Pretoria bekend gestel word. Die konferensie vind van 18 tot 20 Februarie in die Mas-low-hotel in Pretoria plaas. Die bekendstelling van die landbou-ontwikkelingsagentskap (LOA) geskied tydens die opening van dié konferensie. Die doel van die LOA is om groter maatskaplike geregtigheid te bevorder deur agentskappe te skep wat volhoubare grondhervormingsprojekte sal aanhelp. Dit sal voorts tot die verandering van patrone van grondeienaarskap bydra. Die LOA vorm deel van die PPGI, ’n openbare-privategroei-inisiatief wat 22 sektore in die ekonomie verteenwoordig en op vlakke van samewerking tussen die regering en die private sektor berus. Dié sektore sluit onder meer die landbou, toerisme, mynbou, gesondheid en versekering in.…

VUURWAPENEIENAARS kan nou tydens die vuurwapenamnestieperiode hul aansoeke om die hernuwing van vervalde bevoegdheidsertifikate saam met hul aansoeke om nuwe vuurwapenlisensies indien. Dit volg nadat die nasionale jag- en sportskietvereniging (Natshoot) ’n dringende hofaansoek gebring het omdat die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) nie die korrekte wetlike voorskrifte gevolg het vir die toepassing van die amnestietydperk wat verlede November afgekondig is nie. Die tydperk is vir 1 Desember 2019 tot 31 Mei 2020 ingestel. Dr. Herman Els, uitvoerende voorsitter van Natshoot, sê hulle voer ook in die hofstukke aan dat die amnestie nie kan werk as ’n persoon eers ’n hernuwingsaansoek vir bevoegdheid moet verkry vóórdat hy ’n aansoek om ’n nuwe lisensie kan indien nie. Die hernuwing van bevoegdheidsertifikate duur gewoonlik vier tot ses maande. Die tydperk van 14 dae waarbinne…

Goeie en wydverspreide reën in Desember en die begin van Januarie oor die mielieproduksiegebied het vooruitsigte vir die seisoen 2019-’20 aansienlik verbeter. Teen middel Januarie het mielieboere in Noordwes volgens Graan SA se jongste verslag oor produksietoestande reeds sowat 90% van die beoogde mielies geplant. In die Oos-Vrystaat asook die noordwestelike en sentrale deel van die provinsie is 70–75% van die beoogde hektare beplant. Heelwat van dié mielies is later as die optimale planttyd geplant. Volgens mnr. Johan van den Berg, landbouweerkundige by Santam Landbou, word die ryprisiko vir aanplantings ná 1 Januarie groter. “As ryp in die eerste deel van April voorkom, kan mielies wat nou geplant word, redelik ernstige rypskade opdoen.” Ontleders se voorspelling vir vanjaar se kommersiële mielie-oes neig na 14 miljoen ton. Dit is ook die…

Noudat die “groot dae” (Kersfees en Nuwejaar) verby is, kan ’n mens weer aandag gee aan die pad vorentoe, want voor jy jou oë uitvee, is hierdie jaar ook verby. Ek het gewonder hoeveel oupas en oumas hul kleinkinders oor die Kerstyd geniet het, dalk meer as in ander tye. Het hulle dalk begin dink oor hoeveel sulke tye nog vir hulle voorlê? Oupas en oumas wil gewoonlik die beste vir hul kleinkinders hê, selfs dalk beter as vir hul eie kinders. Met eie kinders het ’n mens mos net soveel meer verpligtinge as met kleinkinders. En wanneer jou eie kinders al groot en selfstandig is, het jy mos ’n tweede kans met jou kleinkinders, of hoe? Ek meen baie oupas en oumas sal hiermee saamstem. Daarom kry ek gereeld…

Mnr. Donovan Lewis van Tzaneen het altyd aan homself gedink as ’n kreatiewe organiseerder. Hy en sy vrou, Diana, was immers suksesvol in hul onderneming Avant Garde Events, wat alles van produkbekendstellings, promosies en ekspo’s tot troues gereël het. Hy was nog altyd ’n ekstrovert en lief vir mense, maar hy sou eers later leer dat hy eintlik ook ’n kop vir syfers het en baie ontledend oor dinge kan dink. Hy is ’n uitstekende kommunikeerder, maar net so goed met administrasie. Trouens, sy ingesteldheid op detail maak hom die perfekte persoon om selfs ’n goeie boekhouer se werk na te gaan. Me. Jenine Joumaar het weer aan haarself gedink as ’n syfermens. Met ’n naskoolse kwalifikasie in besigheidsbestuur het sy by ’n ingenieursmaatskappy op Phalaborwa as administratiewe klerk met…

PROBLEME MET SANDVLOOIE Gee asseblief meer inligting oor sandvlooie. ’n Sandvlooi of Tunga penetrans is die kleinste vlooi ter wêreld. Dit is 1 mm groot en kom in tropiese gebiede in Afrika, die Karibiese eilande, Sentraal- en Suid-Amerika voor. Dit veroorsaak ’n velontsteking wat tungiase genoem word. Die ontsteking is pynlik, jeuk en veroorsaak ’n letsel by die area van die ontsteking. Daar is ’n swart kolletjie by die middelpunt van die rooi letsel wat om-ring word met ’n wit stralekrans. Afskilfering van die vel vind plaas, veral as die vlooi vergroot tydens groei. In armer gemeenskappe is die voorkoms tot 50% weens swakker higiëne. RESERVOIR-GASHERE Mense, varke, honde, katte, rotte, skape, beeste, donkies, ape, voëls en olifante is as gashere aangeteken. Die vlooie vermeerder op dié gashere en dit…

Pangebraaide steak met romerige pepersous Pepersous ■ 250 ml hoenderaftreksel ■ 125 ml witwyn ■ 125 ml sjerrie ■ 30 ml brandewyn ■ 30 ml sojasous ■ 125 ml room ■ 15 ml groenpeperkorrels in pekelwater, gedreineer ■ Sout en varsgemaalde swartpeper na smaak ■ 2 steaks van jou keuse, teen kamertemperatuur ■ 10 ml dijonmosterd ■ Olyfolie Sous: Verhit die aftreksel, witwyn en sjerrie in ’n kastrol tot kookpunt en kook dit af tot daar ongeveer 250 ml vloeistof oor is. Voeg die brandewyn en sojasous by en verhit weer tot kookpunt. Prut vir ongeveer 2 minute voor jy die room en peperkorrels byvoeg. Prut liggies tot die sous effens verdik. Geur na smaak met sout en peper en hou eenkant warm. Steaks: Smeer elke steak liggies met ’n…

In die 1770’s het die Sweedse plantkundige Carl Thunberg deur Suid-Afrika gereis en iewers langs die pad ’n koppie “honigtee” geniet. Sy dagboekinskrywing daaroor is die eerste opgetekende verwysing na wat Suid-Afrikaners – en toenemend ook die internasionale mark – as heuningbostee ken. Geskrifte uit die vroeë Kaapse geskiedenis vertel dat ’n drankie wat van C yclopia genistoides gemaak is, gebruik is om siekes op te kikker en om tuberkulose en ander borskwale te behandel. In later jare het talle vroue in hul oorgangsjare begin sweer by ’n koppie heuningbostee. Tans mag heuningbostee volgens wetgewing op die verpakking slegs daarop aanspraak maak dat dit kafeïenvry is, soos onlangse toetse aan die Universiteit Stellenbosch (US) weer bewys het. Mense soos prof. Lizette Joubert van die plant-bioaktiwiteit-navorsingsgroep van die Landbounavorsingsraad (LNR) hoop…

Mense wat enigsins belang stel in die toestand van onderwys en opleiding in Suid-Afrika, is gewoonlik ekstra bedrywig met kommentaar wanneer die matriekuitslae vroeg in Januarie bekend gemaak word. Hierdie uitslae word – reg of verkeerd – aanvaar as ’n soort meetinstrument om te bepaal wat die gehalte van die land se geletterdheidsvlak is. Die vraag wat beantwoord moet word, is nie hoe slim die leerlinge is of hoe knap die leerkragte is nie, maar – veel belangriker: Watter soort mense stuur ons die wêreld in? Hoe is hulle voorberei om die kennis wat hulle ontvang het, te gaan toepas sodat dit die vrug van wysheid kan voortbring? Dit is op hierdie punt waar karaktereienskappe, gesonde waardestelsels en goeie lewensbeginsels ter sprake kom. Hierdie dinge word nie gemeet nie, maar…

PROF. FRANS SWANEPOEL (foto, 58), ’n veekundige en hoogleraar aan die Universiteit van Pretoria, is deur die streeksuniversiteite van Afrika se forum vir die uitbouing van landboukapasiteit (Ruforum) vereer vir sy bydrae om uitnemendheid in hoër onderwys in Afrika te bewerkstellig en stelsels toe te pas wat verandering en transformasie in die landbou teweegbring. Ruforum bestaan uit verteenwoordigers van 121 universiteite in 38 lande van Afrika en wat nagraadse opleiding en opleiding in die landbou en lewenswetenskappe aanbied. Die forum het Swanepoel op sy 15de jaarvergadering in Ghana vereer as ’n kenner van transformasie in landbou- en voedselstelsels en kapasiteitsontwikkeling in Afrika. Swanepoel dien Afrika wêreldwyd, onder meer as medegenoot by die instituut vir Afrikaontwikkeling aan die Cornelluniversiteit in Amerika en as ’n lid van die bestuurskomitee van die Gates-stigting…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies in die Oos-Kaap vir die 12 maande tot verlede Oktober vir grond van meer as 10 ha. Altesame 326 ooreenkomste is in dié tyd in 34 distrikte gesluit. Dit is 5,5% minder as in die ooreenstemmende tyd verlede jaar. Tot 19 (55%) van die distrikte wys dalende prysneigings. Veral die oostelike deel van die provinsie en die Karoo word erg geraak. Dit sluit in Cradock (-13,6%), Elliot (-15,2%), Cathcart (-19,4%) en Maclear (-12,4%). Pryse by Somerset-Oos en Alexandria het die meeste gestyg. In die betrokke tyd is 208 744 ha (15,5% minder as verlede jaar) teen R1,788 miljard verhandel. By Mthatha en Willowmore was daar net enkele transaksies en kon ’n vergelykende syfer teenoor die vorige maande nie bereken word…