Indholdsfortegnelse for 2/21/2020 i Landbouweekblad

HY kan nie deelneem aan ’n hoofsaaklik ideologiese proses wat ’n skending is van die onderhandelde skikking van 1994 nie, en gaan dus nie voorstelle maak ter verbetering van die wysigingswetsontwerp om onteiening sonder vergoeding in die Grondwet in te sluit nie. Só skryf mnr. Jaco Schoeman, voorsitter van die Afrikanerbond, aan dr. Mathole Motshekga, voorsitter van die ad hoc-komitee verantwoordelik vir die wysiging. Hy meen ’n proses kan nie ondersteun word wat op valse aannames, leuens en misleiding gegrond is nie. “Daar was sedert 1994 ruim geleentheid vir enige bekwame en doeltreffende regering om grondherverdeling suksesvol toe te pas en die onregte van die verlede reg te stel met ’n restitusieproses, soos ooreengekom. Dit het egter die teelaarde geskep vir onbevoegdheid, mislukking en korrupsie op ’n ongekende skaal.” Die…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Klimaatsverandering: Kry die prentjie van jou terugbetaalvermoë ■ Dawie Laubscher: ‘Ek is die liefste vir boer’ ■ Planne vir alternatiewe voerbronne ■ Boere, akademici sit koppe bymekaar vir by-oorlewering ■ Melkboere: Moenie beplan vir laer groei ■ Boereplan: Boer bou sy eie vleisberoker GESIN ■ Uittreksel uit droogteboek: ‘Liefde is sterker as die droogte’ BESTUIWING Bye is onlangs tot die belangrikste lewende wesens op aarde verklaar, maar bybevolkings is wêreldwyd onder druk. Boere en wetenskaplikes sit nou koppe bymekaar om die nadelige gevolge van die gebruik van insekdoders by onder meer makadamias te keer en beter insekbekamping toe te pas sonder om bybevolkings te raak.…

SPERTYD VIR WATERMETERS Die departement van menslike nedersettings, water en sanitasie het pas aangekondig dat alle besproeiingsboere binne 30 dae watermeters moet hê en maandeliks hul lesings moet deurgee. Dié skielike vereiste stel ’n onrealistiese kort tydperk aan boere om daaraan te voldoen, het Agri SA en die landbousakekamer Agbiz in hul reaksie gesê. ELISE KOMMER skryf: Ek betaal twee keer per jaar vir waterwese meer as R6 000 vir ’n fontein se oog vir die voorreg om fonteinwater wat in die see invloei, te mag gebruik. Belaglik. Eskom het ná ons opgehou het met melk, ons kragverbruik opgeskuif van 1 000 eenhede per maand tot 3 000 eenhede. Navrae loop dood. MORNE HOFSTEDE skryf: Met respek, gaan vang vis sonder ’n stok, en wie gaan kom check? En dit…

GOEIE vooruitsigte vir die mielieproduksieseisoen is ’n ligpunt vir die landbou. Die swak verbruikerbesteding wat die produsenteprys van skaap- en beesvleis knou, en skommeling ten opsigte van die wisselkoers is egter ’n aanduiding van ’n futlose ekonomie. Prof. Johan Willemse het op sy kwartaallikse landboumarkvooruitskouing in Bloemfontein gesê Suid-Afrika kan ’n totale mielieoes van tot 15 miljoen ton te wagte wees danksy beter toestande in die somerreëngebied. “Daar is eenstemmigheid dat ’n groot mielieoes voordeliger as ’n klein oes is. As ’n groter aanbod die prys laat daal, is dit tot veeboere se voordeel. Dit sal die winsgewendheid van die voerkraalbedryf en die intensiewe versorging van vee ’n hupstoot gee.” ’n Lae oordragvoorraad laat die prys van mielies na R3 000 per ton neig, wat volgens Willemse tot vlakke van…

MINSTENS een telersgenootskap moes reeds sy nasionale veiling afstel weens die verbod op veilings ná die uitbreking van bek-en-klouseer. ’n Ander genootskap se veiling is in die weegskaal. Volgens mnr. Louis Steyl, uitvoerende hoof van Bonsmara SA, sou dié genootskap se nasionale veiling op 18 Maart plaasgevind het. Hoewel daar teen druktyd nog gewag is vir die uitspraak in ’n hooggeregshofsaak oor die veilingsverbod, sê Steyl die belangrike kwessie is of daar nog uitbrekings gaan wees. “Dit help nie ons gaan die koste vir die veiling aan, soos bemarking en om diere gereed te kry, en daar is iewers nóg ’n uitbreking nie. Ons wil nie ’n verwaterde veiling hou nie. Dit moet ’n elite-geleentheid wees. Ons gaan vanjaar gebruik as ’n opboutydperk tot die 2021-veiling, waar ons ook die…

Dit gebeur gereeld dat mense hulp nodig het met besluite oor hul eiendom en geldsake en die behartiging daarvan. Dan word ’n familielid of iemand anders genader om die sake namens hom of haar te behartig. Vir hierdie doel word ’n algemene volmag gewoonlik aan die “gevolmagtigde” verleen, wat daardie persoon in staat stel om die betrokke handelinge te verrig. Die persoon wat die volmag gee, moet die doel en gevolge van sy handelinge kan begryp. Indien nie, is so ’n volmag ongeldig. Twee verskillende opsies hieroor bestaan binne die Suid-Afrikaanse regstelsel, naamlik om ’n kurator aan te stel ingevolge die gemene reg of ’n administrateur ingevolge die Wet op Geestesgesondheid van 2002. AANSTELLING VAN KURATOR Hierdie prosedure word omskryf in reël 57 van die reëls van die hooggeregshof. Die…

Landbounavorsing in Suid-Afrika is toenemend onder druk weens ’n tekort aan geld wat uitsluitlik vir dié doel gebruik word. Volgens mnr. Freddie Wasserfall, voorsitter van SA Stamboek, betwyfel niemand die bevoegdheid van plaaslike navorsers nie. “Die probleem is dat die navorsing primêr geskied met geld wat deur die staat bewillig word,” het hy op Stamboek se jaarvergadering in Bloemfontein gesê. Volgens Wasserfall bestaan die twee groot groepe in landbounavorsing in Suid-Afrika uit die Landbounavorsingsraad (LNR) en tersiêre instellings met nagraadse landbouafdelings. “Die oplossing is internasionale modelle. Het dit nie tyd geword dat die LNR gereduseer word tot ’n klein, bevoegde raad wat take en projekte – met die nodige geld – aan tersiêre instellings toeken nie?” het hy gevra. Volgens Wasserfall het Stamboek se werksaamhede ’n volledige oudit deur die…

KORTOM ■ Met algoritme- en metingtoestelle uit Israel kan ’n robot besproeiings skeduleer op grond van die werklike vogbehoefte van die vrug en boom pleks van die voginhoud van die grond. ■ Die groeitempo van die vrug en die boom deur verskillende groeistadia word noukeurig bepaal en die klimaatsfaktore word in ag geneem om beskikbare vog optimaal te bestuur. ■ Hierdie stelsel het in Israel tot 30% waterbesparing en 10% opbrengsverhoging vir boere gelei. Die Wes- en Oos-Kaap se vrugteboere is al baie goed geslyp om elke liter water so ver moontlik te rek. In hierdie waterskaars provinsies is boere lankal reeds gedwing om van die beste besproeiingsbestuurders ter wêreld te word. Grondvogmeters is dus ’n onmisbare toestel wat boere gebruik om hul besproeiingsdoeltreffendheid deurlopend te verbeter. Boere besproei egter…

As die doel van jou plaas of onderneming is om soveel wins as moontlik te toon, sal hierdie artikel vir jou van belang wees. Net om enige misverstande uit die weg te ruim, ek is nie ’n dierewetenskaplike of ’n teeltkenner nie. Ek gaan ’n ekonomiese argument binne ’n teelraamwerk aanbied. Die goedkoopste bron van kos op enige veeplaas is die veld. Die seleksie en teling van diere moet daarop gemik wees om die veld so doeltreffend moontlik te gebruik. Stoettelers het ’n buitengewone slag om die omgewing by die dier aan te pas, pleks daarvan om die dier by die omgewing aan te pas. Diere benodig mineraalaanvullings, doserings en inentings, en proteïenaanvullings in die winter op suurveld. Dié aanvullings moet op ’n vlak gehou word wat maksimum wins verseker.…

Landboupraktyke, besluite en produkte moet kan aanpas om volhoubaar te bly. Die bedryf kan nie voortgaan om dieselfde praktyke oor en oor te herhaal en dan ’n ander uitkoms verwag nie. Doeltreffende wortelontwikkeling en die opname van voedingstowwe is twee van die belangrikste faktore wat die plant se groei en opbrengs bepaal, veral vir graangewasse wat op droëland geproduseer word. Grond-pH of die pH-vlakke rondom die wortel se risosfeer speel ’n belangrike rol in die hoeveelheid kunsmis wat doeltreffend deur die plant benut word. Waar kunsmis naby die saad gebandplaas word, kan die kunsmis se versurende uitwerking die wortelontwikkeling onderdruk en die doeltreffende opname van kunsmis beperk. In so ’n geval moet Elim Kunsmis se ultrafyn Microlife Granule® -reeks ’n belangrike deel van jou bemestingstrategie vorm. DIEN AS BUFFER Elim…

Die gewildste proses vir die ontsouting van brak- of see-water is tru-osmose. Landbouweekblad het in 2018 met prof. André Burger van die departement prosesingenieurswese aan die Universiteit Stellenbosch gesels oor ontsoutingstelsels en die lewensvatbaarheid daarvan vir besproeiing (sien ook bit.ly/2vZ9oh9 op www.landbou.com). In dié proses word water onder druk oor die membrane gepomp. Die manier waarop die membrane water ontsout, kan vergelyk word met die osmotiese proses in plantwortels. Dié osmoseproses kan omgekeer word deur die druk aan die soutwaterkant te verhoog tot bó die osmotiese druk, sodat watermolekules dan in die teenoorgestelde rigting deur die membraan diffundeer, terwyl die gehidreerde ione (opgeloste soute) agterbly. “Dit is nie ’n membraan met gaatjies in nie, maar ’n polimeermatriks wat só gevorm is dat die watermolekules kan deurgaan, maar nie die soutione…

11% Maatskappylikwidasies was 11% hoër in 2019 as in 2018. Die 2 042 ondernemings wat gelikwideer is, was die meeste sedert 2 064 in 2014. Die meeste likwidasies nóg in een jaar, 4 133, was in 2009. Vrywillige likwidasies in 2019 het 1 784 beloop en gedwonge likwidasies 258. Die meeste hiervan, 668, was in die ondernemings wat Statistieke Suid-Afrika as versekering, eiendom en sakedienste groepeer. Dit is gevolg deur 457 in handel, spyseniering en verblyf. – Netwerk24 5 000 Die skeepsmaatskappy MSC gaan meer as 5 000 Star Cool CA-eenhede met atmosfeerbeheertegnologie tot sy vloot toevoeg om met die groei in die internasionale vrugtemark by te hou. MSC het in 2019 meer as 1,8 miljoen twintigvoet-ekwivalent-koelhouervragte wêreldwyd vervoer. Die verkoelingseenhede word in die houer geïntegreer, wat beteken die houer…

‘Van die grootste risiko’s op internasionale vlak is die versuim om jou boerdery teen klimaatsverandering te verskans.’ MNR. DANEEL ROSSOUW, ’n landboubestuurder by Nedbank, meen klimaat is ’n groter risiko in Suid-Afrika as grondhervorming. Bl. 18 ‘ ’n Groot deel van die grond is dolomiet, waarop daar waarskynlik niks gedoen kan word nie.’ MNR. WOUTER WESSELS, VF Plus-woordvoerder, oor grond waarvoor die staat meer as R570 000/ha betaal het. Bl. 14 ‘In die afgelope jaar was daar voorvalle van vandalisme by tot 40% van ons terreine en dit kos ons tot R15 miljoen per jaar om die skade te herstel.’ ME. MAMELLO SELAMOLELA, streekhoof van Vodacom in die Vrystaat en Noord-Kaap, oor misdaad by hul terreine. Bl. 20 ‘Om ’n boord te vestig kos sowat R400 000/ha. Is daar vergoeding…

DIVERSIFISEER LANDBOUSKULD Dit is seker ’n begrip wat vreemd op die oor val, naamlik om landbouskuld te diversifiseer. Dit is egter ondervinding wat ek die afgelope 40 jaar as rekenmeester en beplanner opgedoen het. Heelwat word geskryf en kommentaar gelewer oor diversifikasie van beleggings en landbou-aktiwiteite, asook verdere verwerking van produkte om waarde tot die eindproduk toe te voeg. Ek verwys hiermee na die artikel van Claude Cloete (LBW, 20 Desember 2019) wat die verskillende vorme van krediet weergee, naamlik kort-, medium- en langtermynskuld. In dieselfde uitgawe verwys prof. Johan Willemse na die toename in landbouskuld. Ons het tans met sekere uiters ongunstige toestande in die landbou te doen, naamlik droogte, bek-en-klouseer en moontlike grondonteiening wat banke se evaluering van boere se kredietwaardigheid sekerlik beïnvloed. Die punt wat ek wil…

Mnr. Kosie van Zyl boer by Napier in die Overberg en is ’n mentor vir verskeie boere. Hy het ook in 2006 die bemagtigingsprojek Agri Dwala begin. Talle aandeelhouers pluk die vrugte van die boerdery op 1 200 ha. Een eienskap van ’n goeie vennootskap? Julle moet agting vir mekaar hê. Wanneer het jy die waarde van bemagtiging besef? Die dag toe ek besef het ek is ’n kommersiële boer omdat iemand my ’n kans gegun het. Ek wou dieselfde geleentheid aan ander bied. Wat laat jou aanhou hoop? Deur die mense wat ek mentor, dop te hou en hul energie en toewyding te sien, Waarop is jy die trotsste? Die prestasies van die manne wat saam met my boer en veral die gebiede waarop hulle my heeltemal verbaas het.…

DIT was teen druktyd nog onbekend of die nasionale vervolgingsgesag gereageer het op aanbevelings van die spesiale ondersoekeenheid (SOE) om 42 mense te vervolg vir bedrog en korrupsie rakende ongerymdhede met die aankoop van plase. Die SOE het reeds in Maart 2018 dié aanbeveling gemaak na afloop van 32 ondersoeke rakende beweerde korrupsie, die misbruik van reis- en verblyfuitgawes, bedrieglike aktiwiteite by die kantoor van die landmeter-generaal in Pretoria en selfs veediefstal. Die ondersoeke is van 2011 tot 2017 gedoen ná groot gebreke in die beheermaatreëls teen bedrog en wanadministrasie by die destydse departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming ontbloot is. Dié gebreke het aanleiding gegee tot reuse-vergrype wat grootliks onder die regering se LRAD-program plaasgevind het. ONBEWUS Die LRAD-program het toelaes aan begunstigdes beskikbaar gestel om grond te koop.…

DIE toepassing van die departement van water en sanitasie se watermeesterplan kan deur internasionale finansiering moontlik gemaak word. Só sê mnr. René Frank, voorsitter van die W12, ’n organisasie gemik op volhoubare waterbeskikbaarheid. Nagenoeg $22 miljard is nodig om dié plan in werking te stel, maar die betreklik nuwe Internasionale Waterbank sal só ’n bedrag kan finansier mits die regering sekere maatreëls instel. Me. Lindiwe Sisulu, minister van water, sanitasie en menslike nedersettings, het verlede November hierdie watermeesterplan bekend gemaak. Die plan se oogmerke is om onder meer die vraag na water te verlaag deur lekplekke te keer en om die aanbod van water te verhoog deur hergebruik en die aanwending van grondwater om gelyke toegang tot water te verseker. Sisulu se plan erken ook die noodsaaklikheid van samewerking met…

DIE beleërde Tongaat Hulett se aandeelprys het op 3 Februarie met tot 67% geval toe verhandeling op die JSE ná sewe maande hervat is. In een stadium het dit tot sy laagste vlak nóg tot R4,31 per aandeel gedaal voor dit later die dag rondom R5 per aandeel gestabiliseer het. Die verhandeling is in Junie 2019 opgeskort toe die prys tot R13,21 getuimel het ná onthullings oor kunsmatig verhoogde winste. Die maatskappy, wat ook eiendomme ontwikkel en styselverwerking doen, het ’n skuldlas van R13 miljard ná grootskaalse rekenkundige ongerymdhede aan die lig gekom het. ’n Omkeerplan is onder leiding van mnre. Gavin Hudson, nuwe uitvoerende hoof, en Rob Aitken, nuwe finansiële hoof, ingestel. Dit was ’n jaar van klippe kou, het Hudson vroeër op Tongaat Hulett se voorlegging van sy…

Die jongste oppervlakteramings van die Oesskattingskomitee toon ’n toename in die oppervlakte onder somersaaigewasse. Die raming is opwaarts aangepas van die aanvanklike 3,64 miljoen ha tot 3,967 miljoen ha. Dit is ’n toename van 9% vergeleke met die vorige jaar. Daarteenoor is die sesde koringoesskatting verlaag van 1,6 miljoen ton in die vyfde skatting tot 1,5 miljoen ton. In die Wes- en Suid-Kaap het droogte die opbrengste kwaai geknou. In die besproeiingsgebied in die Noord-Kaap is opbrengste kleiner weens opbrengsverliese van 20-25% weens laat ryp. Die koringoes is aansienlik kleiner as die oes van 1,9 miljoen ton in die vorige bemarkingsjaar. Gevolglik sal Suid-Afrika na raming sowat 2 miljoen ton koring moet invoer, hoofsaaklik deur die Durbanhawe. Weerkundiges is optimisties dat die tekens daarop dui dat die droogtesiklus van die…

Die verkope van aartappels op varsproduktemarkte was effens laer in 2019 as die vorige twee jaar. Volgens Aartappels SA is net minder as 115 miljoen sakkies van 10 kg teen gemiddeld R39,45 verkoop. Dit is effens hoër as in 2018 toe 117,7 miljoen sakkies teen gemiddeld R34,17 en 2017 toe 117,7 miljoen sakkies teen gemiddeld R33,50 verkoop is. In 2019 is R4,5 miljard uit aartappels op varsproduktemarkte verdien, terwyl daar in 2018 en 2017 onderskeidelik R4,02 miljard en R3,94 miljard verdien is. Volgens dr. André Jooste, uitvoerende hoof van Aartappels SA, was Desember se aartappelvolume op varsproduktemarkte ’n rekord. “Limpopo het saam met ander streke, soos die Suidwes-Vrystaat en Noordwes (waar die oestyd begin het), aartappels gelewer. Pryse het gevolglik afwaartse druk in Desember ervaar. “Begin Januarie is volumes gewoonlik…

Die wêreld se eerste onkruid met die vermoë om glifosaat af te breek of te metaboliseer is in ’n besproeiingskema in Australië gevind. Voorheen het navorsers net geweet van 42 soorte plante wat weerstandig is teen glifosaat, soos Roundup, een van die onkruiddoders met glifosaat as aktiewe bestanddeel. Dié plante is in 304 bevolkings op ses vastelande gevind. ’n Kweker in die Ord-besproeiingskema in Wes-Australië het reeds in 2011 agtergekom dat selfs die swaar gebruik van glifosaat op sy plaas nie ’n demper plaas op die groei van baardlose skuurwerfgras (“awnless barnyard grass” of Echinochloa colona) nie. Skuurwerfgras (in Suid-Afrika ook bekend as kleinwatergras of moerasgras) is ’n grasagtige onkruid wat suksesvol in die tropiese dele van Australië groei. Die kweker het die stand van sake onder die aandag van…

Die Wintergraantrust (WGT) finansier Graan SA se koolstofspoorprojek. Volgens dr. Hendrik Smith, bewaringsboerderyfasiliteerder by Graan SA, is die doel van die projek om die graanbedrywe van Suid-Afrika se koolstofspoor wat die vrystelling en vaslegging van koolsuurgas betref, vas te stel. Die projek bepaal ook hoe verskillende graanverbouingstelsels presteer ten opsigte van koolstofvrystelling en -vaslegging. Die inligting sal gebruik word om die bedrywe in staat te stel om vir aansporingsmaatreëls en koolstofbelasting wat ingestel kan word, te beding of in aanmerking te kom. Graan SA word bygestaan deur die Wes-Kaapse departement van landbou en die maatskappye Blue North en TerraSim.…

WAAR HET JY GROOTGEWORD? Ek is op Coligny in Noordwes gebore waar ek in 1983 gematrikuleer het. WAAR HET JY STUDEER? Ek het die graad BCom Rek aan die Noordwes-Universiteit behaal. HET JY ANDER VERBINTENISSE MET DIE LANDBOU? Ek boer deeltyds met kommersiële beeste by Coligny. Dus het ek die remskoen wat bek-en-klouseer op veeverhandeling plaas, eerstehands ervaar. HOE KRY JY DIT REG OM JOU HAND TEGELYKERTYD OP DIE VEE- EN VRUGTEBEDRYF TE HOU? Vleissentraal doen sy besigheid deur filiaalmaatskappye, elkeen met sy eie besturende direkteur. Hulle sien om na die besigheid op grondvlak. Ek speel ’n meer oorkoepelende rol vanaf die houermaatskappy.…

Mnr. Frans van der Merwe (regs), bestuurder van die Marlenique-boerdery buite Franschhoek, is optimisties oor die SupPlantstelsel wat al twee seisoene op ’n blok van 1,74 ha Eureka-suurlemoene (vyf jaar oud) getoets word. “Die toetsblok se bome toon reeds ooglopend meer groei as die kontroleblok langsaan wat dieselfde ouderdom en kultivar is. Dit kan 100% daaraan toegeskryf word dat die bome in die toetsblok, waar die besproeiing beheer is, minder stres ervaar.” Die eerste seisoen, 2017-’18, was moeilik omdat baie streng waterbeperkings in die Bergrivier-besproeiingskema gegeld het en die stelsel se werking aangepas moes word. Die afgelope seisoen het beter verloop. “Die huidige hindernis is om die besproeiingskedulering reg te kry volgens waterbeperkings en beurtkrag, asook die koste daarvan. Die koste van R10 050 per hektaar per jaar klink hoog…

VIRTUELE VERKOPE NUWE PLATFORM VIR VEEVEILINGS SwiftVEE is ’n nuwe digitale platform wat dit makliker maak om veilings virtueel by te woon. Dit bied ook ’n oplossing vir die veilingsverbod weens die uitbreking van bek-en-klouseer. Die platform verskaf inligting oor veilings en veeverkope reg oor Suid-Afrika. Indien jy vee wil koop of verkoop, kan jy ’n veekwotasie aanlyn invul, waarna SwiftVEE jou in kontak sal bring met ’n agent. Om veilings by te woon, kan baie tyd in beslag neem en dikwels moet ’n mens ver reis. Soms kan jy dit nie self bywoon nie weens ander afsprake of take. Danksy die SwiftVEE-platform kan jy nou met gemak verskillende veilings in die week “bywoon” sonder om jou plaas te verlaat. Die platform bied stil veilings en webuitsendings van veilings. Tydens…

Die neem van grondmonsters is uiters belangrik – en dit word wyd beskou as die swakste skakel in diegrondtoetsproses. In die vorige aflewering van dié rubriek (“Grondontleding: Kragtige tegnologie word nog onderbenut”, LBW, 31 Januarie 2020) het ek begin raak aan die groot waarde van grondtoetse om produksiedoeltreffendheid te verbeter. In hierdie opsig is dit die moeite werd om te let op die stelling van die wêreldbekende Suid-Afrikaanse grondwetenskaplike dr. Mart Farina: “Enigiemand wat ’n fortuin aan kunsmis bestee of ’n aanbeveling maak sonder grondtoetsdata, het berading nodig. Die monster moet egter behoorlik geneem word – vir enigiemand wat groot uitgawes aangaan aan die hand van ’n swak grondmonster, is berading nutteloos.” Die boodskap is dus: As jy die monster nie korrek geneem het nie, sal die resultate van die…

BEKAMP SIEKTES MET DIÉ PLAN Wat is ’n biosekerheidsplan en hoe kan dit korrek toegepas word? Die werklike betekenis van die term “biosekerheid” is in só ’n mate onbekend dat sommige veeboere dink hulle sal nie so ’n plan kan ontwikkel en doeltreffend in werking stel nie. Inderwaarheid moet die plan net opgedeel word in hanteerbare stappe. Dan kan dit stapsgewys aangepak word. Die definisie van biosekerheid bestaan uit drie aspekte: ■ Voorkom dat siekteveroorsakende organismes wat nie op jou plaas of perseel teenwoordig is nie, toegang tot jou plaas of perseel verkry. ■ Indien siekteveroorsakende organismes wel toegang verkry het, moet die verspreiding daarvan in jou kudde onmiddellik gekeer of beperk word. ■ Indien daar siekteveroorsakende organismes in jou kudde gevestig is, moet die oordrag na ander veeprodusente se…

Mnr. Gerhard Meyer se wenke: ■ Verbind jou verskaffer kontraktueel dat alle onderdele binne 24 uur beskikbaar sal wees en onderhoud- en herstelwerk tot hoogstens 48 uur beperk sal word. ■ Heg ’n volledige pryslys van alle moontlike onderdele as addendum by die kontrak aan en neem die onderdeelprys en arbeidskoste in ag wanneer jy op ’n verskaffer besluit. Van die verskaffers vra byvoorbeeld meer as R10 000 om ’n chemiese reiniging van die membrane te doen, terwyl die middels wat jy nodig het om dit self te doen, jou nie eens R1 000 sal kos nie. Beding dus as deel van die koopkontrak dat opleiding om hierdie soort take te verrig, verskaf sal word wanneer die eenheid op die plaas geïnstalleer word. ■ Neem die tydperk waarop die membrane…

Botterhoenderkerrie ■ 1 kg hoenderborsfilette, in hapgrootte blokkies gesny ■ 250 ml (1 k) ongegeurde jogurt ■ 30 ml (2 e) suurlemoensap ■ 45 ml (3 e) kookolie ■ 2 uie, fyngekap ■ 30 ml (2 e) fyngemaakte knoffel ■ 15 ml (1 e) fyngemaakte gemmer ■ 45 ml (3 e) geroosterde masala ■ 10 ml (2 t) fyn komyn ■ 30 ml (2 e) paprika ■ 10 ml (2 t) borrie ■ 5 ml (1 t) rooibrandrissiepoeier ■ 30 ml (2 e) tamatiepasta ■ Sout na smaak ■ 2 heel brandrissies (opsioneel) ■ 250 ml (1 k) klapperroom ■ 1 bossie vars koljander, gekap Plaas die hoender, jogurt en suurlemoensap in ’n bak en laat marineer vir ’n paar uur of oornag. Verhit die olie in ’n groot kastrol…

As my segsman die waarheid praat, het my oupagrootjie die boom daar onder by die fontein geplant. Later het my oupa Andries naby die dam vir hom en sy vrou ’n huis gebou en die boerdery aan daardie kant van die plaas voortgesit. Dis daar waar ek my grootwordjare deurgebring het met die granaat- en ander vrugtebome wat in volle drag was. Die granaatbome, met pitte wat soos robyne netjies in laaitjies verpak was, was loutere kindervreugde. Ons jongspan kon onbelemmerd eet. Daar was net één reël wat streng nagekom moes word: Jy mors nie net omdat daar meer as genoeg is nie. Gewoonlik het ons ons kakiehoede omgedop – buitekant na binne – om die pitte daarin te versamel. Dikwels was daar ’n kompetisie om te sien wie ’n…

MAVERICK AFRICANS: THE SHAPING OF THE AFRIKANERS deur Hermann Giliomee. Uitgewer: Tafelberg. Prys: R350. Een van Suid-Afrika se voorste historici ontleed in sy jongste boek die faktore wat die Afrikaner in ’n individualistiese Afrika-nasie gevorm het. Die magtige regsposisie van die Afrikanervrou, die twis oor ras in die kerk en die onlangse politieke geskiedenis is van die elemente wat hy ondersoek. Die merkwaardige Piet Cillié, voormalige redakteur van Die Burger, se rol in die geskiedenis word bespreek, asook omstrede kwessies soos korrupsie, gehalte van leierskap en beweerde staatsdienssuiwering ná 1948.…

DIE sitrusbedryf beleef ’n sterk groeisiklus en die uitvoervolume het die afgelope paar jaar aansienlik toegeneem. Prof. Vaughan Hattingh, uitvoerende hoof van Citrus Research International (CRI), sê die probleem tans is om markte vir dié produksie te ontwikkel om die bedryf se mededingendheid te verseker. Hy was ’n spreker op die gekombineerde kongres van die gewasse-, grond-, tuinbou- en onkruidwetenskapvereniging van Suid-Afrika wat by die Universiteit van die Vrystaat in Bloemfontein aangebied is. Die tema van die kongres was “Basiese en toegepaste wetenskappe: Grondbeginsels van volhoubare landbou”. Suider-Afrikaanse produsente verbou sitrusvrugte op bykans 84 000 ha, waarvan die meeste in Limpopo (34 763 ha) is, gevolg deur die Oos-Kaap (21 152 ha) en die Wes-Kaap (bykans 15 000 ha). Die streek se jaarlikse sitrusproduksie van meer as R7 miljard is…

Landbou-organisasies, boereverenigings, ens., is welkom om die datums van hul byeenkomste aan ons te stuur vir publikasie in die Landboukalender. Stuur die besonderhede aan lbw@landbou.com BOEREDAE 15 FEBRUARIE: Kleinveebedryfinligtingsdag, Thabazimbi Wildlife Services, Thabazimbi-skouterrein. 083 581 7780, web: www.thaba zimbiwildlifeservices.co.za 3 MAART: NWKV se Vrystaatbemarkingstoer, Senekal. Hannelie du Plessis, 051 447 3023, web: www.nwga.co.za 7 MAART: Rouxville-boeredag. Werner Lombaard, 082 829 9565, web: www.rouxvilleboeredag.co.za 11 MAART: Agri-inligtingsdag van Die Kooperasie en die landbouvereniging Glenconnor. Mayogi Boma, Uitenhage, 07:30-15:00. Die sprekers sluit in Pierre Vercueil, Dawie Roodt, Theo de Jager en Norman Adami. Bywoning is gratis en sluit middagete in. E-pos: ecgma@telkomsa.net 26 AUGUSTUS: Boeredag, Noord-Vrystaatse SA Vleismerinoklub en die boerevereniging van die Rooi Skool, Kroon Boma, Kroonstad. Neline Pienaar, 082 440 4492, e-pos: bennieneline@eleo.co.za FEESTE, EKSPO’S 13-16 FEBRUARIE: VKB se 40ste…

Wie kan mismoedig voel met so ’n pragtige mielie-oes op die lande en weiding so geil dat ’n mens dit amper kan hoor groei? Ná die afgelope paar moeilike produksiejare is dit heerlik om weer sulke groot genade te ervaar. Ongelukkig maak dit ’n mens ook weer terdeë bewus van die moeilikheid waarin baie boere steeds is. Die nood is weer tuisgebring ná Landbouweekblad se onlangse droogteberaad op Bitterfontein in Namakwaland, asook Andrea Campher, nuwe rampbestuurder van Agri SA, se droogtetoer. Sy het die verwoesting wat die Klein-Karoo die afgelope vyf jaar beleef het, eerstehands ervaar. Ook die Noord-Kaap, wat al sedert 2011 erg deurloop. Gelukkig is daar hier en daar ’n bietjie verligting. Net vanoggend vertel ’n kollega wat van Noordwes af Kaap toe gery het, van dele by…

SY WERK IS OOK SY KUNS Mnr. Julian Sienkiewicz, woonagtig in die Simonstad-omgewing, is in Oos-Pole gebore. Gedurende die Twee-de Wêreldoorlog is hy as 17-ja-rige as gevangene Rusland toe gestuur. “Toe die oorlog tussen Rusland en Duitsland uitbreek, is ons vrygelaat om teen die Duitsers te gaan veg. Ek is Persië en Noord-Afrika toe, en terwyl ek in die leër was, het ek sweiswerk en draaiwerk geleer.” Hy het ná die oorlog rondgereis as vryskut-sweiser, en hom later in Holland gevestig omdat hy nie wou teruggaan Pole toe en homself “agter die Ystergordyn begrawe nie”. Sienkiewicz het onlangs met sy vrou, Johanna, Suid-Afrika toe verhuis. Hulle het drie kinders en ’n “groot, bebaarde hond”. Hier is hy besig om die motorhuis in ’n ateljee te omskep, want beeldhou is sy…

ALLE oë was teen druktyd op die regering se reëlingskomitee oor bek-en-klouseer nadat me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, onderneem het om ’n amptelike versoek dat die nasionale veilings-en-skouverbod weens die uitbreking van bek-enklouseer opgehef moet word, aan dié komitee oor te dra. Sy het dié onderneming gemaak in antwoord op ’n versoek van die parlement se portefeuljekomitee vir landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling. Die verbod geld sedert 4 Desember 2019 en kos die bedryf ’n geraamde R250 miljoen per week, volgens berekeninge van FNB. Didiza het aan LP’s gesê die reëlingskomitee sal moet bepaal hoe die verbod opgehef kan word sonder dat dit ’n ongunstige impak het. Die departement het met die wêreldorganisasie vir dieregesondheid (OIE) saamgewerk om ’n buffersone in te stel tussen die…

DA AR sal in die volgende 30 tot 50 jaar nie ’n politieke oplossing vir die grondkwessie kan wees nie, omdat die Grondwet die hervormingsproses kompliseer. Wat grondhervorming betref, sal daar net wenners en verloorders wees, sonder enige middelgrond. Só het dr. Piet Croucamp, politieke ontleder aan die Noordwes-Universiteit, by die werksessie op die Noordwes-Universiteit se kampus in Potchefstroom gesê. “Die Grondwet vergemaklik nie die proses nie. Die enigste manier om werklike grondhervorming te doen, is deur nasionalisering. As jy 70% van die grond vir swart Suid-Afrikaners wil gee, sal jy die grond moet nasionaliseer, want met die bestaande Grondwet en wetgewing gaan ons waarskynlik nooit daarby uitkom nie.” Hy het gesê dit is egter nie ’n opsie nie, want dít sal die pad van Zimbabwe wees, en sal Suid-Afrika…

Onderstepoort Biologiese Produkte (OBP) het ’n omkeerstrategie en lê klem daarop om die organisasie met skoon, korporatiewe bestuur te suiwer van swak prestasie, korrupsie en wanbestuur. Die OBP meen die verklarings in die media is ’n doelbewuste smeerveldtog om hom te ontspoor en sy aandag af te lei van sy hernude verbintenis om die organisasie om te keer. Persvryheid word deur die OBP eerbiedig tot die mate dat die publiek op ’n regverdige manier, akkuraat en sonder vooroordeel ingelig word. Met die herverbintenis tot hierdie grondwetlike verpligting wil die OBP se bestuur reageer op mediaberigte waarvan die karakter en houding duidelik kwaadwillig teenoor die reputasie van die organisasie is. Die OBP is daarop toegespits om die organisasie, wat onder swak prestasie, korrupsie, wanbestuur en verlies aan markaandeel gely het, om…

Die plaaslike slakbedryf ontwikkel in ’n sektor wat met die groot hon-de op die wêreldverhoog kan saamdraf. Me. Wendy Robertson, ’n eienaar van die Snail Farm Company naby Port Elizabeth, sê een van die bydraende faktore tot dié groei is die blootstelling wat die bedryf die afgelope paar jaar in die media geniet het, asook dat plaaslike vaardighede met die produksie van slakke baie verbeter het. “Dit beteken dat gevestigde slakboere nou in die posisie is om meer bystand aan nuwe toetreders tot die mark te verleen. Eienaars van kleiner stukkies grond van een tot drie hektaar is ook op soek na maniere om ’n betekenisvolle inkomste te bekom. Met 20 ton slakke wat op een hektaar geproduseer kan word, word dit ’n winsgewender boerdery,” sê sy. Daar is sowat…

Unesco erken reeds valkejag in Asië en Europa, die kuns om wind- en watermeulens te bedryf en te maal in Nederland en kennis, praktyke en tradisies rondom die produksie en gebruik van dadelpalms in Noord-Afrika en die Midde-Ooste as voorbeelde van ontasbare kulturele erfenis. Dié status erken die kennis en vaardighede van diegene wat dit beoefen, en word verleen sodat praktyke en tradisies beskerm en bewaar kan word. Unesco sien ontasbare kulturele erfenisse as ’n bron van kulturele verskeidenheid, en ’n drywer van volhoubare ontwikkeling.…

Die wêreld se eerste botterkroeg en bistro, Bella la Crema, is in die dorpie Lyons in die Amerikaanse deelstaat Colorado geopen. Volgens Lonely Planet.com kan fynproewers kies tussen soet en sout bottermengels. Dié het poëtiese name soos Sunrise Saffron Shine (met borrie, heuning en safraan), French Countryside (met kruiegeure uit Provence soos roosmaryn, knoffel en tiemie) of Mayan Chocolate Muse (met sjokolade, koffie, kaneel en rooipeper). Die eienaar, me. Shauna Lee Strecker, maak ongeveer 20 verskillende soorte bottermengsels wat sy voorsit saam met ’n warm baguette. Die botters word ook gebruik vir geregte op die bistro se spyskaart. Daar is onder meer ’n geroosterde kaastoebroodjie met roosmaryn- en saliebotter, ’n hoenderslaai met ’n karringmelkslaaisous en Franse uiesop. Dekadente gebotterde koffie met geure soos spek, melasse, esdoringstroop, naeltjies, kaneel, vanielje en…

Hoewel wetenskaplikes seker is oor aardverwarming, is hulle nie so seker oor hoe reënval gaan verander nie. Die afgelope 30 jaar was die reënval in die Overberg in 10 jaar bonormaal en in 14 jaar ondernormaal. “Wat veroorsaak dít? Dit het moontlik iets te doen met klimaatsverandering, maar ons is versigtig om dit daaraan toe te skryf,” sê dr. Peter Johnston. Data vir die afgelope 100 jaar toon nie dat die reënval besig is om af te neem nie, maar dat daar meer droë jare is. “Teenstrydighede in reënval veroorsaak groot onsekerheid, en die Wes-Kaap kan vroeg in die winter droog wees. Ons kyk na ’n onsekere patroon omdat warmer weer meer verdamping veroorsaak. Daar is ’n moontlikheid van droogte én baie reën.”…

Om die lewensvatbaarheid van sy tegnologie by sitrus in Suid-Afrika te beproef, het SupPlant en Nulandis in vennootskap getree en dit op Boplaas 1743 se Marleniqueboerdery naby Franschhoek beproef. Nulandis het sy metingstoestelle in 2018 op ’n driejarige blok Eureka-suurlemoene aangebring. Die blok is die eerste maand op die tradisionele manier met behulp van grondvogdata en ’n hervullyn besproei. Daarna is die SupPlant-programmatuur gebruik om die besproeiing te behartig en die verskil in groeitempo van die stam is duidelik in die grafiek sigbaar. Mnr. Dene Zondagh skryf die verskil toe aan die vermoë van die SupPlant-programmatuur om proaktiewe besproeiingsbesluite te neem en abiotiese stres weens versuiping- of verdrogingstoestande in die boom en vrug te beperk. Die blok suurlemoene onder SupPlant-besproeiing het ’n opbrengstoename van 42% getoon van die derde na…

PLAASINLIGTING LIGGING: 1. Middelburg, Mpumalanga 2. Bela-Bela en 3. Thabazimbi, Limpopo KORTOM ■ Die Bosvelderskaap is geteel uit drie inheemse rasse, naamlik die Bapedi, Wit Dorper en Van Rooy, om elkeen se beste eienskappe te kombineer. ■ Dié laesorgskaap lam drie keer in twee jaar en benut grasweiding én bosse. ■ Die dier se weerstand teen hartwater maak dit vir boere moontlik om met dié geharde skaap in die Bosveld te boer waar kleinveeboerdery andersins nie slaag nie. In die noordelike Bosveld se hartwatergebied kom ’n skaap nie sommer die mas op as hy nie teen dié gevreesde bosluisoorgedraagde siekte weerstand het nie; hy vrek maklik as ’n bontbosluis hom byt. Die pionierboere wat die Bosvelder uit die Bapedi, Dorper en Van Rooy geteel het, reken dié skaap is in…

‘Ag, daar is meer as tien van my planne in Suider-Afrika en seker derduisende modelle verkoop. Ek mik daarna om die John Deere van Afrika vir die kleinboer te wees.” Selfs in sy vakansies ontwerp mnr. Michris Janse van Rensburg van die plaas Mooiuitsig, Bultfontein, nuwe patente of pas hy ou modelle aan. Die afgelope feestyd by Amanzimtoti het hy juis ’n nuwe toepassing van ’n gifspuit uitgedink waaroor hy baie opgewonde is. Hy meen dat sy toestel ’n “verskil vir boere kan beteken”. Hy is bekend vir ’n uiteenlopende reeks spuittoestelle. Die nuwe spuit mik fyn sonder om gif te mors of nie-teikenplante te benadeel danksy ’n pomptoestelletjie wat in huishoudelike houers gebruik word om onder meer sjampoe of handeroom aan te wend. Buiten die toediening van gif, onder…

Gewasoplossings soos droogteverdraagsaamheid om probleme soos minder beskikbare reën of water vir besproeiing die hoof te bied, is van die bydraes wat planttelers aan die landboubedryf lewer. Op die dertiende konferensie van die Suider-Afrika-planttelersvereniging (Sapba) sal die bydrae van beter tegnologie tot beter genetiese eienskappe en samewerking in die bedryf bespreek word. Die konferensie word op die Future Africa-kampus (die ou proefplaas) by die Universiteit van Pretoria aangebied. Deurlopende vernuwing, die verbetering van tegnieke en nuwe navorsing en oplossings vir die probleme in die bedryf gaan ook bespreek word. Mnr. Driaan Bresler, president van Sapba, is ’n ervare plantteler wat veral op mielieproduksie klem lê. Hy is ook aan Corteva Agriscience verbonde. Hy sê die “hoofklem van die konferensie is hoe planttelers hul werk doen in die konteks van die…

Die primitiefste wapens was stokke of klippe om mee te slaan. Gou is daar besef ’n wapen wat op ’n afstand gebruik kan word, gee jou ’n beter kans om die prooi in die hande te kry of die vyand af te weer. Die stok en klip het nou gooiwapens geword, en só het die soektog begin na beter wapens wat op ’n afstand kan tref. Die ontwikkeling was stadig. Eers duisende jare later het die mens met die slingervel, pyl en boog, en werpspies vorendag gekom. Die soektog na doeltreffender wapens duur vandag nog voort. Die heel eerste “handgonne” was niks meer as iets wat soos ’n vaas gelyk het of ’n pyp wat aan ’n stok geheg is nie, dikwels met ’n pyl as projektiel. Ek dink meer…

DIE verbruiker speel ’n bepalende rol in die ontwikkeling van groentesaad. Mnr. Matome Ramakgopa, hoofbestuurder van die internasionale saadmaatskappy Enza Zaden in Suid-Afrika, sê groenteprodusente moet hul ontwikkeling voortdurend by verbruikervoorkeure aanpas. “In die verlede moes verbruikers verlief neem met die produkte wat die kleinhandelaar te koop aangebied het,” sê hy. “Deesdae dring die verbruiker daarop aan om te weet hoe die produkte verbou word. Saadmaatskappye pas aan by die jongste voorkeurneigings.” Verbruikersvoorkeure word ook bepaal deur smaak, geur en reuk van die produkte. In die geval van tamaties val die voorkeur eerder op kleiner vrugte wat as peuselhappies verorber kan word as groot vrugte wat vroeër in aanvraag was. Volgens Ramakgopa het die vraag na die tradisionele kropslaai ook plek gemaak vir die verwerkte blare wat in ’n kits…

DIE gevorderde praktiese navorsing oor plantvoeding verloop tans nie na wens in Suid-Afrika nie, sê dr. Chris Schmidt van Kynoch-kunsmis. Schmidt het die uiteenlopende menings oor grond- en plantgesondheid op ’n simposium as deel van die gesamentlike kongres van die gewas-, grond-, tuinbou- en onkruidverenigings van Suid-Afrika by die Universiteit van die Vrystaat in Bloemfontein as ’n noodkreet om hulp bestempel met verwysing na die belangrikheid van voortgesette navorsing. “Ons het voortdurende navorsing oor plantvoeding nodig wat nie net oor stikstof, fosfor en kalium (N, P en K) gaan nie, maar wat die holistiese stelsel van al die elemente van die grond- en mikrobiologie in ag neem,” sê hy. Dr. Johan van Biljon, ook van Kynoch, sê die data van grondontledings uit die laboratorium moet verantwoordelik in die landerye toegepas…

Vititec, wat die wyn- en tafeldruifbedryf van plantmateriaal voorsien, kry binnekort ’n nuwe hoof. Mnr. André van Wyk neem op 1 Maart die leisels as uitvoerende hoof by mnr. Nico Spreeth oor. Spreeth tree af ná 41 jaar by Vititec. Van Wyk het die afgelope vier jaar by Dutoit Vrugte as produksiebestuurder van die vrugteverpakkingsafdeling gewerk. Hy het voorheen ook by SA tafeldruifbedryf (Sati) gewerk as bestuurder van marktoegang en tegniese ondersteuning. Van Wyk was ook verbonde aan die raad van toesig op die uitvoer van bederfbare produkte (PPECB). Meer as 95% van die wyn- en tafeldruifbedryf se bostokplantmateriaal en ongeveer die helfte van die onderstokplantmateriaal kom van Vititec, ’n filiaal van Vinpro. Die onderneming is in die Paarl geleë en het persele op Vredendal en Grondves buite Stellenbosch. Daar…

MARKNEIGINGS DALINGS AAN DIE ORDE VAN DIE DAG Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in Noordwes, Mpumalanga en die Noord-Kaap van Januarie 2019 tot verlede Desember. Altesame 532 transaksies het in 12 distrikte in Noordwes plaasgevind. Dit was 4,5% minder as in die vorige ooreenstemmende 12 maande. Beter pryse is in vyf distrikte (38%) aangeteken. Altesame 171 850 ha is teen R2,891 miljard verhandel. In Mpumalanga het grondpryse in byna ál die distrikte gedaal. Die 402 transaksies het 99 353 ha teen R4,352 miljard behels. Teenoor die ooreenstemmende 12 maande in die vorige vergelykende tyd het die aantal transaksies vir grond van 150 ha tot 300 ha met 20% gestyg, terwyl transaksies vir grond van minder as 50 ha…

VIDEOVEILING REKORDOMSET VAN R54M. ’n Videoveiling van speenkalwers het ’n rekordomset van ’n beraamde R54 miljoen opgelewer. Mnr. Willie Meyer, hoof van GWK se veilingafdeling, sê die veiling van die Dorland-trust, waarvolgens 5 348 veldvoorbereide speenkalwers met behulp van video-opnames uit ’n Bloemfonteinse lokaal verkoop is, is moontlik tot dusver die grootste speenkalfveiling van ’n enkele verkoper in die land. Die aanbod het osse, verse en kalwers van 230-240 kg ingesluit en is teen gemiddeld R35,80/kg verkoop met die hoogste bod van R37,40/kg vir ’n groep diere. Karoo-Ochse se Amalia-speenkalfveiling het in Junie 2018 ’n omset van R33 252 375 vir 3 600 beeste (R35,65/kg) opgelewer en verlede jaar ’n omset van R28 664 450 toe 3 530 beeste teen gemiddeld R30,18/kg opgeveil is. Volgens Meyer sal die finale omset…