Indholdsfortegnelse for 3/6/2020 i Landbouweekblad

TALLE eng rasgebaseerde organisasies wil ons wysmaak dat ons minder “polities-korrek” en verdraagsaam moet wees. Indien die landbousektor ooit dié polariserende diskoers van konserwatiewe Afrikaner-organisasies aanvaar, sal die gronddebat en enige oplossingsgedrewe gesprekke onmoontlik raak, waarsku mnr. Dan Kriek, voormalige voorsitter van Agri SA. Die gevolge sal rampspoedig wees en ons sal nooit wedersyds voordelige raakpunte of ’n resep vind om te begin saamwerk vir sukses en voorspoed vir alle Suid-Afrikaners nie. Ons het almal ’n verantwoordelikheid om die gemeenskaplike waardes van die Grondwet ’n werklikheid te maak. Die Grondwet gaan nie oor vergelding nie, maar oor transformatiewe geregtigheid, inklusiwiteit en geleenthede vir almal. Pogings tot volhoubare grondhervorming ná 1994 het egter klaaglik misluk. Politici maak weliswaar beleid en veroorsaak groot ontsteltenis met populistiese opmerkings en besluite, maar gewone burgers…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Sonkrag wen hier ver teen Eskom ■ Kalaharisout voed vee oor grense ■ Katot Meyer: Benutting deur bewaring die toekomspad ■ Aartappelboer ook puik met mielies: Aandag aan pitte verseker mieliesukses ■ Vee: Benader opbouproses só ná die droogte SPESIAAL ■ Vee, Wiele GESIN ■ Eet Kaaps-Mediterreens PRESISIE-MIELIEBOER Hy is pas tot Aartappelboer van die Jaar bekroon, maar mnr. George Barnard behaal ook uitsonderlike mielie-oeste van tot 23 ton per hektaar. Deeglike aandag aan bestuursmetodes vir die maksiumum getal rye aan ’n mieliekop, pitte in elke ry, skepelgewig en getal koppe per hektaar sorg vir die groot oeste op sy plaas.…

Om die basiese dinge reg te doen en ’n funksionele bees te teel en daarby te hou, is vol-gens MNR. ANDREW MASTERSON van die plaas Milagro by Oesterbaai in die Oos-Kaap die aanslag tot die teling van sy melk- en vleisbeeste, waarmee hy welbekend is in skoukringe. Op die plaas weer hy ook die vele aanslae op hedendaagse boerderye af danksy diversifikasie en waardetoevoeging. Lees die artikel op bl. 36. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek is met Colette getroud en het drie dogters en ’n seun. HET JY GESTUDEER? Ja. BCom en onderwys aan die Universiteit van Port Elizabeth (nou die Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit). HET JY ’N STOKPERDJIE? Ek hou baie van krieket en rugby, en bring baie vrye tyd tussen die beeste deur. Ek jag graag in…

LEDE van die parlementêre portefeuljekomitee vir landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling was op ’n onlangse vergadering merkbaar ontstig omdat slegs sowat ’n vyfde van die belastinggeld wat vir die kommersialisering van swart boere bewillig is, bestee is. Dié geld is deel van pres. Cyril Ramaphosa se ekonomiese stimulus-en-herstelpakket van R3,9 miljard wat in 2018 bewillig is, en waardeur finansiering vir opkomende boere belowe is. Die R3,9 miljard is oor drie jaar vir die Land Bank begroot om die kommersialisering van swart boere te ondersteun. Die geld is bedoel vir verskeie hulpprogramme en nie net vir die kommersialiseringsprogram vir swart produsente – wat intussen herdoop is tot gemengde finansiering – nie. Die departement het vroeër ’n nuwe program, naamlik ontwikkelingsondersteuning vir grond (LDS), in die parlement bekend gemaak, wat in die…

NAVORSING | Landbou móét mededingend bly Die mededingendheid van die grootskaalse kommersiële landbou moet behou word. Kleinboere moet die geleentheid kry om tot kommersiële boere te ontwikkel, want die landbou kan meer werkgeleenthede skep vir elke rand bestee as enige ander sektor. Só het mnr. Mmboneni Muofhe (regs), adjunk-direkteurgeneraal van die department van wetenskap en innovasie, in sy openingsrede op die Africa Agri Tech-konferensie in Pretoria gesê. Koringinvoer sal na verwagting in die 2019-’20­bemarkingsjaar met 28% tot 1,8 miljoen ton toeneem weens die kleiner plaaslike oes wat deur ongunstige weerstoestande in die Wes-Kaap teweeggebring is. Koring is ’n belangrike stapelvoedsel in Afrika en die hele vasteland is ’n netto invoerder. Dit kos Suid-Afrika ongeveer R5,5 miljard om 1,89 miljoen ton koring in te voer. Dié kapitaaluitvloei is nadelig vir die…

1 ZIMBABWE| Skaarste aan graan is staat se skuld Die helfte van Zimbabwe se bevolking (7,7 miljoen mense) loop die gevaar om hongersnood te ervaar terwyl mieliemeel vinnig van winkelrakke verdwyn, sê Ringisai Chikohomero in ’n meningstuk. Zimbabwe het, soos meeste dele van Suider-Afrika, herhaalde droogtes ervaar die afgelope drie seisoene, maar hierdie krisis is grootliks weens mislukkings van beleid en infrastruktuur – grootliks weens korrupsie, beleidsverwringing, teenstrydighede en skaamteloos elitistiese, partydige beleid. – ISS Today 2 NIGERIË | Land wil nie - ‘stortingsterrein’ word nie Nigerië gaan nie die Afrika-vryhandelsverdrag bekragtig as dit sy plaaslike bedrywe gaan benadeel nie, sê mnr. Niyi Adebayo, die minister van handel. “Ons kyk veral na ons reëls van oorsprong om te keer dat Nigerië ’n stortingsterrein word vir produkte wat uit…

Ingevolge veral twee verdrae het Suid-Afrika voorkeurtoegang tot die Amerikaanse mark gekry met uitvoer van ’n reeks produkte – veral minerale en metale, maar ook landbouprodukte en voertuie. Die waarde van Suid-Afrikaanse uitvoer in 2018 na Amerika het sowat R126 miljard (sowat 9% van Suid-Afrika se uitvoer) beloop. Landbou-uitvoer was R5 miljard tot R6 miljard. GRAFIEK 1 toon die groei in Suid-Afrikaanse landbou-uitvoer na Amerika die afgelope dekade. Die tonnemaat het nie so sterk gegroei nie, want dit is hoofsaaklik hoëwaardeprodukte soos vrugte, neute en wyn, terwyl die rand se verswakkende ruilwaarde die uitvoer se randwaarde skerp laat groei het. Dit is syfers van die Suid-Afrikaanse departement van landbou, maar ander bronne raam Suid-Afrikaanse landbou-uitvoer is nader aan R6 miljard, wat natuurlik van die wisselkoers afhang. As die voorkeurtoegang van…

Suid-Afrika het verlede jaar 60 000 ton makadamias geoes, sê me. Jurita van Zyl, bedryfsbestuurder by Makadamias SA. Sy sê dit is nog te vroeg om ’n voorspelling vir 2020 se oes te maak, maar produsente sê die neute wat tans aan die bome hang, lyk belowend. Hoewel daar aanvanklik kommer was dat boere in die droogtegeteisterde gebiede probleme met grootte en gehalte kon ervaar, het dit die afgelope maand goed in die meeste produksiegebiede gereën. Makadamias word steeds teen ’n ongekende tempo in Suid-Afrika aangeplant. Verwerkers rig in verskeie provinsies verwerkingsgeriewe en opbergingsvermoë vir neute op. Mnr. Brian Loader van die internasionale bemarkingsmaatskappy Green and Gold Macadamias sê die vraag na makadamianeute bly sterk. Daar is geen teken van verlangsaming nie. Hy skryf dit toe aan die neiging onder…

JOU GROOTSTE BOERDERYFOUT? Ek sou dit nie ’n fout noem nie, maar ek is spyt ek het nie al vroeër met vleisbeeste begin teel nie. ONMISBARE TEGNOLOGIE VIR JOU? Die internet en WhatsApp. Al die plaaswerkers het fone en oor-en-weer kontak is maklik (ek is nou ook na-ure makliker bereikbaar). Ons gebruik sosiale media om ons kliënte in te lig oor Angusvleis. Bestuursprogramme vir die melkery maak ook ’n belangrike deel van die boerderytegnologie uit. WAT IS JOU GROOTSTE PROBLEME? Die klimaat, waaraan ek nie veel kan doen nie, politieke onsekerheid en beurtkrag.…

TROETELDIERE DEPRESSIE BY HONDE Ek het ’n Australiese kelpie. Op 11 maande toon hy volgens my tekens van depressie. Hy kan een oomblik liefdevol wees en dan skielik is hy doodbang as iemand aan hom wil raak en kruip hy weg. Hy is dan aggressief as jy aan hom aandag gee. Hy is ook baie bang vir ’n halsband. Met baie geduld en liefde kon ek nou ’n halsband om hom kry, maar jy moenie probeer om ’n leiband aan te sit nie. Hy val plat, en as hy die kans kry, gaan kruip hy onder die bed in. Ek het ook ’n reun en teef – ’n rifrug en ’n worshond wat 11 jaar oud is. Die kelpie is besitlik as ek naby is en val dan die ander…

Een van die geleenthede wat mense miskyk wanneer hulle oor boedelbeplanning dink, is die gebruik van ’n uittree-annuïteit. Dit bied uitstekende belastingvoordele op verskeie vlakke. Te veel mense dink aan boedelbeplanning as ’n soeke na maniere om boedelbelasting te vermy of te verminder – soms met niks meer nie as gewaande voordele. Boedelbeplanning gaan in die eerste plek daaroor om jou bates op so ’n manier te struktureer dat jy risiko beperk, waarvan belasting maar een is. Dit gaan ook nie net om jou dood nie, maar eintlik oor jou lewe. En ná jou – dit is die tweede element van ’n goeie boedelplan – moet daar voorsiening wees vir jou naasbestaandes sodat hulle ook (op ’n belastingvriendelike manier) voordeel kan trek uit jou harde werk. Daar is ’n aantal…

P laagspesies is deel van die natuur. In die natuur is dit selde dat gasheerplante van ’n spesie bymekaar en in groot getalle in ’n klein area voorkom. As gevolg daarvan is dit selde dat groot getalle van ’n spesie wat op ’n gasheerplant voorkom, in groot, opmerklike plaaggetalle in die natuur gesien word. Selfs wanneer dit wel gebeur, is daar roofspesies wat gou opbou en die getalle van die oorspronklike spesie onder beheer bring. DIE PRYS VAN ONTWIKKELING Oermense was sogenoemde “jagterversamelaars”. Met die eerste landbourevolusie het hulle geleer om sade van die plante wat hulle geëet het, te versamel, plant en verbou om minder te voet vir hul kossoort te soek. Dit het veroorsaak dat plantspesies wat altyd een-een in die natuur voorgekom het, wel in groter getalle…

VERSIGTIG! Wees versigtig as jy met ’n hamer werk. Moenie jouself raakslaan nie! BENODIGDHEDE ■ ’n Groot letter van hout, hars of supawood ■ Klein portretspykers (sowat 100) ■ Hamer, tang en kleurlose naellak ■ Borduurgare, wol, tou of riempies (sowat 2 m elk) ■ Portrethakie, skroefies en skroewedraaier KAP-KAP ■ Kap spykertjies al langs die rand van die letter, 1 cm uit mekaar. ■ Probeer die spykers reg oor mekaar inkap. ■ Maak seker jy kap op ’n stabiele area en beskerm jou werkoppervlak. OEFEN EERS ■ Besluit watter kleure tou of wol jy wil span. ■ Doen eers ’n oefenlopie sonder om enigiets te knoop of af te sny. SPRING WEG ■ Begin deur die eerste kleur tou al om die rand van die letter om elke spyker…

ELSENBURG Anzil Ontong is die dux-leerder in die leerlingskap vir verdere onderwys en opleiding in die landbou. Hy is van Saron, ’n landelike gemeenskap tussen Wellington en Porterville. Ontong het by Elsenburg ingeskryf omdat hy ’n liefde vir en spesiale belang in wingerdbou het en om eendag ’n suksesvolle, erkende wynmaker te word. Hy het vir Landbouweekblad gesê “die liefde wat ek vir die landbou ontwikkel het, gaan nie daar eindig nie – ek wil eendag die minister van landbou word”. Dawn Diana Loos is die dux-student in die graad BAgric. Sy is ’n boorling van ’n appel-en-peerplaas naby Elgin, en woon steeds daar. Loos is passievol oor twee dinge in die landbou, naamlik plantproduksie en perde. Van jongs af het sy vrugte, groente en bessies gepluk, opgesny en ontleed.…

GAUTENG CARLETONVILLE BRANDVLEI(261),86haen ELANDSVLEI(249),114ha,aan WaterGroupHoldings(Edms.) Bpk.,vanLillyValley(Edms.)Bpk., R5500000. HONINGKLIP(178),21ha,aan LetenaHoldings(Edms.)Bpk., vanJ.D.Lotriet,R1050000. RIETPOORT(518),225ha,aan FHPBusiness(Edms.)Bpk.,van Matthew-trust,R3750000. NIGEL WITKOP(180),257ha,aanRZT Zelpy(Edms.)Bpk.,vanGreen’s GreensFreshAsTomorrow (Edms.)Bpk.,R26500000. ZESFONTEIN(27),34ha,aan H.enT.B.Dahwa,van G.A.Hayward,R2000000. KWAZULU-NATAL KOKSTAD HAREFIELD (180), 195 ha; HAREFIELD (180), 195 ha en RIVERSIDE (181), 403 ha, aan Lunibrite (Edms.) Bpk., van Quick Leap Investments (Edms.) Bpk., R6 900 000. ZAND PLAATS (17038), 409 ha, aan Botha-familietrust, van P. en W.F. Botha, R1 880 000. NEWCASTLE VREEDE (4317), 538 ha, aan A.A. en R. Geldenhuys, van J. Liebenberg, R5 000 000. PORT SHEPSTONE THE HEIGHTS (10735), 24 ha, aan B.V.N. en E.S.N. Hlophe, van T.M.J. Hlophe, B.P.R. Khangala, N.M. Khangala en N.M. Matsafa, R700 000. UNDERBERG LOT FP 107 (7705), 22 ha, aan KwadenFarmsUnderberg (Edms.) Bpk., van M. Mackay, R1 575 000. UTRECHT KLIPPLAATDRIFT (120), 504 ha, aan V.F.B. Pongolo, van…

Landbou-organisasies, boereverenigings, ens., is welkom om die datums van hul byeenkomste aan ons te stuur vir publikasie in die Landboukalender. Stuur die besonderhede aan lbw@landbou.com BOEREDAE 3 MAART: NWKV se Vrystaatbemarkingstoer, Senekal. Hannelie du Plessis, 051 447 3023, web: www.nwga.co.za 7 MAART: Rouxville-boeredag. Werner Lombaard, 082 829 9565, web: www.rouxvilleboeredag.co.za 11 MAART: Agri-inligtingsdag van Die Kooperasie en die landbouvereniging Glenconnor. Mayogi-boma, Uitenhage, 07:30-15:00. Die sprekers sluit in Pierre Vercueil, Dawie Roodt, Theo de Jager en Norman Adami. Bywoning is gratis en sluit middagete in. E-pos: ecgma@telkomsa.net 7 MEI: Die Wes-Kaapse Veteraantrekker-en-enjinklub se hersteldag. Bredasdorp. Hennie Richter, e-pos: sekr.wk@telkomsa.net 26 AUGUSTUS: Boeredag, Noord-Vrystaatse SA Vleismerinoklub en die boerevereniging van die Rooi Skool, Kroon Boma, Kroonstad. Neline Pienaar, 082 440 4492, e-pos: bennieneline@eleo.co.za FEESTE, EKSPO’S 1-3 MAART: Hoëveld-landboufees, Ermelo. 017 819 7207,…

R5,4 miljard SAB Zenzele Kabili, die Suid-Afrikaanse Brouerye (SAB) se nuwe swartbemagtigingskema van R5,4 miljard, word op 15 April op die JSE genoteer. Ingevolge die skema sal swart kleinhandelbeleggers ook aandele in dié bierreus kan kry. SAB raam dat sy oorspronklike bemagtigingskema, SAB Zenzele, wat in 2010 gestig is, by sy ontbondeling byna R14 miljard in waarde vir Suid-Afrika sal skep. Die skema het R4 miljard aan aandelehouers uitbetaal, en sal teen einde April nog R9,6 miljard uitbetaal. – Moneyweb $265 miljoen ’n Federale jurie in Missouri, Amerika, het $265 miljoen (R3,9 miljard) in skadevergoeding toegestaan aan een van dié deelstaat se grootste perskeplase, Bader Farms, oor skade wat die onderneming weens dikamba-dampdrywing vanaf naburige plase gely het. Bader het aangevoer BASF en Monsanto het geweet dikamba sou skade aanrig,…

‘As ons daardie gebied reg kan bestuur, gaan speenkalwers R80/kg tot R100/kg werd wees.’ MNR. PAUL VAN VUUREN van die veilingshuis André Kock en Seuns oor die potensiaal van goed bestuurde naspeurbaarheid en siektebekamping in die bek-en klouseerbeheergebied. Bl. 14 ‘Ek het lankal vir boere gesê hier kom ’n ding.’ DR. GERHARD VERDOORN van CropLife SA, oor die sprinkaanplaag wat uit Botswana na die Noord-Kaap en Namibië uitgebrei het. Bl. 23 ‘Wanneer bure mekaar verdedig, verdedig hulle hul gemeenskap.’ MNR. IAN CAMERON, hoof van gemeenskapsveiligheid by die burgerregte-organisasie AfriForum, oor hoe landelike gemeenskappe hulself teen aanvallers kan beskerm. Bl. 16 ‘Ons voer bietjies-bietjies op ’n slag uit, dus sal ons nie eensklaps ’n groot verandering in pryse sien nie.’ PROF. JOHAN WILLEMSE, onafhanklike landbouekonoom, oor die uitwerking van Zimbabwe se…

KASTREERTANG GOEDGEKEUR ’n Instrument vir die bloedlose kastrering van diere is onlangs aan die Buro vir Standaarde (SABS) beskikbaar gestel. In die begin van die buro se toets is die verskillende bewegende dele van die instrument gemeet. Daarna is die instrument in ’n masjien geplaas wat dit teen ’n tempo van 14 siklusse per minuut 5 000 keer oop- en toegemaak het. Die krag wat op die klemme van die instrument uitgeoefen is, is gemeet met ’n spanningsmeter wat aan die klemvlakke vasgemaak is. Die lesings is voor en ná die toetsing elektronies bepaal. Nadat die bewegende dele deur die buro getoets is, is ’n verdere veldtoets by Onderstepoort uitgevoer. Die instrument het albei toetse goed deurstaan. Die kastreertang is een van die eerste veeartsenykundige instrumente wat deur die SABS…

DIE jongste statistieke oor plaasaanvalle wys duidelik dat landelike gemeenskappe besig is om terug te veg en hulself teen aanvalle te beskerm omdat die staat nie die nodige landelike veiligheidsmaatreëls in plek kry nie. Só sê mnr. Ian Cameron, hoof van gemeenskapsveiligheid by die burgerregte-organisasie AfriForum, wat onlangs saam met die familieboere-organisasie Saai die jongste statistieke vir die 2019-kalenderjaar bekend gemaak het. Volgens hul data het plaasaanvalle verlede jaar met 119 gevalle of 27% toegeneem, van 433 tot 522 gevalle. Die 57 plaasmoorde was drie meer as in 2018, het me. Lorraine Claasen, AfriForum se misdaadontleder, gesê. Sy glo die werklike aantal aanvalle kon meer gewees het vergeleke met die polisie se data, omdat daar nie oor elke aanval berig word en dit nie altyd by veiligheidstrukture aangemeld word nie.…

HERSTEL | Kenners beantwoord jou vrae Landbouweekblad se tweede droogtehersteldag vind op Vrydag 6 Maart by die Hoërskool Prieska in Van Niekerkstraat plaas om boere en hul gesinne raad te gee, moed in te praat of andersins te help met herstel. Kenners gaan boere help om hul boerdery veerkragtiger te maak, alternatiewe voerbronne en laegraadse voer te benut, sielkundig sterk te bly en verduidelik wat die georganiseerde landbou doen om te help. Die sprekers is mnre. Llewellyn Brooks, besturende direkteur van GWK, Willem Symington, ’n boer van Williston en adjunk-voorsitter van Agri Noord-Kaap, en Joseph Steyn, ’n boer van Prins Albert wat hom beywer vir boere wat sielkundig sterker is. Nog sprekers is mnre. Clement Cupido, weidingsekoloog van die Landbounavorsingsraad, Jan Hoon, dierevoedingskundige van die Grootfontein-landbou-ontwikkelingsinstituut, en Sybrand Venter, boer…

HY staan die SAB se aanspraak op meer as R26 miljoen en beweringe van roekelose sakebestuur ten sterkste teen, en twyfel of die maatskappy se regsgeding ooit by ’n verhoor sal uitkom. Só sê mnr. Orton King, ’n direkteur van die Agri Megagroep, wat saam met mnr. Jerome Topley, nog ’n voormalige direkteur binne die groep, vir meer as R26 miljoen gedagvaar word deur die Suid-Afrikaanse Brouerye (SAB). SAB se dagvaarding spruit uit ooreenkomste wat SAB in 2013 en 2014 met filiale van die Agri Megagroep aangegaan het voor die samesmelting met die Belgiese reus AB InBev. In hofstukke wat verlede November by die hooggeregshof in Kaapstad ingedien is, eis SAB dat King en Topley R26 287 007 plus rente aan die brouery terugbetaal. Orton en Topley was direkteure van…

VERSKEIE landbou- en grondhervormingswette wat lank reeds sloer, sal voor einde vanjaar by die parlement ingedien word. Me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, en haar departement het onlangs dié onderneming aan die parlementêre portefeuljekomitee vir landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling gegee. Die Wet op die Opgradering van Grondbesitregte (Wet 112 van 1991) is op 30 Oktober 2018 ongeldig verklaar omdat dit slegs mans as die hoof van ’n familie erken en meebring dat grondbesitregte wat outomaties in eienaarskap omgeskakel word, dan slegs mans bevoordeel. As dié wetgewing nie aangepas word binne die 18 maande wat daarvoor toegestaan is nie, sal dit ’n vakuum skep. Die eienaarskap wat mense vanweë die wetgewing gekry het, sal dan nietig wees, en hulle sal eers ’n hersieningsproses vir eienaarskap moet…

DIE vuurwapenamnestie wat mnr. Bheki Cele, minister van polisie, vir die tydperk 1 Desember 2019 tot 31 Mei 2020 afgekondig het, skep ’n geleentheid om die meer as 400 800 vuurwapens waarvan lisensies verval het en tegnies onwettig is, by die polisie in te handig sonder om vervolg te word vir die besit van ’n onwettigevuurwapen. Daar bestaan egter twyfel of die polisie se wankelrige sentrale vuurwapenregister die prosesse doeltreffend en met geloofwaardigheid sal kan bestuur, ge gewe die groot aantal wapens wat verwerk moet word. Daar is aanduidings dat, soos met vorige amnesties, slegs wetsgehoorsame burgers van dié amnestie sal gebruik maak, en nie misdadigers met onwettige vuurwapens nie. Wettige vuurwapeneienaars vrees ook dat dié amnestie daarop gerig is om eienaars van vuurwapens wat weens vervalde lisensies nou onwettig…

Navorsers in Nigerië en Suid-Afrika het ’n prototipe van ’n bio-ontbinder ontwikkel waardeur verskillende kombinasies van voedselafval en mis na biogas omgesit kan word. Dit bevat onder meer verskeie slim-meters, sodat gebruikers die werking daarvan danksy hul slimfone kan monitor. Binne-in ’n bio-ontbinder werk water en bakterieë saam om afval af te breek totdat dit metaangas afskei. ’n Uitlaatpyp herlei die gas na waar dit nodig is, byvoorbeeld om gasenjins, gasturbines of gasstowe aan te dryf. Die gas kan ook in ’n houer of spesiale soort sak opgeberg word tot latere gebruik. Dr. Ilesanmi Daniyan van die Tshwane Universiteit van Tegnologie (TUT) se departement industriële ingenieurswese sê die prototipe is sover getoets op vermengings van afvalkos en vark- en hoendermisvermengings. Hy het die ontwerp bekend gestel by die 2de Internasionale…

Talle kwelvrae en probleme met onteiening sonder vergoeding en die berekening van regverdige en billike vergoeding is op ’n werksessie van die Noordwes-Universiteit en die Konrad Adenhauer-stigting uitgelig. Prof. Johann Kirsten, direkteur van die buro vir ekonomiese navorsing aan die Universiteit Stellenbosch, wat uit ’n landbou-ekonomiese perspektief gepraat het, sê die standaardmening van ekonome is dat dit nie nodig is om die Grondwet te wysig nie omdat dit reeds vir grondhervorming voorsiening maak. “Grond sal net teen nul vergoeding onteien kan word onder buitengewone omstandighede, soos wanneer die eiendom deur staatskaping of ander misdaad bekom is, of wanneer dit in só ’n mate verwaarloos is dat dit dalk oortrek is met indringerplante, of waar dit met ’n Land Bank-lening gekoop is en die lening nie terugbetaal word nie.” In alle…

As die skaap naby die huis kom, voel sy of hulle haar in die oë kyk vir kos en dan deel sy Shoprite-brode vir hulle uit. Me. Meisie Engelbrecht (67), ’n vroueboer van Springbok, se hart trek swaar met die droogte. Maar opgee ken sy nie. Sy sal sonder nuwe skoene gaan as dit beteken die vee kan nog ’n baal voer kry. Ná ’n aneurisme en hartaanval haar man, Danie (75), 10 jaar gelede so verswak het dat hy eintlik net lê en rus, is sy die boer op die familieplaas naby Kleinzee en Springbok wat al drie geslagte aan die Engelbrechts behoort. En ná 28 jaar in die Roggeveld, naby Calvinia, boer me. Ronell van Wyk (57) alleen sedert haar man, Henk, wat ses jaar lank voorsitter van…

Oor die jare het ek gesien hoe die boeregemeenskappe van die Noordoos-Kaap, waar ek grootgeword het, wegkwyn. Dit is skaap- en beeswêreld en, waar dit warmer en natter is, mielies en sojabone. Van die groot boerefamilies, soos die Cloetes, is daar nog net ’n handjie vol oor. Ander, soos die Hillhouses en Birches, het heeltemal verdwyn. Soos die ou boere sukkel om kop bo water te hou, raak dit ook al hoe moeiliker vir nuwe toetreders om te oorleef. Saterdae is dit stiller by die gholfklub, en die vetveeveilings raak minder. Met die landbou wat om verskeie redes minder winsgewend raak, sukkel veral middelslag-familieboerderye om ’n bestaan te maak. Om dun marges te klop, moet plase al hoe groter raak en boeregemeenskappe kleiner. Maar hoe kan ’n mens hierdie probleem…

BEK-EN-KLOUSEER: VEILINGSVERBOD LANDWYD OPGEHEF Die tydelike verbod op die veilings van diere is landwyd opgehef, het me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, aangekondig. Die opheffing van die verbod kom sowat twee maande ná die instel daarvan op 4 Desember 2019 as ’n tussentydse maatreël om die verspreiding van bek-enklouseer te voorkom nadat die siekte in Limpopo uitgebreek het. Die Nasionale Landboubemarkingsraad is besig om te bepaal wat die finansiële impak van die verbod was. Volgens Didiza het veeartse van plaas na plaas gegaan om diere te toets en te verseker dat die siekte nie buite Limpopo versprei nie. “Ek verstaan die impak wat die verbod op die ekonomie gehad het, veral vir die afslaers wie se besigheid oor handel gaan, maar hulle het dit ook waardeer…

Die Kooperasie op Humansdorp ploeg sy voorspoed dubbel en dwars terug in die gemeenskap, met 74 bemagtigingsprojekte met meer as 13 000 begunstigdes en tot 66 000 mense wie se lewens uiteindelik bevoordeel word. Wat is die een eienskap van ’n goeie vennootskap? Vertroue is beslis die belangrikste kenmerk. Op watter tydstip het die bemagtigingslig vir jou opgegaan? Die onluste op De Doorns het my laat besef dat ons iets moet doen – veral in die gemeenskappe. Wat laat jou aanhou hoop? Die gesindheid van mense. Gewone mense wil net basiese dinge reg en regverdig hê. Wat is jou grootste vrees? Dat ek mense teleurstel of nie aan verwagtinge kan voldoen nie. Hoe laat jy jou onderneming floreer? Deur op die goeie dinge te konsentreer. Deur toe te laat dat…

DIE landbou-ontwikkelings agentskap Agda wat op die onlangse Africa Agri Tech-konferensie in Pretoria bekend gestel is, beoog om in die volgende dekade R25 miljard van binne- en buitelandse beleggers te lok vir die finansiering van ontwikkelende boere en vaardigheidsoordrag. “Hierdie is een van die grootste mylpale nóg in die landbou,” het mnr. Nick Serfontein, stigter van die Sernick-groep en een van die betrokkenes met die beplanning van Agda, op die bekendstelling gesê. Die agentskap het begin met ’n aanvanklike 36 stigterslede, maar tientalle ander individue en organisasies het hul name bygevoeg ná die bekendstelling. Me. Leona Archary, ’n voormalige adjunk- direkteur-generaal van landelike ontwikkeling en grondhervorming, is as waarnemende uitvoerende hoof van die agentskap aangestel. Sy het gesê daar is ’n behoefte aan vennootskappe om groei in die land te…

DIE Land Bank het uiteindelik, ná net meer as ’n jaar, weer ’n heeltydse uitvoerende hoof. Die bank het op 17 Februarie aangekondig mnr. Ayanda Kanana, uitvoerende hoof van die Johannesburgse varsproduktemark, is met ingang 1 Maart in die pos aangestel. Me. Lindie Stroebel, voorheen hoofbestuurder van die varsproduktebemarkingsvereniging PMA in Suider-Afrika en nou hoofbestuurder van Mission SA, ’n vennootskap tussen ZZ2 en Mission Produce, sê sy aanstelling is ’n groot verlies vir die mark, “maar ’n ontsettende aanwins vir die landbou as geheel”. “Mnr. Kanana is ’n baie standvastige persoon, sake-man en leier. Hy het broodnodige bestendigheid en vertroue na die Johannesburgse mark gebring. “Die Land Bank bevind homself in ’n uiters moeilike tyd en ek glo mnr. Kanana het presies wat nodig is om ook dáár deur sy…

DA AR is dalk nog salf te smeer aan die onverkwiklike situasie wat ontstaan het toe Mpumalanga se departement van grondsake en landelike ontwikkeling besluit het om die suksesvolle katoen-en-suikerboer mnr. Petros Sithole se huurkontrak op ’n plaas in die Nkomazi-gebied op te hef sodat ’n groep plaaswerkers daar gevestig kan word. Landbouweekblad het onlangs berig hoe Sithole, wat verlede jaar as Katoen SA se beste opkomende boer aangewys is, skielik in kennis gestel is hy moet die plaas Richtershoek 599JU ontruim nadat hy die grond al sedert 2009 by die departement huur. Me. Zithini Dlamini, woordvoerder van die departement, het in antwoord op navrae van Landbouweekblad gesê die departement onderhandel tans met die groep plaaswerkers, wat in diens van die vorige eienaar van die grond was. Die grond is…

KLEINHANDEL het verlede jaar vir die tweede jaar agtereenvolgens ’n groter bydrae tot Kaap Agri se handelsmarge gelewer as die landbou, vanweë ’n doelbewuste poging van dié maatskappy om bydraes tot die maatskappy se handelsmarge te diversifiseer. Mnr. Sean Walsh, uitvoerende hoof van Kaap Agri, het op die maatskappy se jaarvergadering in die Paarl gesê dié tendens sal voortduur namate die diversifikasie van die kleinhandel vorder. Hy het benadruk dat die randwaarde van die landbou-afdeling se bydrae tot die handelsmarge nie daal nie. “Ons doen meer besigheid in die sektor, maar sy bydrae groei teen ’n stadiger pas as die kleinhandel se bydrae tot die handelsmarge.” GERIEFSWINKELS Kaap Agri se filiaal The Fuel Company het verlede jaar 287 mense in diens geneem, sy brandstofverkope het met meer as 10% gegroei…

DIE wysiging van artikel 25 van die Grondwet ondermyn nie eiendomsreg nie, maar bou eerder die eiendomsreg van alle Suid-Afrikaners uit, het pres. Cyril Ramaphosa in sy repliek op die debat oor sy staatsrede gesê. Ramaphosa het ’n beroep op Suid-Afrikaners gedoen om artikel 25 van die Grondwet baie fyn te lees, “want dit gaan oor die uitbreiding van grondbesit aan alle Suid-Afrikaners. Dit is nie uitbreiding van grondbesit vir sommige Suid-Afrikaners soos in die verlede nie.” Hy is in die debat veral deur die DA sterk aangevat oor die proses om die eiendomsklousule in die Grondwet te wysig om onteiening met nul vergoeding toe te laat vir grondhervormingsdoeleindes. Ramaphosa het beklemtoon die proses sal op ’n grondwetlike manier en binne die oppergesag van die reg hanteer word. “Grondgryp sal…

KORT voor druktyd is 'n uitbreking van bruinsprinkane (Locustana pardalina) in die Karoo en in Namibië bevestig, sê Croplife SA, die bedryfsliggaam vir plantbeskerming. Hy het veral boere in die Karoo gevra om waaksaam te wees en om enige uitbreking dadelik aan te meld. Luidens ’n verklaring is die uitbreking in die distrik van De Aar bevestig. “Dié uitbreking kan glad nie verbind word met die massiewe uitbreking van die woestynsprinkane in Oos-Afrika nie.” Die uitbrekings kom gewoonlik in die suide van Namibië, in die middel van Botswana en in die Karoo voor. TOESTANDE Sprinkaaneiers kan tydens droogtes jare lank ophoop en dan skielik almal gelyk uitbroei as die toestande reg is. “Ek het lankal vir boere gesê hier kom ’n ding; ek is nie verbaas dit het in Botswana…

Ek wil my vuurwapen ingevolge die amnestie aan die staat oorhandig: ■ Oorhandig die vuurwapen waarvoor jy om amnestie aansoek doen aan die vuurwapen-amnestiebeampte by ’n polisiekantoor. ■ Handig ook enige ammunisie in jou besit vir die betrokke wapen in, of gee dit aan iemand met ’n geldige lisensie vir die spesifieke kaliber. ■ Wanneer jy die wapen inhandig en aansoek doen om amnestie, moet jy die polisie se vorms SAP 548 en 522(a) voltooi en dit saam met die wapen inhandig. Indien jy beoog om aansoek te doen om ’n lisensie vir die wapen, moet jy so op die vorm aandui. Die polisie moet vorm 522(a) endosseer om aan te dui dat jy die wapen ingevolge die amnestie inhandig en wel aansoek gaan doen om ’n lisensie. As jy…

Katoen SA se eerste amptelike produksieskatting dui op ’n oes van 147 000 bale vesel vir die produksiejaar 2019-’20. Dit is ’n afname van 30% teenoor 2018-’19. Vol-gens mnr. Mario Botha van Katoen SA sal dit die eerste daling sedert 2014-’15 wees. Hy skryf dié neiging toe aan die ongunstige weer wat voor en ná planttyd geheers het, asook die tekort aan saad. Die oppervlakte onder besproeiingskatoen is 12 544 ha, sowat die helfte van die vorige produksieseisoen se 24 921 ha. Altesame 16 143 ha droëlandkatoen aangeplant teenoor 16 792 ha in 2018-’19. Die verwagte opbrengs van die saadkatoen is 4,76 t/ha onder besproeiing en 1,04 t/ha vir droëlandkatoen. Wêreldhandel kan met 2% in 2019-’20 toeneem, terwyl Chinese invoer nagenoeg 1,8 miljoen ton vesel sal beloop. Dit verteenwoordig ’n…

Die rumen is ’n komplekse stelsel met verskillende mikro-organismes, soos bakterieë, protosoë en swamme. Dié organismes het verskillende funksies en werk saam om dit wat diere in die veld vreet, of aanvullende voer, te verteer. Diere wat in die veld wei, se rumenmikro-organismes bestaan meestal uit selluloseverterende mikro-organismes. Suurproduserende bakterieë wat stysel verteer, soos Streptococcus bovis en Lactobacillus, sal dan net in klein hoeveelhede in die rumen voorkom. Dié bakterieë maak slegs 0,01% (een deel uit tienduisend) van die bevolking uit wanneer diere net op natuurlike veld wei. Die rumensuur is ook stabiel en ’n suurheidsvlak van 6,5 tot 6,8 word gewoonlik gehandhaaf. Wanneer skape graan inneem, lei ’n skielike verhoging in styselvlakke in die rumen dikwels daartoe dat die normale mikrobe-bevolking se vermoë om stysel na die gunstige vlugtige…

WATTER TEGNOLOGIE BENUT JY? ’n Selfoontoepassing, Precision Gateway, waarop al my presisiedata saamgevoeg is. Weeklikse hoëresolusiesatellietbeelde maak dit deur die groeiseisoen vir my moontlik om vroeër van ’n probleem bewus te word. Ek kan dan ’n ingeligte besluit neem oor watter optrede die meeste waarde sal toevoeg wat opbrengs en gehalte betref. BESTE RAAD WAT JY GEKRY HET? Alles in die lewe wat moeite verg, is gewoonlik die moeite werd – mnr. Jan Hansen, Hoërskool Piet Potgieter, Mokopane. EN JOU GROOTSTE BOERDERYFOUT? Ek het nie vroeër begin om grond wat op die mark gekom het, te koop nie. WIE WAS JOU MENTOR? My pa, Hennie, het my geleer het om hard te werk. WAT IS JOU GROOTSTE PROBLEEM? Politieke onsekerheid.…

Graan- en saaiboere weet hoe belangrik spoorelemente en ander biologiese aanvullings in die grond is om goeie oeste te verseker. “Ons sit met taamlike arm suurgrond en daarom is sulke aanvullings broodnodig,” sê mnr. Jurie Giliomee van Vlooikraal, Bredasdorp. Die vloeibare spoor- en mineraalelemente word in houers van 1 000 liter afgelewer, en jare lank het die Giliomees – pa Liohan en seun Jurie – dit in 20 liter-houers na die lande karwei. Om dus 160 liter van die aanvullings in die tenk te kry, moes agt van dié houers per hand in die tenk gegooi word. “Dit het beteken ’n mens moes agt keer op- en afklim met die houers, wat nogal ’n veeleisende taak is – veral as jy dit 01:00 in die oggend moet doen wanneer deurnag…

OPPERSTE KAMPIOENE 1 Gouebekerwenner as kampioen-van-kampioene, ’n Simmentalerkoei, Ibenstein Petra MK 14-62. Eienaar: Mnr. René Krafft (links, sel +264 81 149 2535), Ibenstein-stoetery, Dordabis. Sy was ook die senior en grootkampioen-Simmentalerkoei. Krafft het verder die junior en reserwegrootkampioen- vroulike dier, Ibenstein Sanina MK 18-06, vertoon. Saam met Krafft is sy kinders, Julia en Jurie. Petra was op 2017 se Windhoekskou die opperste kampioen-dubbeldoelkoei. 2 Opperste kampioenbul, ’n Simmentaler, Von Adel Narhev NV 15-27, wat ook die ras se senior en grootkampioenbul was. Eienaar: Mnr. Sidney Martin (+264 81 129 7772), Promatria Buschbrunn-stoetery, Okahandja. Hanteerder: Mnr. Teofelo Shilengifa. 3 Keurkoei, ’n Simmentaler, Walsim Quency WAL 08-28. Eienaar: Mnre. Bertus (+264 81 127 0300) en Dewald Walters, Walsim-stoetery, Witvlei. Hanteerder: Mnr. Simon Hepavari. 4 Keurbul, ’n Simbra, Rumba Kookolie HB 14-133. Hy…

Armand Aucamp Calamarislaai met avokado en aarbeie “Calamari is ’n wonderlike bestanddeel wat ons, om die een of ander rede, selde by die huis gaarmaak. Of is dit net ek? Wel, dit is tyd dat dit verander, want ek dink ek het nog net een mens in my lewe ontmoet wat nie van calamari hou nie: my pa. Jy sal nog leer, Pa. Jy sal nog leer!” Dié resep verskyn in Armand kook kaal – die maer uitgawe. Dit word deur Lapa uitgegee. Marinade ■ ½ k olyfolie ■ 2 knoffelhuisies, grofgekap ■ 1 suurlemoen se sap ■ 2 e balsemiekasyn ■ 1 t rissievlokkies (opsioneel) ■ 1 t droë pietersielie Slaai ■ 500 g calamariringe of -buisies ■ 1 pak (200 g) gemengde jongslaaiblare (spinasie, pak choi, ens.)…

In Mark. 15:4-5 sien ons Jesus was ’n man van min woorde. Jesus het nie nodig gehad om Homself te verdedig toe Pontius Pilatus, goewerneur van Israel, Hom vra of Hy Homself nie gaan verweer nie. Jesus het nie nodig gehad om te praat nie, want Sy lewe het die praatwerk gedoen. Daar is ’n spreekwoord wat min of meer sê: Maak seker jou woorde is soet, want jy moet dit dalk eendag eet. Woorde het ’n baie groter impak en weeg baie meer as wat ons besef. Iemand wat baie praat en min doen, is iemand wat nie veel gewig dra nie. As ons Goddelik leef, hoef ons nie baie te praat nie. As ons dus ons vroue liefhet en vir ons kinders sorg, spreek dit boekdele. Om ’n…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in Gauteng, Kwa-Zulu-Natal en Limpopo van Januarie 2019 tot verlede Desember. Grondpryse by Marken het heelwat gestyg (24,2%), terwyl pryse by Pretoria gedaal het (-17,4%). In Gauteng was daar 455 transaksies, wat 63 556 ha teen R5,664 miljard behels het. Transaksies vir grond kleiner as 50 ha het met 3,6% teenoor die vorige jaar gedaal. In 53% van die distrikte in KwaZulu-Natal het pryse gestyg. By Ballito het pryse met amper 12,4% gestyg en by Jozini met 17,1%. Altesaam 350 transaksies in 13 distrikte in dié provinsie het grond van 97 009 ha teen R2,782 miljard behels. Transaksies vir grond van minder as 50 ha het beduidend gedaal met 14,4% teenoor die vorige…

Die veilingsverbod vanweë die uitbreking van bek-en-klouseer het die veilingsbedryf by ’n kruispad gebring, sê dr. Cobus Oberholster, hoofbestuurder van BKB se vee-, eiendom- en afslaerafdeling. “Streng protokolle sal in die toekoms op alle veilings van toepassing wees. Kommersiële én slagveeveilings sal al hoe meer gedigitaliseer word. “Die nodigheid van ’n betroubare naspeurbaarheidstelsel is nie meer onderhandelbaar nie, maar sal ook met toepaslike wetgewing ondersteun moet word.” BKB skep reeds geruime tyd geïntegreerde oplossings vir die veebedryf met die ontwikkeling van tegnologie om die totale veevoorsieningsketting te digitaliseer. “Ons doelwit is om meer slagvee in Suid-Afrika met dié veilingstelsel te bemark.” Hy sê BKB is ’n voorstander van veilings as ’n deursigtige en betroubare prysmakende meganisme en sal dit ook in die digitale oplossings behou. Hy sê sy maatskappy is…