Indholdsfortegnelse for 6/4/2020 i Landbouweekblad

DIE DEBAT oor Suid-Afrika se bestuur van die Covid-19-pandemie word verkeerdelik uitgebeeld as ’n binêre keuse tussen “die red van lewens” en “die red van ’n lewensbestaan maak”, skryf prof. Andries du Toit van die Universiteit van Wes-Kaapland. Die twee basiese probleme met die konseptualisering en toepassing van Suid-Afrika se Covid-19-reaksie is eerstens dat die tuisbly-regulasies soos wat in China toegepas is en wêreldwyd nagedoen is, ’n veerkragtige ekonomie met hoë vlakke van stabiele werkskepping en ’n sterk maatskaplike veiligheidsnet voorveronderstel. Dit is nie die geval in Suid-Afrika nie, en die verligtingsmaatreëls wat die regering ingestel het, is hopeloos onvoldoende. Tweedens voorveronderstel die regulasies ’n hoogs bekwame staat wat handel volgens akkurate, duidelike en tydige inligting, wat naatloos skakel met ’n geformaliseerde en reaktiewe ekonomie, en ’n gedienstige, vertrouende burgery.…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Reeks: Voorbereiding, voerbanke en minder vee help deur droogte ■ SA mag nie organiese wyn afskeep ■ 13 wenke vir vrugbaarder vleisbeeste ■ Gerrit van Zyl: Die soeke na die regte gene ■ Boereplan: Aanlyn plan vir aflewering van plaasprodukte vat vlam SPESIAAL ■ Trekkers & werktuie, Beefmaster-bylae GESIN ■ Eet jou beet! GROOTVEE Die legendariese Amerikaner Tom Lasater het die Beefmasterras ontwikkel. Vandag nog steun dit sterk op ses kernbeginsels: vrugbaarheid, gewig, bouvorm, melk, temperament en gehardheid. Mnr. Paul van Vuuren van Bray is een van die boere wat veral van laasgenoemde hou. Daar is ook ’n gratis bylae oor die ras in die tydskrif. FOTO: ANDRÉ PRETORIUS…

In die berig “Fietstoer lekkerder danksy skaapwol” (LBW, 7 Mei 2020, bl. 31) is geskryf die wolhemde waarin lede van die Nasionale Wolkwekersvereniging en Cape Wools aan die Kaapse fietstoer deelgeneem het, is deur ZQ Merino geborg. Die hemde is deur BKB geborg. Landbouweekblad korrigeer graag onjuisthede in artikels en nuusberigte. Stuur inligting oor regstellings so gou moontlik ná die publikasiedatum en verkieslik skriftelik aan Jan Bosman, Landbouweekblad, Posbus 1802, Kaapstad 8000; e-pos: jan.bosman@landbou.com; faks 021 406 2940; tel. 021 406 3183. Verskaf ook u telefoon- of selnommer.…

DIE georganiseerde landbou verwelkom die stadige heropening van die ekonomie onder vlak 3-inperkingsmaatreëls teen Covid-19, maar waarsku oor die volgehoue verbod op die handel in tabakprodukte. “Die Ontvanger van Inkomste verloor letterlik R1,5 miljard per maand in inkomste. Die onwettige handel van tabak is besig om die hele bedryf te oorheers en ons produsente is diep in die moeilikheid as gevolg hiervan. (Die verbod) vernietig duisende werkgeleenthede en versterk die smokkelhandel,” sê Agri SA “Daar is groot hoeveelhede tabakboere wat geen inkomste uit hul tabak het nie en ons sal waarskynlik deelneem aan ’n aksie om hierdie besluit in die howe te gaan toets,” sê dr. Theo de Jager, voorsitter van die netwerk-organisasie Saai. Hy sê die grootste teleurstelling is dat daar ook niks gesê is van plaas- en buurtwagte…

DIE georganiseerde landbou betreur die feit dat Nersa ’n tariefverhoging aan Eskom goedgekeur het waarvolgens die elektrisiteitsverskaffer in staat gestel sal word om R13,3 miljard van sy verlies van R27,3 biljoen in die 2018-’19-boekjaar te verhaal. “Die landbou word as melkkoei gebruik om Eskom se balansstaat beter te laat lyk,” sê mnr. Francois Wilken, voorsitter van Vrystaat Landbou. Dit is nog nie bekend wanneer die verhoging in werking tree nie. “Hierdie verhoging sal die koste van die Eskom-krag vir ’n betalende verbruiker met nog 6,5% verhoog,” sê hy. “In die landboubedryf plaas hierdie prysverhoging uiteindelik druk op die verbruikersprys van voedsel, maar dit word aanvanklik opgeneem deur die boer, wat ’n prysnemer is.” Naas munisipale herverspreiders van krag is die landboubedryf Eskom se grootste kliënt in die Vrystaat. BO INFLASIE…

VOOR die afkondiging van ’n nasionale ramptoestand en inperking weens Covid-19 het Adene’s Flower Farm by Wolseley tot vyf keer per week ’n vragmotor gelaai om blomme na onder meer troues te neem. Ná byeenkomste met meer as 50 mense verbied is, was daar skielik geen mark nie, maar die blomboer me. Adene Nieuwoudt het vinnig ’n plan gemaak om haar werkers besig te hou. “Ek het kort voor die afkondiging video’s ontvang van hoe blomme in Nederland weggegooi moes word en gedink dis nogal erg. Ek het gehoop dat dit nie hier gebeur nie, maar toe word troues die een ná die ander afgelas en winkels wil eerder meer toiletpapier en minder blomme aanhou.” KREATIEF Nieuwoudt sê sy is eintlik ’n kreatiewe mens, terwyl haar blomboerdery intensiewe administrasie vereis.…

SUID -AFRIK ANERS het in die weke voor die inperking hul trollies met blikkieskos gelaai. Tot 22% meer blikkiesgroente en -vleis van RFG Holdings (voorheen bekend as Rhodes Food Group) is in Maart vanjaar verkoop teenoor ’n jaar gelede, sê die voedselgroep in sy tussentydse resultate. Selfs tydens die inperking het verbruikers hul voorraad van voedsel met ’n lang raklewe bly aanvul, sê mnr. Bruce Henderson, uitvoerende hoof van RFG Holdings. “Verkope van blikkiesvrugte, -groente en -vleis was besonder sterk. Produksie is verhoog om in die aanvraag te voorsien.” RFG Holdings, die vervaardiger van handelsmerke soos Bull Brand, Bisto en Magpie, se tussentydse resultate vir die ses maande tot einde Maart toon sy verkope van voedsel met ’n lang raklewe het in dié tydperk met 12,6% gestyg, terwyl die verkope…

DIE eerste “werklik doeltreffende” reën wat wintergraanboere in die Suidwes- en Suid-Kaap in staat sou stel om te plant, is eers in die laaste week van Mei verwag, volgens mnr. Johan van den Berg, onafhanklike landbouweerkundige. Hy sê die optimale planttyd in die winterreënstreek loop uit. Boere moet daarom seker maak dat alle voorbereidings gedoen is om so gou moontlik ná die neerslae te kan plant. “Hoewel die kans op reën redelik goed is, is dit nooit ’n goeie praktyk om in droë grond te plant in afwagting van reën nie, veral nie as die die-per grond ook droog is nie. Dit is waarskynlik beter om ietwat later te plant as om onnodig kanse te waag.” DROOGSTE JARE Weerrekords dui daarop dat die Wes-Kaap tans baie swak reënval ervaar. By…

COVID -1 9 gaan die manier waarop die wêreld sake doen, verander. Dit beteken boere moet nou reeds die impak daarvan op hul ondernemings bereken en bepaal watter aanpassings no-dig is, het prof. Johan Willemse, onafhanklike landbou-ekonoom en Landbouweekblad-rubriekskrywer, gesê. Hy het weens die inperking vir die eerste keer sy kwartaallikse landboumark-vooruitskouing aanlyn aangebied. Boere landwyd het op die webinaar ingeskakel. Willemse het daarop gewys dat die pandemie die hele waardeketting tot by die boer skade kan berokken. As ekonomiese welvaart met 10% daal, soos die konsensusvoorspelling verwag, en 3 miljoen meer mense verloor hul werk, gaan daar ’n verskuiwing in die vraag na produkte kom. RESTAURANTBEDRYF Voedselmaatskapye kan reeds sien hoe verbruikers na goedkoper voedselsoorte soos brood en mieliemeel “afskaal”. Dit kan ’n verskuiwing in die vraag na landbouprodukte…

Almal weet die ekonomie het in ’n diep resessie inbeweeg. As dit die tweede jaar van negatiewe groei is, sal Suid-Afrika gemaklik in die definisie van ’n ekonomiese depressie inpas, met ander woorde ’n langdurige daling in ekonomiese uitset en groeiende werkloosheid. Die landbou het die afgelope paar jaar swaar getrek met die diep insinking weens droogtes en die swak ekonomiese toestande. Die jongste syfers van die departement van landbou toon die landbou se netto inkomste het in 2019 met 14,5% gedaal en dat die landbouskuld met 11,3% tot R187,5 miljard toegeneem het. Die departement raam dat die waarde van bates in die landbou met 5% toegeneem het en dat grondwaardes in 2019 met 7,6% gegroei het. Nodeloos om te sê, die ervaring en feite op grondvlak klop nie met…

Mnr. Anton Kruger, uitvoerende hoof van die varsprodukte-uitvoerdersforum (FPEF), is aangestel as voorsitter van die vrugte-uitvoerdersvereniging in die Suidelike Halfrond (SHAFFE). Sy aanstelling is op ’n virtuele vergadering op 14 Mei amptelik deur al die lidlande en die sekretariaat van SHAFFE goedgekeur. Kruger is aangestel nadat dr. Konanani Liphadzi, die vorige voorsitter van SHAFFE, haar pos as uitvoerende hoof van Vrugte Suid-Afrika einde Maart verlaat het. Kruger sal die voorsitter van SHAFFE bly tot ’n verteenwoordiger van Chili volgende jaar tot die amp verkies word. SHAFFE is tans betrokke by veldtogte wêreldwyd om die bewustheid en verbruik van vars vrugte onder verbruikers te bevorder. Die ander rol wat SHAFFE tydens Covid-19 vervul, is om inligting in te samel tussen lidlande, soos inligting oor logistieke en administratiewe kwessies wat lei tot…

Tafel- en droogdruifprodusente wat vermoed dat hul wingerde met filloksera besmet is, word genooi om navorsers van die Landbounavorsingsraad (LNR) te help met ’n opname oor dié plantluis in Suid-Afrika. Alle inligting sal vertroulik hanteer word. Die LNR-Infruitec-Nietvoorbij hoop om teen die einde van die jaar die tweede been van ’n opname wat vroeg vanjaar begin is, te voltooi. Dit word gedoen in opdrag van die Suid-Afrikaanse tafeldruifbedryf (Sati) en Raisins SA. Dit is die eerste in sy soort in die afgelope vier dekades. “Ons wil uitvind hoe wydverspreid filloksera voorkom, en of wingerdprestasie daardeur benadeel word, veral wanneer dit voorkom saam met ander plae of strestoestande,” sê dr. Elleunorah Allsopp van die LNR-Infruitec-Nietvoorbij. Die opname sluit die vernaamste tafelen droogdruifgebiede in, naamlik die Bergrivier, Olifantsrivier, Oranjerivier en Hexrivier. Filloksera…

Me. Lianne Jones, bemarkingspesialis, het dié belangrike statistieke op Beanstalk. Global se webinaar oor Suid-Afrika verstrek: ■ 82% van Suid-Afrikaners is bang en bekommerd oor die huidige situasie. Hul finansiële welstand en gesondheid is hul grootste bekommernis. ■ 53% van Suid-Afrikaanse huishoudings glo hul inkomste gaan geraak word. ■ 73% van verbruikers verkies om eerder nader aan hul huis inkopies te doen as by die winkel wat hulle voorheen verkies het. Verbruikers verkies ook kleiner winkels (soos Spar), want hulle voel ietwat veiliger in so ’n inkopie-omgewing. ■ 63% van verbruikers probeer dieselfde handelsmerk as voorheen koop.…

Dit is geen geheim nie dat die Suid-Afrikaanse landbouomgewing deur krediet aangedryf word. Net enkele produsente kan vandag nog op ’n kontantgrondslag boer, veral wat gewasverbouing betref. Die landbou kom boonop uit ’n paar moeilike jare waartydens droogtes talle op hul knieë gebring het. Uit die nuwe landbousensus kan gesien word dat die aantal plase wat uit gewasverbouing bestaan, se bydrae as persentasie van die totale landbou van 2007 tot 2017 gedaal het. Dit is weer ’n bewys dat die marges in die graan-en-oliesaadbedryf onder druk is. Volgens die buro vir voedsel- en landboubeleid (BFAP) se ontledings gaan dit tot drie jaar duur voor produsente in die westelike deel van Suid-Afrika ’n gunstige kontantvloei vestig – mits dit goeie jare is. Weens die laer marges duur dit soveel langer om…

Dr. Todd Collins was ’n baanbreker-veearts in die suidelike Drakensberggebied. Hy is ook die skrywer van boeke soos Till the Cows Come Home, The Art of Being an Awful Angler en Bull by the Horns. Collins, wat onlangs afgetree het, het 45 jaar lank as veearts gepraktiseer en was altyd aan die voorpunt van veeartsenykunde. Hy is ’n groot ondersteuner van die beginsels van Tom Lasater. Sedert sy kinderdae het hy ’n groot liefde vir Sussex-beeste, en verwys na hulle as bergbeeste as gevolg van hul vasbeslotenheid om die beste weiding boop die berg te kry. Collins het ’n sleutelrol gespeel toe Asiatiese rooiwater skielik in die gebied uitgebreek het. Met gebruik van bloedentstof en ’n streng dipprogram om die bosluisbevolking te verminder, kon die immuniteit in die kudde opgebou…

Bemagtiging wat gepaardgaan met kennis en vaardighede baan die weg vir die landbousektor om ’n lewensvatbare en volhoubare toekoms vir kommersiële boere te voorsien. Die Fakulteit Natuur- en Landbouwetenskappe aan die Noordwes-Universiteit (NWU) bied uiteenlopende kwalifikasies aan en huisves onder meer die Skool vir Landbouwetenskappe wat uit vier dissiplines bestaan: ■ Landbou-ekonomie en -voorligting. ■ Dieregesondheid. ■ Dierewetenskappe. ■ Gewaswetenskappe. Die navorsingsbedrywighede word ondersteun deur ’n onderrig-en-navorsingsplaas met onder meer vleisbeeste, melkkoeie, bokke, skape en pluimvee. Die plaas het verskeie hektaar bewerkbare grond en kweekhuise, wat gedeeltelik besproei word. Navorsing in die onderskeie dissiplines word ondersteun deur ’n aantal laboratoriums, wat toegerus is om verskeie navorsingsbedrywighede moontlik te maak. Dié navorsingsinstellings val onder die Skool vir Landbouwetenskappe op die Mahikeng-kampus. Programme op dié kampus word in Engels aangebied. Op die…

Vrugtepulp kan volhoubaar in voerkrale benut word. Die gebruik daarvan as vesel lei tot groot groeivoordele by beeste. Só sê dr. Tawanda Tayengwa, veekundige navorser aan die Universiteit Stellenbosch (US), wat in navorsing met Angusbeeste vasgestel het vrugtepulp is voordeliger as koringsemels. In sy navorsing wou hy vasstel of dit vir veeboere in lae- en middelinkomstelande van waarde is om uitgedroogde druiwe- en sitruspulp as alternatiewe veselbronne te gebruik, en of dit hul rande kan help rek. Van sy bevindinge is reeds in internasionale vaktydskrifte gepubliseer, waaronder Meat Science en Sustainability. Tayengwa het onlangs die navorsingswerk vir sy PhD-graad in veekundige wetenskappe voltooi onder leiding van dr. Cletos Mapiye, senior dosent in die departement veekundige wetenskappe van die fakulteit landbouwetenskappe aan die US. Sitrusvrugte en druiwe is van die vrugte…

BOER WINSGEWEND MET BEESTE Ek is op soek na inligting om die winsgewendheid van my beesboerdery te verbeter. Talle veeboere oorskat die gehalte van hul weiding, wat tot grootskeepse oorbeweiding lei. Om die oorbeweiding te herstel, verlaag hulle dikwels die plaas se veelading en word die veld nóg ligter bewei. Dié praktyk verswak die spesiesamestelling verder. Vanweë oorbeweiding en swak boerderypraktyke beland ongeveer 400 miljoen ton bogrond jaarliks deur gronderosie in die see, damme en riviere. Deur sulke erosiegebiede af te kamp en teen ’n lae veelading te benut, sal nie help nie. Dit is die verkeerde manier van benutting. Erosie moet bekamp word, maar die oorsaak moet vasgestel word en aandag kry. Daar is twee maniere om veeboerdery op ’n volhoubare manier winsgewender te maak, naamlik met veldaangepaste beeste…

Hoe het Gideon Milling ontstaan? Die storie kom uit Rigters 5 en 6 in die Bybel, waar Gideon koring in ’n wynvat uitgetrap het omdat hul kos gedurig gesteel is. Ons het gevoel dis wat met boere gebeur – daar is altyd iets teen hulle. As dit nie ’n droë jaar is nie, is dit prys of wind, hael of oorstromings. Daar is ook gedurig politieke en finansiële druk. Ons wil hê boere moet deel wees van die ketting, vandat die saadjie op die grond val tot in die winkel waar die pak meel gekoop word. Dit sal waarde tot hul besighede toevoeg. Hoekom is klipgemaalde meel gesonder? Koring se proteïen ontbind teen ’n sekere hitte en jy wil dit sover moontlik in sy natuurlike vorm hou. Die maalklippe word…

Jou onderneming – of dit nou ’n graanplaas, voerkraal, padstal, werkwinkel of konsultasiediens is – se oorlewing word deur die “inkomste bo koste”-formule bepaal. Jy moet in hierdie taai tye soveel slim dinge moontlik doen om dié verhouding gebalanseerd te hou, sê Douglas Kruger, ’n sakeskrywer wat pas die e-boek Virus-proof your small business: 50 ways to survive the Covid-19 crisis bekend gestel het. “As jy oorweldig of rigtingloos voel, hou net daardie formule in gedagte. Inkomste bo koste moet die kerndoelwit van jou be-planning wees. As jy dit lank genoeg kan handhaaf, is dit voldoende.” Kruger het kenners uit alle oorde – van Engeland en Australië tot Israel en Kroasië – genader vir raad om entrepreneursondernemings deur die pandemie en sy nagevolge te stuur. Hy lig hieronder ’n paar…

■ Om die ystervarke te fnuik, bou ons soms ’n heining om spesiale bolle te versteek. Die vorige eienaar het byvoorbeeld nerina-bolle in ’n klipmuur weggesteek en daar kom nou nog pragtige blomme uit. ■ ’n Tuisgemaakte waaier uit blik jaag molle weg (sien foto regs bo). ■ Plante soos bromelia werk vir enige tuin en allerhande soorte kan saam geplant word. ■ Wat ’n waterfokuspunt betref, gebruik genoeg rotse, sirkuleer die water en maak seker daar is genoeg skadu om verskillende varings te plant. ■ Jim Holmes, ‘n wêreldbekende teler van inheemse plantbolle, handbestuif omtrent 400 skaars Clivia-soorte elke jaar. Holmes gee Ferreira raad oor watter bolle en kleure saamhoort. ■ In droogtetye moet jy net voor die winter plant, nie in die somermaande nie. ’n Gevestigde tuin het…

MNR. BERTUS DE JONGH, voormalige besturende direkteur van die Melkprodusente-organisasie (MPO), is Woensdag 15 April skielik oorlede. Hy sou op 5 Mei vanjaar sy 71ste verjaardag gevier het. De Jongh was 25 jaar lank in diens van die melkbedryf. Eers as hoof van die voormalige Melkraad en daarna as besturende direkteur by die MPO. Hy het in April 2015 as besturende direkteur van die MPO in Pretoria afgetree. Hy het plaaslik en internasionaal diep spore in die georganiseerde landbou en spesifiek die melkbedryf getrap. Hy het ook vir etlike jare as ’n direkteur van die Internasionale Suiwelfederasie (ISF) gedien. Hy was ’n baanbreker in die oorskakeling van die destydse rade na die vryemarkstelsel in die landboubedryf. “In Junie 1992 is hy aangestel om die deregulering van die destydse Suiwelraad te…

GAUTENG CARLETONVILLE KLIPDRIFT (422), 34 ha, aan Daset-trust, van S.J. Schutte, R600 000. KWAZULU-NATAL BALLITO WELLVALE(6454),40haen WELVERDIENT(2632),24ha, aan Trade Now (Edms.) Bpk., van C.D. Evans, R6 300 000. HELPMEKAAR OUW KLIP (8489), 121 ha, aan M.S.Y. Docrat, van M.S.M. Ndima en S.G. Ndima, R666 000. LIMPOPO DENDRON RONDEBOSCH (287), 21 ha, aan Ben van der Merwe-trust, van G.P.B. en M. van der Merwe, R2 570 000. DERDEPOORT GELUK (38), 508 ha, aan GTMtrust, van Henning-familietrust, R2 875 000. LEPHALALE ALFRED (111), 139 ha, aan Meyers Rus (Edms.) Bpk., van Oshakati Sonsa (Edms.) Bpk., R2 932 500. HOEDSPRUIT GUERNSEY (81), 26 ha, aan Buffaloland Safaris (Edms.) Bpk., van Bowil Game Lodge BK, R2 000 000. ROEDTAN BRAKFONTEIN (152), 735 ha, aan Inca Mining (Edms.) Bpk., van Kuvula Trade 120 (Edms.) Bpk.,…

MNR. NICK SERFONTEIN, Landbouskrywers SA se Boer van die Jaar vir 2019, het die duurste bul op die jaarlikse Bonsmara-produksieveiling van dr. Joggie Briedenhann van Namibië vir R400 000 gekoop. Serfontein, eienaar van Sernick-Bonsmaras by Edenville, het die hoogste bod gemaak vir die bul HART 17-0007 op Briedenhann se Hartebeestloop-Bonsmara-veiling by Stampriet waar 38 SP-bulle en 97 vroulike diere aangebied is. Die veiling is deur Agra Namibië met die samewerking van BKB-aanlyn Suid-Afrika gehou gedurende fase 2 van die Namibiese grendelperiode en streng protokolle is gevolg. Briedenhann sê dit was die eerste keer dat sy veiling ook aanlyn opsies gehad het. Die aanlyn gedeelte was ’n nuutjie en 58 kopers het aktief deelgeneem en 30% van die beeste gekoop. Daar was ook 250 mense wat die veiling as kykers gevolg…

R3,8 miljard Die genoteerde kleinhandelgroep Massmart het in die eerste ses weke van die staat van inperking minstens R3,8 miljard se verkope verloor. Vir die 19 weke tot 10 Mei was sy verkope R28,2 miljard, wat 11,9% laer is as die ooreenstemmende tyd van die vorige boekjaar. Vergelykbare winkels se verkope het met 12,1% gedaal. In die 13 weke tot 29 Maart was die groep se totale verkope 1,3% hoër teenoor 0,9% van vergelykbare winkels. Onder die April-inperking was handel in 56% van sy produkaanbod verbode. – Netwerk24 17% Wêreldwye koolstofvrystellings in April was 17% laer as die gemiddelde daaglikse koolstofvrystellings in 2019, volgens ’n studie in die joernaal Nature Climate Change. Gemiddeld het koolstofvrystellings met 18,7 miljoen ton gedaal, tot vlakke vergelykbaar met 2006. Dr. Robert Jackson, voorsitter van…

‘Ons was reeds met een voet in die graf voor die inperking – ons is nou stewig halfpad in die doodskis. ’ MNR. CHRIS SCHUTTE, uitvoerende hoof van Astral Foods, oor die ekonomiese gevolge van die Covid-19-pandemie. Bl. 20 ‘Die landbou word as melkkoei gebruik om Eskom se balansstaat beter te laat lyk’ MNR. FRANCOIS WILKEN, voorsitter van Vrystaat Landbou, oor verhoogde elektrisiteitstariewe. Bl. 15 ‘My knol- en saadverkope het omtrent ontplof sedert die inperking begin het.’ ME. ADENE NIEUWOUDT, ’n Wes-Kaapse blomboer, oor veranderinge wat die Covid-19-inperking in haar besigheid gebring het. Bl. 17 ‘Dis net soveel deel van die voedselwaardeketting as die vleis van vee wat ’n mens in die slaghuis koop.’ ME. ADRI KITSHOFFBOTHA, uitvoerende hoof van Wildbedryf SA, oor jag vir eie gebruik, wat onder langverwagte…

DIE R100 miljoen vir die Covid-19-rampfonds wat die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling aan die Land Bank bewillig het vir hulpverlening aan kliënte, gaan nie na die bank oorgedra word nie. Dit is om te verseker die geld beland nie in die spervuur van die bank se huidige likiditeitsprobleme nie. Mnr. Mdu Shabane, direkteur-generaal van die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, het op die vergadering van die parlementêre portefeuljekomitee vir landbou gesê die Land Bank het self die geld na die departement terugverwys weens die kwessies wat die bank ondervind. “Ons sal steeds met die bank saamwerk ten opsigte van hoe ons boere gaan ondersteun. Die bank wou egter nie die geld in gevaar stel gegewe die likiditeitsprobleme wat hom in die gesig staar nie.” Die…

WILDBOERE en ander belanghebbendes in die biodiversiteitsektor is tydens ’n aanlyn vergadering met me. Barbara Creecy, minister van omgewingsake, bosbou en visserye, aangemoedig om haar departement se maatreëls van vlak 4 van die staat van inperking in die Staatskoerant van 14 Mei deeglik te bestudeer en ten volle te gebruik. Creecy en twee amptenare van haar departement het op 19 Mei met verteenwoordigers van 11 organisasies in die biodiversiteitsektor vergader om knelpunte in hul bedrywe tydens die inperking te bespreek. Creecy het gesê sy het begrip vir die bedryf se frustrasies en bekommernisse oor ekonomiese verliese. Me. Adri Kitshoff-Botha, uitvoerende hoof van Wildbedryf SA (WRSA), het in ’n WhatsApp-stemboodskap aan lede gesê Creecy het erken dat daar steeds gebiede is wat baie ingeperk is, “maar sy het ons ook verseker…

Wat gebeur met oeste op lande wanneer ’n boer sterf en geen melding daarvan in sy testament gemaak word nie? Dit is belangrik om bewus te wees van die moontlike slaggate en belastinggevolge wat oeste op lande kan inhou op die boedel en erfgename van ’n boer by sy afsterwe. Die meeste boere en veral saaiboere sterf met een of ander vorm van ’n produk op die lande, hetsy dit pas gesaaides is of produkte wat op die punt staan om geoes te word. Die hoë kommersiële waarde van sulke oeste en moontlike produksielenings en/of ander produksie- en finansieringskoste wat daarmee gepaardgaan, kan ’n groot invloed hê op die moontlike aanspreeklikheid vir belasting en likiditeit in die boer se boedel. Dit kan ook die onderskeie erflatings beïnvloed wat die erfgename…

Navorsers aan die Universiteit van Cranfield in Brittanje reken hulle het die antwoord op die soeke na die perfekte avokado. Hul nuwe tegniek span lasers en vibrasies in om sonder skade die rypheid van vrugte vas te stel. Die tegniek is gebaseer op laser-Dopplervibrometrietegnologie wat in motoraanlegte gebruik word om die gehalte en eenvormigheid van groot onderdele te toets. Inligting oor die aanpassing daarvan vir gebruik by avokado’s het in die vaktydskrif Biosystems Eng ineer ing verskyn. Eers word ’n laserstraal op ’n vrug gerig. Dan word die mate van refraksie of straalbreking gemeet. Klein vibrasies word geskep deur ’n eenvoudige, geoutomatiseerde stelsel wat die vrugte uiters liggies tik. Die vibrasies word gebruik om die resonansie-frekwensie van elke vrug te toets. Prof. Leon Terry, projekleier, sê harde vrugte het ’n…

Kleinhandelaars, boere en gewone Suid-Afrikaners het op verskillende maniere gehelp om armes se nood te verlig. “Dit is die mooi deel van die bedryf,” sê mnr. Anton Kruger, uitvoerende hoof van die varsprodukte-uitvoerdersforum (FPEF). “Daar was groot projekte om seker te maak vars produkte word geskenk om honger mense te voed.” Me. Lianne Jones, bestuurder van die varsproduktebemarkingsvereniging (PMA) in Suid-Afrika, sê die reaksie van veral kleinhandelaars was ’n riem onder die hart. “ ’n Winkelgroep soos Checkers het byvoorbeeld bonusse aan sy personeel betaal om in die voorste linie te werk. Kettingwinkels is nie net besorg oor hul personeel nie, maar het ook voedselprojekte van stapel gestuur om Suid-Afrikaners wat op die broodlyn leef en sukkel om kos in die hande te kry, te help.” By Pick n Pay…

Die Steyns van die Droë Karoo, soos hulle die gebied by Prins Albert en Leeu-Gamka noem, is praktiese mense wat reeds geslagte lank hul omgewing tem om hul veeboerdery produktief te bedryf. Selfs die seuns van twee broers en hul neef word by die familie-onderneming betrek. Die kripvervaardigers is die broers mnre. Joseph en Oosie Steyn, onderskeidelik van Prins Albert en Leeu-Gamka, terwyl hul neef mnr. Stéfan Els van Port Elizabeth vir die spesiale vlotterkleppe sorg. Vir Joseph van die plaas Rietfontein gaan dit oor die oordra van kennis om die volgende geslag se handvaardighede te ontwikkel. Sy gunsteling-leerskool was tydens sy kinderjare toe hy saam met sy oorlede pa, Ben, praktiese werk, soos die herstel van ’n windpomp, aangepak het. Joseph se poging om sy oudste seun, Benje (18),…

WATTER VOORDELE HET ONDERNEMINGS OP DIE PLATTELAND? Die krag van plattelandse gemeenskappe lê dikwels in hegte bande en ’n sin vir eer en lojaliteit wanneer dit by transaksies kom. Mense wat onderneem om mekaar te ondersteun, kan die verskil maak. WAT IS DIE BELANGRIKSTE LES WAT JY AS ENTREPRENEUR IN HIERDIE TYD GELEER HET? Sonder twyfel dat verskeie inkomstebronne noodsaaklik is. Ek het nog altyd in dié beginsel geglo, maar sy belangrikheid het nog nooit so duidelik na vore gekom nie. Ek is ’n beroepspreker, ’n bedryf wat nou eensklaps heeltemal verdwyn het. Gelukkig het ek ook boeke, ’n YouTube-kanaal, aanlyn kursusse en luisterboeke. Om net een inkomstebron te hê, is so goed jy sit ál jou eiers in een mandjie en oorhandig dit dan aan iemand anders. WAT IS…

In die week toe dié rubriek geskryf is, was daar die welkome nuus dat die grendelstaat ietwat verslap gaan word, én die eerste behoorlike koue front het vanuit die Atlantiese Oseaan oor die Wes-Kaap gewaai. Teen druktyd het dit vlae harde reën vir graanboere in die Swartland gebring en hopelik ook vir die Suid-Kaap, waar boere in die stof geplant en reeds weke lank op hete kole gesit en wag het vir ’n bietjie vogtigheid. Vir die res van die ekonomie wat nou weer teruggaan werk toe, sal die skade van die inperking algaande duideliker word. Het Suid-Afrika ’n resessie of eerder ’n diep depressie, en hoe lank gaan die ekonomiese ellende voortduur? Prof. Johan Willemse skryf in sy rubriek op bl. 26 hoe broos die landbou is. Die bedryf…

FONK TEM DIE NAMIBIESE DUINE ’n Elektriese veldvoertuig is deur ’n Namibiese boer ontwerp waarmee hy enige terrein — van Kalahariduine tot klipperige rante — kan kafdraf. Mnr. Len Smith van Koës het gereken dis goed en wel dat brandstofkoste soms daal, maar dit kos steeds ’n bakkievrag vol geld om die tipiese dagtake op die plaas uit te voer. Dié elektriese veldvoertuig is egter die ware Jakob om koste te bespaar, en dit loop teen slegs ’n paar sent per km. In Landbouweekblad van 21 Mei 2020 vertel Smith hoe hy vonk in sy Fonk-voertuig gesit het. GABRIEL GURUSEB skryf: Namibië het baie meer sulke mense nodig as die politici wat net quara-quara. Hou so aan. Wat ons nodig het, is om die land op te bou en idees…

AGRI SA verwelkom die styging van 16,5% in die tariewe vir ongesuiwerde water. Die regering het aanvanklik stygings van tot 50% in sekere gebiede oorweeg. Die tariewe vir die 2020-’21-boekjaar is op 15 Mei 2020 afgekondig en het dadelik in werking getree. Agri SA sê in ’n verklaring hy het verlede jaar, ná sektor-spesifieke raadplegings op 7 Augustus 2019, gevra dat die styging in die koste van waterhulpbroninfrastruktuur tot 16,5% beperk word, wat bestaan uit 10% plus die produsenteprysindeks van April 2019. Die organisasie het die voorgestelde toename in waterhulpbronbestuurskoste van 6,5% vir alle waterbestuursgebiede aanvaar, met die uitsondering van die Oranje-bestuursgebied, waar ’n styging van 15,66% ingevolge die nasionale waterprysbepalingstrategie voorgestel is. Die regering het Agri SA se voorstel aanvaar en sy hersiene koste tydens nasionale beraadslagings op 28…

MAATSKAPPYE in die landbou spring landwyd in om onder die sambreel van Agbiz se Food Relief Project voedselhulp te voorsien aan mense wat weens Covid-19 nie kan kos koop nie. Mnr. Theo Rabe, uitvoerende hoof van NWK, sê hulpverlening in NWK se bedieningsgebied is gebrekkig en honger staar gemeenskappe toenemend in die gesig. “As mense hulle tot geweld wend in ’n poging om kos te bekom, kan bestaande, reeds vervalle infrastruktuur net verder beskadig word. Dit kan groot skade vir die boerderygemeenskap en sakesektor inhou. Ingevolge NWK se projek kan boere mielies by NWK se silo’s lewer teen die rekening van die Agriwaardeketting-verligtingsprojek. Skenkings moet met die leweringsnommer X980422WND gelewer word. Die mielies word dan na Botselo Mills naby Delareyville geneem, waar dit tot mieliemeel verwerk sal word. Die Suid-Afrikaanse…

VROEË aanduidings van die Nasionale Oesskattingskomitee is dat koringboere beoog om vanjaar 45 000 ha minder koring aan te plant as die 540 000 ha van die vorige jaar. Hiervan is 65% in die Wes-Kaap met 320 000 ha, gevolg deur die Vrystaat met 18% (90 000 ha) en 7% in die Noord-Kaap (35 500 ha). Die verwagte aanplantings van moutgars is 137 000 ha – 3,82% of 5 040 ha meer as die 131 960 ha van die vorige jaar. Die verwagte aanplanting van kanola is 72 000 ha, wat 2,70% of 2 000 ha minder is as die 74 000 ha van 2019. Produsente is voornemens om 23 500 ha hawer te plant, wat 11,9% of 2 500 ha meer is as die 21 000 ha van die…

“LAAT ons teruggaan werk toe en ons sal probeer om te selfdissiplineer.” Dít die pleidooi wat mnr. Chris Schutte, uitvoerende hoof van Astral Foods, by verskillende sakelui hoor. “Om iemand op ’n Noord­Kaapse plaas, wat heeltemal gesond is, in te perk omdat iemand op die Kaapse Vlakte ’n virus het, maak eenvoudig nie ekonomiese sin nie,” het hy met die bekendmaking van die maatskappy se halfjaarresultate tot einde Maart 2020 gesê. “Dit blyk dat die welsynrisiko ’n groter kwessie vir die land kan word as die gesondheidsrisiko. Dit is belangrik om mense terug te kry by die werk, sonder om dom dinge te doen. Dit gaan alles oor dissipline deur individue. “Die onsekerheid in die sakeomgewing is slegte nuus vir Suid-Afrika. Ons was reeds met een voet in die graf…

1 ZIMBABWE | Swartmark swendel met mieliemeel Mieliemeelhandelaars op die swartmark verkoop nou ondergewig mieliemeelpakke, en dwing kopers boonop om dubbel die gesubsidieerde prys van 70 Zimbabwiese dollar te betaal. Kopers kry dikwels 9 kg of minder mieliemeel in ’n sak van 10 kg, of 4,6 kg meel in ’n sak van 5 kg omdat handelaars mieliemeel uithaal en dit herseël. Omdat voorraad in winkels so sporadies is, betaal dié informele handelaars mense om die voorraad in winkels op te koop. Hulle vervals dan ook mieliemeelverpakking en herverpak die meel wat hulle uit ander sakke gehaal het. Die regering het nie genoeg inspekteurs om winkels te besoek nie, laat staan nog die informele mark. — The Herald 2 KENIA | GM-kassawe by laaste wetlike hekkie Die Keniaanse navorsingsorganisasie…

Danksy die feit dat Suid-Afrika ’n netto uitvoerder van primêre landbou- en verwerkte produkte is, was die landbou se bydrae tot die ekonomie in die eerste kwartaal, naas die netto uitvoer van erts, die grootste van al die bedrywe. Die landbou is baie belangriker vir die verdienste van buitelandse valuta as wat mense besef. Die bedryf het antisikliese eienskappe en vaar gewoonlik beter wanneer ander sektore in die ekonomie swaarder trek tydens byvoorbeeld resessies. Die TABEL toon Suid-Afrika se syfers vir in- en uitvoer vir die eerste kwartaal van 2020 (met die aanvang van Covid-19). Dit is nog te vroeg om afleidings te maak oor hoe dié sektore in die tweede en derde kwartaal geraak gaan word, maar dit is duidelik dat die landbou ’n groot bydrae lewer. Indien die…

Goeie algemene produksietoestande het vooruitsige vir vanjaar se sorghumoes verbeter. Volgens die Oesskattingskomitee is die nuutste produksieskatting van sorghum 138 885 ton, wat 11 885 ton of 9,2% meer is as die 127 000 ton van verlede jaar. ’n Gemiddelde nasionale opbrengs van 3,27 ton/ha word verwag teenoor verlede jaar se 2,51 ton/ha. Me. Petru Fourie, landbou-ekonoom en navorsingskoördineerder by Graan SA, sê die seisoen het sy probleme gehad met reën wat in sekere produksiegebiede in Mpumalanga en Limpopo baie laat geval het. “Opvolgreën in Mpumalanga dra daartoe by dat gemiddelde opbrengste in die algemeen verwag word, terwyl wisselende opbrengste in Limpopo verwag word.” Produksietoestande in die Vrystaat en Noordwes was die afgelope seisoen baie gunstig met baie goeie reënval. Tog was daar op sommige plekke te veel reën en…

Met slegs ’n paar koeie, genoeg plek en R24 000 kan kleinboere meer wins uit die verkope van handgemaakte kaas as melkverkope maak. Dít was die bevindinge van dr. Faith Nyamakwere, ’n doktorsgraadstudent aan die Universiteit Stellenbosch (US) se departement veekundige wetenskappe. Sy het onlangs haar doktorsgraad verwerf met navorsing oor kleinskaalse kaasmakery, die eerste in sy soort in Suid-Afrika. Sy het die lewensvatbaarheid van ’n kleinskaalse kaasmakery op vier plase getoets, en het onder meer gekyk na watter basiese toe-rusting gebruik moet word, watter beesras die beste eindproduk lewer, higiënepraktyke en hoe om ’n bekostigbare verouderingskamer vir die kaas op te rig. Die projek is deur die Landbounavorsingsraad in die Oos-Kaap ondersteun en deur die Nasionale Navorsingstiging gefinansier. Dit is saam met die US se departement voedselwetenskappe en die…

Die verkope van duurder vrugtesoorte daal skerp vanweë ’n betekenisvolle verandering in die manier hoe mense koop tydens die Covid-19-pandemie. Terselfdertyd is daar egter ’n skerp styging in die vraag na sekere tipes sitrus. “By die kettingwinkelgroepe Spar, Woolworths en Pick n Pay was daar ’n 30-50%-afname in die verkope van duurder vrugsoorte, soos druiwe, kiwivrugte, vye en steenvrugte. By onafhanklike kleinhandelaars was daar ’n daling van 80-90% by hierdie vrugtipes,” het me. Lianne Jones, bestuurder van die varsproduktebemarkingsvereniging (PMA) in Suid-Afrika gesê. Dit was deel van die Britse Beanstalk.Global se webinaar oor die Suid-Afrikaanse varsproduktebedryf. “Ons sien egter ’n ontploffing in sitrusverkope. Een van die kleinhandelaars het in die eerste week van die inperking ’n 200%-styging in sitrusverkope gesien teenoor die ooreenstemmende week verlede jaar. Die groei kom veral…

Boere sukkel dikwels om die verskillende suurheidsparameters wat in grondtoetsverslae aangetoon word, te verstaan. Dan kry hulle dalk ook teenstrydige advies wat die gebruik van produkte soos kalk en gips betref. Die doel van dié artikel is om wetenskaplik bewese en prakties bruikbare antwoorde te gee op vrae soos: “Wat is grondsuurheid?”, “Hoe beïnvloed dit gewasse?” en “Hoe word dit die beste bestuur?” WAT IS DIT EN WAT VEROORSAAK DIT? Ten einde grondsuurheid te verstaan, is dit nodig om basiese grondchemie te hersien. Klei en organiese materiaal in die grond het ’n negatiewe lading. In grond wat nie suur is nie, word hierdie negatiewe lading geneutraliseer deur die positiewe lading van sekere plantvoedingstowwe, veral kalsium (Ca++), magnesium (Mg++) en kalium (K+). Soos grond versuur, neem die konsentrasie van ander nie-voedingstofelemente,…

Die Covid-19-pandemie het tot groot onsekerheid gelei. Tans is Suid-Afrika nog in vlak 4 ingegrendel. Verskeie stemme van kritiek teen die wenslikheid om die ekonomie ter wille van Covid-19 te vernietig, gaan op en hopelik gaan die regering binnekort daaraan gehoor gee. Melkboere wat pas deur ’n baie moeilike jaar is, gaan steeds sukkel om winsgewend te bly. GRAFIEK 1 toon die verloop van die Verenigde Nasies se Voedselen Landbou-organisasie (VLO) se voedselprysindeks vir enkele produkte. Melkpryse ry duidelik meer wipplank as dié van vleis. Sedert die laagtepunt in April 2016 het melkprodukpryse met 35% verbeter. Laer produksie in 2019 in die vernaamste uitvoerlande het ’n daling in die aanbod van melkprodukte tot gevolg gehad. Die intervensievoorraad in die Europese Unie het ook gedaal. Dit het internasionale produkpryse onderskraag. Die…

HIGIËNE HULP TEEN COVID-19 Die Suid-Afrikaanse vragmotor-en-sleepwavervaardiger Serco het ’n sanitasiehokkie ontwerp wat gebruikers met ’n fyn mis van ontsmetmiddel sproei om die verspreiding van Covid-19 te help voorkom. Dit word die Sani-Booth genoem. Dié deurstap-hokkie is 1 250 cm lank, 2 250 cm hoog en 1 000 cm breed en weeg (na gelang van die bybehore) minder as 200 kg. Dit verg 220V. Serco is in die grendeltyd genader om iets te ontwerp vir werkplekke waar groot getalle personeellede die perseel betree en verlaat. Die mikpunt is om werkplekke gesond, higiënies en veilig te hou. Die hokkie het ’n handvrye sensor wat die pomp aktiveer. Agt spuitkoppies produseer ’n fyn mis wat ’n mens van kop tot tone ontsmet. Die ontsmetmiddel is nie skadelik vir mense nie en word…

Growwe saadbeskuit Hierdie beskuitresep is loshande die een wat ek die meeste bak. Jy kan baie variasies op die oorspronklike resep maak en dit aanpas soos jy daarvan hou met wat jy byvoeg. Ek gebruik watter sade ek ook al in my spens of vrieskas het, en het die resep só ontwikkel dat die beslag perfek in ’n standaard-oondpan pas. Dit is ryk en lekker, maar propvol tekstuur en vesel. Die perfekte ontbytbeskuit. ■ 250 g botter of margarien ■ 250 ml olie ■ 1 liter karringmelk of suurmelk ■ 30 ml vanieljegeursel ■ 250 ml suiker ■ 5 ml sout ■ 250 ml sonneblomsaad ■ 125 ml elk lynsaad, sesamsaad, pampoensaad en klapper ■ 250 ml veselryke graanvlokkies (soos All Bran), fyngedruk ■ 250 ml hawermout ■ 6 x…

Die inperking weens die wêreldwye koronakrisis kan vir boere frustrerend en neerdrukkend wees as hulle hulself nie toespits nie. Goed begonne is half gewonne. Hoe waar is dit? Ek onthou toe ek ’n klein seuntjie was en my klere geskeur het, het my ma dit dieselfde dag reggemaak nadat sy dit gewas het, want ons was nie ryk nie. My pa was ’n ystersmid. Ons moet hierdie tye gebruik om ons plaaswerktuie te herstel, te onderhou en heinings reg te maak, nes ’n goeie visserman sy nette herstel. Wanneer die inperking finaal verby is, sal ons reg wees vir aksie en sal daar geen oponthoude wees nie. Ek het as jong boer die verskil tussen doeltreffendheid en verkwisting gesien. ’n Goeie boer sal weke werk om sy toerusting gereed te…

DIE vrugtebedryf het onlangs nuwe leiersposisies aangekondig in verskeie bestuursrade. Mnr. Cornel van der Merwe, die bemarkings-en-verpakkingsbestuurder by Komati Vrugte, is verkies tot die voorsitter van die Suider-Afrikaanse Sitruskwekersvereniging (SASKV). Hy neem die leisels oor in ’n tyd waarin die Covid-19-uitbreking ’n groot struikelblok is vir Suid-Afrika en die bedryf. Volgens Van der Merwe sien hy uit na die nuwe rol en om die geleentheid te kry om dié wêreldklasorganisasie te lei. “Die internasionale gesondheidsrisiko wat deur Covid-19 veroorsaak is, kan ’n tydelike hindernis wees vir groei, maar ek het geen twyfel dat ons dit sal kan oorkom nie,” sê Van der Merwe. Hy sê dit is belangrik vir die SASKV om ’n leidende rol in Suid-Afrika se pad na herstel te speel, op ’n manier wat die plaaslike ekonomie…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies in die Oos-Kaap vir die 12 maande tot Maart vanjaar vir grond van meer as 10 ha. Altesame 289 ooreenkomste is in dié tyd in 35 distrikte gesluit. Dit is 25,1% minder as in die ooreenstemmende tyd ’n jaar gelede. In die betrokke tyd is 159 493 ha (35,7% minder as verlede jaar) teen R1,940 miljard verhandel. Tot 42% van die distrikte toon dalende prysneigings. Veral die ooste en die Karoo word die ergste geraak. Dit sluit in Alexandria (-18,7%) en Steytlerville (-13,2%). Die grootste styging was by Komga (18,9%). By Aberdeen, Matatiele, Port Elizabeth, Pearston en Willowmore was daar net enkele transaksies en kon ’n vergelykende syfer teenoor die vorige maande nie bereken word nie. Plase van 600 ha…

Dit gaan goed met die Simmentalerbedryf, al het die verbod op veilings as gevolg van bek- en klouseer en nou die koronavirus moeilike omstandighede geskep. “Hierdie belowe om een van die beste seisoene te wees ten spyte van alle probleme,” sê mnr. Jan Holliday, voorsitter van die Simmentaler- en Simbrabeestelersvereniging van Suider-Afrika. Hy sê die beeste in die veld lyk goed, en dit het uitstekend gegaan op die jongste veiling op Lichtenburg. “Die pryse is verbasend goed al is die ekonomiese toestande so moeilik. Pryse is ten minste 15% beter as verlede jaar. Die vraag na Simmentalerbeeste is goed, dis steeds die wêreld se beste dubbeldoelbeesras.” Voor die koronavirus-inperkingsmaatreëls ingestel is, was hulle besig om Simmentalerhandelsmerkprodukte vir die mark te ontwikkel. Simmentalerbeeste het beter deur die onlangse droogte in Noordwes…