Indholdsfortegnelse for 10/1/2020 i Landbouweekblad

’N KONSEP van die ekonomiese herstelplan waaroor die regering, sakegemeenskap en arbeidsektor die afgelope twee maande in die nasionale ekonomiese ontwikkelings- en arbeidsraad (Nedlac) onderhandel, bind alle vennote aan deurslaggewende “korttermyn- kollektiewe aksies” vir ekonomiese herstel. Die korttermyn-doenlys om dwingende bottelnekke te verwyder onderskei dié plan van voriges, wat weens ondoeltreffende toepassing misluk het. Pres. Cyril Ramaphosa erken sy regering se grootste tekortkoming is sy onvermoë om planne en beleid toe te pas. Toepassing van die nuwe plan sal bestuur word deur die veteraanstaatsamptenaar en ingenieur mnr. Sean Phillip, wat van die Ontwikkelingsbank van Suid-Afrika na die tesourie gesekondeer is. Verskeie van die plan se korttermyn- kollektiewe aksies is aan tydraamwerke gekoppel. Boaan die lys, byvoorbeeld, is energiesekerheid, met onder meer die stabilisering van Eskom, om eie kragopwekkingsprojekte van groter…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Naspeurbare uitvoer nodig vir rooivleiswins ■ Eie meule koringboere se hoop ■ Gerrit van Zyl: Dektyd begin eintlik nou ■ Tegnologie: Kry só data wat saakmaak ■ Bewaringsboerdery bring sukses in die wynkelder ■ ’n Bloubessiekultivar vir elke streek SPESIAAL ■ LRF-veeskool GESIN ■ Boerekos: Beter met bessies BEWARINGSBOERDERY Mnr. David en me. Nadia Sadie, onlangs deur die bekroonde wynjoernalis Tim Atkin as Jongwynmakers van die Jaar aangewys, voer die Suid-Afrikaanse wynbedryf na nuwe hoogtes. Hulle doen dit op ’n onkonvensionele wyse — sonder om grond te besit — en is nou betrokke by talle wingerde wat baat vind by hul biologiese aanslag.…

Vier lesers kon na aanleiding van die artikel “Sakewêreld kan nie langer buite staan” (LBW, 10 September 2020) ’n eksemplaar van die boek Recession, Recovery and Reform: South Africa after Covid-19, geredigeer deur Raymond Parsons, wen. Die wenners is: ■ Andries Radley, Reitz. ■ Wynand van der Westhuizen, Bothaville. ■ M.K. Hume, Sunland. ■ Ockie Marais, Stella. Drie lesers het die boek Veiligheid vir gemeenskappe (uitgegee deur Naledi) gewen, na aanleiding van die artikel “Landelike veiligheid: Omskep wanhoop in hoop” (LBW, 3 September 2020). ■ Michael van Niekerk, Kenhardt. ■ Christa Nel, Bloemfontein. ■ Pieter Oberholzer, Oos-Rand.…

TOE die krag op dié winderige Sondagoggend, 13 September, net ná 11:00 op die plaas Knoffelspruit in die distrik Rouxville afgaan, het mnr. Jacobus Stroebel vir sy vrou, Charné, gesê hy gaan nou maar sy brandspuit op die bakkie laai, want daar is sekerlik iewers ’n brand. “Vyf minute later roep my buurman oor die radio en sê dit brand daar by Rus-en-Vrede,” sê Stroebel, streekverteenwoordiger van Vrystaat Landbou. ’n Brand het dié dag 3 500 ha tot 4 000 ha weiveld in die distrik verwoes. Stroebel self het 100 ha verloor, en die vuur was in ’n stadium sterk op pad na sy plaashuis toe. “Die brand het op die grens tussen mnre. Dawie du Plessis van Makateesfontein en Albertus Lombaard van Rus-en-Vrede uitgebreek. Die oorsaak was waarskynlik Eskom-kabels…

VKB se boere-aandeelhouers sal waarskynlik vroeg volgende jaar daaroor stem om die maatskappy van private na openbare besit om te skakel. Dit is deel van ’n toekomsstrategie om volhoubaarheid te verseker, het mnr. Koos Janse van Rensburg, besturende direkteur van die VKB-groep, gesê. Hy het gepraat op die groep se jaarlikse oorsig van sy bedrywighede, resultate en beplanning vir die toekoms. Dié geleentheid is vanjaar aanlyn gehou weens die pandemie. VKB se struktuur bestaan uit ’n oorhoofse beheermaatskappy, VKB Beleggings, wat verdeel word in twee bene: VKB Landbou en VKB Agri Processors. “Eersgenoemde been versprei sy wins in die vorm van aansporingsbonusse terug aan die produsente uit wie dit ontstaan het, terwyl die twee-de been, wat landbouverwerking doen, ’n suiwer korporatiewe onderneming is.” 15-JAAR-WAGTYD Die wins wat VKB Landbou na…

1 NIGERIË| Rysinvoer op 20-jaar-laagtepunt Nigerië verwag dat rysinvoer vanjaar die laagste vlak in 20 jaar kan bereik. Volgens die Amerikaanse departement van landbou is dit weens strenger beheer oor goedere wat die land binnekom, maatreëls wat dit moeiliker vir buurlande maak om rys in te voer en dan na Nigerië uit te voer, en beleggings in die plaaslike ryswaardeketting. Die uitvoer van landbouprodukte het in die eerste kwartaal vanjaar gegroei as ’n persentasie van Nigerië se algehele uitvoer, terwyl olie en olieverwante produkte se aandeel gedaal het. Sleutel-uitvoerprodukte was sesamsaad en kakaobone. – Guardian 2 EGIPTE | Covid-19 bring rekord-koringaankope Egipte het in Julie en Augustus byna 40% meer koring gekoop as in die ooreenstemmende tyd verlede jaar nadat die regering opdrag gekry het om strategiese reserwes…

Daar is baie bespiegelinge oor die redes vir die hoë speenkalfpryse (bo R32/kg) en lamspryse (bo R85/kg), terwyl die ekonomie op sy laagste punt in meer sewe dekades is. Werkloosheid het tot nuwe rekordvlakke gestyg, terwyl voerpryse (veral mielies) in die afgelope weke ook nuwe hoogtes bereik het. Die groot kwelvraag is of die hoë speenkalfen lamspryse tot in 2021 gaan voortduur terwyl die kuddeboufase aan die gang is. Hoe gaan die baie hoë voerpryse voerkrale en ander intensiewe veebedrywe beïnvloed? Sal hulle die pryse aan die verbruiker volhoubaar kan verhoog om koste deur te gee? Teeldiere se pryse is stewig namate veeboere en selfs saaiboere hul veekuddes ná die droogtejare en kuddevermindering uitbou. Die hoë mieliepryse gee mielieboere die kontant om te diversifiseer na vee en hul blootstelling aan…

VRAAG NA LEWENDE KRUIE GROEI Die bemarking van kruie is in die inperkingstyd weens die bestryding van Covid-19 benadeel. Mnr. Stiaan Visagie, kruieprodusent van die Allée Bleue-landgoed naby Franschhoek, sê die vraag na vars kruie het tot dusver vanjaar wisselvallig verloop. Die onderneming se verkope het goed verloop en die vraag neem toe. Hy skryf dié neiging toe aan die heropening van die restaurantbedryf. “Die produksie is gewoonlik óf te veel óf te min.” Hy probeer altyd om genoeg voorraad te kweek. Daar is ruimte vir uitbreiding vir vars kruie, sê Visagie, aangesien die gebruik daarvan nie noodwendig deel is van die plaaslike verbruikers se kosgeskiedenis nie. Die Wes-Kaap het begin vanjaar hittegolwe ondervind wat die produksie ietwat gestrem het. Een van die kruiesoorte waarvan die verbruikersvraag die afgelope tyd…

Plaaslike navorsers het ’n beroep gedoen op veeartse en mense wat in die wildbedryf met olifante werk, om te help met die insameling van luise wat moontlik op die diere voorkom. Hulle is besig met ’n projek om die verskeidenheid van olifantluise te identifiseer. Verskillende diere het elk hul eie soort vlooie en luise, sê prof. Sonja Matthee, parasietkundige verbonde aan die departement bewaringsekologie en entomologie aan die Universiteit Stellenbosch. “Ons is tans net bewus van een luisspesie wat op Afrika- asook Asiatiese olifante voorkom. Ons wil vasstel of dit wel so is, en of daar nog spesies is wat misgekyk is.” Matthee pak die projek aan saam met prof. Lance Durden, Amerikaanse luiskenner van die Georgia Southern-universiteit, kollegas uit Australië en die Hans Hoheisen-navorsingstasie by die fakulteit veeartsenykunde aan…

Die bewaring van 2 800 ha Overbergse renosterveld word ondersteun deur ’n veldgids wat pas bekend gestel is. Dr. Odette Curtis-Scott en vyf ander plantkundiges en amateur-plantgeesdriftiges het dié nuttige gids saamgestel. Die boek verduidelik die plantegroei in renosterveld, die tipes en die ekologie van dié veldsoort. Dit bevat ook die interessante geskiedenis van renosterveld en hoe dit met menslike aktiwiteite, veral die landbou, verweef is. Field guide to renosterveld of the Overberg is ’n handleiding vir boere en grondeienaars om die veld te leer ken en die bestuursriglyne beter te verstaan. Dit is ook ’n gids vir plantkundiges en natuurgeesdriftiges wat die navorsing- en besoekersentrum by die Haarwegskloof Renosterveldreservaat of die reservate op plase kan besoek om dié besondere veldsoort te sien. Die belangrikste deel van die veldgids is…

HET JY ’N MENTOR? Ek het nog nie regtig ’n mentor gevind nie. In die begin het ek op kommunale grond geboer, want as vryskutwerker sou ek nie die verliese kon bekostig indien iets skeefloop nie. Ek lees baie na en doen navorsing oor dinge. Toe DJ Fresh my Mother of the Cows op die lug begin noem het, het mense besef ek boer ook. ’n Paar mense uit die bedryf het my gekontak, soos mnr. Lawrence Mosito van Noordwes. Hy is ’n voorligtingsbeampte en boer. Ons het mekaar nog net een of twee keer gesien, maar hy gee my baie raad en ek weet hy is net ’n foonoproep ver. WAT IS JOU STOKPERDJIES? Ek is ’n petrolkop! As ek die dag ryk is, sal ek veteraanmotors koop en…

Aangeplante weidings, aangevul deur klein hoeveelhede ruvoer en konsentrate, is die kostedoeltreffendste manier om koeimelk te produseer. Melkboere, konsultante en navorsers soek al jare na die regte kombinasie van weidings, ruvoer en konsentrasie deur weidingskultivars wat gesaai word, die manier waarop weidings benut en bemes word, te verander. Aangesien die doel is om so min moontlik ruvoer en konsentrate in te bring, moet alles gedoen word om die beste weiding te verseker, sê dr. Craig Galloway, ’n navorser by die maatskappy Trace & Save. Hy het op die onlangse aanlyn konferensie van die Weidingsvereniging van Suid-Afrika gesê die gereedskap om dit te doen en tot watter detail die drie faktore toegepas word, het oor die jare aansienlik verander. Aangeplante weiding het ’n hupstoot gekry met die koms van kikoejoe (Pennisetum…

COVID-19 BESTUUR GEBOUE VANAF SELFOON Vodacom het digitale oplossings ontwerp wat ondernemings kan help om veiliger sake te doen tydens die Covid-19-pandemie. Dit sluit skandeerders in wat liggaamstemperatuur meet en tegnologie wat monitor of mense ’n veilige afstand van mekaar af handhaaf en hul maskers dra. Hierdie produkte word pasgemaak om by ’n onderneming se bestaande tegnologie, soos sekuriteitskameras, draaihekke of magnetiese deurslotte, geïntegreer te word en bespaar dus koste, sê mnr. Peter Malebye, besturende direkteur van die internet-van-dinge (IoT) by Vodacom. Die skandeerder kan byvoorbeeld saam met die gebou se bestaande toegangstegnologie werk om te voorkom dat mense met ’n abnormaal hoë liggaamstemperatuur die gebou binnegaan. Die skandering is kontakloos en Vodacom kan ’n termiese kamera of slimtoestel verskaf wat temperatuur van ’n veilige afstand af meet. Sou ’n…

Hoe gereeld oes julle pynappels? Hoewel ’n pynappelplant vyf jaar lank groei, kan jy net twee keer in dié tyd oes. Pluktyd geskied wanneer die plante 26 tot 30 maande oud is en dan weer 18 tot 20 maande later. Ons moes noukeurig beplan om die groeisiklus van plante van verskillende ouderdomme te versprei. Dit stel ons in staat om ’n jaarlikse pluksiklus van tien maande van Maart tot Desember te volg. Hoekom is pynappelproduksiestreke so beperk in Suid-Afrika? Pynappels het ’n rypvrye klimaat nodig, maar dit moet ook reg deur die jaar reën. Julle produseer Smooth Cayennepynappels, wat ideaal vir verwerking is. Hoekom spits jy jou op die versappingsmark toe? Ons het voorheen pynappels aan ’n inmaakonderneming in Oos-Londen verskaf, maar dit is onekonomies vir ons om op internasionale…

Wat is geloof? Heb. 11:1 beskryf dit so: “Om te glo, is om seker te wees van die dinge wat ons hoop, om oortuig te wees van die dinge wat ons nie sien nie.” As boere weet ons maar té goed wat geloof beteken. Ons plant ons gewasse in geloof, bewerk dit in geloof, sit die bul in geloof by die koeie en die ram by die ooie, en dan laat ons die res aan God oor. Ons moet voortgaan om só te leef. Onthou, geloof het voete. Geloof is ’n doen-woord en praat baie harder as woorde. Geloof is ’n doen-woord en praat baie harder as woorde. Moenie vir jou mense sê jy is lief vir hulle nie; gaan eerder na hulle toe en staan hulle by om te…

Fertasa, die misstofvereniging van Suider-Afrika, se nuwe voorsitter is dr. Nicole Hart (links), tans die handelsbestuurder van die internasionle afdeling by Omnia Kunsmis. Sy was voorheen die verkoopsbestuurder by Experse, ’n AECI-filiaal, waar sy heelwat ervaring opgedoen het in die landbousektor. Sy het haar doktorsgraad in 2005 aan die Universiteit van KwaZulu-Natal verwerf. Mnr. Henk le Roux (regs, ondervoorsitter) is die afgelope 20 jaar verbonde aan NWK, waar hy onder meer betrokke was by die vloeibare kunsmisaanleg en met kunsmisbemarking, maar ook tussendeur by NWK se kleinhandel- en meganisasieafdeling gewerk het.…

Die lewendige vraag na Meat-masters het duidelik geblyk in die goeie pryse en getal diere wat op die nasionale veiling van die Meatmasterskaaptelersgenootskap van Suid-Afrika in Bloemfontein aangebied en verkoop is. Die gemiddelde prys van al 306 veilingdiere was R6 046. Dit is ’n styging van 11,7% teenoor verlede jaar, asook ’n styging van 29% in die aanbod. Die ram SK18-9 van mnr. Stephan Kirsten van Kamdeboo, Graaff-Reinet, het die hoogste prys van R65 000 behaal. Hy is aanlyn aan me. Liliane Victor van die Didymus-boerdery, Lichtenburg, verkoop. ’n Ooi met twee lammers van dr. Johan Steyn van Ben Tson-Meatmasters het die hoogste prys van die vroulike diere (R18 000) behaal. Die kopers is mnre. Boemie Saaiman van Kroonstad en Charles Freeme van Pretoria. Stoetooie is teen gemiddeld R6 417…

11 Elf luiperds mag vanjaar gejag word, ná daar verlede jaar geen jagkwota vir luiperds was nie. In 2018 was daar ’n kwota van sewe luiperds, en geen in 2016 en 2017. Die kwotas is toegestaan op aanbeveling van die Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut (Sanbi), sê me. Barbara Creecy, minister van omgewingsake, bosbou en visserye. Die owerheid het luiperdbevolkingsneigings oor die afgelope drie jaar oorweeg. Lees meer by bit.ly/33Cyq2A. – Joylene van Wyk 139 Die sukkelende kragreus Eskom het beslag gelê op 139 plase van die Matjhabeng-munisipaliteit as sekuriteit weens uitstaande skuld van R3,4 miljard. Die grond se benaderde waarde is R2,5 miljard. Die titelaktes van die eiendomme sal ten gunste van Eskom geëndosseer word tot die skulddispuut tussen Eskom en die munisipaliteit bygelê is. Met dié stap het Eskom afstand…

‘Dit maak boere taamlik moedeloos, veral as hulle probleme aanmeld, maar daar word nie daaraan aandag gegee nie. ’ DR. JACK ARMOUR, bedryfsbestuurder van Vrystaat Landbou, oor verwaarlooste Eskom-infrastruktuur wat brande veroorsaak. Bl. 17 ‘Hoër beskikbaarheid van mielies en soja sal ook die mieliemaalbedryf, rooivleisprodusente, suiwelprodusente, varkvleisprodusente en menslike voedselmark rakende beskikbaarheid en prys bevoordeel.’ MNR. DE WET BOSHOFF, voorsitter van die vereniging van veevoervervaardigers (Afma), oor die dominoeffek van hoër plaaslike hoendervleisproduksie. Bl. 14 ‘Melkkopers wat verwag het dat die groot mielie-oes goedkoper onverwerkte melk beskikbaar gaan stel, sal dringend moet herbesin.’ MNR. BERTUS VAN HEERDEN, hoofekonoom van die MPO, oor melkverwerkers se onlangse verlaging in plaashekpryse aan boere. Bl. 21 ‘Begin by enkele groot belanghebbendes en kyk wat gedoen moet word om dit te laat werk.’ DR. JOHN…

Die staatsprokureur se aankondiging dat mnr. Bheki Cele, minister van polisie, beoog om die tussentydse hofbevel wat die besit van ou groen vuurwapenlisensies beskerm, ter syde te laat stel, hou verreikende gevolge vir vuurwapeneienaars in, sê mnr. Marnus Kamfer, regs-en-risikobestuurder vir gemeenskapsveiligheid by AfriForum. As die tussentydse hofbevel tersyde gestel word, sal die houer van ’n groen lisensie geag word om onwettig in besit van ’n vuurwapen te wees. SA Jagters wil met die staatsprokureur vergader om tot ’n moontlike vergelyk te kom, maar mnr. Fred Camphor, uitvoerende hoof, sê dit sal raadsaam wees vir houers van groen lisensies om hul opsies te oorweeg, soos om gebruik te maak van die huidige amnestietydperk wat tot 31 Januarie 2021 geld. Ingevolge die wet kan iemand wat aan die onwettige besit van…

DA AR gaan soveel inligting op Landbouweekblad se gratis aanlyn droogtehersteldag gegee word dat daar nóg ’n sessie by die aanvanklike program van 29 September gevoeg is. Die dag word nou oor drie sessies aangebied. Tydens die eerste sessie, wat om 09:00 op 29 September begin, praat me. Hélène Smit, ’n vooraanstaande berader, oor sielkundige weerbaarheid; me. Bonnie Schumann van die trust vir bedreigde natuurlewe praat oor volhoubare grondbestuur; mnr. Giepie Calldo, veteraan-produksie-adviseur, gee raad oor doeltreffende jongooibestuur in droogtetoestande; en prof. Ters Brand van die Wes-Kaapse departement van landbou praat oor veebestuur ná die droogte. Om 18:00 op 29 September praat dr. Louis du Pisani, weidingskonsultant en voormalige bestuurder van produksie-advies en ontwikkeling by die Nasionale Wolkwekersvereniging, oor hoe om jou voor te berei vir die herstelfase van jou…

DIE landbousektor is oop vir sake en sien uit daarna om sy omset en inkomste in dié hersteljaar te verbeter. Landbousakelui het in die derde kwartaal van vanjaar heelwat meer vertroue gehad as in die vorige kwartaal, toe daar nog baie onsekerheid oor die Covid-19-inperking was. Die landbousakekamer Agbiz en die nywerheidsontwikkelingskorporasie (IDC) se sakevertroue-indeks was in die derde kwartaal 12 indekspunte hoër as in die tweede kwartaal vanjaar. Op 51 is dit net-net bokant neutrale vlak van 50, wat daarop dui dat landbou-ondernemings marginaal meer optimisties is oor saketoestande in Suid-Afrika, sê mnr. Wandile Sihlobo, hoofekonoom by Agbiz en samesteller van die indeks. “Dit bevestig die data wat aantoon dat die meeste landbou-ondernemings en die landbousektor nie ernstig deur die voortslepende pandemie geraak is nie, aangesien die sektor as…

KOMPARTEMENTALISERING in die rooivleisbedryf is moontlik, maar dit gaan nie maklik wees nie. Só meen dr. John Grewar, direkteur van die maatskappy jDATA, wat spesialiseer in epidemiologiese data en ondersteuning. Grewar was ’n spreker tydens die onlangse aanlyn Meat Matterskonferensie wat die Suid-Afrikaanse Voerkraalvereniging vir die beesbedryf aangebied het. Die vereniging het die maatskappy genader om te kyk of kompartementalisering van die rooivleisbedryf, en spesifiek in die voerkraal- bedryf, suksesvol toegepas kan word in Suid-Afrika. Grewar het gesê kompartementalisering word hoofsaaklik deur die riglyne van internasionale organisasies soos die internasionale organisasie vir dieregesondheid (OIE) gerig en Suid-Afrika moet daardie riglyne volg om dit te laat werk. “Dit is definitief lewensvatbaar, maar daar is kwessies wat ons moet aanpak.” Die eerste kwessie wat aangepak moet word, is die naspeurbaarheid van diere.…

KOSPRODUKSIE speel ’n groot rol in die oorsaak én oplossing van die aftakeling van natuurlike hulpbronne. Só sê die wêreldnatuurlewefonds (WWF) in sy 2020 Living Planet-verslag, wat onder meer uitwys dat die mens reeds driekwart van die wêreld se ysvrye opperlak betekenisvol gewysig het vir mynbou, produksie of infrastruktuur, en slegs 15% van die wêreld se vleilande is nog nie verwoes nie. “’n Sleutelfaktor wat deur die verslag uitgelig is, is die rol wat die voedselproduksiestelsel speel in die verlies aan habitat en aftakeling van die natuurlike omgewing wat die bogenoemde neigings van verlies aan biodiversiteit aandryf,” sê dr. Morné du Plessis, uitvoerende hoof van die WWF Suid-Afrika. VERANDERINGE Navorsing wat die WWF onlangs saam met 40 ander organisasies bekend gestel het, wys egter dat dit moontlik is om die…

AGRI SA wil met sy nuut aangekondigde maatskappy, Agri SA Enterprises (Edms.) Bpk., vennootskapsprojekte bevorder en uitbou soos dié wat twee jaar gelede as voorbeelde voorgehou is op Landbouweekblad en Agri SA se grondberaad by Bela-Bela. Mnr. Omri van Zyl, wat pas as die uitvoerende hoof van Agri SA Enterprises aangestel is, sê hy beskou dit as die toepassing van die Bela-Bela-beraad. “Die maatskappy, wat in 2015 gestig is, het nou sy inkubasietydperk deurloop en dit is tyd om na ’n hoër rat oor te skakel.” Van Zyl was die afgelope vyf jaar die uitvoerende direkteur van Agri SA. Die raad van Agri SA het in ’n verklaring bekend gemaak dat mnr. Christo van der Rheede die leisels by Van Zyl oorneem sodat Van Zyl sy volle aandag aan die…

AFRIFORUM se hofgeding om die parlement se aanvaarding van die parlement se grondwetlike hersieningskomitee se verslag oor onteiening sonder vergoeding ongeldig te laat verklaar, is irrelevant. Dit is omdat die proses om die Grondwet te wysig, reeds verder gevorder het as die feitelike agtergrond wat AfriForum in sy aansoek noem. Só sê die parlement oor die regsproses wat AfriForum in Desember 2018 van stapel gestuur het om die verslag ongeldig te laat verklaar weens verskeie prosedurele gebreke in die aanloop tot die aanvaarding daarvan. Die organisasie wys in ’n verklaring daarop dat die Covid-19-pandemie ’n tydelike stilte oor die omstrede kwessie van onteiening sonder vergoeding gebring het, maar benadruk dat dit ’n uitgemaakte saak is dat die ANC-regering nog nie van sy planne afgesien het nie om artikel 25 van…

Plaaslike navorsers reken dat plante wat aan die Amaranthus-genus behoort, oorweeg kan word as ’n goedkoper proteïenbron vir die samestelling van voer vir pluimvee, varke, vis en konyne. Dit is egter belangrik om die regte verwerkingmetodes te oorweeg om nie-voedsame komponente wat ’n invloed op diere se verteringstelsel kan hê, uit die andersins voedingsryke plant te verwyder. Dit blyk uit ’n onlangse oorsigartikel in die vaktydskrif Animal, wat navorsing oorweeg wat die afgelope 17 jaar wêreldwyd gedoen is oor die gebruik van sulke plante as ’n voedingsbron vir nie-herkouende vee. Die artikel is saamgestel deur me. Tlou Grace Manyelo van Unisa en die Universiteit van Limpopo, en haar Unisa-kollegas me. Elsabe Janse van Rensburg en drr. Nthabiseng Amenda Sebola en Monnye Mabelebele. Die Amaranthus-plantgroep is oorspronklik uit Latyns-Amerika afkomstig. Dit…

Die yslike stofwolk wat in Junie van die Saharawoestyn af oor die Atlantiese Oseaan na die suidooste van Amerika gewaai het, is volgens kenners die ergste in jare. Die stofwolk het bygedra tot rekordhoë temperature in die suide van die Amerikaanse deelstaat Florida en lugbesoedeling op die Karibiese Eilande. Die Sahara-stofwolk is die gevolg van ’n opeenhoping van uiters droë en stowwerige lug. Dit staan as die Sahara-luglaag bekend. Dit vorm oor die Saharawoestyn en word deur die opwaartse beweging van warm lug opgelig. Passaatwinde (gereelde, aanhoudende winde van die subtrope na die trope) waai elke drie tot vyf dae die stofwolk oor die noordelike Atlantiese Oseaan weswaarts. Gemiddeld 182 miljoen ton stof word per jaar só versprei. Volgens die Amerikaanse nasionale oseaniese en atmosferiese administrasie is die stofwolk gewoonlik…

Verouderde toerusting en ’n tekort aan toerusting is van die grootste tekortkominge in Suid-Afrika se hawens. Dít is volgens mnr. Werner van Rooyen, die varsprodukteuitvoerdersforum se bedryfsbestuurder en lid van die hawetaakspan. “Die ‘verlore dekade’ in die ekonomie tesame met grootskaalse korrupsie in Transnet het agteruitgang in die hawe-omgewing veroorsaak. Verder het wanbestuur van die terminale en finansies ook bygedra tot die swak toestande in die hawens.” Van Rooyen sê alle uitvoervrugte dra by tot broodnodige buitelandse valuta vir Suid-Afrika. Veral sitrus, tafeldruiwe, appels en pere speel ’n rol. Avokado’s en bloubessies se sterk groei op ’n jaarlikse grondslag is egter “astronomies”. Hy verwag dit sal aanhou styg, aangesien die internasionale markte nog nie by ’n versadigingspunt is nie. Van Rooyen sê hoewel veral Kaapstad se veeldoelige terminaal (CPT MPT)…

Daar kan verwag word dat boere melkbeesproduktiwiteit verder sal verbeter danksy groter innovering op die gebied van weidingskultivars en -mengsels, noukeuriger weidingsbestuur en beter sorg vir die omgewing deur minder stikstofkunsmis toe te dien, sê dr. Craig Galloway. “Die toekoms hou geleenthede in om minder kunsmis te gebruik en sodoende grondgesondheid te bevorder. Dit word versterk deur weidings wat ’n verskeidenheid gewasse, wat peulgewasse insluit, bevat.” Nog ’n groot geleentheid wat posvat ten spyte van droë somers in die Suid-Kaap en koue winters in KwaZulu-Natal, is meerjarige droëlandweidings wat moontlik gemaak word deur nuwe kultivars en gewasmengsels. “Hulle plant dikwels lusern in die somer en eenjarige raaigras of hawer in die winter.” Galloway sê daar was al baie veranderinge in weidings vir melkproduksie, maar boere se toewyding tot groter produktiwiteit…

Hoe het jy aan die idee gekom? Ek is ’n graad 2-onderwyseres aan die Hoërskool Goudini, met 13 jaar ervaring in die onderwys. Die idee van my webwerf, Juffrou met Hart, het toevallig oor my pad gekom. Ek het jare lank in Engels skoolgehou, en dit was maklik om op die internet hulpbronne te bekom. Nadat ek my huidige Afrikaanse pos aanvaar het, het ek besef daar is ’n leemte en ek het my eie materiaal begin ontwerp. Ek het op ’n onderwys-Facebookblad die behoefte aan ’n grondslagfase-woordeboek raakgesien, en my materiaal geadverteer ingeval mense belang stel. Toe ek die volgende oggend my e-pos oopmaak, was daar ’n magdom mense wat my gekontak het. Só het dit gebeur dat onderwysers versoeke begin instuur het, wat ek dan ontwerp en lewe…

DR. KOBUS HENDRIKS, ’n bekroonde megaboer van Heilbron in die Vrystaat, het sy uittrede uit die melkbedryf aangekondig. Hendriks, wat verskeie kere as nasionale meestersuiwelboer en minstens 14 keer as Vrystaatse kandidaat in dié kompetisie aangewys is, het besluit om op 72-jarige ouderdom “te begin kwaad doen”, iets waarvoor hy nie vroeër tyd gehad het nie. Hy het reeds ’n groot deel van sy Spitsvuur-Holsteinkudde aan ’n melkplaas in Eikenhof, Johannesburg, verkoop. Die koper, wie se naam nie bekend gemaak is nie, het 620 volwasse vroulike diere bekom. Sowat 40 tot 50 koeie op Hendriks se uitskotlys waarvan die ekonomiese waarde begin afneem het, sal binne die volgende maand as slagdiere be-mark word. Die oorblywende 250 top-versies sal ook later bemark word. Volgens Hendriks wou hy die kudde op ’n…

GAUTENG PRETORIA DE WAGENDRIFT (417), 21 ha, aan S.P. Patana, van Global Sand (Edms.) Bpk., R1 000 000. KWAZULU-NATAL Geen transaksies is tydens vlak, 5, 4 of 3 van die grendeltyd by aktekantore in KwaZulu-Natal geregistreer nie. LIMPOPO ALLDAYS VERA (815), 22 ha, aan E.L. en T.A. Leshabane, van H.J. en M. Otto, R750 000. BURGERSFORT CAMBRIDGE (184), 21 ha, aan Friedshield 183 (Edms.) Bpk., van S.J. Jones, R9 500 000. MIDDLESEX (205), 320 ha, aan W.C. Bush, van Winston House Trade BK, R5 000 000. DENDRON KAREEBOSCH (618), 21 ha, aan M.J. Maumela, van L. Kleermann, R4 815 000. LEPHALALE HUNTERS MOON (678), 1 373 ha, aan Kahkike (Edms.) Bpk., van Rockridge Prop (Edms.) Bpk., R4 900 000. MASSENBERG (305), 1 217 ha, aan Massenberg-landgoed (Edms.) Bpk., van Z.C.…

Landbou-organisasies, boereverenigings, ens., is welkom om die datums van hul byeenkomste aan ons te stuur vir publikasie in die Landboukalender. Stuur die besonderhede aan lbw@landbou.com BOEREDAE 29 SEPTEMBER: Landbouweekblad, BKB en die trust vir bedreigde natuurlewe (EWT) se digitale droogtehersteldag. Oggendsessie (09:00-12:00) met mnr. Giepie Calldo en mee. Hélène Smit en Bonnie Schumann. Aandsessie (18:00-19:30) met dr. Louis du Pisani. Registreer op bit.ly/2R83MrY en klik op ‘‘Save my spot’’, clint.ockhuis@media24. com. Programnavrae: jeanne. vdmerwe@landbou.com of agenis@landbou.com 30 SEPTEMBER: Outeniquainligtingsdag in die vorm van ’n webinaar. Die nuutste inligting oor die weidingstelselproef, kultivarevaluasie, kragvoervoeding aan koeie en ’n studie oor die aanvulling van koeie met vlugtige olie. Navrae: JankeVdC@elsenburg.com KONFERENSIES 13-15 OKTOBER: PMA Fresh Summit 2020. E-pos: jroets@pma. com, web: www.pma.com/events/ freshsummit 14-16 OKTOBER: Virtuele LRF-veeskool met die samewerking vanLandbouweekblad.Tema: Lewendehaweproduksie –…

Die dorpies in die Noordoos-Kaap waar ek grootgeword het, het met die jare lelik agteruit gegaan. Dit is ’n landwye verskynsel. Dié skrikwekkende munisipale verval word immers jaarliks noukeurig deur die ouditeur-generaal geboekstaaf. Heidelberg in die Wes-Kaap was dus onlangs ’n aangename verrassing. Gewoonlik ry ’n mens net verby Heidelberg op pad na Mosselbaai of Kaapstad. Die hoofweg vang die verste hoekie van die dorp en jy ervaar gewoonlik net die Wimpy en die vulstasie. Maar ry jy die dorpie binne, tref dit jou hoe netjies dit is. Die strate is skoon, en omdat baie van sy ou argitektuur liefdevol versorg word, het die dorpie ’n sjarme wat tot afgetrede buitelanders lok. Die verval van die platteland is dus nie noodwendig ’n voldonge feit nie. Die rede vir my besoek…

DIE slagordes is opgestel vir wat beloof om ’n warm woorde-oorlog oor hoendervleisinvoer te wees. Die teenstortingsbeweging FairPlay voer sedert Oktober 2016 ’n kommunikasieveldtog teen die storting en roofsugtige invoer van veral hoendervleis, maar ook suiker, en het onder meer die steun van regter Richard Goldstone as sy beskermheer. Nou is ’n forum genaamd ChickenFacts begin wat sê hy wil ’n teenvoeter wees vir “jare se vals inligting en onwaarhede wat Suid-Afrikaanse verbruikers, kleinhandelaars en reguleerders verwar”. Die forum sê Suid-Afrika het “’n geskiedenis van handelsproteksionisme en buitensporige invoertariewe” wat spanning met sy internasionale handelsvennote skep. As Suid-Afrikaanse produsente hul kapasiteit en doeltreffendheid kan uitbrei en hoendervleis kan uitvoer, sal plaaslike produsente volgens die forum meer werkgeleenthede vir Suid-Afrikaners kan skep. Dit sal ook meer werkgeleenthede in die invoer-uitvoer-sektor skep.…

MET die waarskynlikheid van La Niña-toestande wat in die laatlente en somer toeneem, kan Oos-Kaapse boere uitsien na ’n belowende somerreënseisoen. “Die multimodel-reënvalvooruitskatting vir die laatlente en vroeë somer dui op ’n toenemende kans vir bogemiddelde reënval oor die meeste dele van die land, veral in die somerreënstreek in die noordoostelike dele van Suid-Afrika,” sê mnr. Hugh van Niekerk, Oos-Kaapse streekbestuurder van die Suid-Afrikaanse Weerdiens. “Die kans op ’n La Niña-fase in die komende somer het drasties verbeter in die afgelope paar maande. Dit sal voortdurend dopgehou word namate die somervooruitskatting nader kom.” Volgens Van Niekerk kan bogemiddelde reënval regdeur die somer voorkom, veral in die binneland van die Oos-Kaap. Bogemiddelde temperature word in die lente vir die hele land voorspel, en ondernormale maksimum temperature in die noordoostelike dele van…

DIE geïntegreerde pluimveeprodusent Astral Foods sê hy is ondanks die probleme wat die Covid-19-pandemie meegebring het, “versigtig tevrede” met sy verwagte finansiële prestasie in sy huidige boekjaar. Die groep sê in ’n handelsverklaring op die JSE se Sens-nuusdiens hy verwag dat sy wesensverdienste per aandeel vir die jaar tot einde September nie meer as 25% laer as in die vorige boekjaar sal wees nie. Die tweede helfte van dié boekjaar is deur die Covid-19-inperking benadeel, maar die inperking het klaarblyklik ’n strawwer uitwerking op die finansiële resultate van ander ondernemings in die sektor gehad het, sê mnr. Chris Schutte, uitvoerende hoof, in ’n verklaring. BYKOMENDE KOSTE Astral moes in die boekjaar geld bestee aan watervoorsiening by sy hoenderverwerkingsaanleg in Standerton. Verder het die landwye en plaaslike beurtkrag in Stander-ton, asook…

BKB het ’n onafhanklike landbou-akademie vir die skaap- en wolbedryf op die been gebring. Die akademie bied bedryfsgerigte kwalifikasies en sertifikate aan skoliere, studente, produsente en plaaswerkers, asook ’n nasionale diploma in vleis-en-wolskaapproduksie. Die kwalifikasies van die Skaap- en Wolakademie vir Suider-Afrika (Swasa) is aanlyn bekend gestel en word ook aanlyn deur middel van die internet as e-leerprogramme op die Agripedia-platform aangebied. Mnr. Mike van den Berg, bestuurder van vesel van BKB se oostelike streek, het met die bekendstelling gesê die akademie is ’n oplossing vir ’n dilemma wat die wolbedryf ervaar. “Een aspek is die agteruitgang van formele opleidingsinstellings en kundigheid wat vir die bedryf verlore gaan,” het hy gesê. “Dit bring mee dat jong boere plaas toe gaan met min kennis, wat die vakuum tussen ouer, ervare boere…

Vanjaar is beslis ’n jaar wat niemand gou sal vergeet nie. Die Covid-19-pandemie het ’n mens weer laat besef hoe kort en kosbaar die lewe is en dat jou sake in orde moet wees wanneer die dood aan jou deur kom klop. Baie is al geskryf oor die belangrikheid van testamente en die moets en moenies wat betref die vererwing van aardse besittings, maar wat gebeur as jy só siek word weens byvoorbeeld ’n beroerte, ongeluk of kanker dat jy nie meer namens jouself kan besluit nie? ’n Lewende testament is ’n verklaring of vroegtydige aanwysing aan mediese personeel of ’n dokter waarin ’n pasiënt sy wense bekend maak deur toestemming te weier vir enige mediese behandeling of ingryping om hom kunsmatig aan die lewe te hou. Die lewende testament…

TREKKERS AL HOE KRAGTIGER Produsente verkies toenemend kragtiger werktuie as dit by trekkers kom. Hulle vervang dit ook vinniger om met die tegnologiese vordering tred te hou. Luidens die jongste nuusbrief van Agfacts, ’n organisasie wat met landboustatistieke werk, koop Suid-Afrikaanse boere tweedehandse trekkers waarvan die gemiddelde kraglewering oor die laaste twee dekades in siklusse van 70 kW tot die huidige gemiddelde van 130 kW toegeneem het. Volgens dr. Jim Rankin, hoof van Agfacts, het die gemiddelde ouderdom van trekkers sedert die tweede kwartaal van 2000 begin afneem. Hy skryf die neiging om nuwer trekkers te koop toe aan ’n skerp toename in die koop van nuwe trekkers in die 1980’s toe die gemiddelde, ou trekker 20 jaar oud was. Tegnologiese vooruitgang speel waarskynlik ook ’n rol en boere probeer…

Navorsers van die Nanyang Tegnologiese Universiteit (NTU) in Singapoer het danksy ’n mengsel wat heelwat lemoenskille insluit, dit reggekry om tot 90% van die waardevolle metale uit pap litium-ioonbatterye te onttrek. Daarna het hulle dit gebruik om nuwe bruikbare batterye uit die herwonne kobalt, nikkel, litium en mangaan te vervaardig. Luidens ’n verklaring van NTU is die lemoenskille in die oond gedroog en daarna verpoeier. Die proses is in die vaktydskrif Environmental Science & Technology verduidelik. Mense wêreldwyd gooi jaarliks gemiddeld 1,3 miljard ton afvalkos en 50 miljoen ton e-afval weg, luidens die verklaring. Prof. Madhavi Srinivasan van NTU sê die industriële metodes wat tans gebruik word om e-rommel te herwin, is energie-intensief en stel skadelike gasse en vloeistowwe vry. “Ons het dringend ekovriendeliker metodes nodig om die groeiende probleem…

Tafeldruiwe. Die tafeldruifbedryf het sedert 2010 met bykans 7 000 ha uitgebrei. Dit het produksie ’n hupstoot van sowat 40 000 ton gegee – ondanks die langdurige droogte en daarna swaar reën en hael verlede jaar. Oor die volgende tien jaar is daar beperkte geleenthede in die bedryf se bestaande, volwasse markte. Die bestaande beleidsomgewing maak dit moeilik om alternatiewe of groeiende markte te ontgin, veral in die Verre-Ooste, waar ander lande uit die Suidelike Halfrond baie gunstiger handelsooreenkomste het. Die nominale netto uitvoerprys sal egter jaarliks met gemiddeld 3,45% styg. Pere en appels. Die peerarea is nou al ’n paar jaar lank stabiel en sal na verwagting so bly. Boere se winsgewendheid op plaasvlak is geknou deur ’n lae vraag en gevolglik ook pryse, asook die opbrengs per hektaar.…

■ Angie Khumalo is die aanbieder van African Farming, ’n nuwe televisieprogram deur Landbouweekblad en Brand Republic wat op 1 Oktober op Mzanzi Wethu (DStv kanaal 163) begin. ■ Sy is ’n bekende radiopersoonlikheid, maar ook ’n beesboer. Sy wil graag die gewildheid van die landbou onder jong mense laat toeneem deur hulle daarop te wys dat dit lewensvatbare loopbaanopsies bied. ■ Sy voel sterk daaroor dat mense vir hulself geleenthede — hoe gering ook al — in die landbou moet skep. Dié bedryf het die vermoë om baie kwaad in Suid-Afrika uit te roei.…

Vanjaar staan ’n mooi garsoes in die droëlandgebiede danksy reën op die regte tyd en die vordering van Suid-Afrikaanse garstelers die afgelope tien jaar met nuwe garskultivars. Boere kan boonop uitsien na nog opwindende kultivars, wat byvoorbeeld beter by klimaatskommeling aangepas is, sê mnr. Daniel de Klerk, garsteler by die Suid-Afrikaanse garsteelinstituut (Sabbi). “Kultivars wat klimaataanpasbaarheid toon, kan in droër en natter jare optimale opbrengste lewer.” Hulle ontwikkel ook kultivars met ’n goeie onkruidonderdrukkingsvermoë, wat doeltreffend met raaigras en onkruide vroeg in die seisoen kan meeding. “Ons selekteer dus vir vinnige en welige vroeë groei met garslyne wat aanvanklik regop groei om bo onkruid uit te kan kom en dan ’n welige blaredak vorm met heelwat syhalms om onkruid te onderdruk.” Nuwe siekteweerstandsgene word ook met die samewerking van CenGen,…

Die virtuele aard van vanjaar se Nampo het geensins ’n demper geplaas op die inskrywings vir die boerepatentekompetisie nie – nou al ’n instelling by Bothaville en Bredasdorp. Die gehalte van die 28 inskrywings van Boereplanne, wat Graan SA, Omnia en Landbouweekblad aanbied, het die beoordelaars, mnre. Chris Schoonwinkel, Hannes Haasbroek en Andries Theron (almal van Graan SA), en Donald Brink en Piet Groenewald (albei van Omnia), aangenaam verras. “Die standaard van die inskrywings was vanjaar soos gewoonlik hoog, en die wenners het bewys dat hulle as beroepsplanmakers bestempel kan word,” sê Schoonwinkel. “Ons is ook verheug dat verskeie van vanjaar se wenners ook reeds as oudwenners van die kompetisie kommersiële sukses behaal het.” In teenstelling met ’n bepaling wat kommersiële planmakers uitsluit, is die reëls van 2020 se patentekompetisie…

KOS Korslose kaaskoek met suurlemoenroom ■ 2 bakkies (200 g elk) roomkaas ■ 1 bakkie (230 g) geroomde maaskaas ■ 310 ml strooisuiker ■ Sap van 1 suurlemoen ■ 10 ml vanieljegeursel ■ 5 ekstragroot eiers ■ 250 ml elk room en suurroom ■ 100 ml koekmeel ■ 80 ml mielieblom Versiersel ■ 160 ml tuisgemaakte suurlemoensmeer (sien Kombuiswenk) ■ 250 ml geklopte room ■ 100 ml geroosterde klapperskaafsels Voorverhit die oond tot 155 ºC en smeer ’n losboomveerklamppan van 22 cm goed. Bestuif die pan met meel en hou eenkant. Klits die roomkaas glad. Voeg die maaskaas, strooisuiker en suurlemoensap by en klits weer tot glad. Voeg nou die vanieljegeursel, eiers, room en suurroom by en klits tot net gemeng. Sif die koekmeel en mielieblom oor en klits tot…

Ons wil graag sien hoe lyk jou “fyngebak”! Stuur vir ons ’n foto van jou en jou projek en jy kan ’n prettige boek wen – geskenk deur NB Uitgewers. In Rachel Valentine se boek Moenie met ’n prinses mors nie! is drie prinsesse ontevrede omdat hulle altyd moet toekyk hoe die ridders al die pret het. Toe ’n swaksiende trol hul koninkryk verwoes, besluit die prinsesse genoeg is genoeg. Hulle gaan ingryp, want die ridders is in elk geval te skrikkerig vir die towerwoud en reusespinnekoppe. Met hul kleefbroeke en laslappiekomberse maak hulle gou korte mette van die skrikwekkende trol. Stuur jou foto, saam met jou naam, ouderdom en adres, aan Lucille Botha (lbotha@landbou. com) teen 1 November om in aanmerking te kom om dié oulike boek te wen.…

Dit is Saterdagoggend. Die perfekte dag om te gaan lang gras sny met ’n trekker en bossiekapper. Ek maak seker die diesel, water en olie is reg. Nou is die trekker oorgehaal om ’n paar pofadders in die lang gras te gaan rondjaag. Die koejawelboord langs die dam is effens skuins, maar ons sny gras dat die biesies bewe. Die lekker van so ’n grassnyery is dat dit jou gedagtes laat loop en jou kop skoonmaak van enige onheilighede. Die reuk van gras en grond is vars in my neusgate. Die smaak is ook vars in my geheue ná ’n ordentlike val met my 1968 Achilles-dikwieldriegangfiets, maar dis ’n storie vir ’n ander dag. Die Kubota-enjin loop stil, gerusstellend en die bossiekapper kappit flou in die gras. In die dam…

MNR. KENNY VAN DER MER-WE (57), wat in die Klein-Karoo met Boerboele, melkbokke en voorheen ook Jerseys en SA Boerperde geteel het, is aan Covid-19 oorlede. Mnr. Adré Steenkamp, plaasbestuurder van Van der Merwe se plaas Hazenjacht buite Oudtshoorn, sê hy is op 6 September in die MediClinic George oorlede. Van der Merwe het 32 dae lank in die hospitaal teen Covid-19 gestry, waarvan hy 28 dae aan ’n ventilator gekoppel en onder verdowing was. In dié tyd is sy ma, me. Evelyn Hesqua, aan natuurlike oorsake oorlede, maar omdat dit so sleg gegaan het met Van der Merwe, kon die nuus nie aan hom oorgedra word nie. TELER VAN FORMAAT Van der Merwe was met sy dood die voorsitter van die Suid-Afrikaanse Melkboktelersgenootskap en tesourier van die Suid-Afrikaanse Boerboeltelersgenootskap.…

VREDEFORT SE PRYSE STYG MET 19,8% Die inperkings vanweë die Covid-19-pandemie het die registrasie van transaksies in die Vrystaat minder as in ander provinsies geraak. In April en Mei is slegs 20 transaksies geregistreer, maar verder het sake normaal verloop. In die 12 maande tot Augustus is 563 ooreenkomste gesluit wat altesame 245 199 ha teen R3,095 miljard behels het. In altesame 48% van die distrikte in die Vrystaat het grondpryse in die 12 maande tot Augustus vanjaar gedaal. Die droogte en die invloed van die ekonomiese klimaat blyk duidelik in die pryse. Vredefort se pryse het met 19,8% gestyg, terwyl pryse by Philippolis met 24,6% gedaal het. Verkope ten opsigte van plase van 50 ha, 150-300 ha en 450-600 ha toon ’n stygende neiging. Dalende neigings is by grond…