Indholdsfortegnelse for 25 Feb 2021 i Landbouweekblad

STOP DIE MUILBAND Die Wes-Kaapse hooggeregshof het ’n stokkie gesteek voor die Australiese mynmaatskappy Mineral Commodities Limited se pogings om kritici van sy bedrywighede in Suid-Afrika stil te maak. Dit volg ná drie omgewingsregprokureurs en drie aktiviste in 2016 en 2017 vir laster gedagvaar is. Regterpresident Patricia Goliath het in ’n uitvoerige uitspraak die gebruik van sogenoemde slapp-hofsake (strategiese litigasie teen openbare deelname) in ander jurisdiksies uiteengesit, asook wetgewing wat reeds in ander lande teen sulke stappe aanvaar is. Die aktiviste is vir reusebedrae gedagvaar, tensy hulle ’n openbare verskoning aanbied en hul kritiek terugtrek. Dit is iets wat volgens Goliath op misbruik van die regsproses neerkom en ’n nadelige impak het op die publiek se reg tot inspraak op veral omgewingsaangeleenthede. SUIDE STAAN SAAM Die agt vernaamste vrugte-uitvoerders in…

Soos die meeste dinge in Suid-Afrika is die gesprek oor die minimum loon moeilik en ingewikkeld. Aan die een kant betaal baie boere reeds meer as die minimum loon, terwyl ander gaan sukkel om enige nuwe koste te dra. Dink aan ’n beesboerdery in die Kalahari ná jare se strawwe droogte of ’n wynplaas wat deur die alkoholverbod verpletter is. Boerderye wat sitrus uitvoer, of dalk neute en bessies, gaan dalk minder sukkel. ’n Mens kan kwalik ’n gesin onderhou met sowat R3 470 per maand, maar tussen al die verskillende standpunte lê die harde werklikheid van ons werkloosheidsyfer — een van die hoogstes ter wêreld. Om hiermee te help, betaal die regering welsyntoelaes, wat deur ’n kwynende getal belastingbetalers gefinansier word. Deesdae betaal minder mense belasting as wat toelaes…

Die minimum loon vir plaaswerkers sal van 1 Maart af dieselfde as die nasionale minimum loon van R21,69/uur wees. Mnr. Thulas Nxesi, minister van indiensneming en arbeid, het onlangs die nuwe tariewe vir die nasionale minimum loon in die Staatskoerant afgekondig. Toe die nasionale minimum loon in 2018 ingestel is, is spesiale vergunning aan die landbousektor gegee om die loon oor twee jaar in te faseer. Die sektor se loon is aanvanklik vasgestel op 90% van die minimum loon, wat R20/uur was. Dit het beteken die landbousektor het begin met R18/uur of R3 150 per maand. Die georganiseerde landbou en politieke partye het hul kommer uitgespreek, en sê die nuwe minimum loon veroorsaak ’n krisis wat ’n aanslaaneffek sal hê en tot werkverliese sal lei. NIEKIE BASSON skryf: Dink sonder…

’N SPAN veeartse van die departement landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling is kort voor druktyd na die grensgebied tussen die Vrystaat en Noord-Kaap gestuur om ’n moontlike geval van slenkdalkoors op ’n plaas te ondersoek. Teen druktyd was amptenare van die departement nog besig met opvolgtoetse en kon daar nie met sekerheid gesê word of daar wel ’n positiewe geval van slenkdalkoors was nie. Die departement het boere opnuut gemaan om te verseker hul inentingsprogramme teen slenkdalkoors is op datum. “Die lewende entstof mag net by nie-dragtige diere gebruik word, aangesien die entstof tot misgeboortes by dragtige diere kan lei. Die dooie of geïnaktiveerde entstof kan by dragtige diere gebruik word. Dit is die verantwoordelikheid van eienaars om te verseker dat hul diere ingeënt is ten einde finansiële verliese te…

’N AGENTSKAP vir grond- en landbouhervorming en een vir waterhulpbronne en infrastruktuur gaan in die komende boekjaar op die been gebring word, het pres. Cyril Ramaphosa in sy staatsrede aangekondig. Die agentskap vir grond- en landbouhervorming word gestig om grondhervorming te versnel, en die een vir waterhulpbronne en infrastruktuur om die land se waterbehoeftes te takel. Die agentskap vir grond- en landbouhervorming is aangekondig te midde van parlementêre prosesse om artikel 25 van die Grondwet te wysig om onteiening sonder vergoeding in te sluit, en om ’n nuwe onteieningswet wat voorwaardes vir nulvergoeding uiteensit, van stapel te stuur. Die wysigingswetsontwerp vir die Grondwet behoort teen Maart gereed te wees, en die tydperk vir openbare kommentaar op die wysigingswetsontwerp op onteiening eindig einde Februarie. Ramaphosa het onderneem dat die staat binnekort…

DIE Ingonyama-trustraad meen die ouditeur-generaal (OG) se gekwalifiseerde ouditmening oor die trust is verkeerd en het ’n dispuut aanhangig gemaak om dit omgekeer te kry. Die trust het aan die parlement se portefeuljekomitee vir landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling verduidelik waarom hy nie saamstem met die OG se ouditbevindinge nie en waarom hy meen slegs die trust se raad, en nie die trust self nie, is onderhewig aan die Wet op Openbare Finansiële Bestuur (Wet 1 van 1999). Regter Jerome Ngwenya, voorsitter van die Ingonyama-trust se direksie, het gesê die OG het verkeerdelik die vorige boekjaar se onreëlmatige uitgawes by dié van die geouditeerde 2019-’20-boek-jaar gevoeg. Die OG het aangevoer dat die volle onreëlmatige uitgawes nie aan hom bekend gemaak is nie. Ngwenya het gesê die trustraad het die onreëlmatige…

’N ELEKTRONIESE bestuurstelsel is ontwikkel om die inligting aan te teken van die 700 000 ha staatsgrond wat die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling herverdeel. Amptenare van die departement het self die stelsel ontwerp, dus is geen bykomende koste hiervoor aangegaan nie, het die parlementêre portefeuljekomitee vir landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling gehoor. Die komitee het voorgestel dat die departement ’n volledige databasis opstel van alle staatsgrond in besit van die departement se programme vir landbou en grondhervorming. Mnr. Terries Ndove, adjunkdirekteur-generaal vir die herverdeling van grond en ontwikkeling, het gesê die departement het altesaam 43 997 aansoeke ontvang vir die oorblywende deel van die 700 000 ha staatsgrond, wat uit 627 plase bestaan. Daar is meer as een aansoeker per plaas. Daar is 6 809 aansoeke in…

MNR. HANS ANDRAG (77), wat in 2011 as direkteur van Agrico afgetree het en vroeg in Februarie onverwags oorlede is, het selfs ná sy aftrede steeds die landbousektor, plaaslike en internasionale ekonomie, asook die politiek dopgehou, sê mnr. Alfred Andrag, sy seun en bemarkingsdirekteur by Agrico. Hans het aan Paul Roos-gimnasium skoolgegaan en die graad BCom aan die Universiteit Stellenbosch verwerf. Hy het in 1968 by Agrico op Lichtenburg begin werk en is later in Bloemfontein as medebestuurshoof van die firma aangestel. Hy was onder meer vir die finansies, administrasie en handelstakke van Agrico verantwoordelik. Hy was direkteur van die maatskappy en het ook jare lank as ’n nie-uitvoerende direkteur van Agricol gedien. Teen die tyd dat hy afgetree het, het hy 43 jaar by die maatskappy gewerk. Alfred sê…

Die departement van landbou het in 2016 ’n gevolmagtigde aangestel om graan en oliesade by silo’s te gradeer. Op 1 Februarie het Leaf Services aangekondig die inspeksie van graderingsfunksies by silo’s gaan op 1 April 2021 begin. Sedert ’n jaar gelede het die departement en die gevolmagtigde besef ’n gevolmagtigde kan nie die totale graderingsfunksie, personeel en instrumente oorneem nie omdat dit tot groot koste en teenstand in die waardeketting sal lei. Die departement se gevolmagtigde het op 1 Februarie sy sake-plan en lewensvatbaarheidstudie aan belanghebbendes in die waardeketting beskikbaar gestel. Die span van Afrilogic wat deur Leaf Services aangestel is om die lewensvatbaarheidstudie te onderneem, en nou ook in Leaf Services se topbestuur aangestel is, het wyd gekonsulteer om die plan af te handel. Die huidige voorstel is dat…

INTERNASIONAAL: Die Chicagoprys het met 2,9%, of $6,19/t (R91,05/t), tot $222,02/t (R3 266/t) gestyg. Op ’n jaargrondslag is dit 47,7%, of $71,73/t (R1 055,09/t), hoër. Verwagte pryse: Maart – $212,35/t (R3 123/t), Mei – $211,49/t (R3 111/t), Julie – $206,92/t (R3 044/t), September – $185,90/t (R2 734/t). PLAASLIK: Die Safexprys van witmielies het met 3,2%, of R105/t, tot R3 195/t teenoor die vorige week gedaal. Die prys van geelmielies het met 4%, of R137/t, tot R3 310/t gedaal. Op ’n jaargrondslag is witmielies 13,9%, of R389/t, duurder, terwyl geelmielies 125,2%, of R666/t, duurder is. Verwagte witmieliepryse: Maart – R3 147/t, Mei – R3 063/t, Julie – R3 026/t, September – R3 041/t. Verwagte geelmieliepryse: Maart – R3 296/t, Mei – R3 215/t, Julie – R3 170/t, September – R3 225/t.…

Navorsing deur die Universiteit van Kopenhagen in Denemarke toon dat sekere swam-me plante help om hulself beter teen insekte te verdedig. Dié bevinding kan weldra die landboubedryf help om minder afhanklik van insekdoders te raak. Die Deense navorsers het koring- en boontjiesaad met drie soorte swamme geïnokuleer voor dit geplant is. Sodoende kon hulle bewys dat twee van die swamspesies as’t ware die gewasse se “immuunstelsel” ’n hupstoot teen plantluise gee, luidens ’n artikel in die vaktydskrif New Phytologist. Luidens ’n verklaring deur die instelling is drie swamspesies, Beauveria bassiana, Metarhizium robertsii en Metarhizium brunneum, in die studie gebruik. Dié swamme is bekend daarvoor dat hulle insekte kan besmet en doodmaak deur direkte kontak. Die swamme kan hulself ook binne die plante as endofiete vestig, en sodoende ’n uitwerking hê…

’n Nuwe webplatform kan boere en huisen grondeienaars makliker in kontak bring met die rolprentbedryf en ’n ekstra inkomste bied. Filmspace word aangebied as ’n soort Airbnb vir die rolprentbedryf. Dit wil dinge vergemaklik vir produksiespanne wat soek na die regte plek om spesifieke tonele of modesessies te skiet. Daardeur word toegang tot byvoorbeeld wynplase, veteraanvoertuie, hotelle en herehuise vergemaklik. Me. Blanche Franken van Filmspace sê sy wou ’n platform op die been bring wat nie net vir eienaars van eiendom ekstra geld in die sak bring nie, maar die rolprentbedryf ook toegankliker maak. Sy sê meer as 100 plase is reeds op die platform geregistreer. Eienaars bepaal self hul verhuringstarief. Alle besprekings, kommunikasie en beta-lings tussen eienaars en rolprentspanne geskied via die platform. Filmspace behartig die administratiewe proses en…

Linton Park Wines op Wellington was een van die eerste slagoffers vir wie die Covid-19-pandemie die laaste spyker in die doodskis was. Dié kelder, proelokaal en restaurant moes onlangs sy deure toemaak, en sowat 70% van die administrasie- en bestuurspersoneel is afgelê. “Ons kan nie alle blaam op Covid-19 en die regering pak nie, want dit het lank sleg gegaan met die wynbedryf,” sê me. Erika Nortier, finansiële bestuurder. Volgens haar gaan druiweverbouing steeds voort op die plaas, maar die druiwe sal voortaan aan Wellington Wyne gelewer word. “Dit is ’n bittersoet gevoel om te weet ons pars ons druiwe, maar ons gaan nie self een liter wyn daarvan maak nie. Dit het egter nie meer finansiële sin gemaak om self wyn te maak nie.” Sy sê hulle het sowat…

KORTOM ■ Voerkrale diskrimineer met tot R10/kg teen inheemse vleisbeeste, of weier selfs om hulle in te neem. ■ Oorweeg dit om hierdie diere op 18-30 maande oud of selfs 36-40 maande oud regstreeks van die veld af te bemark. ■ ’n Nuwe klassifikasiestelsel wat vleisgehalte in ag neem, is nodig om veldvleis tot sy reg te laat kom wat prys betref. Intussen moet boere nismarkte ontgin. Die ekonomiese en produksieomgewing waarbinne beesboere vleis produseer, word moeiliker. Die afgelope tyd was daar ’n neiging dat die styging in produksiekoste die styging in inkomste oorskry, buiten teen einde 2020 toe vleispryse die hoogte ingeskiet het. Hierdie neiging het winsgewendheid benadeel. Die Covid-19-pandemie het alles verder kom deurmekaarkrap. Hopelik sal dinge mettertyd na ’n meer normale vlak terugkeer. Die struikelblok vir die…

KORTOM ■ Deur hul webwerf voeg hierdie landbou-egbaar waarde tot lamsvleis uit die Hantam en die Boesmanland toe, en die boere wat aan hulle verskaf, kry ’n beter prys vir hul produk. ■ Elke produk wat bestel word, se oorsprong is aan die verbruiker bekend. ■ Danksy tegnologie kan hulle meer mense bereik, maar hulle wil nie té veel groei nie, want dan raak dit moeiliker om gehalte te verseker. LIGGING 1 Riebeek-Wes, Wes-Kaap 2 Loeriesfontein, Noord-Kaap Verbruikers koop met hul oë. Mense wil weet wat hulle kry vir die prys wat hulle betaal, en wil nie net ’n pryslys hê nie. Só vertel mnr. Hardus van Heerden oor sy en sy vrou, Annie, se besluit – nadat hulle raad van kenners ingewin het – om ’n visueel aantreklike webwerf…

LIGGING Stellenbosch, Wes-Kaap Stellenbosch Kaas – meer bekend as Roulou – het ’n lang geskiedenis in die kaasbedryf. Hoe het dit begin? Sowat 26 jaar gelede het die behoefte ontstaan om iets anders as net wyn op die plaas te produseer. Die plaaseienaar, Willem Louw, en ons voormalige kaasmaker, Ters Smit, het begin om fetakaas te maak. Hulle het sowat 3 ton feta per maand gemaak. Willem was ook ’n groenteboer en het die feta saam met groente aan varsproduktemarkte gelewer. Deur die jare het die kaasmakery gegroei en het ons begin om kaas aan kettingwinkels landwyd te versprei. Ons handelsnaam het ’n huishoudelike naam geword en ons maak nou sowat 3 ton kaas per dag. Hoekom juis feta? Daar was destyds ’n gaping in die mark vir feta. Ons…

WAT IS DIE BESTE SAKEBESLUIT WAT JY AL GENEEM HET? Om te diversifiseer na vertakkings buite die primêre landbou, soos ons waterbotteleringsaanleg. BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? My pa, Christie van Zyl, het my aangeraai om elke dag dieselfde onblusbare geesdrif vir my boerdery en besigheid te behou, al raak dinge soms moeilik. WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JY AL GEMAAK HET? Om eerste te wees in ’n nuwe bedryf, soos met vye en granate die geval was. JOU RAAD AS MENSE DIREK MET KETTINGWINKELS WIL SAKE DOEN? Hou jou oog op jou doelwit, ongeag die aantal minimumvereistes, akkreditasies en regulasies op jou pad. WATTER TEGNOLOGIE IS ONMISBAAR IN JOU BESIGHEID? Ek kan nie sonder SenseIt nie, ’n rekenaarstelsel wat die bemesting en besproeiing reguleer en wat…

LIGGING Darling…

Dohne-Merinoveilings het nie die probleme wat 2020 gebring het, vrygespring nie, maar veilings het steeds goed gevaar. Die nasionale Dohne-Merinoveiling is vier dae voor die veilingsdatum afgelas weens bek-en-klouseerregulasies, en boere moes dié topramme op alternatiewe maniere te koop aanbied. In 2020 is altesame 2 539 ramme op Dohne-Merinoveilings teen gemiddeld R10 882 verkoop. Dit is R588 minder per ram as in 2019, met 3% minder ramme wat verkoop is, dui die jongste inligting uit die Dohne-Merino-telersgenootskap se joernaal vir 2020. Luidens die verslag was die droogte en markonstabiliteit, asook die drastiese daling in die wolprys van ongeveer 44% die belangrikste oorsake. Wat produksieveilings betref, het die Covid-19-pandemie boere gedwing om hul veilings aanlyn te verskuif. Feitlik alle ramme wat vir teeldoeleindes geselekteer is, is op produksieveilings aangebied. Ondanks die…

Die wynlandgoed Vergelegen by Somerset-Wes gaan ’n arboretum van 54 ha aanlê. Dié wynlandgoed, wat 321 jaar oud is, is bekend om sy 18 uitsonderlike tuine en is in 2019 tot provinsiale erfenisterrein verklaar. Daar word beoog om oor die volgende dekade nagenoeg 7 500 bome in die arboretum te vestig. Dit sal deur ’n wandelpad van 3,5 km omring word. Die terrein was voorheen ’n oop stuk grond, en ’n gedeelte is ’n vrugteboord waarvan die bome nie meer vrugte dra nie. Pleks daarvan om die boord weer met nuwe vrugtebome te beplant, is besluit om die arboretum met sy voetpaadjies as ’n groen oase vir besoekers te herskep. Hier is mnr. Scott Mpondo, junior tuinboukundige, by een van die bome.…

DIE debat rondom die onteieningswetsontwerp het tot dusver omtrent uitsluitlik klem gelê op die regte van diegene wat eiendom besit, met geen sprake van die regte en belange van dié wat grond eis nie – soos die tienduisende eisers wat voor einde 1998 grondeise ingedien het en nou reeds vir ’n derde dekade wag om hul grond terug te kry. Prof. Ruth Hall van die instituut vir armoede en landelike studies (Plaas) meen die probleem is nie die staat se mag om te onteien nie, maar die mag van burgers om die staat verantwoordbaar te hou, en om die staat te dwing om sy onteieningsmagte te gebruik om grond te verkry en toe te wys aan dié wat dit die nodigste het. ’n Verdere bekommernis – gegrond op korrupsie en…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Hierom kry party plekke oorvloedig reën, en ander te min ■ Vyf SA beeste ding om titel as wêreld se beste bees mee ■ Wol: Nuwe geslag Vrystaatse telers neem voortou ■ Moutgarsbedryf vaar in stormwaters ■ Lamstelsel verminder verliese drasties SPESIAAL ■ Meganisasie GESIN ■ Kies quiche vir ete WOLSKAPE Tien jong telers het die Vrystaat se eerste jongooiklub vir wolskape gestig om hul prestasie teen dié van die ander lede in ’n jaarlikse veldtoets te meet. Hulle beoog om later meer aksies tot voordeel van ál die lede aan te pak, soos kopersgroepe en gesamentlike veilings.…

MNR. GERRIE VAN ZYL van Roodeberg, tussen Worcester en Rawsonville, waar motorfietsryers hul vernuf op ruwe plaasterrein kan toets. Dié woeiligheid dra boonop tot plaasveiligheid by. Lees die artikel op bl. 78. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek en my vrou, Chantal, is 21 jaar getroud en het twee kinders. Ons dogter, Chanel, het in 2020 aan die HTS Drostdy op Worcester gematrikuleer en het vanjaar by Inscape op Stellenbosch begin studeer. Ons seun, CG, is 13 en ’n entoesiastiese jong boer. Hy het ’n groot liefde vir motorfietse. WAT IS JOU GUNSTELINGWILDSVLEIS EN HOE MAAK JY DIT GAAR? Koedoe is my gunsteling, veral ’n rugstring wat twee dae in Griekse slaaisous gelê het en dan op warm kole gebraai word. Daar moet natuurlik ’n lekker wyn by wees. HET…

’N VLUGOPNAME oor ’n deel van Noordwes en Noordwes-Vrystaat het getoon sowat 60% van die aangeplante mielies is nadelig geraak deur ’n oormaat vog en dat die opbrengspotensiaal van hierdie mielies met minstens 40% tot 50% afwaarts aangepas kan word. Die vlugopname is vroeg Februarie deur mnr. Thys Grobbelaar, ’n senior graanontleder van Senwes, onderneem oor onder meer die distrikte Klerksdorp, Bothaville, Hoopstad, Bultfontein en Allan-ridge. Sowat 16% van die land se mielies word normaalweg in dié gebied aangeplant en met ’n goeie seisoen word ’n opbrengs van minstens 6 ton/ha daar verwag. Volgens Grobbelaar beteken dit ’n potensiële produksie van 2,5 miljoen ton vir die gebied wat hy waargeneem het, en potensiële skade van tot 650 000 ton mielies in die betrokke gebied. Hy wys daarop dat ander gebiede…

GRAAN SA se stuurman van die afgelope dekade tree op 31 Augustus af. Mnr. Jannie de Villiers, uitvoerende hoof, het op Graan SA se wintergraan-streeksvergadering wat vanjaar aanlyn gehou is, gesê hy “maak einde Augustus klaar” by Graan SA. Graan SA se hoofbestuur is tans besig met ’n proses om ’n nuwe uitvoerende hoof te soek, sê hy. Toe daar in Februarie 2011 aangekondig is dat De Villiers vir dr. Kobus Laubscher as uitvoerende hoof sou opvolg, het die wenkbroue nogal gelig. De Villiers was immers toe hoof van die Meulenaarskamer. Op die aanlyn gespreksforum het mnr. Hein Visagie van Porterville grappenderwys gewonder of De Villiers “teruggaan meulenaars toe”. Toe Landbouweekblad De Villiers oor Graan SA se prestasies onder sy bestuur uitgevra het, het hy gesê dit is nog te…

MNR. IVAN CLOETE, ’n produktiewe Wes-Kaapse boer met ’n 30-jaar-huurkontrak op ’n staatsplaas, is vroeg vandeesmaand vir ’n derde keer deur die staat afgesit van ’n plaas wat hy as begunstigde van grondhervorming ontvang het. Cloete het voorheen op die plaas Gelukwaarts, Porterville, geboer en sy 30-jaar-huurooreen-koms vir die plaas is steeds van krag. Hy is gedwing om dié plaas te verlaat omdat daar reeds ’n ander bewoner met verblyfreg op die plaas was. Cloete is toe na die plaas Colenso by Darling verskuif. Cloete, wat suksesvol met varke, skape en graan boer, het egter vroeg vanjaar ’n kennisgewing gekry dat ’n 30-jaar-huurkontrak nie aan hom toegestaan is nie en dat hy Colenso onmiddellik moet ontruim. In die afsettingsbrief skryf mnr. Lubabalo Mbekeni, waarnemende hoofdirekteur by die Wes-Kaapse departement van…

SOOS talle plattelandse skoue, kongresse en simposiums is die jaarlikse Maluma-simposium op Tzaneen uitgestel weens die inperkings op byeenkomste en internasionale reisigers. Dis ’n groot ekonomiese terugslag vir die hele distrik Tzaneen en vir baie van die verskaffers wat betrokke is by die simposium, sê mnr. Donovan Lewis, handelsmerkbestuurder van Maluma. Hy het voor die bekendmaking met besighede op die dorp geskakel om te waarsku dat die simposium uitgestel word. Die simposium lok elke jaar vroeg in Maart meer as 500 afgevaardigdes na Tzaneen. Verlede jaar was daar 60 internasionale afgevaardigdes. “Ons ideaal is om eerder uit te stel as af te stel. Hoewel ons nie nou ’n spesifieke datum kan vasmaak nie, mik ons vir vroeg in Augustus,” sê Lewis. Hy wys egter daarop dat ander landbougeleenthede onbepaald uitgestel…

MNR. MANIE BOOYSEN (66), voormalige uitvoerende hoof van die SA Vleisbedryfsmaatskappy (Samic), het einde Januarie aan Covid-19-verwante komplikasies gesterf. Booysen, wat ook in rugbykringe bekend was as ’n voormalige uitvoerende hoof van die Goue Leeus, is onlangs oorlede nadat hy vroeër positief vir Covid-19 getoets het. Hy het sy laaste dae in ’n kritieke toestand in ’n waakeenheid deurgebring. Booysen het sy pos by Samic vir sewe en ’n half jaar beklee voordat hy in 2008 bedank het. Hy het onder meer in 2008 ’n baie geslaagde wêreldvleiskongres in Kaapstad aangebied. Hy het die plaaslike rooivleisbedryf in talle nasionale en internasionale forums verteenwoordig en die kroon is daarop gespan toe hy op dié wêreldkongres verkies is tot die ondervoorsitter van die Internasionale Vleissekretariaat. Hy was van Januarie 2013 tot Junie…

Spesiale trusts is doodgewone inter vivos- (in lewe) trusts wat opgerig word deur middel van ’n ooreenkoms tussen die oprigter en die trustees ten behoewe van ’n begunstigde. Die groot verskil is dat slegs een begunstigde lewenslank voordele kan ontvang vanuit die trustbates. Die trustees se diskresie word dan ook beperk sodat geen ander persoon voordele mag ontvang nie. Die akte bepaal wie, by die afsterwe van die begunstigde, nuwe begunstigdes kan word. Indien die nuwe begunstigdes nie voldoen aan die definisie van ongeskiktheid nie, sal die trust sy spesiale truststatus verloor. Die onus rus op die trustees om die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) in te lig as die omstandighede dermate verander dat die trust nie meer as ’n spesiale trust beskou word nie. Die opvolgende begunstigdes kan byvoorbeeld trust(s) wees…

Hoër pryse vir kos het tot ’n drastiese afname in die aantal hektare onder katoen in die somerreëngebied gelei. Luidens die eerste skatting vir 2020-’21 sal 21% minder katoen as die vorige seisoen aangeplant word. Katoen SA verwag dat die aanplantings weens die onlangse oorstromings nóg laer kan wees. Die eerste skatting vir die seisoen dui op ’n plaaslike oes van 105 515 bale vesel teenoor die 134 230 bale wat die vorige seisoen geoes is. In 2019-’20 is sowat 27 675 ha katoen aangeplant, terwyl die raming vir die nuwe seisoen op 22 627 ha staan. ’n Gunstige faktor is dat byna die helfte van Suid-Afrika se katoen aan die internasionale beterkatoeninisiatief (BCI) voldoen. Daarom is dit meer gesog op die internasionale mark. Gemiddeld voldoen net 22% van katoen…

Vergeet maar daarvan om steeds jou kinders te probeer leer dat die jaar in vier seisoene, elk drie maande lank, opgedeel kan word. Ook dat ’n mens eers ’n paar maande lank ’n matige lente geniet voordat temperature styg en so-mer aanbreek. Dié idees hoort in die verlede. Dít is luidens ’n onlangse artikel in die South African Journal of Science deur dr. Adriaan van der Walt van die Universiteit van die Vrystaat se departement geografie en prof. Jennifer Fitchett van die Universiteit van die Witwatersrand. Dit is die eerste studie in sy soort wat temperature inspan om seisoene binne ’n Suid-Afrikaanse konteks statisties te klassifiseer. Die daaglikse minimum en maksimum temperatuur wat by 35 weerstasies van die Suid-Afrikaanse Weerdiens van 1980 tot 2015 aangeteken is, is ontleed. Hulle het…

PLAASINLIGTING LIGGING: Ladybrand, Vrystaat NAAM: Roodebloem VERTAKKINGS: Kommersiële Bonsmarakudde, sonneblomme, mielies, tef GRONDTIPE: Verskeie GEMIDDELDE REËNVAL: 650 mm per jaar KORTOM ■ Mnr. Christo Beukman van Ladybrand is die wenner van die sonneblomafdeling in Pioneer se jaarlikse Weeg-en-Wenkompetisie. Hy het 3,499 t/ha met die kultivar 65LP54 behaal. ■ Hy het eers vier jaar gelede heeltyds begin boer en besef hy moet uit die staanspoor ’n strategie vind wat werk. ■ Hy het by grondkundiges gaan kers opsteek en ’n bemestingsprogram begin volg wat in wisselvallige jare goeie resultate oplewer. Vyf jaar gelede het mnr. Christo Beukman (46) van Ladybrand by ’n kruispad gestaan. Hy moes besluit of hy die korporatiewe wêreld gaan verlaat en sy naweekboerdery voortaan heeltyds uitleef. Boerdery was immers sy eerste liefde en hy wou graag iets…

Stambreek en hoë reënval gaan hand aan hand en dus is dit nie verbasend dat dit dié seisoen voorkom nie. Stambreek kom tipies voor tydens die vegetatiewe groeistadium, maar kan in enige stadium voorkom vanaf groeistadium V5 tot V18 (vyf tot 18 blare ontvou waarvan die kraag sigbaar is). Algemene voorkoms is tydens die V5-V8-groei-stadium en tydens die V12-R1-stadium (sowat twee weke voor saadstadium). Plante wat tydens die V5-V8-stadium breek, breek op die grondoppervlak af. Hierdie plante kan nie herstel nie en sal dus geen opbrengs lewer nie. Spruite kan wel in sekere gevalle uit die wortelbasisse ontwikkel en in enkele gevalle kan die spruite koppe grootmaak. Winde – veral rukwinde – is hoofsaaklik verantwoordelik vir die afbreek van die stamme. Die gebreekte plante of stamme lê dus in een…

Nadat dit onlangs goed gereën het, kan boere weer met hul boerdery aangaan, sê mnr. Thinus Pretorius, voorsitter van Namibië se Lewendehaweprodusente-organisasie (LPO). Nie alle boere het reën gekry nie, maar oor die grootste dele het goeie tot baie swaar buie geval. Boere se gemoed het verander sedert die langdurige droogte wat vir sommiges nege jaar geduur het. “Wanneer ons oor die water kyk en sien ons bure het ook weer groen veld, het ons baie rede tot dankbaarheid. “Die reën het ’n wip in ons stap gesit, al lyk die bankrekening ook hoe beroerd. Boere het swaargekry in ons bedryf, wat met hoë risiko’s en lae winsgewendheid gepaardgaan. “Die Covid-19-pandemie het die hele wêreld sleg getref, maar dit lyk of die landboubedryf dalk die minste daardeur geraak en steeds…

LIGGING Port Elizabeth, Oos-Kaap Wat doen julle alles by Rissie? Rissie is trots daarop om ’n klein Afrikaanse onderneming te wees. Ons produseer sedert Junie 2020 ’n reeks handgemaakte souse en olies met oorspronklike resepte. Kort ná ons Rissie begin het, het ons besef daar is ’n groot tekort aan rissies en twee maande later het ons na ’n plaas getrek om ons eie jalapeño-, bird’s eye- en habanero-rissies te kweek. Hoekom het rissies jou verbeelding aangegryp? Een aand, tydens ’n braai, het ek en my eks ’n pakkie rooi en groen serrano-rissies opgekap en in balsamiese asyn, suiker, uie en knoffel ingelê. Die kleure was pragtig en die smaak heerlik. Ons het begin gesels oor die moontlikheid om ’n onderneming te begin wat rissiesouse produseer. Dieselfde aand het ek…

Dit was die Julievakansie, 1955. Ek was 11 jaar oud, amper 12, en in standerd 6. Ek en Ouboet was op Heidelberg in die Unie op skool, maar nou was ons met vakansie saam met pa-hulle Zambezi toe. Daar naby die Chirundubrug was ’n kampeerterrein wat my pa-hulle saam met ander gesinne gebruik het wanneer hulle by die Zambezi gaan visvang het (die Kariba-dam was nog in aanbou). Reg langs ons kampeerterrein het ’n bosbrand ’n dag vantevore groot skade aangerig. Die ergste was lankal verby, maar hier en daar het stompe nog gesmeul. In ons kamp was ’n paar tannies en een van hulle was besig om ’n redelike lang besoek aan die emmer agter die grasskerm te bring. Ek moes dringend piepie, maar die tannie kon nie klaarkry…

GAUTENG CARLETONVILLE GOLDENVALLEY(621),21ha, aanH.D.Mashele,van J.P.Swanepoel,R1950000. NIGEL BLESBOKLAAGTE(181), 1810ha,aanKLLGroup(Edms.) Bpk.,vanTongaatHulettBpk., R64017428. KWAZULU-NATAL HARDING LYDSTONE (5196), 262 ha, aan World Hardwood (Edms.) Bpk., van HTT Properties (Edms.) Bpk.,R13760670. LOUWSBURG MORGENZON (559), 347 ha, aan Barnabas Investments (Edms.) Bpk., van B.P. Johnstone, R3 000 000. PONGOLA (61), 111 ha, aan Bansir Capital (Edms.) Bpk., van Barnabas Investments, R6 000 000. LIMPOPO THABAZIMBI GROETHOEK (33), 424 ha, aan Flexible Foam (Edms.) Bpk., van African Game Breeders (Edms.) Bpk., R5 300 000. KROMELLENBOOG (203), 471 ha, aan Waterberg Ventures (Edms.) Bpk., van Orchid-trust, R3 535 000. MPUMALANGA BETHAL GOEDGELUK (492), 542 ha, en SCHUILPLAATS (511), 258 ha, aan Dafel-boerdery BK, van Peet Herbst-familietrust, R18 975 000. KLIPKRAAL (469), 69 ha, aan VanDyk-familietrust,van V.enV.A.Terblanche, R1 400 000. VEREENIG (262), 69 ha, aan Mellet-trust, van J.A.M. Rothman,…

Landbou-organisasies, boereverenigings, ens., is welkom om die datums van hul byeenkomste aan ons te stuur vir publikasie in die Landboukalender. Stuur die besonderhede aan lbw@landbou.com BOEREDAE 4 MAART: Kuilvoerdag, Klipheuwel-plaas, Durbanville. Lesings, uitstallings en demonstrasies. E-pos: wc@mpo.co.za,0767741284. 27-28 MAART: Werksessie met Gabe Brown (’n Amerikaanse kenner van herlewingslandbou), aangebied deur die instituut vir volhoubare boerdery in Suid-Afrika, Lowerland-plaas, Prieska. E-pos: info@permaculture instituteforsouthernafrica.org FEESTE, EKSPO’S 25 FEBRUARIE: Beoordeling van die Suid-Afrikaanse suiwelkampioenskapskou, aangebied deur Agri-Expo. 26 MAART: Aankondiging van die Suid-Afrikaanse suiwelkampioene, aangebied deur Agri-Expo. 7 MEI: Internasionale Sauvignon blanc-dag, aangebied deur Agri-Expo. Razelle Galant, e-pos: razelle@agriexpo.co.za KONFERENSIES 11 MAART: Vloot-en-brandstofbestuurkonferensie, aangebied deur Maphosa Management Consultant. E-pos: chris@maphosam. co.za, web: www.maphosamanage ment.co.za , 010 214 0666. 22-24 JUNIE: Africa Agri Tech, Sun-arena, Menlyn. Onderwerpe wat bespreek gaan word, sluit in die…

R548 000 ’n Walliese Borderkollie is onlangs vir ’n rekordbedrag van £27 100 (sowat R548 000) verkoop. Kim, ’n teef van net minder as een jaar oud, is deur ’n hondeafrigter van Talybont naby Aberystwyth opgelei en op ’n aanlyn veiling van Farmers Marts van Dolgellau verkoop. Haar nuwe eienaar is ’n boer van Staffordshire. Die vorige rekordbedrag vir ’n Borderkollie was £20 000 (sowat R404 000). Die gemiddelde prys in Brittanje vir ’n werkende skaaphond is sowat R40 500. – BBC $111,4 mjd. Amerikaanse boere se inkomste sal vanjaar tot $111,4 miljard (sowat R1,6 biljoen) styg, wat 20% meer is as die gemiddelde oor die afgelope 10 jaar. Die Amerikaanse departement van landbou skryf die verwagte styging toe aan ’n herstel in die inkomste wat boere uit hul oeste…

‘Waar die boere so vinnig bote gekry het, weet ek wragtag nie.’ MNR. JACO MOLLER, bestuurder van KLK Landbou op Van Zylsrus, oor al die bote wat hul opwagting gemaak het toe die Kurumanrivier daar afgekom het. Bl. 16 ‘Daar is sprake dat meer as 50% van die Noordwes-Vrystaat se oppervlakte deur oortollige reën benadeel is.’ ME. PETRU FOURIE, navorsingskoördineerder en produksiekoste-analis by Graan SA, oor die effek wat versuipskade op vanjaar se oes kan hê. Bl. 14 ‘Ek is met ’n mes gedreig en met klippe gegooi. Die situasie het later só handuit geruk dat drie bakkies vol mense opgedaag en my verskriklik aangerand het.’ MNR. IVAN CLOETE, ’n begunstigde van die staat se grondhervormingsprogram, oor intimidasie wat hy op sy tweede staatsplaas ervaar het. Bl. 20 ‘Ons brei…

Die Gariepdam is nie net Suid-Afrika se grootste opgaardam nie (5 100 miljoen m³), maar dit is ook gebou om as ’n vloedbeskermingsfunksie aangewend te word wanneer omstandighede dit vereis. Die Vanderkloofdam, wat Suid-Afrika se tweede grootste dam is (3 100 miljoen m³), dien nie net as opgaardam nie, maar word ook as buffer gebruik om surpluswater vanuit die Gariepdam te temper. Vloedbeheer word behartig vanuit die vloedbeheerkamer waar reënval in volumes omskep word om die toevloei na opgaardamme te bepaal. Die vloedbeheerkamer was aanvanklik goed ingerig vir sy taak, want betroubare inligting is verkry vanuit meetstrukture en watermeters om die omvang van die volume reën vanuit die onderskeie opvangsgebiede te bepaal. Ongelukkig het die verwaarlosing van infrastruktuur en die wegraak van watermeters ’n ernstige leemte gelaat om betroubare en…

ROOI RUS HET LEKKERSTE VLEIS Beesboere kry al langer as honderd jaar Rooi en Geel Afrikaners uit die Oploop-stoetery naby Frankfort. Mnr. Helgaard (Gar) Muller, die eienaar, is ook ’n groot mielieprodusent wat op agt plase tussen Frankfort en Heilbron mielies verbou, maar baie skaapboere ken hom as teler van rasegte Rooi Russiese skape. Skaapvleiskenners wat van hierdie diere se vleis geproe het, sê die smaak daarvan is besonders. Mnr. Muller beklemtoon dit dat sy Rooi Russiese Persies nie met die Romanof verwar moet word nie. “Hulle is eerder nader aan die Persie of Karakoel.” Hy boer met hierdie skape “omdat hulle die gehardste en vrugbaarste is wat ek nog teëgekom het. Hulle is minstens die suiwer Persie se gelyke.” Ons het by hierdie boer ’n trop van 300 Russiese…

’N GROEP landbou-werkgewers gaan met die samewerking van die TLU SA en VF+ ’n dispuut verklaar met die nasionale minister van indiensneming en arbeid, mnr. Thulas Nxesi, ná hy ondanks teenkanting uit verskeie oorde die minimum loon vir plaaswerkers vanaf 1 Maart met 16% tot R21,69 per uur verhoog het. Hierdie eenmalige verhoging is omdat ’n spesiale vergunning wat die minimum loon vir plaasen huiswerkers 10% laer as die nasionale minimum loon gemaak het, verval het. Dr. John Purchase, uitvoerende hoof van die landbousakekamer Agbiz, wys in ’n verklaring daarop dat die sakekommissarisse van die nasionale minimumloonkommissie tydens oorlegpleging in November 2020 nie hierdie verhogings gesteun het nie, vanweë die ekonomiese skade wat Covid-19-verwante inperkings aangerig het. Hy meen die verhogings “is nie belyn met ekonomiese werklikhede nie”, en neem…

BOERE kan volgens langertermyn-weervoorspellings uitsien na ’n “paar duim sonskyn” tot die einde van die maand – iets wat veral graanboere met versuipte graanlande graag wil hê. “Kort- tot mediumtermynvoorspellings wys vir omtrent die eerste keer die afgelope twee maande min of geen reën oor groot dele van die land, behalwe oor die verre oostelike dele, tot minstens die eerste week van Maart,” sê mnr. Johan van den Berg, onafhanklike landbouweerkundige. Die droër toestande is slegte nuus vir die westelike dele van die land wat steeds op goeie reën of op opvolgreën wag, maar word verwelkom in gebiede soos die Noordwes-, Noord- en Oos-Vrystaat waar verdere reën baie groot skade aan gesaaides kan veroorsaak. Redelik warm toestande met temperature bo 30 °C en betreklik min bewolkte toestande kan oor die…

SWART suikerrietboere sal voordeel trek uit ’n swart ekonomiese bemagtigingstransaksie wat onlangs deur Coca-Cola Beverages South Africa (CCBSA) en die departement van handel en nywerheid aangekondig is. Ingevolge die transaksie moet CCBSA oor die volgende drie jaar R80 miljoen per jaar aan die ontwikkeling van die plaaslike ekonomie bestee. Dit sluit in dat hy meer suiker van swart suikerboere sal verkry. Die transaksie is deel van die voorwaardes wat in 2016 gestel is toe Coca-Cola (die Amerikaanse moedermaatskappy) die belang van SABMiller (nou deel van Anheuser-Busch In-Bev) in Coca-Cola Beverages Africa (CCBA) oorgeneem het. AANPASSING Destyds het die Mededingingstribunaal die oorname goedgekeur, maar gesê sy voorwaardes vir die vergroting van die bemagtigingsbelang moet teen 2021 nagekom word. Die tribunaal het in Februarie 2021 in ’n verklaring gesê die voorwaardes moes…

1 NAMIBIË| Veldtog teen bek-en-klou haak vas Entstoftekorte belemmer tans pogings van Namibië se ministerie van landbou, water en grondhervorming om die bek-en-klouseer-uitbreking in die noorde van die land hok te slaan. Namibië koop sy entstowwe by die Botswana-entstofinstituut. Die siekte het aanvanklik by ’n diptenk in Oshakati kop uitgesteek op 28 Desember, en sedertdien na onder meer Oshana, Omusati, Ohangwena en Kunene versprei. Dié gebiede is tot siektebeheergebiede verklaar. Dr. Albertina Shilongo, die hoofstaatsveearts, sê die siekte is die afgelope drie jaar slegs in hoërisikogebiede bekamp, soos gebiede naby die rooilyn en internasionale grense. “Nou is die risiko van besmetting baie hoog en ons kan (die siekte) net in bedwang bring as ons al die diere inent.” Sy het ’n pleidooi gelewer dat beesboere nie hul beeste uit…

MNR. MARAIS BESTER (88), ’n wolboer, Saalperdliefhebber en jagter wat meer as 50 jaar ’n intekenaar van Landbouweekblad was, is nou met sy oorlede broer, suster en seun herenig nadat hy op 28 Januarie oorlede is, vertel sy kleinseun mnr. Lukas Bester. Marais is in 1932 op die plaas Blouwater by Molteno in die Oos-Kaap gebore en het in 1950 daar saam met sy pa begin boer. In 1966 het hy, sy vrou, Drinie, en hul drie seuns na Cedarville verhuis. Hier het hy op die plaas Die Kroon as Merino-wolboer saam met sy seun Andries met van die beste bloedlyne in die land geteel, vertel Lukas. Nadat hy 40 jaar op Die Kroon geboer het, het hy en Drinie in Potchefstroom afgetree. Hy kon egter nie stilsit nie en…

Die komende jaar of twee kan op politieke én ekonomiese terrein onstuimig wees vir Suid-Afrikaners. Dit was die oorwegende indruk wat gelaat is op ’n webinaar oor landbouvooruitsigte wat begin Februarie deur prof. Jannie Rossouw van die Wits-sakeskool en die politieke ontleder Theo Venter aangebied is. Die nasionale begroting einde Februarie sal ’n belangrike keerpunt wees. Dit kan die grondslag lê vir ’n ekonomiese omkeer of dit kan lei tot verdere geploeter en afgradering dieper in rommelstatus in. Dit is ook duidelik dat Suid-Afrika nog heelwat onstuimigheid kan verwag op politieke terrein weens al die binnegevegte in die ANC en die verwaarlosing van beleid om die ekonomie te laat groei. In die laaste deel van 2020 is met groot trompetgeskal aangekondig dat die regering ’n nuwe ekonomiese groeiplan en ’n…

Die vraag na die vleis van vleisbokke is steeds hoog in die meeste metropolitaanse gebiede, maar produsente kan nie in die vraag voorsien nie. Mnr. Jaco van der Merwe, ’n produsent van die plaas Vaarwaterkrans by Cullinan, sê die belangrikste voorsiening van vleisbokke is steeds op die tradisionele mark in die oostelike dele van die land. Diere word teen sowat R45/kg le-wend bemark. “Teen só ’n billike prys ontsien telers die moeite om waarde tot hul bokke se verwerking toe te voeg en bemark hulle eerder lewend,” sê hy. Van der Merwe is een van die telers wat ’n voerkraal vir bokke en skape bedryf vanwaar slagdiere se vleis verwerk, lugdig verpak en in die Pretoria-omgewing aan individuele kopers bemark word. Skaapvleisverpakkings behaal sowat R105/kg en bokvleis R115/kg. Hy sê…

Thokozani het in 2002 ontstaan toe 35 werkers van die Diemersfonteinlandgoed elkeen aandele in die maatskappy ontvang het. Deur maandeliks ’n persentasie (2%) van hul salaris op te offer, kon hulle meer aandele bekom. Die werkersforum besit tans 80% van Thokozani en die res behoort aan Diemersfontein Wines. Thokozani het tans 65 aandeelhouers. Diemersfontein is destyds deur mnr. David en me. Susan Sonnenberg begin. Hul besluit was nie gegrond op die staat se behoeftes aan transformasie nie. Hulle het ’n opregte bedoeling gehad om mense se lewens, die gemeenskap en Suid-Afrika se toekoms ten goede te verander. Thokozani het ook grond by Sonnenberg gekoop teen 20% laer as die markwaarde. Dit is betaal deur banklenings, personeelbydraes en beleggers se hulp. Me. Denise Stubbs het in 2002 aangesluit en haar pad…

WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? As ’n resep in ’n area werk, moenie die wiel herontwerp nie. Volg daardie resep en pas hom net so hier en daar aan. WIE IS JOU MENTOR IN DIE BOERDERY? My pa, Chris. Hy is die een wat my van kleins af gevorm en my wysheid geleer het. My pa het my altyd geleer: “As jy nie probeer het nie, het jy misluk.” Dit is jou keuse of jy in die wasbak of in die see wil verdrink. Gaan uit en probeer dinge. Moenie spyt wees as jy iets probeer en dit het nie gewerk nie. WATTER LESSE HET JY UIT DIE BOERDERY GELEER? Jy moet jou kop georden kry en binne die omstandighede doelgerig bly. Ek kan nie…

Landbouweekblad begin vandeesweek weer die gewilde Ken die Karoobossiereeks plaas. Dié reeks, opgestel deur dr. Piet Roux, toe ’n wetenskaplike by die destydse departement van landbou, het elke week van 18 Junie 1968 tot 18 Maart 1969 verskyn. Die herpublikasie volg op ’n hernieude bewustheid van goeie veldbestuur en ’n versoek van Karooboere wat meen die reeks kan hul veldkennis aanvul. Dr. Loraine van den Berg, produksiewetenskaplike by die Landbou-ontwikkelingsinstituut Grootfontein by Middelburg, Oos-Kaap, het die reusetaak onderneem om ál die artikels by te werk en nuwe foto’s beskikbaar te stel. Roux het in die inleiding tot die oorspronklike reeks geskryf “baie van die bossies is lankal nie meer net tot die Karoo beperk nie, maar kom oor ’n wye gebied in Suid-Afrika voor. Die reeks is dus van regstreekse…

VRAGVERVOER BUITEBANDE VIR SLEEPWAENS Die Indiese buitebandvervaardiger BKT het drie nuwe V-flexa-bandgroottes vir landbousleepwaens bekend gestel. Dié straallaagbande, wat oor eienskappe van hoë buigsaamheid (VF-tegnologie) beskik, vergemaklik die vervoer van vragte in landerye. Die nuwe groottes, VF 600/65 R 26.5, VF 650/55 R 26.5 en VF 560/60 R 22.5, is aanvullend tot die huidige beskikbare grootte, naamlik VF 600/55 R 26.5. Volgens BKT is die uitbreiding van die reeks ’n stap in die rigting van volhoubare landbou en ’n verkleining van sy spoor op die omgewing. Die vervaardiger probeer om onnodige versteuring van die grond te vermy. Produkte met die VF-tegnologie kan 40% meer vrag teen dieselfde banddruk as gewone bande vervoer. Die groot bandspoor verseker die verspreiding van die vrag oor ’n groter oppervlak en verminder grondverdigting. PRYS: Op…

Mosterd-ensampioenhoender ■ 4 boud-en-dy-hoenderporsies (of 8 individuele hoenderporsies) ■ Sout en varsgemaalde swartpeper na smaak ■ 5 ml mosterdpoeier ■ Olyfolie, vir braai ■ 1 pak (250 g) gemengde sampioene ■ 310 ml goeie hoenderaftreksel ■ 15 ml heelkorrelmosterd ■ 125 ml suurroom ■ Knippie suiker Voorverhit die oond tot 190 °C. Geur die hoenderstukke met sout en peper. Sprinkel die mosterdpoeier oor en vryf dit goed in die hoenderstukke in. Verhit ’n bietjie olyfolie in ’n groot pan en braai die hoenderstukke daarin tot goudbruin. Skep uit in ’n oondbak, met die velkant na bo. Braai die sampioene in dieselfde pan tot net-net gaar. Skep dit oor en tussen die hoenderstukke. Giet die aftreksel in dieselfde pan en verhit tot kookpunt. Voeg die heelkorrelmosterd by en prut vir 5…

By Roodeberg-boerdery, ’n wyn-, tafeldruif- en steenvrugteplaas tussen Rawsonville en Worcester, was daar op ’n Donderdag laat in Desember verlede jaar ’n groot geraas. Dit is veroorsaak deur die warboel van meer as 100 motorfietsjaers wat al die afgelope twee jaar na Roodeberg kom om hul gunstelingsport te beoefen. Hierdie warboel val uiteraard nie in elke boer se smaak nie. As jy egter by die geraas kan verbykyk, is daar heelwat voordele wat saam met die motorfietsgemeenskap kom. Só meen Gerrie van Zyl, eienaar van Roodeberg. Sy seun, CG, kom meld vinnig aan in die koelte waar Gerrie met die gaste uit die stad gesels. CG verdwyn weer net so vinnig in ’n stofwolk saam met ’n klomp maats. Die genot, samesyn en adrenalien is een van vele redes hoekom…

Iemand wil by my weet waarom dit so dikwels gebeur dat die sogenoemde “lekker dinge” as sondig beskou word en derhalwe uitgesluit behoort te word uit kinders van die Here se leefprogram. Ek luister na die vraag en begin wonder of dit nie méér is as net ’n vraag nie. Dit klink so ’n bietjie na ’n mening wat effens bedek uitgespreek word. Ten einde groter duidelikheid te kry, is my eerste reaksie dus: “Vra jy dit, of sê jy dit?” Hy verkies om nie duidelik te antwoord nie, maar wys my tog daarop om waar te neem wat in hierdie verband rondom ons gebeur. Dit is die sogenoemde vromes wat gebuk gaan onder ’n lang lys van “mag nie” en “moenie”, terwyl dit die stout klomp is wat die…

Talle distrikte in die Vrystaat toon ’n styging in grondpryse in die meegaande tabel. Dit is ’n opsomming van grondtransaksies groter as 10 ha in die Vrystaat vir die 12 maande tot verlede Desember. Veral by Wepener (23%) en Smithfield (21%) het pryse skerp gestyg. Ander distrikte waar die prys met meer as 10% gestyg het, is Bothaville (11,2%), Harrismith (14%), Philippolis (18%) en Reddersburg (12,1%). In die betrokke tyd is 619 ooreenkomste (vergeleke met 616 transaksies die vorige jaar) in 41 distrikte gesluit. In die proses is 259 817 ha teen R3,255 miljard verhandel. ’n Vergelyking van transaksies ten opsigte van plaasgrootte (teenoor die vorige jaar tussen hakies), lyk soos volg: kleiner as 50 ha, 10% (9%); 50-150 ha, 15% (15%); 150-300 ha, 25% (24%); 300-450 ha, 19% (18%);…