Indholdsfortegnelse for 18 Mar 2021 i Landbouweekblad

DIE oorgebruik van substandaard-handreinigers in die Covid-19-era kan lei tot die ontwikkeling van bakteriese weerstandigheid teen ontsmettingsmiddels. Prof. Robert Bragg en me. Charlotte Boucher van Jaarsveld van die Universiteit van die Vrystaat (UV) skryf dat ’n span van die veeartsenykundige biotegnologienavorsingsgroep aan die UV besig is met ’n studie van die meganismes wat weerstandigheid teen ontsmettingsmiddels veroorsaak. Tot dusver dui die bevindings daarop dat baie van die meganismes wat bakterieë vir immuniteit teen antibiotika gebruik, ook gebruik word om weerstand teen ontsmettingsmiddels op te bou. Die ontdekking van hoogs weerstandige stamme van bakterieë is kommerwekkend, want die gebruik van ontsmettingsmiddels is die laaste linie in die stryd teen antibiotikaweerstandigheid. Wanneer die studie afgehandel is, behoort die groep ’n goeie begrip te hê van al die gene betrokke in die weerstandigheid…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ PALS: Die krag van boere wat hande vat ■ Gehalte gee deurslag vir uitvoer van rosyntjies ■ SA kan ontstuimige politiek, ekonomie verwag ■ Genomika kan veebedryf transformeer ■ Herkouers noodsaaklike voedselbron, ondanks koolstofspoor SPESIAAL ■ Opleiding GESIN ■ Wat eet ons vanaand? HULP VIR VEEBOERE Tegnologiese hulpmiddels wat veeboere kan help om hul kuddes produktiewer te maak, was op verlede jaar se LRF-Veeskool in die kollig. Lees ook prof. Michiel Scholtz, kenner van diereteelt, se rubriek in hierdie uitgawe. Hy sê aktiviste ignoreer herkouers se noodsaaklike bydrae tot menslike gesondheid.…

MNR. SAM SIEBERHAGEN boer in die Koovallei naby Montagu met appelkose, appels en perskes. Hy is opgewonde oor die Franse appelkose wat deesdae op sy plaas verbou word. Dié vrugte is aantreklik en verdien goeie pryse oorsee. Lees die artikel op bl. 46. VERTEL VAN JOU GESIN. Ek en Marianne het drie kinders, Friedrich, Reinhardt en Rochelle Richter. Hulle is al drie getroud en ons het vyf wonderlike kleinseuns. Ons seuns woon in Kaapstad en Rochelle in Durbanville. Hulle kom almal graag naweke plaas toe. Reinhardt bestuur tans ons vervoeronderneming, Friedrich is ’n ingenieur en Rochelle ’n heeltydse ma wat onlangs haar eie onderneming begin het. Sy het destyds ook saam met my die vervoerbesigheid begin. WAAR HOU JULLE VAKANSIE? Boaan my lys is ons jaarlike vakansie saam met ons…

DAAR is ’n moontlikheid dat ’n versoek vir nóg ’n vuurwapenamnestietydperk by die parlement ingedien sal word, het mnr. Bheki Cele, minister van polisie, gesê. Parlementslede het in die nasionale vergadering vrae aan ministers in die veiligheidsgroepering gestel. Dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, wou by Cele weet of hy ’n verdere amnestietydperk sal oorweeg. Cele het gesê dit sal oorweeg word sodra die uitkoms van die afgelope amnestietydperk geëvalueer is. Groenewald het ’n beroep gedoen dat dit oorweeg moet word. Met die jongste amnestietydperk tot einde Januarie is probleme ondervind, soos dat die beamptes wat gelas is met die aansoeke, nie by die polisiekantore was wanneer mense daarheen gegaan het nie. Cele het gesê altesaam 45 950 vuurwapens is in die 2019-’20-amnestietydperk ingehandig en 49 339 vuurwapens…

IN ’n jaar waar verbruikers minder kon uiteet en hulself meer bederf het met lekkernye by die huis, het die gediversifiseerde voedselmaatskappy RCL Foods se produkte die kol getref. Die groep, wat onder meer nageregte en fyngebak vir Woolworths lewer, moes uithaal om in die vraag vir dié soort bederfprodukte te voorsien, sê mnr. Rob Field, finansiële hoof van RCL Foods. Terselfdertyd het die maatskappy ’n oplewing in die aankope van goedkoper, maar noodsaaklike produkte gesien. “Ons aanbieding sluit heelwat voorbereide voedselprodukte in wat tuis verbruik word en verlede jaar baie gewild was. Verbruikers was en is egter steeds onder groot druk, wat ons waardeprodukte en stapelvoedsel se verkope laat styg het.” SUIKERAFDELING Danksy ’n verbetering in die prestasie van sy suiker- en bakkery-afdeling het RCL Foods se algehele inkomste…

1 ZIMBABWE Wintermielies só beredder ’n Meer as tienvoudige verhoging in wintermieliehektare in die Zimbabwiese Laeveld het reuse- logistieke probleme geskep wat die regering gedwing het om spesiale stropers na die gebied te stuur. Die wintermielie-aanplantings is verhoog van 327 ha tot meer as 3 500 ha. Die oestyd het saamgeval met ongewoon nat toestande in veral Triangle, Hippo Valley en Mwenezana. Die mielies is in Julie geplant en moes in Desember geoes word. Die landerye was so nat dat gewone stropers nie die werk kon doen nie. Van die oeswerk is toe met die hand gedoen. Dr. Anxious Masuka, die minister vir grondsake, landbou, water, visserye en landelike hervestiging, het einde Februarie die gebied besoek en belowe dat stropers wat mielies met ’n voginhoud van tot 28% kan…

Weens ’n tekort van R200 miljard op die begroting was mnr. Tito Mboweni, minister van finansies, onder groot druk om bykomende inkomste te verkry om die begroting te laat klop. Dit kon net een ding beteken en dit is hoër belasting. Dit sou egter die grootste fout vir die Suid-Afrikaanse ekonomie wees. Teen die verwagtinge in het die regering egter besef dit is nou tyd om die ekonomie te probeer red. Nie alleen is geen nuwe belastings gehef nie, maar die belastingskale en die belastingkortings is selfs met 5% verhoog. Dit beteken dat mense jonger as 65 wat minder as R87 300 se belasbare inkomste verdien, nie meer belasting betaal nie. Mense ouer as 75 jaar mag R151 100 se belasbare inkomste hê voordat hulle belasting begin betaal. Dit sluit…

Die Suid-Afrikaanse slakbedryf groei beslis nie teen ’n slakkegang nie. Mnr. Clinton Vannies, fabrieksbestuurder van Garden Route Foods (een van die enigste slakverwerkingsaanlegte in die land naby Mosselbaai), sê belangstelling in slakboerdery groei teen ’n vinnige pas. “Ons het reeds belangstelling van so ver as Zimbabwe gehad met produsente wat ons skakel en belang stel om as produsente vir ons slakke op te tree,” het hy aan Landbouweekblad gesê. Ander boere vanuit die Oos-Kaap, Gauteng en die Wes-Kaap is reeds besig om tonnels op te rig om dié gesogte produk ingevolge kontrakooreenkomste aan Garden Route Foods te lewer. Die inperking weens die Covid-19-pandemie het ’n impak op die onderneming gehad, maar Vannies sê dat selfs wanneer die verwerkingsaanleg vir slakke vir die eetmark stil word, daar steeds ’n groot mark…

Kies gerus volgende keer in die winkel ’n piesang met ’n donker kol op die skil. Daar is niks fout met die vrug nie, al wil jou emosies jou ook wat wysmaak. “Mense kies kos op grond van sekere verwagtinge oor hoe dit gaan proe, en dit sluit by hul gevoelens aan. Só verwag ons dat ’n bruiner piesang nie dieselfde gaan proe as ’n heeltemal geel piesang nie. Dit is hoekom ons eerder laasgenoemde sal kies,” sê prof. Karin Wendin van die departement voedselwetenskap aan die Universiteit van Kopenhagen in Denemarke. “Die waarheid is egter dat gekneusde of vreemd gevormde vrugte nog heeltemal goed is om te gebruik en nie summier weggegooi hoef te word nie. Hulle proe dikwels net so lekker soos mooi gevormde vrugte. “As ’n appel…

Vleispryse se verloop is siklies, maar boere kry elke nou en dan ’n hupstoot wat ’n tydjie hou. Die voorspelling is dat dit vir minstens die volgende vier tot vyf jaar goed sal gaan met Suid-Afrika se veeboere. Die reënvooruitsigte lyk en klink baie belowend, wat die landbou en veral beesboerdery die bedryf maak waarin ’n mens tans wil wees. Die hoë pryse word aangedryf deur die uitvoermark, die heropbou van die koeikudde, die terugkeer van sommige boere van die wild- na die beesbedryf, laer rentekoerse wat meer geld in die boer se sak sit, en, seker die grootste pluspunt, die optimistiese ingesteldheid van Suid-Afrika se boere. Ten spyte van alles wat om ons aangaan, is elke boer voluit aan die werk om kos te produseer en ’n bydrae tot…

■ ’n Reeks Franse en Spaanse uitvoerappelkooskultivars wys hul staal in die Koovallei. Dit word heelwat later as die tradisionele kultivars geoes en kan boere tot drie keer meer in die sak bring. ■ Buiten vir die aantreklike kleur en heerlike smaak is een van die grootste voordele dat dié appelkose bemark word wanneer geen ander appelkose oorsee beskikbaar is nie. ■ Hoewel die appelkose geskik is vir verskeping, word baie daarvan steeds met lugvrag vervoer omdat supermarkte só gretig is om dit op hul rakke te hê.…

WERK SÓ MET OULANDSGRAS Ek is ’n jong boer van Lydenburg, Mpumalanga, en oorweeg dit om oulandsgras aan te plant, te baal en die bale te verkoop. Hoeveel kos goeie oulandsgrassaad en wat is ’n goeie kultivar? Wat moet die prys van bale wees wanneer ek dit verkoop? In watter seisoen kan ek saai? Sal dit werk op droëland met ’n gemiddelde reënval van 700-800 mm (somerreëngebied)? Hoeveel snysels kan ek in ’n seisoen afhaal en hoe lank is ’n seisoen? Een van die groot redes vir die gewildheid van oulandsgras is die aanpasbaarheid daarvan by ’n wye reeks klimaats- en grondtoestande in Suid-Afrika. Die gras kan in gebiede met reënval tot so laag as 500 mm geplant word, maar dit word algemeen aanbeveel vir dele met ’n reënval van…

‘Nnuwe Kaapse versnit, Imvini Wethu Cinsault Pinotage 2019, is onlangs in Duitsland bekend gestel danksy ’n groep Duitse sakemanne se idee om die Suid-Afrikaanse wynbedryf te help. Dié bedryf ly al sedert Maart 2020 onder ’n alkoholverbod weens die Covid-19-pandemie. Die versnit is ’n gesamentlike projek deur Andrea Mullineux van Mullineux and Leeu Family Wines (MLF), die Kaapse Wynmakersgilde se Protégé-program en André Morgenthal van die Ou Wingerd-projek (OVP). Volgens Morgenthal het ’n groep Duitse sakemanne met die idee en naam (dit is isi-Zoeloe vir “ons wingerd”) vorendag gekom omdat die alkoholverbod die Suid-Afrikaanse wynbedryf in só ’n benarde posisie geplaas het. Die Cinsault-druiwe kom uit ’n 88 jaar oue wingerd by Franschhoek en die Pinotage-druiwe van 40 jaar oue wingerde in die Swartland. Die Cinsault-blok is die land se…

Mense vra my dikwels oor voëls wat in die Karoo voorkom, of om hulle te help om van dié voëls op foto’s te identifiseer. Dit is ’n onbegonne taak om in ’n kort artikel ’n omvattende oorsig oor die voëls van die Karoo te gee, daarom gaan ek liewer op die voëls van die Karoo Nasionale Park buite Beaufort-Wes konsentreer. Dié park is ’n geriefike oornagplek vir reisigers, maar voëlkykers sal ’n paar dae wil bly om die hele park met sy diverse habitatte te ondersoek. Besoekers is gewoonlik gaande oor die groot aantal endemiese voëlspesies op die wandelpaaie (veral op die een rondom die fossieluitstalling) of by die voëlskuiling by die dam naby die ontvangs en restaurant. By die restaurant kan ’n mens rustig op die stoep sit en…

GAUTENG CARLETONVILLE BUFFELSDOORN (143), 94 ha, aan Buffelsdoorn-boerdery (Edms.) Bpk., van G. van Deventer, R2 000 000. OLIFANTSVLEI(327),28ha, aan Al Haq-familietrust, van Rudno Inv BK, R8 500 000. NIGEL BOSMANSKOP(293),235ha, aanUnlimitedLivestock (Edms.)Bpk.,vanI&Wvander Merwe-boerdery(Edms.)Bpk., R4779192. BRAKFONTEIN(425),34ha, aanNesburg(Edms.)Bpk., vanBylTrading(Edms.)Bpk., R760000. PRETORIA BLESBOKFONTEIN (558), 81 ha, aan Elwinerdi-trust, van L. Lock, R3 500 000. BOVENEIND GROENFONTEIN (126), 21 ha, aan Lookout Post (Edms.) Bpk., van Banga Bukhani- private natuurreservaat BK, R820 000. BOVENEIND GROENFONTEIN (126), 21 ha, aan Z. White, van Banga Bukhani- private natuurreservaat BK, R1 800 000. BRAKFONTEIN (559), 265 ha, aan PC Potgieter (Edms.) Bpk., van Potgieter-landgoed (Edms.) Bpk., R11 000 000. DOORNKRAAL (420), 21 ha, aan J.S. en T.P. Ncongwane, van M.E. Mogwatlhe, R850 000. HONINGNESTKRANS (269), 22 ha, aan I. en O.J.L. Snyman, van C.J. Schultz, R535 000.…

A few years ago I had a conversation with a colleague about the trajectory we are on as a country with regard to youth participation in mainstream agriculture. My thoughts at the time were that, despite having several state-run and private agricultural colleges in the country, there was not a significant number of visible products of these colleges in the commercial farming space, except for a few who were in government and private-sector jobs. The question I asked then was: where do these graduates end up? I have met a few graduates who, one way or another, are involved in the sector, but most of them are civil servants employed in government institutes or departments, while the rest are agri-business employees. Not many of the farmers I met came from…

■ Make input suppliers part of your operation. They will be happy to assist you with your planning and advise you on how to control various pests and diseases. ■ Let the market determine what you farm. Plant crops that your market and your customers want to buy – at the right price and the volumes you can supply. Ask potential clients what they are short of and when. This will help you make informed decisions on which crop to farm and use in rotation to meet your customers’ needs. ■ Network, network and network. Develop strong relationships with your clients, your suppliers and other farmers. Always surround yourself with individuals that are experts in their fields. ■ Plan long term. ■ Start with what you have; use your own…

5,8% Slegs 5,8% van die Suid-Afrikaanse bevolking is verantwoordelik vir ongeveer 92% van alle persoonlike inkomstebelasting, volgens dr. Azar Jammine, hoofekonoom en direkteur van Econometrix. Hy het op ’n webinaar oor die 2021-begroting gesê hulle betaal waarskynlik ook bykans 85% van alle BTW. Suid-Afrika het byna 7 miljoen belastingbetalers uit ’n bevolking van 60 miljoen. Die regering steun swaar op belastingbetalers uit die hoërinkomstegroep om sy bestedingsprogramme te finansier. – Moneyweb 648 Die 648 trekkers wat in Februarie vanjaar verkoop is, is aansienlik meer as die 505 eenhede wat verlede Februarie verkoop is. Trekkerverkope vir die jaar tot dusver is 28% meer as verlede jaar. In Februarie is 14 stropers verkoop, 4 minder as die 18 wat verlede Februarie verkoop is. Goeie oeste en kommoditeitspryse, en gunstige reënval in die…

‘Ons ondergrawe onsself en die geloofwaardigheid van die mark.’ PROF. JOHAN WILLEMSE oor die debatte in die graanmark. Bl. 15 ‘Ongelukkig het die boere só min vertroue in die polisie dat hulle dikwels nie veediefstal by die polisie aanmeld nie.’ ME. ANNETTE STEYN, DA-LP, oor boere se frustrasies met die polisie. Bl. 19 ‘Dit is moeilik om te besef dat daar nog geen uitkoms vir daardie dele was nie . . . sewe jaar droogte wat nou na jaar agt oorloop.’ ME. ELRIA STEINBERG van Boks Voer Vir ’n Boer, oor droogtenood in dele van die Noord-Kaap. Bl. 16 ‘Ek is al 40 jaar in die bedryf en het nog nie so iets beleef nie.’ MNR. PIERRE VAN DER VYVER van House of Fibre oor rekordpryse op ’n sybokhaarveiling. Bl.…

Veld se vermoë nou akkuraat gemeet “Om te meet, is om te weet,” is die hartklop van prestasietoetsing – baie veeboere ken dit. Daarvolgens kan die prestasies van elke individuele dier gemeet en met ander vergelyk word. Drr. W.A. Schultheiss van die departement produksiedier- en gemeenskapsgesondheid aan die Universiteit van Pretoria en D.J. Odendaal van Pfizer Dieregesondheid het nou bekende bestuurspraktyke op grond van wetenskaplike literatuur en ervaring só geïntegreer dat boere elke kamp op ’n ekstensiewe veeplaas se prestasie individueel asook in vergelyking met ander kampe op die plaas kan bepaal en die boerdery op grond daarvan kan bestuur. Die doel met dié stelsel is om die maksimum hoeveelheid gras per kamp te produseer en die weidingsprestasies van elke kamp afsonderlik te evalueer. Só is dit ’n waardevolle hulpmiddel…

VERSK EIE organisasies het vir oulaas verbete probeer vasskop teen die regering se voornemens rakende onteiening sonder vergoeding deur hul kommentaar op die onteieningswetsontwerp in te dien. Die Vryemarkstigting (VMS) waarsku dat dit die kern van eiendomsreg sal aantas en arm swart mense die meeste kan benadeel. Mnr. Martin van Staden, uitvoerende komiteelid van die VMS, sê die miskenning van eiendomsregte was “een van die afskuwelikste aspekte van apartheid. “Hierdie wetgewing sal beteken dat alle Suid-Afrikaners, veral swart mense, nooit die regte sal geniet waarvoor baie geveg en gesterf het nie. “Terwyl die meeste wit beleggers, stedelike huiseienaars en boere nog hulpbronne het waarmee hulle hulself kan beskerm, sal die meeste slagoffers arm swart mense wees wie se eiendom na willekeur onteien sal word vir damme, paaie, lughawens, politieke projekte,…

MNR. JACOB DE VILLIERS(82), oudminister van landbou en die nasionale Boer van die Jaar van 1980, is op 28 Februarie oorlede nadat hy onlangs met hartprobleme in die Unitas-hospitaal in Centurion opgeneem is. De Villiers moes vroeg in sy lewe saam met sy broer die familieboerdery by Malelane, Mpumalanga, by sy pa oorneem en het die groenteboerdery na suikerriet uitgebrei. Dit was só suksesvol dat hy as nasionale Boer van die Jaar bekroon is. In 1989 het oudpres. FW de Klerk hom gevra om as kandidaat in die kiesafdeling Barberton te staan met die oog op die pos as minister van landbou. Kort daarna is hy as minister van landbou (algemene sake) aangestel en dr. Kraai van Niekerk as minister van landbou (eie sake). In sy tyd as minister het…

Dit was ’n moeilike begroting wat mnr. Tito Mboweni, minister van finansies, ter tafel geplaas het. Hy het begroot dat staatsuitgawes – uitgesluit rentebetalings op staatskuld – basies konstant bly in die volgende drie jaar, terwyl begroot word dat ’n herstel in ekonomiese groei die staatinkomste sal verhoog. Dit sal die tekort op die begroting laat krimp en staatskuld stabiliseer. Moenie ’n fout maak nie: Die werklikheid van die syfers is steeds skrikwekkend sleg, maar dit wil darem voorkom of die ANCregering met sy sosialisties georiënteerde beleid tot die werklikheid teruggeruk is. Jy kan nie bo jou vermoë bly bestee en geld leen om die groter wordende tekorte te finansier nie. Die staat gaan dan ’n punt bereik waar hy nie meer die skuld kan diens nie. Dit is die…

Die bemarking van witmielies in Namibië het in 2020 met 123,3% gestyg, terwyl plaaslik geproduseerde koring met 174,3% toegeneem het danksy goeie reën in die vernaamste produksiegebiede wat voorheen erg onder die langdurige droogte gely het. Hoewel die grense weens die tekort aan plaaslik geproduseerde mielies nie vir invoer gesluit is nie, is ’n kwantitatiewe invoerbeperking op witmielies geplaas om te verseker die plaaslike mielies word alles verkoop, volgens die Namibiese Landbou-unie. In die bemarkingseisoen 2019-’20 het Namibiese boere net 28 887 ton witmielies verkoop, waarvan 97% in die besproeiingsgebiede geproduseer is. In 2020-’21 het die produksie tot 64 509 ton witmielies gestyg, waarvan 58% danksy goeie neerslae op droëland geproduseer is. Die produksie van koring het in die bemarkingseisoen 2019-’20 alteaam 4 466 ton bedra, waarvan byna die helfte…

BERGAALWYN Gewone naam: Bergaalwyn (slangaalwyn, bergaalwee) Wetenskaplike naam: Aloe broomii Familie: Asphodelaceae (aalwynfamilie) Die bergaalwyn is ’n groot, opsigtelike, sukkulente plant, 120-180 cm hoog, met ’n digte roset van dik, vlesige, skerppuntige blare met skerp, bruin dorinkies op hul rande. Die blare is groen van kleur. Die ou blare se punte is gewoonlik verdroog. Ou plante vorm soms kort, dik stamme wat oortrek is met ou blaarreste. So ’n ou stam val soms plat op die grond en vertak dan om ’n groep aalwyne te vorm. Die stamme verkleur tot byna swart en lyk soms asof hulle verkool of gebrand is. Die wortelstelsel is oppervlakkig, ekstensief en veselrig. ’n Groot aantal veselwortels spruit uit die basis van die plant. ’n Enkele lang blomsteel (soms is daar twee of drie) word…

WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL ONTVANG HET? Om heeltyd seker te maak jou kontantvloei is reg en om die regte plantmateriaal te kies. Omring jou met kundige mense, maar moenie enige raad vir soetkoek opeet nie. Die ander goeie raad wat ek gekry het, is om jou ore uit te leen aan die mense in jou omgewing, want hulle ken die klimaat en plaaslike toestande. En natuurlik is goeie waterbestuur ook altyd wyse raad. HET JY AL FOUTE GEMAAK? Ja, baie. Onder meer deur verkeerde kultivarkeuses te maak. Verder het ek gehoop ribbokke hou nie van vrugtebome nie, maar ek moes eers ’n harde les leer voor ek my boorde met wildheining omhein het.…

Al het die inperking weens die Covid-19-pandemie die studente se toekomsplanne bietjie in die wiele gery, beoog hulle om lang loopbane in die landbou te bou. Verdere studie is ook deel van hul planne. Me. Grace Diergaardt sê as sy nie werk kry nie, sal sy ’n gevorderde diplomakursus aanpak. “Ek sal dit oor die pos doen as ek ’n werk kry. My ambisie is om albei te doen.” Diergaardt het nie toegang tot grond nie, maar sy is deel van ’n groep jong mense van die Richtersveld wat groot boerderyplanne het. “Ons wil grond kry en boer. Ons praat nog met die myn en die mense in bestuur.” Maar vir eers wil sy nie boer nie. “Ek moet eers self ervaring opdoen.” Me. Megan Wirtz sien ook haar toekoms…

Soetsuur brandrissiehoender ■ 700 g hoenderdye of -borsies sonder vel of been, in blokkies gesny ■ Sout na smaak ■ 125 ml koekmeel ■ 60 ml mielieblom ■ 3 ml bakpoeier ■ 125 ml yswater ■ 2 eierwitte, styfgeklop ■ Olie, vir braai Soetsuur brandrissiesous ■ 15 ml olyf- of sesamolie ■ 10 ml fyngekapte, vars knoffel ■ 1 rooi brandrissie, met pitte en al fyngekap ■ 80 ml soet rissiesous van goeie gehalte ■ Sap van 1 lemmetjie ■ Sout na smaak ■ Sesamsaad en vars koljanderblare, om af te rond Geur die hoenderblokkies met sout en hou eenkant. Meng die koekmeel, mielieblom en bakpoeier goed saam. Voeg die yswater by en klits tot ’n gladde, dik beslag. Vou die eierwitte daarby in. Skep die hoenderblokkies in die beslag…

“Waarheen ry ons?” vra Megan en vat nog ’n hap van die stuk verjaarsdagkoek in die bakkie op haar skoot. “Komaan, sê my nou!” Haar pa glimlag net. “Amper daar, skat,” sê haar ma en knipoog. Hulle draai van die snelweg af en Megan sien skielik ’n bordjie wat bekend lyk: Rand Airport Welcomes You. “Gaan ons op ’n verjaardagvlug, Dad?” roep sy opgewonde uit. Dit is die beste geskenk waarvoor sy kon vra. “So iets,” antwoord haar pa. Hulle ry deur die hekke en parkeer nie ver van die loods af nie. Haar pa se boesemvriend, oom Werner, stap hulle tegemoet. “Des en Belinda, welkom,” groet hy haar ouers. Dan draai hy na Megan. “En hier is ons spesiale gas. Baie geluk met jou vyftiende verjaarsdag.” Megan groet vriendelik…

In die meegaande tabel is ’n opsomming van transaksies vir grond groter as 10 ha in die Vrystaat vir die 12 maande tot Januarie vanjaar. Altesame 19 distrikte of 46% (vergeleke met 47% in die vorige ooreenstemmende tyd) toon ’n dalende prysneiging. Die ander distrikte toon gemengde, gunstige neigings. Distrikte waar pryse met meer as 10% gestyg het, sluit in Wepener (23%), Philippolis (18%), Smithfield (14,4%), Reddersburg (12,1%) en Lindley (10,7%). Pryse by Kroonstad, Ladybrand, Vredefort en Wesselsbron het beduidend gedaal. In die betrokke tyd is 618 ooreenkomste (teenoor 608 die vorige jaar) in 41 distrikte gesluit. In die proses is 260 820 ha verhandel teen R3,205 miljard. Ten opsigte van plaasgrootte lyk die transaksies soos volg (met die vorige jaar se syfer tussen hakies): kleiner as 50 ha, 10%…

SKAPE PRYSE KRY HUPSTOOT Die gunstige produksietoestande ná die reën en die feit dat telers hul ramgetalle ná die droogte moes aanvul, het pryse in die skaapbedryf ’n goeie hupstoot gegee. Mnr. Danie Strauss van Cradock, bestuurder van BKB se vee-afdeling in die sentrale streek, sê sy maatskappy het in die ses weke voor einde Februarie altesame 47 kleinveeveilings voor die bedryf se belangrikste dektyd in Maart aangebied. Die tweede reeks produksieveilings van die jaar word in Junie tot Augustus aangebied vir die tweede dektyd in November. “In die algemeen was die aanbod en pryse van die ramme baie goed,” sê hy. “Afgesien van die goeie vraag na teelramme, was die klem veral op gehalte.” Die gemiddelde prys op die ramveilings vanjaar was tot R11 500 per ram, teenoor die…

A passion for farming and for feeding his countrymen as well as obsessive record-keeping are the qualities that Tiro Mongwaketsi (34), from Ganyesa village in the North West, believes bagged him the prestigious ARC National Commercial Beef Producer of the Year Award last year. He knew what he wanted to do with his life from an early age. “I’ve dreamt of being a commercial cattle farmer ever since I can remember. It has been a privilege to grow up on the farm and help my old lady continue my father’s legacy while feeding the nation,” says Tiro. He has fond memories of his childhood. “My friends and I used to get up to all sorts of nonsense, but when it was time to work there were no excuses. My mother…

Jack started his own sheep-farming enterprise after spending two years working on a Merino farm in Australia. He knew wool wouldn’t work in Limpopo, so he needed to choose a breed for producing meat. “Bosvelders were my first choice, but after attending a few events in Modimolle organised by Meatmaster breeders, I knew I’d found the one,” Jack recalls. He says the Meatmaster is a true African sheep bred for African conditions, as proven by its performance in the hot conditions of Lephalale, Limpopo. A cross between the indigenous Damara and the Dorper, the Meat-master is hardy, fertile and adaptable. Jack adds that its non-selective foraging habit, disease- and tick-resistance qualities and great mothering ability make this breed ideal for emerging farmers. Its low input demand is a bonus. Since…

QUESTION: What can go wrong when vaccinating animals? The outbreak of Covid-19 has put the spotlight back on disease prevention and the protective layer a vaccine would add to theroutine precautionary measures we take every day. On the farming side, you may have been inundated with primary animal healthcare messages through various media platforms as a response to the increased risk of vector-borne diseases after recent rains, or as ongoing reminders to vaccinate your animals. You may have made the time to visit your animal-health provider, be it your veterinarian, co-op or any accredited seller of vaccines. You’ve set aside the money to protect your livestock through vaccination, understanding that healthy animals produce healthy, safe food, among other benefits. You’ve chosen the best product for the job. You may even…

Wanneer die eer ’n mens te beurt val om ’n boerevereniging te gaan toespreek, is dit altyd ook lekker om dan by vriende in die omgewing te kuier. Só gebeur dit toe dat ek en twee Vrystaatse boerepelle onlangs op ’n Saterdagoggend op pad is na die viswaters toe. Ons sleep ’n boot, daar is ’n emmer vol krappe, ’n jogurtbakkie wat wemel van erdwurms, en ’n boks kunsaas vir ingeval. Met die eerste oogopslag lyk dit asof iemand die 60 km teerpad van die plaas af rivier toe probeer herstel en moet ons ver ente op die gruis langs die pad ry. My vriende sê egter die kontrakteur het blykbaar lankal spoorloos verdwyn. Dit is die ou storie en die gesprek wil-wil in die verkeerde rigting neig. Toe ons…

’n Bekende in landboukringe gaan raad by adv. Gerrie Nel inwin voordat hy voortgaan met stappe teen die polisie. Dit volg nadat dr. Hinner Köster, sy lewensmaat, me. Ensli Strydom, en ’n derde persoon, ’n mede-inwoner van die Silver Lakes-landgoed in die ooste van Pretoria, op 12 Februarie hardhandig deur die polisie behandel en in hegtenis geneem is toe hulle sowat 5 minute ná die aandklokreël se voorgeskrewe tyd by die ingangshek van die landgoed stilgehou het. HENNIE DE BEER skryf: Ry hulle tot by Daantjie in die kalwerhok! Eintlik moet u nie van die polisie eis nie, maar direk van die betrokke beamptes. APIE DU PLESSIS skryf: Daar gaan niks van kom nie, hulle smeer alles toe. Ek is aangerand, in hegtenis geneem. Geweier dat ek ’n oproep maak…

■ In die berig “Reën sit wip in boere se stap” (LBW, 25 Februarie 2021, bl. 70) is verkeerdelik berig Karan Beef koop 80% van die aanteelvee in Namibië. Die voerkraal koop 80% van die beskikbare speenkalwers in Namibië. ■ In die rubriek Vra vir Faffa (LBW, 4 Maart 2021, bl. 59) is die verkeerde aanbeveling gegee vir die toediening van ammoniumsulfaatkunsmis by suurlemoenbome. Die korrekte aanbeveling is 25 g/m2 en nie 250 g/m2 nie. Landbouweekblad korrigeer graag onjuisthede in artikels en nuusberigte. Stuur inligting oor regstellings so gou moontlik ná die publikasiedatum aan Jan Bosman, Landbouweekblad, Posbus 1802, Kaapstad 8000; e-pos: jan.bosman@landbou.com; tel. 021 406 3183.…

’N SPREKER by ’n landboukollege se gradeplegtigheid, wat onder meer vir studente gesê het hulle is die mense wat “wit heerskappy gaan omkeer”, sê sy dink mense het haar verkeerd verstaan. Dr. Kenalemang Kgoroedira, ’n kenner van “inheemse landbou”, was op 26 Februarie ’n gasspreker by die virtuele gradeplegtigheid van die Landboukollege Potchefstroom, wat aangebied is vir 47 studente van wie 5 wit en 42 swart was. ’n Video van wat sy gesê het, is op sosiale media versprei. Hiervolgens het sy onder meer gesê: “Inheemse kennis, kennis van die omgewing, help boere om volgens spesifieke klimaatsomstandighede te boer. As dit baie reën, sal hulle byvoorbeeld boontjies en sorghum plant wat baie water nodig het, en as dit minder reën, boontjies en sorghum wat kan oorleef in droogte. Só is…

DIE kans vir vroeë ryp is vanjaar baie skraal omdat die reënvalseisoen tydens La Niña-jare, soos wat Suid-Afrika tans beleef, gewoonlik langer as normaal duur. Tydens La Niña-jare reën dit dikwels nog baie in April en Mei, sê mnr. Johan van den Berg, onafhanklike landbouweerkundige. Enige vroeë ryp sal vanjaar ’n baie groot invloed op die somergraanoes hê en met die aanbreek van die herfs, asook koeler dae oor dele van die somerreënstreek, wonder menige boer hoe ver die eerste ryp is. “Die laer temperature en bewolkte toestande (van die 2021-’21-seisoen) het die groei en ontwikkeling van somergewasse beperk,” sê Van den Berg. “Die meeste grane is nog redelik ver van fisiologiese volwassenheid.” Die somerseisoen kan volgens hom, wat betref temperature oor die grootste deel van Suid-Afrika, oor die algemeen…

SUID -AFRIK A en Namibië doen alles in hul vermoë om hul status as uitvoerders van rooivleis te beskerm. Mnr. Gerrit Schutte, uitvoerende hoof van die Rooivleisprodusente-organisasie (RPO), sê Suid-Afrika is bekommerd oor bek-en-klouseer, veral in sy buurlande waar dit endemies is. Hy het gereageer op die Amerikaanse beesboervereniging se jongste kommer dat Amerika vanuit Afrika-lande met bek-enklouseer besmet kan word. Schutte sê in Zimbabwe en Mosambiek is die siekte tot ’n groot mate buite beheer. Namibië en Botswana het bek-en-klouseervrye areas en is in dié stadium in ’n goeie posisie vir uitvoer. Suid-Afrika het sowat twee jaar gelede ná ’n uitbreking sy status as bek-en-klouseervrye sone by die internasionale organisasie vir dieregesondheid (OIE) verloor. Uitbrekings bly egter beperk tot die noorde van Limpopo. “Ons het oor tyd weer daarin…

DIE koste wat boere moet dra vir die gebruik van die varsproduktemarkte om hul landbouprodukte te verkoop, is nie onredelik nie, reken die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling. Boere lewer hul produkte aan dié markte, waar die markagente tot 7,5% kommissie vra van die totale waarde van die verkope. Boere moet ook aan die munisipaliteit ’n marktarief van 5% van die omset betaal, wat beteken die tarief is 12,5%. Me. Manketsi Thlape, ANCLP, wou by die departement weet of die boere dan nie dubbel betaal as hulle die markagente én die munisipaliteit moet betaal nie, en of boere nie hieroor kla nie. “Deur jou plaaslike ekonomiese ontwikkeling is munisipaliteite veronderstel om ondersteuning aan boere te bied,” het sy gesê. DIENSLEWERING Mnr. Stanford Manthata, adjunkdirekteur vir landboulogistiek en markinfrastruktuur…

DIE grondhof wat kwessies oor uitstaande restitusie-eise en sake van plaaswerkers en -bewoners gaan aanhoor, sal ook ingespan word om kwessies oor onteiening sonder vergoeding te behartig. Mnr. Ronald Lamola, minister van justisie en korrektiewe dienste, het aangekondig dat ’n wetsontwerp vir ’n grondhof, wat gelykstaande aan ’n hooggeregshof sal wees, by die parlement ingedien word. Dié wetsontwerp sal verseker dat daar heeltyds regters is wat grondkwessies behartig. Die hof sal in Johannesburg gesetel wees, maar kan enige plek in die land sit. Dit kan soveel sake in verskillende hofsale aanhoor as wat daar regters beskikbaar is. Die minister kan ook besluit dat die hof by ’n skool, stadsaal of enige ander geskikte openbare plek kan sit, veral wanneer sake aangehoor moet word in landelike gebiede wat nie naby hofgeboue…

NAadat mnr. Sam Sieberhagen, sy vrou, Marianne, en twee vriende tien jaar gelede deur ’n buffelbul in die Bergkwagga Nasionale Park by Cradock aangeval is, het hy net weer besef die lewe is kort en ’n mens moet alle kanse aangryp wat na jou kant toe kom. “Dit is net genade dat ek leef, en daarom wou ek nie die res van my lewe op die stoep omsit nie,” vertel dié joviale man (71), wat duidelik lief is vir gesels. Min het hy destyds geweet hy sou ’n tweede loopbaan as vrugteboer aanpak en boonop deel raak van ’n opwindende nuwe hoofstuk in die appelkoosbedryf. Dít danksy ’n relatief nuwe reeks uitvoerappelkooskultivars uit Frankryk en Spanje wat uitstekend vaar in die Koovallei. Die Carmingo-reeks se vrugte het almal uitsonderlike kleur…

Dit is nie heeltemal duidelik wat die skerp styging in die waarde van bitcoin veroorsaak nie, maar die feit dat maatskappye soos Tesla ook nou begin om hierdie munte te koop, is ’n bydraende faktor. Die totale waarde van alle bitcoins is tans net minder as $650 miljard. Om dit in konteks te plaas: Die waarde van ál die aandele op die JSE was aan die einde van verlede jaar net meer as $1 000 miljard. Hoewel die prystoename merkwaardig is, is die tegnologie wat dit aandryf en die toepassings daarvan nog opwindender. BLOKKETTING Die tegnologie wat bitcoin ondersteun, het reeds in 1991 die lig gesien toe twee navorsers ’n sogenoemde blokketting (blockchain) voorgestel het wat gebruik kan word om die presiese tydstip van ’n transaksie vas te lê op…

Wanneer aangeplante weidings bewei word, kan dit in ’n groen toestand gebruik word as dit aktief groei of as staande hooi nadat die gewas ryp geword het. In die geval van hooi of kuilvoer, word die voer gesny en bewaar om later as voedingsaanvulling te gebruik of wanneer voer skaars is. Gewasopsies vir weiding of staandehooi sluit in: ■ Somergewasse. Mielies, voersorghum, lusern en meerjarige grasse, byvoorbeeld smutsvinger en oulandsgras. ■ Voergewasse vir die koel maande. Raaigras, Japannese radyse, hawer, korog en stoelrog. ■ Gewasse vir hooi of kuilvoer. Tef, oulandsgras en lusern. Byna enige gewas is geskik vir die maak van kuilvoer. Die maklikste gewas is egter mielies omdat dit wyd aangepas is, maklik is om te verbou en die maklikste is om as kuilvoer gebruik te word. PRODUKSIEPLAN…

Hoe kry julle dit reg om heeljaar rissies te lewer? Hoewel ons slegs in die somermaande ons eie rissies produseer (ons oes van Desember tot April), het ons ooreenkomste met kontrakboere wat vir ons rissies kweek. Só help ons boere wat grond en arbeid het, en almal kry van die voordele. Hoekom is Gauteng geskik vir rissieproduksie? Ons verbou ons rissies op oop lande. Omdat ons in Gauteng nie uiterste temperature beleef nie, is dit nie nodig om tonnels op te rig nie. ’n Mens behoort nie probleme te hê teen somertemperature van 18-32˚C nie. Die rissies vaar ook goed in ons sanderige grond. Ons toets die grond en kry kundiges om vir ons ’n bemestingsprogram uit te werk. Ons het ook drupbesproeiing, vir waterbesparing, en minder onkruidprobleme. Waarom is…

1 Omgewingsbewus Lea lief uile: Muisvalle en melkskommels deur Cecilia Steyn. Uitgewer: Lapa. PRYS: R135 Die uile in Lea se dorp vrek die een ná die ander. Om diere te red, is in Lea se bloed, daarom doen sy en haar ouers hul bes om uit te vind wat aangaan. Kinders in graad drie tot vyf sal dié opvoedkundige verhaal met ’n sterk ekologiese aanslag geniet. 2 Tienerversies Jy sê, ek sê, ons sê saamgestel deur Marita van der Vyver. Uitgewer: Lapa. PRYS: R155 Die boek is ’n versameling versies wat hoërskoolleerders onder leiding van die bekroonde skrywer Marita van der Vyver geskryf het. Dit behandel unieke tienertemas in ’n taal waarby tieners aanklank sal vind. 3 5-in-1 Professor Fungus Omnibus 2 deur Jaco Jacobs. Uitgewer: Lapa.…

In ’n vorige geselsie het ons belowe om voort te gaan met die gesprek oor armoede en rykdom en die struikelblokke wat dit bied – elkeen op sy eie manier. Dit verg breë skouers en sterk bene om staande te bly. Langs ’n rooiwarm vyebosvuurtjie en ’n paar spekvet harders op ’n rooster het die uwe en my vriend Theo (saliger nagedagtenis) gesels dat die tyd stilstaan. Theo het albei geken – armoede én rykdom. Albei het ’n betekenisvolle bydrae tot sy vorming gelewer. Ongelukkig was hy nie in staat om te sê hoeveel daardie bydrae presies was nie. Met armoede gaan dit soos met ’n boom wat dikwels in ’n barre dorsland sy oorlewingstryd moet stry. Wat met sy wortels onder die grond gebeur, is bepalend vir wat bó…

Landbou-organisasies, boereverenigings, ens., is welkom om die datums van hul byeenkomste aan ons te stuur vir publikasie in die Landboukalender. Stuur die besonderhede aan lbw@landbou.com BOEREDAE 27-28 MAART: Werksessie met Gabe Brown (’n Amerikaanse kenner van herlewingslandbou), aangebied deur die instituut vir volhoubare boerdery in Suid-Afrika, Lowerland-plaas, Prieska. E-pos: info@permaculture instituteforsouthernafrica.org FEESTE, EKSPO’S 26 MAART: Aankondiging van die Suid-Afrikaanse suiwelkampioene, aangebied deur Agri-Expo. 2-5 APRIL: Sandstone-stoomtreinekspo. Tel. 051 933 2235 of www. sandstone-estates.com 7 MEI: Internasionale Sauvignon blanc-dag, aangebied deur Agri-Expo. Razelle Galant, e-pos: razelle@agriexpo.co.za KONFERENSIES 22-24 JUNIE: Africa Agri Tech, Sun-arena, Menlyn. Onderwerpe wat bespreek gaan word, sluit in die behoefte om tegnologie te aanvaar, watter tegnologie om toe te pas, vroue in die landbou en werksessies vir boerdery-opleiding. Web: www.africaagritech.co.za 13-16 OKTOBER: Conexpo Africa 2021, Johannesburg. Werktuie, voertuie…

Gauteng’s 2018 Agricultural Writers’ Association New Entrant into Commercial Farming winner and 702 Sage Small Business Awards finalist Mbali Nwoko could not be happier about going back to farming after a two-year break. This follows a series of hard knocks, including the passing of her husband and the impact of Covid-19 restrictions. But Mbali, 33, owner and CEO of The Green Terrace, says she draws strength from her experiences and is upbeat about her fresh start. In late January, she planted the first crop of spinach and peppers on her new 2ha farm in Bapsfontein, southeast of Pretoria. She bought the farm in 2019 but did not develop it immediately for several reasons. “It took some time to finalise the purchase, and I only got the title deed in February…

TIRO MONGWAKETSI WHAT IS THE BEST ADVICE YOU HAVE EVER BEEN GIVEN? Do what you love most – because when the going gets tough, it is the passion that will keep you going. WHAT IS THE ONE THING YOU WOULD HAVE DONE DIFFERENTLY IF YOU COULD? I would have invested in top genetics at the beginning, regardless of prices. This would have brought me closer to my goal quicker. WHAT HAS BEEN YOUR BIGGEST ACHIEVEMENT TO DATE? Being able to continue and make a success in this area has made me extremely proud. And, of course, having been crowned the ARC National Commercial Beef Farmer of the Year 2020 validates my point. WHO HAS MADE THE BIGGEST CONTRIBUTION TO YOUR SUCCESS SO FAR? My mother, who built the foundation for…

JACK MOTHIBA WHAT IS THE BEST ADVICE YOU’VE EVER BEEN GIVEN? My parents always encouraged us to have livestock even when we were not farming full time. My father also taught me to save, which has come in handy. IS THERE ANYTHING YOU’D HAVE DONE DIFFERENTLY IF YOU COULD? I would have started buying livestock earlier in my life rather than waiting for the right time. YOUR BIGGEST ACHIEVEMENT TO DATE? Travelling and working abroad to learn how things are done in other parts of the world. Some of the ideas, knowledge and skills I apply today comes from the experience I gained in other countries. WHO HAS MADE THE BIGGEST CONTRIBUTION TO YOUR SUCCESS SO FAR? Firstly, my father, who spurred me on to take this path and put…