Indholdsfortegnelse for 29 Apr 2021 i Landbouweekblad

POLITIEKE retoriek om grondhervorming te versnel, gaan nie gepaard met aksie nie, sê adv. Tembeka Ngcukaitobi, skrywer van die boek Land Matters: SA’s Failed Land Reforms And The Road Ahead. Inteendeel, die administrasie van die restitusie- en herverdelingsprogramme is al die afgelope dekade op ’n afdraande pad. ’n Jaar gelede het die begroting vir grondherverdeling R1,2 miljard beloop, maar dit is verlede jaar met R300 miljoen besnoei. Daar was ook nie ’n beduidende verhoging in die begroting vir restitusie nie. Dit is steeds R2 miljard en is onder die beheer van die kommissie vir die herstel van grondregte, wat dit met bedryfsbehoeftes moet balanseer. Verder is die vooruitgang in die oplossing en skikking van huurarbeidersake traag, met die hofaangestelde spesiale meester wat blootgestel is aan burokratiese rompslomp en beperkte geld.…

BELEGGINGS IN DIÉ ONDERNEMINGS SAL NIE WYS WEES Die ouditeur-generaal (OG) se verslag vir 2020 bevat ’n duidelike dog ongeskrewe waarskuwing aan die pensioenfonds vir staatsamptenare (GEPF), naamlik ... Bly weg van ondernemings in staatsbesit. Aan die einde van Maart 2020 het die GEPF miljarde rande in beleggings gehou, hoofsaaklik deur wissels en obligasies in staats- en semi-staatsinstellings. Met die uitreiking van haar verslag ten opsigte van die oudituitkomste van nasionale en provinsiale regerings het die OG weer eens bevestig dat die staatsbeheer en beheermaatreëls by staatsinstellings swak bly. Hierdie feit bly altyd ’n groot bekommernis vir GEPF-lede. As GEPF-pensioentrekkers was ons eerstehands getuies van die voortgesette jaarlikse ritueel waardeur ministers, raadslede en senior staatsbeamptes beloftes maak om reg te stel en te verbeter, om net weer te misluk. Die…

EERSTE SELFAANGEDREWE PLANTER Die eerste selfaangedrewe planter in die land is pas deur twee sakemanne van Welkom gedemonstreer. Die werktuig kan tot 15 m.p.u beweeg terwyl dit plant. Volgens die bouers van die planter, mnre. A.J. Kruger en K. Toth, kan met dié revolusionêre werktuig maklik so vinnig gewerk word as met drie gewone planters agter trekkers tesame. Dit behaal tot 15 myl per uur in los grond. Teen hierdie snelheid gooi die planter die saad – enige tipe van pit – honderd persent reëlmatig. Dit breek ook geen onbeskadigde pit nie. Die model wat mnre. Kruger en Toth gedemonstreer het, verbruik volgens hulle ’n gelling dieselolie om 15 morg te beplant. Die werktuig se saadbakmeganisme bestaan uit net drie dele en werk baie eenvoudig. Deurdat die hele werktuig van…

’N VUURWAPEN vir selfverdediging is vir baie plattelandse inwoners, veral kwesbare huishoudings op plase, ononderhandelbaar. ’n Lang en moeilike pad met die gereg wag egter vir enigiemand wat ’n aanvaller skiet uit noodweer – al is dit om ’n lewensgevaarlike aanval af te weer. Landbouweekblad het twee vuurwapenkenners, mnre. Martin Hood, ’n prokureur en kundige in vuurwapenaangeleenthede, en Jonathan Fouché, voorsitter van die Suid-Afrikaanse vereniging vir wapen- en ammunisiehandelaars (SAAADA), gevra hoe ’n mens in só ’n situasie moet optree. Albei benadruk dat elke situasie eiesoortig is en dat die riglyne daarvolgens verskil. Wat, volgens wet, mag of mag jy nie doen nie wanneer jy, as ’n gewapende burger, afkom op ’n indringer in jou huis? Hood: Betreding, inbraak en onwettige toegang is dan die enigste oortreding wat gepleeg is.…

Mense is geneig om baie gesprekke en energie te bestee aan die politieke of ekonomiese omgewing in Suid-Afrika en hoe dinge in die volgende klompie jare kan ontwikkel. In die proses vergeet hulle dikwels dat hulle ’n besigheid het om te bestuur en dat hulle strategiese langtermynbesluite moet neem om die boerdery te posisioneer vir die toekoms. Daar is eintlik net twee opsies. Die een is dat jy nie kans sien vir die verloop van sake in Suid-Afrika en die korrupte en onbevoegde regering nie. Dan het jy nie ’n ander keuse as om jou besigheid en jouself te verplaas nie. Die gevaarlike keuse sou wees om niks te doen nie en te stagneer in jou besigheid. Die tweede opsie is dat ’n mens van die standpunt uitgaan dat 70…

Die moringa-ontwikkelingsvereniging van Suid-Afrika (MDASA) beleef ’n toename in die belangstellings van produsente wat dié tropiese boom wil aanplant vir sy gunstige eienskappe en nuttige aanwendings. Mnr. Alwin Makhale, hoofbeampte van die MDASA, sê aanplantings van dié bome kan jaarliks miljoene ton koolsuurgas uit die atmosfeer absorbeer. Die vereniging wil meer as 6 000 opkomende moringaboere teen 2030 in Suid-Afrika vestig. Volgens mnr. Jurie van der Walt van die Langkloof wat die boom in Mosambiek leer ken het, is moringapoeier en -tablette op plaaslike winkelrakke beskikbaar. Dié immergroen boom groei vinnig en word nie vir hout geplant nie, maar vir sy peule, blare, bas, wortels en bloeisels. Daar is onder meer bevind dat gereelde inname van moringablare die produksie van moeders se borsmelk kan verhoog. Die blare is ’n uitstekende…

Huidige wetgewing oor die onderverdeling van landbougrond in ekonomiese eenhede moet hersien word sodat plase van ’n voldoende en hanteerbare grootte aan opkomende boere oorhandig kan word. Sodoende kan grondherverdeling meer suksesvol toegepas word. Só meen dr. Siphe Zantsi, wat onlangs ’n doktorsgraad in landbou-ekonomie aan die Universiteit Stellenbosch (US) verwerf het met sy proefskrif daaroor. Luidens ’n verklaring deur die US het hy deur sy navorsing vyf hoofredes geïdentifiseer hoekom grondherverdeling in Suid-Afrika voorheen misluk het. Dit sluit in: ■ Onvoldoende ondersteuningsdienste aan nuwe toetreders tot boerdery. ■ ’n Swak keuringstelsel van begunstigdes. ■ Die oorhandiging van kommersiële plase wat te groot is vir toetreders om te bestuur. ■ ’n Gebrek aan die nodige boerderyvaardighede onder begunstigdes. ■ Die onwilligheid van die staat om aan begunstigdes eienaarskap van die…

Die gesegde lui get big or get out, en baie boere of ondernemings probeer heeltyd die grootste wees. Min mense kan egter ’n groot onderneming bestuur. Die ekonomiese wet van afnemende opbrengs is ook op die grootte van ’n onderneming van toepassing. Die onderneming moet bly groei om wins te maak. Dus, werk harder vir dieselfde wins. Enige onderneming gaan oor beheer – beheer van koste, beheer van diefstal – om belangrike dinge op die regte tyd te doen. As ’n eienaar ’n plaas bestuur, bestuur en beheer hy of sy die meeste van die aspekte. As die boerdery uitbrei, raak beheer moeiliker. Die boer begin sy of haar stert jaag en daar is baie krisisbestuur. Dit is vir niemand lekker nie. Dit raak dan nodig om bykomende bestuurders aan…

WATTER TEGNOLOGIE VIND JY ONONTBEERLIK OP DIE PLAAS? Farmranger-skaaphalsbande wat my laat weet as skape gesteel word, Damsure wat my damvlakke op die plaas monitor, en presisieboerderystelsels in die saaivertakking. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY EN TOEGEPAS HET? Medeboere soos oom Jack Human het my baie raad gegee oor deklae, en Jose Bester het my van die hawer-bitterlupienweidingstelsel geleer. Heelwat artikels in Landbouweekblad is ook goud werd. WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JY IN DIE BOERDERY GEMAAK HET? Ek het al ’n slag “vergeet” om ’n kamp te bespuit, en die opbrengs daarna was baie swak. EN JOU BESTE BESLUIT? Om met veeboerdery aan te hou, al is party graanproduksiejare puik. WAT IS DIE ENKELE ASPEK WAT DIE GROOTSTE IMPAK OP JOU BOERDERY GEHAD HET?…

Na raming word sowat 70 miljoen hektaar grond in Afrika suid van die Sahara deur oormatige sout of soutwanbalanse beïnvloed. In Suider-Afrika kom soutgeaffekteerde grond meestal voor in besproeiingsgebiede met laer reënval, soos die Noord-Kaap, die Laeveld van KwaZulu-Natal en Mpumalanga, en Eswatini. In die aanvanklike stadiums verskyn soutprobleme gewoonlik as gelokaliseerde kolle van swak groei. Tensy doeltreffende regstellende behandeling toegepas word, is hierdie kolle geneig om jaar ná jaar groter te word en só groot stukke grond wat voorheen vrugbaar was, onproduktief te maak. Daar is verskillende soorte soutwanbalanse in grond. Dit is baie belangrik dat die spesifieke probleem reg geïdentifiseer word omdat die regstellende metodes verskil. Die verskillende souttoestande word in die GRAFIEK hierbo getoon. Soutgrond. Grond met oortollige sout word soutgrond genoem. Die soute is tipies kalsium…

INHEEMSE BOOM-EEKHORING AS TROETELDIER Ek het ’n eekhoring present gekry en dit is die wonderlikste diertjie waaroor ek mal is. Ons het ’n lys by die teler gekry van wat sy mag en nie mag eet nie, maar sy is soos ’n stout kind en wil alles eet wat sy nie mag nie. Wat is die gevaarlikste soort kos en lekkernye vir haar en moet sy inspuitings kry? Kan my veearts haar naels knip as dit baie lank en skerp is? Hoe weet ’n mens wanneer ’n eekhoring siek is, watter siektes kry hulle en hoe moet dit behandel word? Sy bly in ’n groot hok in my kamer. Is dit genoeg as die son lekker deur die kamervenster bak of moet sy eerder buite in die son wees? Eekhorings…

WATTER TEGNOLOGIE IS ONMISBAAR VIR JOU? Die internet. Feitlik alle bemarking, aankope en administrasie geskied per internet en webblad. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? Laat alles in ’n beter toestand as wat jy dit gekry het, veral die natuurlike veld. WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JY GEMAAK HET? Ek het té lank probeer om staatshulp vir my sonkookprojekte te kry. WIE WAS JOU MENTOR? My vrou, Erika. Sy het my geleer om in my eie vermoëns te glo. WAT IS JOU GROOTSTE STRUIKELBLOKKE IN DIE BEDRYF/BOERDERY? Groot afstande, min reën, wind, stof en insekte.…

MOSSIE MAAR MAN Spatzendreck, een van Suid-Afrika se mees legendariese natuurlike soetwyne, vier vanjaar ’n mylpaal-verjaardag. Delheim se Spatzendreck 2019 is pas vir die sestigste keer bekend gestel. Die wyn is ikonies om verskeie redes. Dié vatverouderde wyn is ’n versamelaarsitem wat maklik tien tot twintig jaar ná die oesjaar kan verouder. Oor die gehalte kan daar nie (meer) gestry word nie. Maar die geskiedenis van Spatzendreck is ook ’n groot deel van wat dit só onweerstaanbaar maak – en dit sorg vir die heerlikste gesprekspunt aan tafel! Wyle Spatz Sperling het in 1961 sy Sondag-gaste genooi om ’n paar van sy wyne uit die tenk te gaan proe. Sy dagboek vertel hy was destyds woes aan die eksperimenteer, en omdat daar nie juis plaaslike kundiges of laboratoriums was nie,…

GAUTENG CARLETONVILLE KLIPDRIFT (395), 128 ha, en WITPOORT (419), 571 ha, aan Guilder Inv. 25 (Edms.) Bpk., van Allen du Buys-trust, R9 800 000. PALMIETFONTEIN (410), 113 ha, aan TCP Business Consultants (Edms.) Bpk., van M. Kruger en S. Kruger, R2 972 000. VLAKPLAATS (555), 101 ha, aan Grootgeluk-familietrust, van C.A. Willemse, R3 048 000. NIGEL WITKOPPIE (373), 46 ha, aan Radlolinx (Edms.) Bpk., van D.R. Wiid, R2 550 000. PRETORIA BEYNESPOORT (335), 26 ha, aan P.J. en Y. de Wet, van Leana Swart-trust, R2 700 000. KWAZULU-NATAL BALLITO IDEAL BRICK (16264), 24 ha, aan LAH Hopefull (Edms.) Bpk., van Golden Ribbon Construction Material (Edms.) Bpk., R2 100 000. BELLEVUE (13964), 171 ha, aan DDD Ventures BK, van Ingodosi Farming BK, R9 000 000. RANKIN (6543), 37 ha, aan N.G.…

227 Daar is 227 senior bestuurders in die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling wat nie die nodige kwalifikasies vir hul poste het nie, en in die polisiediens is daar 228. Dit maak dit die twee departemente met die meeste senior bestuurders sonder die geskikte dokumente. Mnr. Senzo Mchunu, minister van staatsdiens en administrasie, het bevestig sowat 35% van senior bestuurders in nasionale en provinsiale departemente is nie voldoende gekwalifiseerd nie. – Joylene van Wyk 17,3% ’n Tarief van 17,3% geld in Afrika op Suid-Afrikaanse appels, maar dit gaan danksy die Afrika-vryhandelsooreenkoms na verwagting teen 2030 tot 0% verlaag word. Sowat 40% van Suid-Afrika se appeluitvoer gaan na Afrika. Die gemiddelde tarief van 19% wat Suid-Afrikaanse mededingers van lande buite Afrika, soos China, Chili, Italië en Amerika, betaal, gaan…

‘Ons is geneig om mekaar op te warm in groepsverband en dan word ons opgesweep deur die emosie van ’n groep wat ’n individu of ander groep as bedreiging ervaar.’ DR. JOHAN BURGER van die Instituut vir Sekerheidstudies oor die konflik op ’n plaas in Mpumalanga waarin twee optoggangers doodgeskiet is. Bl. 14 ‘Net omdat die Europese Unie die produk verbied het, beteken dit nie ons mag dit nie gebruik nie. Sitrusboere sal egter moet lig loop met uitvoervrugte.’ DR. GERHARD VERDOORN, bedryfshoof van CropLife, oor die EU-verbod op Mancozeb. Bl. 20 ‘My persoonlike raad is dat burgerlikes nie iemand moet probeer aankeer nie omdat dit wetlik problematies is.’ MNR. MARTIN HOOD, prokureur, oor die moets en moenies vir boere in ’n noodsituasie. Bl. 21 ‘Verlede seisoen het honderde tonne…

TWEE DOOD TOE OPROERIGES GLO WERK SOEK Twee mense is doodgeskiet en ’n boer het skedelbreuk opgedoen toe lede van die Dirkiesdorp-gemeenskap na bewering tydens ’n onwettige optog op ’n plaas in die omgewing toegesak het. Luidens ’n verklaring deur mnr. Robert Davel, uitvoerende hoof van Mpumalanga Landbou, het die eienaar van die plaas waarop die onwettige protesoptrede gemik was, ’n noodoproep om hulp na sy bure gestuur toe hy voel die lewe van sy bestuurder en werkers was in gevaar. Beeld berig dat mense uit die gemeenskap dié grondeienaar al geruime tyd teister deur werk te eis. RIAAN SMIT skryf: Werk soek, asseblief! Hulle was ’n groep oortreders wat uit en uit moeilikheid gaan soek het. THEUNIS OOSTHUIZEN skryf: Die opskrif moes dalk eerder gelees het “twee wat gaan…

In die veilingsverslag oor die produksieveiling van mnre. Willie en Herman Henning van die Merino-stoetery Kesieberg by Burgersdorp (LBW, 11 Maart 2021, bl. 89) is berig poenskopramme het die duurste pryse behaal. Die Hennings teel wel al jare lank poenskopramme, maar die duurste ramme op dié veiling was nie poenskoppe nie. Landbouweekblad korrigeer graag onjuisthede in artikels en nuusberigte. Stuur inligting oor regstellings so gou moontlik ná die publikasiedatum aan Jan Bosman, Landbouweekblad, Posbus 1802, Kaapstad 8000; e-pos: jan.bosman@landbou.com; tel. 021 406 3183.…

DIE geïntegreerde hoenderprodusent Astral Foods het ’n hooggeregshofbevel in Pretoria bekom wat die nasionale regering en tesourie dwing om by die Lekwa-munisipaliteit op Standerton in te gryp om basiese dienste te verseker. Hierdie suksesvolle aansoek en ander soortgelykes die afgelope tyd, soos die gemeenskap van Koster se bevel teen die plaaslike munisipaliteit om dienste in eie hande te neem, baan die weg vir soortgelyke sake in ander dele van Suid-Afrika, sê prof. Anél du Plessis van die Noordwes-Universiteit se regsfakulteit. Die feite in en aanloop tot elke saak verskil egter en daarom sal die uitslag uiteraard ook verskil. “Waar die howe genader word om toe te tree wanneer ’n munisipaliteit nie sy grondwetlike of wetgewende verpligtinge nakom nie, is dit die verantwoordelikheid van die hof om die meriete van die…

DIE howe sal die finale beslissing gee in enige dispute wat spruit uit die onteiening van grond of die vergoeding vir grond. Só het me. Patricia de Lille, minister van openbare werke en infrastruktuur, gesê tydens parlementêre voorleggings oor die voorgestelde wysiging aan die Grondwet om onteiening met nulvergoeding vir grondhervormingsdoeleindes moontlik te maak. Sy het gesê die howe moet die finale besluitnemer wees omdat artikel 34 van die Grondwet bepaal elke burger het die reg dat daar in ’n geskil wat deur regstoepassing besleg kan word, “in ’n billike, openbare verhoor voor ’n hof beslis word”, of, waar gepas, voor ’n ander onafhanklike, onpartydige tribunaal of forum. VERTRAGINGS Een voorbeeld wat sy voorgehou het oor probleme met die huidige Onteieningswet (Wet 63 van 1975), is toe Eskom in 2015…

INDIEN die Europese Unie (EU) strenger begin optree teen produkte met residuvlakke van Mancozeb (reg.nr. L7381), kan die bestryding van swartvlek in Suid-Afrika ’n nóg groter probleem raak as wat dit reeds is. Mancozeb, ’n breëspektrumswamdoder wat in 1948 in Amerika ontwikkel is, is op 4 Januarie 2021 in die EU verbied weens vrese oor gesondheidsrisiko’s. “Net omdat die EU die produk verbied het, beteken dit nie ons mag dit nie gebruik nie,” sê dr. Gerhard Verdoorn, bedryfshoof van CropLife Suid-Afrika. Hy meen daar is geen aanduiding dat gebruik van die middel tans plaaslik in gevaar is nie. “Sitrusboere sal egter moet lig loop met uitvoervrugte. “Die fitosanitêre reëls in die EU vereis dat sitrus swartvlek-vry moet wees, maar die strobuliriene-swamdoders (wat vir die bekamping van swartvlek gebruik word), se…

MET sitrusproduksie wat jaarliks groei, het Suid-Afrika nóg ’n uitvoergeleentheid beklink. Volgens mnr. Justin Chadwick, uitvoerende hoof van die Suider-Afrikaanse Sitruskwekersvereniging (SKV), is die finale administratiewe dokument in Manila, Filippyne, onderteken en kan invoerders nou aansoek doen om permitte om Suid-Afrikaanse vrugte na die Filippyne in te voer. Dit volg op 12 jaar se harde werk om dié mark weer oop te kry, iets wat volgens Chadwick ’n moeilike taak was. Chadwick het gesê die SKV bedank almal wat dit moontlik gemaak het, veral die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling se afdeling vir plantgesondheid, Citrus Research International, die raad vir toesig van uitvoer van bederfbare produkte (PPECB) en die varsprodukte-uitvoerdersforum (FPEF). Hy het ook mnr. Martin Slabber, voormalige ambassadeur in Manila, spesiaal bedank. Chadwick het gesê die bedryf…

TWEE van Landbouweekblad se jare lange kollegas en vriende, dr. Faffa Malan van Vra vir Faffa en die spotprentkunstenaar Fred Mouton, gaan deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns met eerbewyse vir hul werk bekroon word. Die akademie het bekend gemaak die M.T. Steynprys vir natuurwetenskaplike en tegnologiese prestasie gaan aan Malan vir sy skeppende bydraes tot die ontginning, organisasie en volgehoue uitbouing van die natuurwetenskap en/of tegnologie en die suksesvolle toepassing daarvan in breër verband soos in landsbelang. Omdat die prys gesien word as die kroon op ’n lewenstaak kan ’n persoon dit net een maal ontvang. Malan se loopbaan strek oor meer as 50 jaar sedert hy sy opleiding as veearts voltooi het. Hy was vir agt jaar in ’n private praktyk en daarna onder meer in…

■ Vanweë die toename in welvaart in Asië gaan die vraag volgens mense se dieet verander. Daar gaan ’n groter vraag wees na proteïenprodukte en produkte soos vrugte, groente en neute. ■ Die risiko van handelsoorloë gaan toeneem namate nuwe magsblokke ontwikkel omdat lande gaan probeer om hul eie bedrywe teen mededingende invoer te beskerm. ■ Klimaatsverandering gaan die landbou regstreeks raak. Nuwe siektes en plae gaan kop uitsteek en die pryse van basiese kommoditeite kan wisselvallig wees.…

Plaaslike rooivleispryse vertoon tans stewig, met sekere bees-, skaap- en varkvleispryse wat aansienlik hoër is as die gemiddelde prys oor drie jaar vir dié tyd van die jaar wanneer vleispryse gewoonlik swakker vertoon. Volgens FNB het plaaslike vleispryse anders as verwag ná die Paasnaweek gestyg. Dit kan toegeskryf word aan hernude vraag en weens plaaslike en invoervolumes wat beperk is. Vleispryse is in die algemeen hoër as verlede jaar dié tyd. Speenkalfpryse is tot 30% beter as ’n jaar gelede, maar ’n kleiner vraag beteken dat pryse tans effens verswak. Beeskarkaspryse verstewig vanweë ’n beperkte aanbod en die beter produksietoestande ná ’n goeie somer wat daartoe lei dat boere nou aan hul kuddes bou. Die pryse van lam en skape is ook stewig, met die prys van klas A2/A3 wat…

Volgens navorsing wat in die vaktydskrif Nature Sustainability gepubliseer is, stuur die groei van een ons (sowat 28 gram) dagga in Amerika net soveel koolstof die lug in as een tenk petrol wat uitgery word. Dit is veral die groeiende binnenshuise bedryf wat heelwat ongewenste kweekhuisgasse vrystel. Krag word op groot skaal verbruik vir beligting, vogonttrekking, verwarming en soms ook die verkoeling van daggaplante wat binnenshuis vertroetel word. Sommige boere plaas selfs ekstra koolstofdioksied in hul kweekhuise om plante vinniger te laat fotosinteer en groei. “Beleidmakers en verbruikers slaan nie genoeg ag op die omgewingsimpak van die daggabedryf nie,” sê dr. Jason Quinn, ’n navorser van die Colorado-staatsuniversiteit in Amerika, in die Smithsonian Magazine. “Daar is min tot geen wetgewing (in Amerika) om vrystellings weens binnenshuise daggaverbouing te reguleer. Die…

Stoettelers hou akkuraat boek van hul beeste en teken geboortes en ander belangrike inligting getrou aan sodat ’n volledige stamboom van elke bees beskikbaar is. In menige Afrika-land word dit egter nie gedoen nie, met die gevolg dat die eienaar nie weet hoe oud sy beeste is nie. Dit is ook die geval met die Ankole, ’n beesras met baie lang, dik horings, waarmee ook in Suid-Afrika geboer word. Je-Miné de la Rey, dogter van dr. Morné de la Rey, een van die wêreld se voorste spesialisveeartse op die gebied van geassisteerde reproduksietegnieke, het die probleem opgelos en vasgestel die beeste se horings het jaarringe. Die horings word boonop gebruik om die beeste af te koel of te verhit, na gelang van hoe warm of koud dit is. Morné is…

Sowat 1 800 beeste van 85 lande wat 16 beesrasse verteenwoordig, is vir die wêreldkampioenskap ingeskryf. Die rasse wat deelneem, is die Angus, Beefmaster, Braford, Brahman, Brangus, Charolais, Galloway, Hereford, Limousin, Santa Gertrudis, Shorthorn, Simbra, Simmentaler, Speckle Park, Wagyu en ORB (ander geregistreerde, erkende rasse). Vyf wêreldkampioene wat in die pylvak vir die titel as opperstekampioen was, behoort aan Suid-Afrikaanse telers. Hulle is: ■ Die Charolais-koei Loumotta Caramia LEC 17-39 van mnr. Loutjie Campher, Loumotta-stoetery, Ventersdorp. ■ Die Limousin-koei La Rhone Hullabaloo LR 08-54 van mnr. André en me. Trudine du Toit en mnr. AJ du Toit, La Rhonestoetery, Tulbagh. ■ Die Santa Gertrudis-bul Santarific Product SS 15-14, geteel deur mnr. Desmond Robertson, Santarific-stoetery, Brandfort, en verkoop aan mnre. Juan en Marius Freeman, Jumardi-stoetery, Sannieshof. ■ Die Simbra-bul Henenda HND…

SAAIERY REGUIT RYE DANKSY NUWE SPASIEERDER Met Lemken se Azurit 9-presisie-saaiboor kan treinspoorrye met verstelbare spasiëring geskep word danksy die DeltaRow-konsep. Lemken se spoorspasieerder ondersteun ook die uitlê van treinspoorrye om verdigting in ’n land te beperk. Die spasieerder bepaal hoeveel rye waar uitgeskakel moet word. Die unieke Delta-Row-metode is op die Azurit van toepassing. Dit behels dat elke saadry uit twee verspringende rye bestaan met ’n spasiëring van 12,5 cm. As een van die tweelingrye gedeaktiveer word, verhoog die afstand tussen die rye van 62,5 cm tot 75 cm. Terselfdertyd word die dubbele hoeveelheid sade in die ander tweelingry geplaas sodat die aantal korrels per vierkante meter dieselfde bly. As die operateur nog ’n tweelingry in die treinspoorry aan die ander kant van die baan deaktiveer, word die spoorlynbreedte…

T-beensteaks met roosmarynknoffelbotter ■ 4 T-beensteaks, teen kamertemperatuur ■ 20 ml dijonmosterd ■ Olyfolie ■ Seesoutvlokkies en varsgemaalde swartpeper na smaak Roosmaryn-knoffelbotter ■ 120 g sagte botter ■ 1 knoffelhuisie, baie goed fyngedruk ■ 10 ml roosmarynblaartjies, baie goed fyngekap ■ Varsgemaalde swartpeper ■ Skeut vars suurlemoensap Berei die roosmaryn-knoffelbotter minstens 3 uur voor die steaks gaargemaak word. Klop die botter met ’n houtlepel tot lig. Smelt ’n halwe teelepel van die botter in ’n klein kastrol en braai die knoffel oor baie lae hitte daarin tot die botter geurig is, maar die knoffel moenie verkleur nie. Verwyder van die hitte en voeg die roosmaryn by. (Die effense hitte sal die vlugtige olies in die kruie vrystel wat vir selfs meer geur sal sorg.) Voeg ’n bietjie swartpeper by. Voeg…

SKELMS DEUR DIE TYE Rogues’ Gallery – An Irreverent History of Corruption in South Africa, from the VOC to the ANC deur Matthew Blackman en Nick Dall. Uitgewer: Penguin Random House. Prys: R290. Dink maar weer as jy onder die indruk is korrupsie in Suid-Afrika het eers onder die apartheidsregering of onder oudpres. Jacob Zuma en sy trawante kop uitgesteek. Matthew Blackman en Nick Dall skryf in hul jongste boek onder-die-tafel-transaksies, uitgeslape skelms en baantjies vir boeties is so oud soos Suid-Afrika self. Dalk was Zuma oor een ding reg: Die probleem hét begin toe Jan van Riebeeck hier aangekom het! Hy het immers aan die Kaap beland omdat hy glo sy magsposisie misbruik het om homself te bevorder (hy’s tegnies nooit skuldig bevind nie – iets wat vandag ook…

Vrolike stem antwoord. ’n Lekker kêrel. Ons kliek dadelik. Skerts en maak grappies. Die een meer spitsvondig as die ander. Dit neem lank voor ons by die punt kom. Die punt van hoop . . . Die man praat lekker. Hulle is ’n klomp sakemanne wat elke Vrydag saam lunch. Lunch soos in saameet en ’n wyntjie drink. Netwerk is die buzzword, verseker hy my. Besigheidsjargon al die pad. “Weet jy wat is ons kosrekening elke Vrydag?” vra hy. “Geen idee,” antwoord ek. Hy gee ’n laggie. “Amper R10 000.” Die kelner het so pas die rekening voor hom neergesit. Ek begin somme maak. Vyftig sakke voerpille. Sommer net so. Dit behoort te help . . . alles help. Al is dit net van Maandag tot Dinsdag. Rykes gooi nie…

Grondpryse het vanaf verlede Maart tot Februarie vanjaar by 61% van die distrikte in die Wes-Kaap gestyg. Dit het met meer as 10% in die volgende distrikte gestyg: Albertinia (17%), Caledon (14%), Knysna (10,4%), Malmesbury (17,7%), Oudtshoorn (13,8%), Swellendam (12,2%) en Vanrhynsdorp (16,5%). Tog blyk die ekonomie en die gevolg van die droogte duidelik met 38% van die distrikte wat ’n negatiewe prysneigings toon vergeleke met 29% die vorige 12 maande. Altesame 275 ooreenkomste (39,8% minder as die vergelykende vorige 12 maande) is in 26 distrikte gesluit. In die proses is 155 434 ha teen R2,857miljard verhandel. Ten opsigte van plaasgrootte, lyk die transaksies soos volg (met die vorige jaar se syfer tussen hakies): kleiner as 50 ha, 36% (36%), 50-150 ha, 17% (18%), 150-300 ha, 15% (12%); 300-450 ha,…

Kopers het goeie pryse op twee veilings in Noordwes betaal. Op Proveld Bonsmaras se produksieveiling op Vryburg is die duurste bul (ROM18-146) van mnr. Wynand Bester, Piet Plessis, teen R90 000 aan mnr. Ruan Nienaber van Stella verkoop. Bulle het gemiddeld R52771 behaal. Kommersiële vroulike diere het ook goeie pryse behaal. Koeie met kalwers is teen gemiddeld R26 800 verkoop, dragtige koeie teen gemiddeld R20 500, dragtige verse teen gemiddeld R21 750 en nie-dragtige verse teen gemiddeld R13 621. Op mnr. Hendrik Beyers (Tigane Bonsmara) se veiling op Hartbeesfontein is bulle teen gemiddeld R41 600 verkoop. Koeie met kalwers het gemiddeld R23 723 behaal, dragtige koeie met kalwers gemiddeld R24 575, dragtige verse gemiddeld R19 766 en nie-dragtige verse gemiddeld R19 187. Noordkaap Lewendehawe het die veilings aangebied en mnr.…

Die Boran-stoeterye Jabea en Bar Circle se veilings op onderskeidelik Kroonstad en Murrayhill het puik teelmateriaal aan kopers gebied. Me. Yolandi Botha van Waverley het die oë laat rek toe sy op die veiling van Bar Circle en genooide verkopers ’n koei (BAR15-398) teen die hoogste prys van R320 000 gekoop het. Sy het ook die naashoogste prys van R250 000 vir ’n koei (BAR11-058) met kalf (BAR20-515) betaal. Nege koeie het gemiddeld R103 888 behaal, koeie met kalwers gemiddeld R107 625 en vyf bulle gemiddeld R49 400. Die duurste dier op mnr. Danie Strydom (Jabea) se veiling was ’n koei (WS16-078) wat teen R50 000 aan mnr. Riaan van Rensburg van Noordeinde verkoop is. Van Rensburg het ook die duurste koei met kalf teen R45 000 gekoop. Twee bulle…

FEESTE, EKSPO’S 7 MEI: Internasionale Sauvignon blanc-dag, aangebied deur Sauvignon Blanc SA. 22 MEI: Hexvallei-erfenisplaasmark aangebied deur die Hexriviervallei se erfenis-en-natuurbewaringsvereniging, Karoo 1 Hotel Village. E-pos: heritage@hexrivervalley.co.za 13-14 AUGUSTUS: Wes-Kaapse Landbou-veterane 2021 (plek sal bevestig word). Johannes Uys, 082 552 5491 of 021 981 8537; Hennie Richter, 073 391 8495 of 022 451 2692; e-pos: sekr.wk@telkomsa.net KONFERENSIES 22-24 JUNIE: Africa Agri Tech, Sun-arena, Menlyn. Onderwerpe wat bespreek gaan word, sluit in die behoefte om tegnologie te aanvaar, watter tegnologie om toe te pas, vroue in die landbou en werksessies vir boerdery-opleiding. Web: www.africaagritech.co.za 13-16 OKTOBER: Conexpo Africa 2021, Johannesburg. Werktuie, voertuie en produksiemiddele vir die landbou-, bosbou-, mynbouen boubedryf in Afrika suid van die Sahara. Web: www.bcafrica. com, e-pos: info@mm-sa.com, 011 476 8093. SKOUE 23 APRIL–1 MEI: Bloemskou. Afgelas. Web:…

ANDERKANT DIE REËNBOOG WIE IS IN BEHEER? Uitgelewer. Dít is die woord waarna ek soek terwyl ek dié brief nou vir die vyfde keer van voor af begin. Hoe anders kan ’n mens die onverkwiklike situasie beskryf wat onlangs op Piet Retief in Mpumalanga afgespeel het? Niemand, buiten diegene wat daar was, weet wat werklik gebeur het nie. Wat dit nog moeiliker maak om agter die kap van die byl te kom, is dat net mense aan die een kant van die saak tans praat. Dié aan die ander kant is in die tronk en praat nie, blykbaar op aanbeveling van hul regsverteenwoordigers. Die storie, volgens dagblaaie en naweekkoerante, is dat ’n boer en sy werkers op ’n dag besig was om sojabone op die plaas te sif, toe ’n…

MNR. BOETA WESSELS van die plaas Karsrivier, Bredasdorp, is deur die Dohne-Merino-telersgenootskap as bobaasteler vir 2020 aangewys. Met die stelsel wat hy volg, het hy sy skape se speensyfer reeds met 20% verhoog. Lees die artikel op bl. 38. VERTEL VAN JOU GESIN. Ek en my vrou, Cecilia, het drie kinders. Cara (24) het BCommBestuursrek. aan die Universiteit Stellenbosch (US) gestudeer en doen tans haar klerkskap in Durbanville. Jurie (21) is besig met sy honneurstudie in landbouekonomie aan die US. Suzanne (19) studeer arbeidsterapie, ook aan die US, en is in haar tweede jaar. HET JY NÁ SKOOL GESTUDEER? Ja. Ek het ’n landboudiploma aan die Elsenburg-landboukollege verwerf. ENIGE STOKPERDJIES? Ek ry graag bergfiets en leer my jong skaaphonde om met skape te werk. WAAR HOU JULLE VAKANSIE? Struisbaai, en…

DIE onvermoë van die grootste garskoper en ’n opberger om ’n ooreenkoms oor die opberging van moutgars in die Swartland te bereik, kan beteken dat baie boere in dié gebied nie vanjaar gaan gars aanplant nie. Mnr. Josh Hammann, direkteur van landbou-ontwikkeling in Afrika by ABInBev, sê die maatskappy kon nie oor die kontrakvoorwaardes met Afgri ooreenkom nie. Afgri het van 2017 tot 2020 as kontrakfasiliteerder en opberger van moutgars namens ABInBev in die Swartland opgetree. Vanweë ’n vertroulikheidsooreenkoms mag die besonderhede van die onderhandelinge nie bekend gemaak word nie. Al bly ABInBev se mandaat om vanjaar 20 000 ton gars van boere in die Swartland te koop onveranderd, sê boere die risiko en onsekerheid sonder ’n plaaslike opberger is te hoog. Mnr. Gert Claassen van Claassen Boerdery by Malmesbury…

’N UITBREKING van die hoogs aansteeklike voëlgriep (HPAI) is op ’n kommersiële lêhoenderplaas naby Ekurhuleni in Gauteng bevestig – die eerste uitbreking van HPAI sedert die H5N8-stam in 2017 tot verliese van byna R2 miljard in die pluimveebedryf gelei het. Luidens ’n verklaring van die departement van grondhervorming en landelike hervorming het monsters van die plaas in laboratoriumtoetse positief getoets vir H5, ’n hoogs aansteeklike stam van voëlgriep. Nagenoeg 300 hoenders op die plaas het gevrek. “Alle hoenders in die hokke wat geraak is, is onmiddellik van kant gemaak.” Teen druktyd is nog gewag op die resultate van toetse by Onderstepoort om die N-tipe van die virus te bepaal, asook die oorsprong van die besmetting. Die Gautengse veeartsenyowerhede het die plaas onder kwarantyn geplaas, en was teen druktyd besig met…

1 MALAWI| Eie kunsmis gou op mark Malawi hoop om teen Desember 2023 die eerste sak kunsmis by dié land se nuwe kunsmisaanleg te vervaardig. Dis deel van die kunsmiswentelfonds vir kleinboere (SFFRFM) se vyfjaarplan om ’n aanleg in Blantyre te bou. Mnr. Andy Kalinde, uitvoerende hoof van SFFRFM, sê die aanleg sal help om die prys van kunsmis in die mark af te bring. Mnr. Lobin Lowe, minister van landbou, sê dit sal ook kunsmisvoorraad, wat voorsien in die land se grondkaartvereistes, beskikbaar stel en werkgeleenthede skep. Malawi voer tans sowat 200 000 ton kunsmis per jaar in. – Nyasa Times 2 KENIA | Foontoepassing help sprinkane bestry Kenia, Somalië en Ethiopië moes laasjaar hul eerste sprinkaanplaag in dekades trotseer, maar ’n haastig vervaardigde selfoontoepassing het hulle…

Vandeesweek gesels ons oor drie finansiële risiko’s waarmee boere rekening moet hou, naamlik aftrede, boedel-likiditeit en gevreesde siektes. Daar is ’n vierde risiko, naamlik ongeskiktheid, maar die eerste drie is die belangrikste. ’n Boer wat ongeskik raak, kan nog die werk láát doen, al kan hy nie self meer nie. Maar ’n geldtekort gaan niemand vir jou uitwis nie. Net jy kan dit doen. Indien nie, gaan jy of jou naasbestaandes daaronder ly. AFTREDE Dit lyk soms of baie boere aan die plaas en die boerdery dink as hul aftreeplan. Dit is hoogs riskant. Een lang droogte kan jou boerdery en daarmee jou aftreeplan uitwis. Ja, jy kan nog die plaas verkoop en van daardie geld leef, minstens vir ’n paar jaar, maar wat van daardie kind wat gedroom het…

INTERNASIONAAL: Die Chicagoprys het met 3%, of $11,30/t (R161,77/t) tot $232,49/t (R3 327/t) gestyg. Op ’n jaargrondslag is dit 76%, of $102,62/t (R1 468,56/t), hoër. Verwagte pryse: Mei – $232,49/t (R3 327/t), Julie – $228,72/t (R3 273/t), September – $211,74/t (R3 030/t), Desember – $207,27/t (R2 966/t). PLAASLIK: Die Safexprys van witmielies het met 1,18%, of R37/t, tot R3 103/t teenoor die vorige week gedaal. Die prys van geelmielies het met 1,88%, of R62/t, tot R3 238/t gedaal. Op ’n jaargrondslag is witmielies 14,93%, of R403/t, duurder, terwyl geelmielies 15%, of R423/t, duurder is. Verwagte witmieliepryse: Mei – R3 102/t, Jul. – R3 120/t, Sept. – R3 176/t, Des. – R3 254/t. Verwagte geelmieliepryse: Mei – R3 232/t, Jul. – R3 244/t, Sept. – R3 300/t, Des. – R3 369/t.…

Duitse navorsers van die instituut vir plaasdierbiologie het ’n metode gepatenteer waardeur die hoeveelheid metaangas wat melkkoeie vrystel, maklik bepaal kan word. Hul formule gebruik die melkvetinhoud en die hoeveelheid melk wat koeie daagliks lewer. “Dit is inligting wat in baie toetslaboratoriums in Duitsland beskikbaar is as deel van maandelikse melkkontroles danksy infrarooi- spektroskopiese metings. Daarom is geen ekstra koste of toerusting nodig nie,” sê die navorsingsleier, dr. Cornelia Metges.…

Natkarkassindroom is ’n toe-stand wat by skape voorkom en die gehalte van hul karkas ongunstig beïnvloed. Voor slagtyd is die betrokke dier fisiek normaal en toon geen simptome van die abnormaliteit nie. Selfs ná die verwydering van die vel vertoon die karkas normaal. Ná slag toon die aangetaste karkas egter ’n opbou van ’n waterige vloeistof op die ruggedeeltes van die karkas en op die agterbene en sye. Dit lyk of die karkas nat is en dit droog nie af met oornagverkoeling nie. Aangetaste karkasse is onaanvaarbaar vir die verbruiker vanuit ’n estetiese oogpunt en vanweë ’n korter rakleeftyd. Die nat oppervlak skep ’n gunstige omgewing vir die groei van mikro-organismes. Hierdie “nat” karkasse word dus deur die gesondheidsinspekteurs by die abattoirs vir menslike gebruik afgekeur en dit moet verbrand…

Die plaas Uitsig by Prieska was nog altyd te klein om ekonomies op te boer. Ons, en almal voor ons, moes altyd iets ekstra doen om te oorleef. Soos met alle veeboerderye in die Noord-Kaap het ons nooit regtig geweet hoe die volgende jaar gaan wees nie, en die afgelope paar jaar was dit besonder droog. Almal soek altyd na alternatiewe moontlikhede, maar ons het nooit die son as die Karoo se grootste en betroubaarste kommoditeit beskou nie. In die Prieska-omgewing is daar reeds verskeie sonplase en ’n windplaas. Ons het begin wonder of die son betroubaar genoeg sou wees om ’n sonbakplaas te vestig. Dit is moontlik om sowat 90% van die son se strale in hitte te verander, soos in die geval van ’n sonwaterverwarmer, terwyl fotovoltaïese energie…

Hoe het jou knoffelboerdery ontstaan? My buurvrou het ’n klein stukkie knoffel geplant en ek was dadelik nuuskierig daaroor. Sowat vyf jaar gelede het ek met my eie boerdery begin. As jy ’n knoffelbol uitmekaar haal, kry jy sowat agt huisies. Hierdie huisies word afsonderlik geplant en maak dan weer sy eie bol vol nuwe huisies. Ek plant die Spaanse kultivar, wat gewild is by verbruikers vanweë die lekker groot huisies en prominente geur en smaak. Dit is ook maklik om skoon te maak en heerlik in kos. Aard knoffel goed in die Upington-omgewing? Ja, ons omgewing het lekker lang, warm dae. In die winter is daar weer net genoeg koue-eenhede voordat dit warmer word om goeie fotosintese en ’n lang groeitydperk te verseker. Wanneer breek jou plant- en oestyd…

Roland de Vries het onlangs ’n omvangryke handleiding oor gemeenskapsveiligheid die lig laat sien (uitgegee deur Naledi en dit kos R295). Dié oudsoldaat sê Veiligheid vir Gemeenskappe bied iets vir enigeen wat ernstig daaroor is om weerlose gemeenskappe teen misdaad te beskerm. WAT HET AANLEIDING GEGEE TOT JOU PASSIE VIR GEMEENSKAPSVEILIGHEID? Ek het vier jaar in Suid-Soedan en die Midde-Ooste gewoon en het met ’n ander oog na Suid-Afrika begin kyk. Ek het veral bewus geraak van die misdaad en aanvalle op mense, en die polisie se onvermoë om iets daaromtrent te doen. Die staat se onbeholpenheid en gebrek aan wil, was vir my tegelykertyd duidelik en onrusbarend. Suid-Afrika word tans gereken as een van die lande met die hoogste geweldsmisdaadsyfers ter wêreld. Moord is boaan die lys, gevolg deur…

Kom ons bevestig dit aan mekaar dat menswees nie in isolasie gestalte kry nie, maar binne ’n verskeidenheid van verhoudinge geskied. Hierdie verhoudinge is ook nie in beton gegiet sodat alle mense dieselfde dinge op dieselfde manier beleef nie. Mý verhoudingslewe loop dalk anders as jóúne en dit gee elkeen van ons ’n uniekheid wat die rykdom van verskeidenheid weerspieël. Ek is onder meer wat my verhoudingslewe van my maak. Ek word mens deur ander mense en só ontstaan ’n gemeenskap wat ons self skep. Dit is ook God se opdrag dat ons binne die speelveld van die lewe mekaar moet vorm tot dié soort mens wat Hy graag wil hê ons moet wees. God se opdrag is nie sonder ’n reëlboek of resepteboek aan ons gegee nie. Die verhouding…

Die Afrikanerbees se waarde word al hoe wyer besef. “Ons het die produk en teelmateriaal van gehalte wat vanjaar op die veilings aangebied moet word,” sê me. Lauren James, rasdirekteur. Die Afrikanerbeestelersgenootskap van Suid-Afrika (ABTG) beoog sy Afrikanerbeesweek van 10 tot 13 Augustus. James sê die reëlings vir die week en die nasionale veiling is onderhewig aan moontlike beperkinge ingevolge die Covid-19-inperkingsmaatreëls. Op die ABTG se derde nasionale veiling in November 2020 is ’n minimum standaard vereis ten opsigte van speengewig en indekse. “Dit was ’n groot probleem om prestasiegetoetste diere van gehalte ingeskryf te kry. Toe ons die uitslag van die pryse op die veiling sien, het ons die rede daarvoor besef.” Volgens James was telers besig om hul koeikuddes uit te brei, aangesien die pryse vir vroulike diere…