Indholdsfortegnelse for 27 January 2022 i Landbouweekblad

SOWAT 1,5 miljoen liter afvalwater het op Oukersdag uit ’n stukkende slykdam by die Zululand Anthracite Colliery naby Ulundi gelek en in die Swart-Umfoloziriver ingeloop, wat deur bestaansboerderygebiede en die Hluhluwe-iMfolozi-natuurreservaat loop. Inwoners sê sommige gemeenskappe wat geraak is, is nie oor die potensiële gevare gewaarsku tot twee weke ná die ongeluk nie. Bewaringsbestuurders in die park is ook onder die indruk gebring dat die storting onder beheer was, net om ’n paar dae later ’n pikswart pluim water deur die park te sien loop. Steenkoolmynbedrywighede produseer volgens kenners suur waterbesoedeling wat ook giftige swaarmetale, soos arseen, koper, lood en magnesium, kan bevat. Sommige inwoners vrees die besoedeling het riviere, panne of grondwater wat deur afgeleë landelike gemeenskappe naby die myn gebruik word, besmet. Mnr. Msizi Myaka, ’n inwoner van…

43,5% Trekkerverkope in Desember 2021 was 43,5% hoër as Desember 2020 – 660 eenhede teenoor 460. In 2021 is 7 640 trekkers verkoop, wat 26,4% meer is as 6 046 in 2020. Verlede maand is 18 stropers verkoop teenoor 3 in Desember 2020. In 2021 is 268 stropers verkoop, teenoor 185 in 2020, ’n styging van 44,9%. Verwagte trekkerverkope vir 2022 is soortgelyk aan 2021, en stroperverkope 5 tot 10% hoër. — SA Landboumasjinerie-assosiasie 25 jaar Inflasie in die OESO-lande (Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling) het in November 2021 die hoogste vlak in 25 jaar bereik. In Mei 1996 was inflasie 5,8%. Dit was in Oktober 5,2% en in November 2020 slegs 1,2%. Energiepryse het in die jaar tot November met 27,7% gestyg, die hoogste sedert Junie 1980. Voedselprysinflasie…

MNR. DAMIEN CADLEis ’n jong wingerdboukundige wat sy merk maak op Meerendal by Durbanville, een van die oudste wynplase in Suid-Afrika, deur presisieboerderybeginsels te gebruik om aromas en wynstyle te bevorder. Hy help ook om die plaas na organiese produksie om te skakel. Lees die artikel op bl. 40. Vertel van jou gesin. My pa, Louis, en ma, Elize, het ’n grootskaalse hoenderboerdery op ’n klein dorpie genaamd Boons (naby Rustenburg) bedryf. Daar het my liefde vir die plaaslewe, besigheid en boerdery vlamgevat. Ons het die plaas in 2006 verkoop, waarna die hele gesin Strand toe getrek het. My pa is nog by die hoenderbedryf betrokke en my ma is ’n kleuterskoolonderwyseres. My broers, Willrich en Laucence, is onderskeidelik ’n projekbestuurder en tandarts. Wat is jou stokperdjies? Ek ry graag…

DIE voorkoms van een van die aggressiefste onkruide wat nóg in Suid-Afrika voorgekom het, Palmer-misbredie (Amaranthus palmeri), is op ’n mielieplaas in die distrik Potchefstoom in Noordwes bevestig. Luidens ’n verklaring deur CropLife SA is een van die bedreigings van dié onkruid dat, vergeleke met sy inheemse eweknieë, dit be-stand is teen minstens ses onkruiddodergroepe. Dit kan byvoorbeeld nie met glifosaat bekamp word nie. Die voorkoms van die onkruid is die eerste keer in 2018 op ’n plaas in die distrik Douglas in die Noord-Kaap bevestig. CropLife SA moedig alle saaiboere en gewasraadgewers aan om alles moontlik te doen om dié onkruid en alle ander Amaranthus-spesies wat op plase voorkom, uit te roei. “Die rede vir sulke drastiese maatreëls is dat die Palmermisbredie met ander Am a - rant-spesies hibridiseer…

1 ZIMBABWE| Mielieboere plant minder Nege dae voor die einde van die somerplantseisoen het mielieboere in Zimbabwe 908 999 ha mielies landwyd aangeplant, teenoor ’n teiken van 2 miljoen ha. Hiervan is 483 636 ha deur kleinboere aangeplant, teenoor 573 320 ha verlede jaar. Kommersiële boere het 36 772 ha aangeplant, teenoor 49 442 ha verlede jaar. Die enigste kategorie boere wat vanjaar meer mielies aangeplant het, was die A1-boere, wat 170 700 ha aangeplant het, teenoor 161 643 ha verlede jaar. Dié syfers was vir 7 Januarie, en aanplantings kon nog voortduur tot 15 Januarie. – The Zimbabwe Mail 2 KENIA | Kosinvoer kos ’n fortuin Die waarde van Kenia se voedselinvoer het in die eerste nege maande van 2021 met 21% gestyg, die grootste styging sedert…

Meer as 4 000 ha renosterveld en 2 500 ha ander plantegroei reg oor die Overberg word reeds bewaar deur samewerking met grondeienaars, onder wie die meeste boere is. Die Overberg Renosterveld-bewaringstrust (ORCT) onderteken bewaringserwitute met boere om sodoende renosterveld vir altyd deur titelaktebeperkings te beskerm. Altesaam 18 grondeienaars het reeds die ooreenkomste gesluit, met nog wat dit eersdaags sal onderteken. Dr. Odette Curtis-Scott, direkteur van die ORCT, sê bewaringserwitute is ’n relatief nuwe model in Suid-Afrika. In wese word ’n bewaringserwituut oor ’n eiendom geregistreer ten gunste van ’n organisasie sonder winsoogmerk, in hierdie geval die ORCT. Die serwituut is van toepassing op huidige en toekomstige grondeienaars. “Deur die ooreenkoms te onderteken, help grondeienaars ons om saam met hulle in belang van die natuur te werk. Ons help boere…

Grondhervorming en swart ekonomiese bemagtiging (SEB) is ’n staande punt op SSK se agenda, sê mnr. Erenst Pelser. “Die uitvoerbaarheid daarvan is nie so maklik in die Wes-Kaap nie weens beperkte geleenthede.” Volgens hom het mnr. Dirk van Papendorp, huidige voorsitter van die SSK-direksie, groot sukses bereik as mentor vir Suurbraak se opkomende boere. Die getalle van SSK se opkomende boerelede het die afgelope vyf jaar aansienlik toegeneem. Waar ’n geleentheid hom voordoen om by SEB en grondhervorming betrokke te raak, bly dit vir SSK ’n voorrangsaak om die volhoubaarheid en lewensvatbaarheid van elke moontlikheid te ondersoek.…

Ons ken die storie van die derduisende lewende mikroörg anism e s in ’n teelepel grond. Maar totdat ’n mens dit self sien, bly dit moeilik om die omvang daarvan te begryp. Mikroskopiese grondlewe is iets waarvan die mens nog bitter min weet. Ek was absoluut oorbluf hoe ’n mikroskoop die wêreld van die ongesiende kan openbaar. Die mees ervare geleerdes is dit eens dat ons nog net sowat 5% van alle mikrolewe in die grond geïdentifiseer het. Kom ons kyk dus wat ons kan sien, en wat ons hoop om te sien. AALWURMS Die woord “aalwurm” laat ’n hol kol op die meeste boere se maag. Dit is dié afgryse wat dit moeilik maak om te glo dat hulle straks deel kan wees van die oplossing vir baie van…

Boodskappe van meegevoel stroom steeds in ná die onlangse dood van dr. Michael Bradfield (56), een van Suid-Afrika se voorste veekenners, nadat hy lank teen kanker geveg het. Hy was veral bekend om sy lewenslange strewe om veeboerdery met teelmateriaal in ’n meer wetenskaplike rigting te stuur en om ’n goeie naspeurbaarheidstelsel vir Suid-Afrika se veebedryf in te stel. Bradfield was ’n gereelde skrywer van rubrieke in Landbouweekblad en was die vader van die jaarlikse Veeskool wat sedert 2008 gehou is en sprekers van oor die hele wêreld gelok het. Die afgelope jare is die byeenkoms saam met Landbouweekblad, Breedplan (waarvan hy die Suider-Afrikaanse hoof was), en die Lewendehaweregistrerende Federasie (LRF), waarvan hy die uitvoerende hoof was, op Aldam aangebied. Hy was ook die hoofbeampte van die Wagyu-telersgenootskap van Suid-Afrika.…

Hoeveel suikermielies verbou julle? Ons plant suikermielies op sowat 180 ha by Hoedspruit. My man, Koos, is verantwoordelik vir die produksie en ek behartig die bemarking. Hoekom smaak suikermielies so soet? Mielies is in die sestiende en sewentiende eeu die eerste keer in Afrika geplant. Suikermielies spruit uit mielies waarvan die suikerinhoud minstens twee keer soveel as tradisionele mielies is danksy ’n natuurlike mutasie in die gene wat die omskakeling van suiker na stysel beheer. Wanneer is die suikermielie-oestyd? In die Laeveld is ons ideale oestyd van April tot November. Somertyd, wanneer die kwik tot 40 °C kan styg, duur dit sowat 60 dae van plant tot pluk, maar in die winter rek dit tot 110 dae. Wat tel in jul guns om dié mielies te verbou? Hoedspruit het die…

Om te sê daar is vir ons ’n toekoms, beteken nie veel as daar nie ook gesê word waarop dié mening gegrond is nie. Wie is dit wat my verseker van ’n mooi toekoms? Is dit iemand wat ek kan vertrou? Wat is die gesag waarmee hy praat? Is daar menslike waarsêers wat foutloos kan sê wat ons kan verwag? As daar só iemand is, sou ek hom of haar graag wou ontmoet, en saam met my is daar ’n skare beangste siele met dieselfde begeerte. ’n Mens sou ’n klomp risiko’s kon uitskakel met sulke vooruit-kennis. Ongelukkig weet ons nie van sulke betroubare waarsêers nie. Jare gelede was daar ’n sekere Van Rensburg wat onder ons Afrikaanse mense verwagtinge geskep het, maar ook hy het die graf ingegaan met…

KONFERENSIES 7-8 MAART: Landbouweekblad se konferensie oor herlewingslandbou. Reitz. Navorsingsresultate van proefpersele in die somerreënstreek, die koste van herlewingslandbou en watter somme om te maak as boere na dié stelsel wil oorskakel. E-pos: events@landbou.com 10 MAART: Landbouweekblad se konferensie oor herlewingslandbou. Ottosdal. 15 MAART: Landbouweekblad se konferensie oor herlewingslandbou. Kaapstad. SKOUE 9-12 FEBRUARIE: Heidelberg. Sarah Koch, 083 476 7445; sarahs.val@gmail.com 11-12 FEBRUARIE: Victoria-Wes. Adri Gerber, 082 940 8231; Hanlerie Esterhuisen, 084 704 6077; vicweslandbou@gmail.com 16-20 FEBRUARIE: Riversdal. Betsie van Noordwyk, 072 015 9671 of 028 713 1215; riversdalskou@ gmail.com 24-26 FEBRUARIE: Williston. Klara Steenkamp, 060 580 7480 of 082 613 3137; willistonskou3@ gmail.com 3-5 MAART: Swellendam. Danitsa Badenhorst, 082 093 1780; skou.reception@gmail.com of skouborge@gmail.com 24-26 MAART: Beaufort-Weslandbouskou. Anne-Marie van den Heever (stalletjies), 060 525 1161, abrits1@gmail.com; Amelia Nel (Hackneys, kleinvee…

WHAT IS THE BEST ADVICE YOU HAVE EVER BEEN GIVEN? “The fear of the Lord is the beginning of all wisdom.” (Psalm 111: 10) WHAT WOULD YOU HAVE DONE DIFFERENTLY IF YOU COULD? I would have trusted my instincts more – and gone into business earlier. WHAT HAS BEEN YOUR BIGGEST ACHIEVEMENT TO DATE? Successfully launching my businesses and not having to rely on a pay cheque for more than 10 years. And using the same businesses to create employment for others. WHO HAS MADE THE MOST IMPORTANT CONTRIBUTION TO YOUR SUCCESS SO FAR? My husband. DO YOU HAVE A GOOD RELATIONSHIP WITH YOUR NEIGHBOURS? DO THEY PLAY ANY ROLE IN YOUR BUSINESS? The farming community is naturally supportive. Our neighbouring farmers help with security on the farm. WAS IT…

WHAT IS THE BEST ADVICE YOU HAVE EVER BEEN GIVEN? To manage mortality by making sure that I follow a proper health plan to produce healthy pigs. And, secondly, never to compromise on quality. IS THERE ANYTHING YOU WOULD HAVE DONE DIFFERENTLY IF YOU COULD? I should have applied for larger capacity when we did the recapitalisation programme. Pig farming is a numbers game. WHAT HAS BEEN YOUR BIGGEST ACHIEVEMENT SO FAR? Producing the high quality that I market now, and bringing my mortality rate down over the years. WHO HAS MADE THE MOST IMPORTANT CONTRIBUTION TO YOUR SUCCESS TO DATE? There are many people, but to mention a few: KC Mabelane, CP Kriek of Taaibosch Piggery, Marguerite Schwarzer of PIC and Anna Phosa. Also, the Department of Agriculture in…

‘Boere en munisipaliteite moet weet dat wanneer die rivier in vloed is, moet hulle pomptoerusting en dies meer verwyder en plaaslike inwoners waarsku om versigtig te wees.’ PROF. MIKE MULLER, waterkenner, oor die vooruitsigte vir vloedskade weens vol damme. Bl. 16 ‘Dit is wanneer kreatiewe oplossings uitgedink word, hetsy deur die gewasadviseur of die boer self, dat groot skade aangerig kan word.’ DR. GERHARD VERDOORN, bedryfsbestuurder van Croplife SA, oor die risiko vir gewasskade weens dikamba-dampdrywing. Bl. 21 ‘Ons doen ook weereens ’n beroep op die regering om ’n bekostigbare oesversekeringskema in te stel sodat boere die risiko’s beter kan bestuur.’ GRAAN SA, in ’n verslag oor rampspoedige versuipskade in die somersaaigebiede. Bl. 14 ‘Naas water gaan logistiek waarskynlik een van die grootste kwessies in die landbou bly.’ DR. JOHN…

‘Dit is goed en wel om ongeduldig te raak oor dinge in Suid-Afrika,” waarsku oom Kallie Schoeman van die Schoeman-boerdery by Delmas my laasweek oor ’n redakteursbrief wat ek vir die nuwejaarsuitgawe geskryf het. “Maar ons durf nie gatvol raak nie.” Ek stem volkome saam, oom Kallie. Die luukse van gatvol raak, is ons nie beskore nie. Soos ’n bok wat moeg gehardloop is deur ’n trop wildehonde, is dit neusie verby as ons gaan lê. Solank daar planne te make is, moet ons aanhou try. Dit is daarom lekker om me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, se brief aan die land se boere in hierdie uitgawe (bl. 8) te lees. Dit is nog lekkerder om die minister te hoor praat oor ’n paar ware suksesse…

AFGRI Retail was die borg van reeks 15 van Landbouweekblad se gewilde TV-program, Landbouweekliks, wat op VIA (DStv-kanaal 147) uitgesaai word. Een kyker kon weekliks ’n geskenkpak ter waarde van R2 000 wen wat by enige AFGRI Retail-winkel reg oor Suid-Afrika gebruik kan word. Hier is die laaste wenners van reeks 15: ■ JAMES MCGREGOR, 7 Des. 2021 (episode 12). ■ LYNETTE PAULING, 14 Des. 2021 (episode 13). Die eerste episode van reeks 16 is op 11 Januarie vanjaar uitgesaai. Landbouw e e k b l a d sal binnekort begin om die wenners van dié reeks aan te kondig.…

GRAAN SA se voorlopige op-name toon al Suid-Afrika se graanproduksiestreke het tot ’n meerdere of mindere mate deurgeloop onder die ongewoon nat somertoestande. Wat die onderskeie somerreëngebiede betref, wou dit teen 12 Januarie voorkom of Noordwes die beste van alle produksiegebiede vertoon het, hoewel kolle in distrikte soos Mareetsane, Leeudoringstad en Bloemhof baie nat was. Sojabone groei baie stadig en is baie klein. Sonneblomme het ook ietwat gesukkel om op te kom en is nog baie klein. In Noordwes- en Sentraal Vrystaat is daar uiters baie versuipskade in areas soos Bultfontein, Hoopstad en Wesselsbron. Wolkbreuke het ook by onder meer Kroonstad, Nampopark en Hertzogville voorgekom en dit was die meeste somerreën in baie jare in hierdie dele. In Limpopo het goeie, wydverspreide reën van middel Desember tot vroeg Januarie voorgekom…

DA A R wag dalk “moeilike besluite” op wynboere ná ’n veldbrand tussen Kleinmond en Hermanus vroeër vandeesmaand oor vier dae meer as 5 000 ha se veld vernietig het. Só sê mnr. Werner Muller, wynmaker op die Iona-landgoed tussen Kleinmond en Hermanus. “Wanneer wingerde hierdie tyd van die jaar brand – net voor oestyd – is die direkte verlies druiwe wat geskroei is, of rookskade het.” Die presiese skade vir wynboere was teen druktyd nog nie duidelik nie. As die druiwe wel rookskade het, moet boere besluit of hulle steeds die druiwe moet oes en voortgaan om dit te verwerk. Selfs dan loop boere ’n groot risiko dat die eindproduk se gehalte nie na wens is nie. Rookskade het dikwels ’n ongunstige impak op die geur en smaak van…

DIE grootste beperkinge tans in Suid-Afrika se landbou-waardeketting is aan die logistieke kant waar onderbesteding aan nuwe, tegnologies gevorderde spoor-en hawetoerusting, asook swak onderhoud van bestaande infrastruktuur, mededingendheid ondermyn. Verskeie sprekers op ’n mediadag van die landbousakekamer Agbiz het verwys na Suid-Afrika se groei in uitvoer en die logistieke beperkinge wat dit kortwiek. Dr. John Purchase, uitvoerende hoof, het in sy laaste openbare optrede voor sy aftrede verwys na verlede jaar se Wêreldbankverslag waarin Suid-Afrikaanse hawens as die swakste bevind is. “Dit is ’n baie groot knelpunt en daadwerklike optrede is nodig om dit reg te stel.” Hy het gesê dit is van deurslaggewende belang om internasionaal mededingend te bly. Die meesterplan vir landbou en landbouverwerking is juis ook daarop gemik. “As ons mededingend is, kan ons ons produkte op…

Ná die beslissing van die appèlraad in Desember 2021 oor inspeksietariewe vir die opbergingsektor het die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling belanghebbendes in die graan- en oliesadesektor genooi om voor einde Januarie 2022 insette oor ’n gewysigde standaardbedryfsprosedure (SBP) te maak. Agbiz Grain meen die grade-ring van graan en oliesade, vir handelsdoeleindes soos vereis deur die Wet op Landbouprodukte (Wet 47 van 1996), word sedert deregulering voldoende selfgereguleer sonder onnodige koste vir almal vanaf die produsent tot eindverbruiker. Agbiz Grain het tydens die appèlverhoor beswaar gemaak dat nie met die sektore oor die SBP ooreengekom is voordat Leaf Services die inspeksietariewe bepaal het nie. ’n Gevolmagtigde kan nie sonder ’n ooreengekome SBP tussen die departement en belanghebbendes inspeksietariewe na willekeur bereken nie. ’n SBP wat deur produsente, opbergers,…

Kekerertjies (Cicer arietinum) word tans in proefaanplantings by Langgewens, die Wes-Kaapse departement van landbou se proefplaas naby Moorreesburg, gevestig om te bepaal hoeveel stikstof dit in die grond bind en wat die impak daarvan op koringaanplantings in die jaar daarna sal wees, sê dr. Johann Strauss, senior navorser in volhoubare produksiestelsels. Hy sê kekerertjies is reeds in wisselbouproewe getoets, “maar die grootste probleem tans is om die regte chemiese middels vir breëblaargewasse te identifiseer wat ook doeltreffend by kekerertjies werk”. Net twee middels, albei in Australië, is vir gebruik by kekerertjies geregistreer. Die een middel kan toegedien word net ná die plante opgekom het. “Dit is só geregistreer in Australië, maar nie plaaslik nie. Die ander middel is ’n ná-plantvooropkomsmiddel, maar sy onthoudingstyd is te lank vir Suid-Afrikaanse wisselboustelsels. Dit…

DIE inheemse kannabasboom (Dais cotinifolia), wat tot 6 meter hoog kan groei, is 2022 se Boom van die Jaar. Dais is die Griekse woord vir fakkel. Volgens die Plant-ZAfrica-indeks van die Suid-Afrikaanse nasionale Die kannabasboom (’n pompom tree in Engels) word vanjaar as Boom van die Jaar gevier. FOTO: FRANZ XAVER biodiversiteitsinstituut word die plantfamilie só genoem omdat die vorm van die bome se stamme, takke en blare soos fakkels lyk wat wag om aangesteek te word. Kannabasbome kom natuurlik in die oostelike dele van Suid-Afrika voor waar dit aan die rand van woude, klowe en berghange groei. In die 1700’s is reeds aangeteken dat die bas daarvan gebruik is om koorde en tou te maak. In daardie stadium is dit beskryf as die sterkste materiaal vanaf enige boom in…

Wat is die beste raad wat jy al gekry het? “You live and die by the choices you make.” Wie is jou mentor? Ek meen ’n mens moet mentors hê vir elke aspek van jou lewe. In die wingerden wynbedryf is dit die Swartlandse wynmakers mnre. Eben Sadie en Adi Badenhorst. Buiten die topwyne wat hulle maak, staan hul denkwyse en benadering tot wingerd- en wynboerdery vir my uit. Watter eienskappe is noodsaaklik om ’n goeie wingerdkundige te wees? Waarneming en insig. Daar is soveel faktore – soos die grond, hellings, oriëntasie en groeikrag – wat bydra tot die druif- en uiteindelik die wyngehalte. As hierdie faktore behoorlik waargeneem word en wingerdaksies op insig en kennis gegrond word om ’n wynstyl te berei, is dit ’n wenresep.…

■ Volgens die Amerikaanse organisasie Project Food Forest is ’n voedselwoud ’n diverse aanplanting eetbare plante wat probeer om die ekostelsels en patrone wat in die natuur voorkom, na te boots. ■ Op die plaas Oaklands is die optimale bestuur van varswaterbronne en ’n kleiner impak op die omgewing en gemeenskap deel van die permakultuurstrategie vir selfvolhoubaarheid. ■ Die gebruik van ’n kontoersloot en keerwal vertraag waterafloop en verhoog waterindringing in die grond.…

Luidens ’n onlangse verslag van die Mededingingskommissie is die meeste bedrywe binne die Suid-Afrikaanse ekonomie hoogs gekonsentreerd. In landbouwaardekettings heers markkonsentrasie aan die inset- én uitsetkant, met die primêre produsent wat in die middel gedruk word. Markkrag word gedefinieer as die vermoë van ’n ondernemer of groep ondernemers om pryse vas te stel op vlakke bo dié wat op ’n mededingende mark sou geld. In ’n onlangse verslag waarsku die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) dat die huidige toename in markkonsentrasie internasionale ekonomiese herstel ernstig kan kortwiek. IMF-navorsing toon aan dat oormatige markkonsentrasie groei kan vertraag, vernuwing beperk en belegging terughou. Sedert 1980 was daar ’n toename in die marges van genoteerde maatskappye in ontwikkelde lande. Internasionaal groei oorheersende maatskappye vinnig deur verkrygings en samesmeltings. Die groei in die markkrag van…

KOEL SONDER KOUE WIND Samsung het ’n nuwe reeks lugversorgers met die jongste tegnologie bekend gestel wat nie net die lug verkoel sonder ’n ysige wind wat op jou waai nie, maar ook toegerus is met antibakteriese stelsels en gespesialiseerde filters wat stofdeeltjies vasvang. Die AR9500 Wind-Free-lugversorger van Samsung het ’n PM 1.0-filter met ’n elektrostatiese lading wat ultrafyn stofdeeltjies van tot 0,3 mikron ’n positiewe lading gee sodat die deeltjies aan ’n negatiewe plaat vassit. ’n Elektrostatiese laaier steriliseer virusse en bakterieë. Die eenheid monitor ook die gehalte van die lug met ’n lasersensor wat ’n skoonmaakfunksie kan aktiveer. Samsung se Tri-Care-filter het drie filtreerlae, waaronder ’n hoëdigtheidsfilter wat groter stofdeeltjies, dierehare en vesels uit die atmosfeer haal. ’n Tweede filter, wat met seoliet oorgetrek is, vang fyn stofdeeltjies…

In ’n houtateljee wat oor die jare ál groter geword het, staan Martin Swart se pottebakkerswiel en vyf oonde. Dié oonde pak hy gereeld vol met bestellings van bekers, borde, opskepbakke, klei-wasbakke en potte van verskillende groottes. “Ek maak net skottelgoed,” spot Martin dikwels goedig oor die funksionele keramiekwerk waarvoor hy die afgelope 20 jaar bekend geraak het. Liefhebbers van sy handewerk reken egter hy is heeltemal te nederig oor sy talente. Sy skeppings is in galerye van Paternoster en Kaapstad tot in Franschhoek, Hermanus en Gqeberha te sien. Hy verkoop gereeld sy ware by die Potter’s Market in Rondebosch, Kaapstad. Die Coopmanhuijs-boetiekhotel en Stellenbosch Kitchen-restaurant is van die restaurante wat hul keurige kos in sy borde voorsit. Van sy werk is ook onlangs in ’n nuwe televisieprogram gebruik. Martin…

In die meegaande TABEL is ’n opsomming van grondtransaksies groter as 10 ha in die Vrystaat vir die 12 maande tot Desember 2021. Altesaam 60% van die distrikte toon ’n gunstige prysneiging. By Bloemfontein (15,3%), Bultfontein (10,7%), Edenburg (21,9%), Kroonstad (11,5%), Odendaalsrus (17,5%), Philippolis (19,3%) en Theunissen (12,6%) het pryse met meer as 10% gestyg. By Parys (-15,5%) en Wesselsbron (-11,4%) het dit met meer as 10% gedaal. In die betrokke tyd is 588 ooreenkomste in 41 distrikte gesluit en 259 936 ha is teen R2,928 miljard verhandel. Ten opsigte van plaasgrootte, lyk die verhandelings soos volg (met verlede jaar se syfer tussen hakies): kleiner as 50 ha, 10% (10%); 50-150 ha, 15% (15%); 150-300 ha, 23% (25%); 300-450 ha, 21% (19%); 450-600 ha, 11% (10%); groter as 600 ha,…

The start of a new year is an opportunity for us all to review our plans and strategies, and perhaps to put things right where we’ve had them wrong. It is an idea that could be applied to private sector businesses, to NGOs and to public sector government departments. There is almost always a need for a general policy review and a look at the success, or otherwise, of implementation. It gives leaders a golden opportunity to consider what has worked, what has not worked and the reasons why. In recent years the Department of Agriculture, Land Reform and Rural Development (DALRRD) has spoken about driving agricultural expansion, creating inclusive growth and jobs, integrating the rural areas and eradicating hunger. These goals were to be achieved by speeding up agricultural…

WHAT IS THE BEST ADVICE YOU HAVE EVER BEEN GIVEN? “When you plan for the future, don’t just plan for your children, plan for your grandchildren.” This I got from my grandmother. IS THERE ANYTHING YOU WOULD HAVE DONE DIFFERENTLY IF YOU COULD? I would have started with potatoes as soon as I got this farm. It would have saved me time and money. WHAT HAS BEEN YOUR BIGGEST ACHIEVEMENT TO DATE? Securing this farm with all its infrastructure and being able to turn it around from a loss-making citrus entity to a profitable farming business. WHO HAS MADE THE MOST IMPORTANT CONTRIBUTION TO YOUR SUCCESS SO FAR? Many people have contributed to my success, but the support from my family is what has kept me going. WHAT KIND OF…

SUNFLOWERS Abram Motswai, Legonyane, Brits, North West We are planting sunflower on virgin lands that were de-bushed a few weeks ago. This is communal land, so we’re erecting an electric fence to stop cattle from getting in. Livestock breaking into planted lands on communal ground is a big problem and sometimes a regular fence isn’t enough to keep animals out. So we’ve decided to put up additional electric lines, which we will keep live for the duration of the production season. Our planting window lasts until the end of January, but we aim to be finished by the end of the first week in January. We’ve had some good rain and land preparation has already started. Because we have just de-bushed, we had to deep-rip to remove roots and loosen…

Die twee grootste flaters wat Suid-Afrika se landboubase begaan het, was die handhawing van die beheerde vleismark en die subsidiestelsel vir gebrandmerkte bulle. Dit is goed om beesvleispryse te laat styg, maar dit is nie ’n manier om die vleistekort aan te suiwer nie. Die subsidiëring van bulle het die arm man baie ska-de berokken pleks van om hom te help. Dit was ’n reuseterugslag vir die land se veestapel. Só skryf dr. E.C. Hamman van Potgietersrus (nou Mokopane), bekende teler van Afrikanerbeeste. Laat ons Suid-Afrika as ’n groot plaas voorstel. Hy het al baie wedervaringe gehad. Hy was eers in vier provinsies verdeel, wat ontwikkeling gestrem het. Verder het hy verskillende regerings gehad wat van beleid verskil het. Die politieke strominge het mekaar in die wiele probeer ry, en…

’N OPNAME deur Graan SA onder boere in die somersaaigebied oor die omvang van versuipskade wissel van individuele boere met ’n totale verlies aan aanplantings tot ander wat nog hoop het indien weersomstandighede verbeter. Volgens die vraelyste, wat deur 434 boere voltooi is, het 20% van boere aangedui meer as 60% van hul witmielie-aanplantings is aan waterskade blootgestel, geelmielies 15%, sojabone 13% en sonneblom 17%. In die Wes-Vrystaat het 39% van die boere waterskade aan witmielies aangemeld. Die opname toon toestande is oor die algemeen uiters nat met baie versuip- en spoelskade, veral in die Noordwesen Sentraal-Vrystaat. Hoewel dit ook baie nat is in die Noord-Kaap, Oos-Vrystaat en Mpumalanga. Afgesien van die baie reën, word die somergewasse ook ongunstig beïnvloed deur te min hitte-eenhede, koue nag-temperature, haelskade en baie bewolkte…

Die Katsedam het twee uitlaatroetes. Die een is via die Trans-Caledontonnel na die Vaaldam, via die Liebenbergsvleirivier. Dié vloei gaan voort ongeag die vlak van die Katsedam. Die ander uitlaatroete is die dam se natuurlike uitvloei na die Malibamatsorivier in Lesotho, wat in die Oranjerivier uitmond. Enige oorvloei uit die Katsedam sal dus hierlangs vloei. Kort voor druktyd het die Katsedam luidens berigte begin oorloop (sien www.lhda.org.Is/lhdaweb).Die gesamentlike vlak van die sewe damme in die Vaalrivierstelsel was 98,4% en die Oranjerivierstelsel s’n 104,7%. Vloedrisiko’s in albei rivierstelsels is dus hoog.…

KORTOM ■ Wêreldvoedselpryse was in 2021 bykans 30% hoër as die vorige jaar. ■ In Amerika is die boer se aandeel van die prys van kitskos en restaurant-etes sowat 5%. ■ Boere se aandeel van die winkelrakprys bly daal omdat ander koste-elemente vinniger as die boer se prys styg. Inflasie is wêreldwyd aan die galop. Dit ontlok nuwe debatte, veral in Suid-Afrika waar voedselinflasie rondom 6-7% is en die armer deel van die bevolking sowat 40% van hul besteebare inkomste aan voedsel bestee. Die media is dan ook gou om te wil aandui hoe voedselpryse styg, veral in die jongste tyd ten opsigte van vleis, en dat verbruikers hul rooivleistande moet trek. Hierteenoor is boere vies, want hulle meen dat ’n totaal verkeerde persepsie geskep word. Die indruk wat gewek…

Die swak katoenpryse vanweë wêreldwye inperkings in 2020 het handomkeer verander soos inentingsprogramme en immuniteit onder lande se burgers dit weer vir mense moontlik en no-dig maak om netjies aan te trek en uit hul huise te beweeg. Katoen het verlede jaar teen die hoogste pryse in tien jaar verhandel. Katoen SA verwag dat die hoër internasionale katoenpryse vanjaar sal voortduur. Mnr. Hennie Bruwer, uitvoerende hoof van Katoen SA, sê ongeag die beter kommoditeitspryse verwag sy organisasie in die algemeen dat katoenproduksie nie noemenswaardig gaan toeneem nie. Aanplantings is min of meer dieselfde as die afgelope seisoen. “Met die goeie neerslae tot dusver in die meeste van die produksiegebiede, asook beter prysvooruitsigte, kan katoenprodusente uitsien na ’n bogemiddelde seisoen,” het Bruwer in sy onlangse nuusbrief geskryf. “Katoen SA het met…

DIE skaars en bedreigde Overberg-renosterveld het nou ’n “paniekknoppie” om hulp in te roep indien enige veranderinge aan grondbedekking waargeneem word. Die Global Overberg Renosterveld Watch-toepassing kan veranderinge aan grondbedekking in die veldsoort monitor om die agteruitgang van renosterveld te stuit. (Gaan na glennwithtwons. users.earthengine.app/vie w/ global-renoster veld-watch.) Dr. Glenn Moncrieff, ’n datawetenskaplike by die Suid-Afrikaanse aardwaarnemingsnetwerk (SAEON) se fynbosnode, en die Amerikaanse wiskundige mnr. Marcel Gietzmann-Sanders het die toepassing ontwikkel deur ’n kombinasie van satellietbeelde en masjienleer te gebruik. Satellietdata word gebruik om enige verandering aan grondbedekking op te spoor. Die toepassing ontleed elke vyf dae ’n nuwe beeld sodra dit beskikbaar word. Dit is gegrond op die Global Forest Watch-toepassing wat ontbossing in tropiese reënwoude dokumenteer. Volgens Moncrieff was renosterveld van 1990 tot 2018 die Suid-Afrikaanse habitat wat…

Mnr. Erenst Pelser het nie twyfel oor die goeie toekomsvooruitsigte vir die landbou in Suid-Afrika nie. “Ongelukkig het die politiek sy kwessies, en politici is nie altyd die landbou goedgesind nie, maar mense moet kan eet en drink en klere dra. Vir kos, drank en klere is die landbou die enigste oplossing.” Hy is baie opgewonde oor die verbeteringe in landboutegnologie wat hy in sy 24 jaar in die landbou gesien het. “Dit gaan verder verbeter, en dit maak die landbou doeltreffender en lewensvatbaarder.” Hy is oortuig daarvan dat Suid-Afrika al hoe meer produkte gaan uitvoer. “Die wêreld daar buite is oop, as covid-19 net die wyk wil neem.”…

Navorsing wys dat tot 80% van alle werknemers slegs aftreefondse by hul werkgewers gebruik om vir aftrede te spaar. Die noodsaaklikheid van ’n aftreefonds of aftreevoordele wat goed bestuur word, kan dus nie genoeg beklemtoon word nie. Risikovoordele (vir sterfte, ongeskiktheid of gevreesde siektes) word ook via die aftreefondsstruktuur voorsien as ’n afsonderlike skema buite die aftreefonds (’n sogenoemde nie-goedgekeurde skema). RISIKOVOORDELE Al die groot versekeraars het aangedui dat covid-19 ’n reuseimpak op sterfte-eise gehad het. Volgens Old Mutual het covid-19-verwante sterftes R6,6 miljard se wins gekos. Momentum het in die drie maande tot September 2021 R4,6 miljard se sterfte-eise verwerk. Sanlam het in die tien maande tot 31 Oktober 2021 bykomende of onvoorsiene eise van R3,42 miljard uitbetaal. Werkgewers in sambreel- en privaatfondse het op hersieningsdatums premieverhogings ervaar. In…

Woudvloer se multispesie- en peuldekgewasse: Berseemklawer (Trifolium alexandrinum L.), balansaklawer (Trifolium michelianum), pylblaarklawer (Trifolium vesiculosum), witklawer (Trifolium repens), rooiklawer (Trifolium pratense) en lusern (Medicago sativa). Multispesiedekgewasse: Dit is ’n samestelling van verskillende plante wat elkeen sy eie nis het met die doel om tot die veerkragtigheid van die voedselwoud en die skepping van lewende grond vir die toekomstige produktiwiteit van die stelsel by te dra. Spesies sluit in voerertjies (Pisum sativum), gewone wilde-ertjie (Vicia sativa), lupiene (Lupinus spp.), bokwiet (Fagopyrum esculentum), sooibrekerradys (Raphanus sativus), sonneblomme (Helianthus annuus), swartbekboontjie (Vigna unguiculata) en raap (Brassica rapa rapa). Vrugspesies: Hoe groter die verskeidenheid in die voedselwoud is, hoe meer help dit om plae te verwar en om die stelsel uiteindelik veerkragtiger te maak. As een vrugte-oes om enige rede misluk, kan Oaklands altyd…

Daar is twee indekse waarmee konsentrasie binne ’n bedryf gemeet kan word. Internasionaal word die Herfindahl-Hirchmannindeks (HH) gebruik. Die indeks druk konsentrasie binne ’n bedryf uit volgens die som van kwadrate van die onderskeie maatskappye se markaandeel. In ’n monopolie sal die indeks gelyk aan 10 000 wees. Indien die bedryf uit ’n klomp kleiner ondernemings bestaan, kan die waarde na 0 neig. In ’n bedryf met vier maatskappye wat elk 25% markaandeel het, sal die indeks gelyk aan 2 500 wees. In Amerika word ’n HH van meer as 2 500 as hoogs gekonsentreerd beskou, terwyl die Europese Unie waardes bo 2 000 as hoogs gekonsentreerd beskou. Omdat dit nie altyd moont lik is om ál die maatskappye in ’n bedryf se markaandeel te bepaal nie, word daar gebruik…

VISPAKKIES MET GEROOKTE HAM EN TAMATIE ■ 4 groot witvisfilette, vel verwyder ■ Vars suurlemoensap, sout en swartpeper na smaak ■ Ongeveer 8 stukke dungesnyde gerookte ham ■ 20 ml basiliepesto ■ ’n Paar vars basilieblare ■ 40 ml knoffel- of kruiebotter ■ Hand vol ryp kersietamaties, in dun skyfies gesny ■ Olyfolie en suurlemoensap Voorverhit die oond tot 190 °C en voer ’n bakplaat met foelie uit. Smeer die foelie liggies met olie. Geur die vis goed met suurlemoensap en dan met sout en peper. Sit die vis in die yskas vir sowat 10 minute. Plaas die ham op die werkoppervlak (2 stukke ham vir elke visfilet) en smeer ’n dun lagie pesto oor. Pak ’n paar basilieblare op die pesto en sit die vis in die middel van…

WHAT IS THE BEST ADVICE YOU HAVE EVER BEEN GIVEN? When I graduated, my dad told me, in whatever field I wanted to achieve, I should do three things: plan, implement and maintain. He also advised me to work hard and to stay away from politics. WHAT WOULD YOU HAVE DONE DIFFERENTLY IF YOU COULD? I would have worked for longer outside my father’s business. I believe I should have stayed another four or five years, gaining more experience and confidence at Du Roi’s. WHAT HAS BEEN YOUR BIGGEST ACHIEVEMENT TO DATE, IN YOUR VIEW? When, for the first time in the history of this company, we hit the milestone of producing more than 152 000 boxes of citrus in 2018. That was my proudest moment. WHO HAS MADE THE…

Bluetongue is one of the most economically important diseases in sheep, especially in non-indigenous wool and mutton breeds. It is a notifiable disease in terms of the South African Animal Diseases Act, Act 35 of 1984. This means outbreaks of bluetongue have to be reported to veterinary authourities, even if there is only a suspicion of the disease. WHAT IS BLUETONGUE? Bluetongue is a non-contagious disease of ruminants, clinically occurring mainly in sheep, although goats occasionally suffer mild symptoms too. Cattle rarely show signs of the disease but may play a key role as reservoir hosts in an environment where there are susceptible sheep populations. WHAT CAUSES IT? The disease is caused by the bluetongue virus (BTV), which is transmitted mainly by biting midges from one animal to another. The…