Indholdsfortegnelse for 07 July 2022 i Landbouweekblad

WEES ASHTON TOG GENADIG Geagte mnr. Tiger Brands Ek ken nie jou regte naam en van nie, en ek wil ook nie die brief begin met “liewe” nie, want op hierdie oomblik dink ek nie die woordjie “liewe” hoort hier nie. Hierdie brief gaan oor Ashton, ons buurdorpie. Op skool het ons altyd gepraat van Blikkiesdorp, want Ashton is nie ’n sommerso-dorpie nie. Maar jy weet, want jou fabriek is daar wat elke jaar duisende en duisende blikkies inmaakvrugte maak. Ons praat sommer van canned fruit, al is dit Engels. Om die waarheid te sê, Ashton Canning maak al sedert 1959 blikkiesvrugte. Dit is ’n baie lang tyd, mnr. Tiger Brands. Ons het in die plaasskool al begin leer van hierdie wonderlike fabriek, amper op ons agterstoep. Die papiertjies is…

VERSKEIE klagtes is by die polisie ingedien teen ’n onderneming, bekend as Ben Staal, wat staalstrukture soos pakhuise oprig en ’n adverteerder in Landbouweekblad was. Die klaers beweer hulle het geld aan die onderneming oorbetaal, maar die werk is nooit afgehandel nie en hulle kry ook nie hul geld terug nie. Mnr. Ben Underhay jr. (29), woordvoerder vir Ben Staal, sê hulle het verskeie probleme ondervind, maar probeer om die agterstallige werk “binne die volgende twee maande” af te handel. Hy sê sy pa, Ben, wat 30 jaar by die onderneming betrokke was, het ernstige hartprobleme en hy en sy 21-jarige broer, bekend as Klein Ben, moes ingryp om die werk voort te sit. “Ons het honderde duisende rande aan mediese uitgawes bestee. Daarby is baie van ons werkers wat…

OMNIA HOLDINGS se stewige jaarresultate maak die pad oop vir dié gediversifiseerde chemiese maatskappy om internasionaal te groei. Maar dit sal volhoubaar en gedissiplineerd geskied, sê mnr. Stephan Serfontein, finansiële direkteur. Daarby sien die groep, wat byna die helfte van sy inkomste uit plaaslike en internasionale landboubedrywighede verdien, dat gebeure soos die oorlog in Oekraïne sy rol verstewig om te verseker dat Suider-Afrika voldoende voedsel kan produseer. In die boekjaar tot Maart het Omnia Holdings se landbou-afdeling die grootste netto toename in omset van 44% tot R11,2 miljard getoon. Sy bedryfswins van R1,2 miljard het meer as verdubbel. Dié wins is veral aan hoër verkope te danke, sê Serfontein. “Spesifiek in Suid-Afrika was daar ’n groot vraag danksy baie goeie landboutoestande, terwyl die landbou-kommoditeitsiklus in die afgelope jaar hoër beweeg…

BESPROEIINGSBOERE van Groblershoop tot Onseepkans kan in Augustus leer om produksiemiddele doeltreffender te gebruik op ’n boeredag naby Augrabies. Die boeredag met die tema “Systap hoë kunsmispryse” word op Donderdag 11 Augustus, aangebied deur Landbouweekblad en Charl Baard Landbouprodukte. Dit vind plaas by Lake Grappa, Kakamas. Sprekers is dr. Pieter Raath van Labserve (riglyne om te oorleef) en prof. Karin Jacobs van die Universiteit Stellenbosch (grondgesondheid: be-nut jou grondorganismes). Ander sprekers is mnre. Adri Truter van Metson World (doelgerigte grondgesondheidsprodukte), Dawie du Plessis van Agricol (rol van dekgewasse) en Peter Kuilman van Redsun (noodsaaklikheid van gesonde en veilige voedsel vir die wêreldmark). Ná middagete gaan almal die dekgewasproewe besigtig. Du Plessis sal dit bespreek en Raath sal die profielgate toelig. Upington Trekkers sal ook bossieslaners en “mulchers” in die werksry…

INTERNASIONAAL: Die Chicagoprys het met 0,8%, of $2,33/t (R37,08/t), tot $302,66/t (R4 817/t) gedaal. Op ’n jaargrondslag is dit 16,9%, of $43,82/t (R697,44/t) hoër. Verwagte pryse: Julie – $295,03/t (R4 696/t), Desember – $265,11/t (R4 219/t). PLAASLIK: Die Safexprys van witmielies het met 5,1%, of R234/t, tot R4 321/t teenoor die vorige week gedaal. Die prys van geelmielies het met 5,7%, of R265/t, tot R4 366/t gedaal. Op ’n jaargrondslag is witmielies 45,7%, of R1 356/t, duurder, terwyl geelmielies 37,3%, of R1 186/t, duurder is. Verwagte witmieliepryse: Julie – R4 321/t, Desember – R4 462/t. Verwagte geelmieliepryse: Julie – R4 366/t, Desember – R4 506/t. INTERNASIONAAL: Die Chicagoprys het met 7,1%, of $27,95/t (R444,85/t), tot $364,29/t (R5 798/t) teenoor die vorige week gedaal. Op ’n jaargrondslag is dit 50,7%, of…

Die ontwikkeling en gebruik van bio-inokulums is ’n belangrike skakel in die strewe na volhoubare landboupraktyke, die produksie van organiese voedsel, en om grondvrugbaarheid en grondstruktuur te herstel. Kommersiële bio-inokulums wat straal- of akinobakterieë soos Streptomyces-spore bevat, kan waardevol vir kwekerye, hidroponiese stelsels en landerye wees. Verskeie soorte word reeds wêreldwyd bemark as poeiers, vloeistofsuspensies, korrels of semi-soliede jels. Dit word aangewend as ’n weekmiddel vir grond of saailinge, saadbedekking of as bogrondse besproeiing. Hul raklewe hang af van die draer of medium se eienskappe. Droë inokulumpoeiers se raklewe is tipies een tot twee jaar. Dit is belangrik dat die bio-aktiewe spore in ’n inokulum oor tyd heen behoue bly as dit vir landboukundige doeleindes gebruik word. Streptomyces - inokulumprodukte moet voldoende voedingstowwe bevat en bio-aktiewe spore beskerm sodat dit…

■ Nadat van die ergste sprinkaanplae nóg die afgelope somer in groot dele van Suid-Afrika voorgekom het, is ’n navorsingswerkgroep gestig om kennisgapings aan te vul. ■ Die groep betrek boere by hul navorsing, en gaan onder meer die landbou-ekologiese prosesse en -toestande wat sprinkaanuitbrekings onderlê, ondersoek en kyk of daar ’n rol vir sprinkane in ekologiese prosesse is. ■ Die navorsers wil ook uitvind watter faktore sprinkaanbevolkings aandryf en watter uitwerking individuele sprinkane en swerms as vreters en herwinnaars van voedingstowwe het.…

1 Kampioenskaap van die skou. Eienaar: Mnr. Le Roux Fourie (083 310 3288), Cornelius-plaas, Brandfort. Van links is mnr. Jan Marais en me. Sulene Oosthuizen (albei van OVK), en mnre. Fourie en Stefaans Mohapi (hanteerder). 2 Vrystaatse ram van die jaar, Cheetah II. Eienaars: Mnre. PD Jacobs en Willem Grobbelaar (071 259 7036), PDrino-stoetery, Vlakfontein, Tromps-burg. Van links is mnre. Mike van den Berg (BKB), Grobbelaar, Jacobs, Dirco Bezuidenhout (voorsitter van MOK3) en Jan de Wee (hanteerder). 3 Kampioen-ooilam (twee- tot viertand, wol langer as 60 mm, lig). Eienaars en vertoners: Mnre. Zane Phomane (regs, 063 009 2902) en Tshediso Sephapati (voor), Donkerhoek-gemeenskapseiendomsvereniging, Smithfield. Van links is mnr. Bruce en me. Alta Botha (Voerdokter). 4 Bloemfonteinse poenaram-kampioen. Eienaars: A.M. Swanepoel en Seuns, Smithfield. Van links is mnre. Thian en Theron…

Suid-Afrika produseer 2,33 miljoen kilogram sybokhaar per jaar waarvan 90% uit die Oos-Kaap kom. Sowat 10%, of 233 000 kg, van die nasionale produksie kom van kommunale en kleinboere. Dit verteenwoordig rofweg 80 000 Angorabokke. Die bydrae wat kommunale en kleinboere lewer, word grootliks aangevuur deur die Sybokhaarbemagtigingstrust wat in 2010 gestig is om swart bemagtiging te bevorder. Die sukses van die bemagtigingstrust is te sien in die syfers van die 2021-seisoen, waartydens boere binne die trust 17 076 kg bygedra het tot die Suid-Afrikaanse produksie. “Die trust bemagtig swart kommunale boere met toe-gang tot grond en infrastruktuur en help hulle dan met Angorabokke wat ingevolge rentevrye lenings oor die vyfjaar-periode gekoop word. In hierdie tydperk bied ons opleiding en ondersteuning aan. Me. Beauty Mokgwamme, die trust se bemagtigingsbeampte, is…

In Johannes 12:24 staan: “Dit verseker Ek julle: As ’n koringkorrel nie in die grond val en sterwe nie, bly hy net een; maar as hy sterwe, bring hy ’n groot oes in.” Hierdie seisoen het boere groot beproewings gehad. Of dit weens die uiterste droogte in die Oos-Kaap was, of weens die erge vloede in KwaZulu-Natal, weet ons een ding, en dit is dat elke dag ’n nuwe begin is. Ek wil die boere aanmoedig om hul saad te saai, want as jy dit nie doen nie, is daar geen groei en ook nie ’n nuwe begin nie. Dit is deur die dood dat ons leef, en ons moet verstaan dat die saad nie kan groei as dit in die pakkamer opgeberg word omdat ons bang is of weens…

KONFERENSIES 25-29 JULIE: 57ste kongres van die Weidingsvereniging van Suider-Afrika, Aldam-vakansieoord, Ventersburg. E-pos: info@grassland.org.za BOEREDAE 9 JULIE: Boeredag, Vanrhynsdorp. Seugnet Zandberg, 072 697 5300. 19 AUGUSTUS: 40ste jongooikuddedag, aangebied deur Agri Malmesbury se skaapstudiegroep. John Dürr, 082 652 1715. VERGADERINGS 16 NOVEMBER: Sauvignon Blanc SA, tegniese seminaar, www.sauvignonblanc.com FEESTE, EKSPO’S 25 JULIE: Inskrywings open vir Sauvignon Blanc SA Top-10-kompetisie, www.sauvignonblanc.com 12-13 AUGUSTUS: Wes-Kaapse Landbouveterane-ekspo, Villiersdorp. Hennie Richter, 073 391 8495 of 022 451 2692; e-pos: sekr.wk@ telkomsa.net 12 OKTOBER: Prysoorhandiging, Sauvignon Blanc SA Top-10. 21 OKTOBER: Prysoorhandiging, Landbouskrywers SA Xhariepstreek. Web: www.agricultural writerssa.co.za 27-30 OKTOBER: Langkloofbloeiselfees, Joubertina. E-pos: riaan@bokmakierietrust.co.za 11 NOVEMBER: Landbouskrywers SA nasionale prysoorhandigingseremonie, www.agricultural writerssa.co.za SKOUE 27-30 JULIE: Lutzville. Rika Prins, 083 398 0899; lutzvilleskou@ gmail.com 25-27 AUGUSTUS: George. Karien Pienaar, 084 432 9484 of 044 873 4165;…

DA AR kan nie op Suid-Afrikaanse politieke partye staatgemaak word om verandering teweeg te bring nie, meen die kommentator Songezo Zibi in sy nuwe boek, Manifesto. Al bedoel pres. Cyril Ramaphosa dalk goed, het die ANC geen benul hoe om ’n moderne ekonomie te bestuur nie. As die ANC hervorming teweeg wil bring, sal hy teen sy eie grein moet ingaan. Die DA, wat die geleentheid het om die party te word waarop post-1994 pluralisme gegrond is, is vasbeslote om klem te lê op regsgesinde liberalistiese idees. Hy besef nie dat die meeste Suid-Afrikaners ’n staat soek wat inmeng om geregtigheid te bevorder en om maatskaplike beskerming en geleenthede te bied nie. Die EFF, hoewel jonk, het niks nuuts om te bied nie en herhaal ou idees. Sy leiers het…

6,5% As dit nie vir die reusestygings in brandstofpryse was nie, sou die verbruikersprysinflasie in Mei tot 5,1% gedaal het. Pleks daarvan het dit die eerste keer sedert 2017 die Suid-Afrikaanse Reserwebank se inflasieteiken van 6% oortref en 6,5% bereik. In Januarie 2017 was die koers 6,6%. Sonder stygings in die pryse van voedsel en nie-alkoholiese drankies, brandstof en energiekoste sou die verbruikersprysinflasie 4,1% gewees het op ’n jaargrondslag. — Statistieke SA 7,6% Die inflasiekoers vir voedsel en nie-alkoholiese drankies was in Mei 7,6% op ’n jaargrondslag. Vir voedsel alleen was dit 7,8%, 2,2 persentasiepunte hoër as in April. Verwerkte voedsel was op ’n jaargrondslag 9,3% duurder. Olies en vette was 26,9% duurder as ’n jaar tevore, vleis 9,4%, brood en grane 8,4%, en alkoholiese drankies 7,4%. Bevrore hoenderstukke was…

DÍS HOEVEEL BOERE KORT OM INMAAKFABRIEK OOR TE NEEM ’n Konsortium vrugteboere kort R200 miljoen tot R300 miljoen om Langeberg & Ashton Foods (L&AF) oor te neem. Tiger Brands het op 9 Junie skokgolwe deur die Langeberg-gemeenskap gestuur met sy aankondiging dat hy dié fabriek wil sluit. Dit volg ná byna twee jaar se gesprekke met onder meer ’n groep van 160 vrugteboere wat aangedui het hulle wil die fabriek koop. Intussen het inmaakvrugteboere ’n beroep op die regering gedoen om te help keer dat die fabriek gesluit word. Sowat 6 000 plaas- en fabriekswerkers se heil hang van dié fabriek op Ashton af. Mnr. Jacques Jordaan, uitvoerende hoof van die Inmaakprodusentevereniging (IPV), sê as die uitkringeffek op gesinne en sakeondernemings in ag geneem word, kan die syfers met vier…

DIE derde agtereenvolgende La Niña wat tans voorspel word, het nog net twee keer gebeur sedert 1950, berig die vaktydskrif Nature. Dié verskynsel bring gewoonlik nat weer oor Suid-Afrika se somerreëngebiede. Nature berig op sy webwerf dat ’n voortdurende La Niñagebeurtenis wat tot vloede in die ooste van Australië bygedra en die droogtes in Amerika en Oos-Afrika vererger het, tot in 2023 kan voortduur. Die huidige La Niña het rondom September 2020 begin en was volgens Nature sedertdien meestal lig tot gematig. “Die voorkoms van twee agtereenvolgende La Niña-winters is algemeen in die Noordelike Halfrond, maar drie ná mekaar is betreklik ongewoon.” Hoewel sommige wetenskaplikes sê die besonder lang La Niña is dalk net ’n lukrake opflikkering in die klimaat, waarsku ander dat klimaatsverandering kan veroorsaak dat La Niña-tipe toestande…

1 ETHIOPIË| Uitvoer van vleis bokspring Ethiopië se vleisuitvoerbedryf het in die eerste 11 maande van die belastingjaar $110 miljoen (R1,7 miljard) verdien, $31 miljoen (R495 miljoen) meer as die ooreenstemmende tydperk die vorige jaar. Die Ethiopiese landbou-agentskap raam die land het die potensiaal om 300 000 ton vleis ter waarde van tot $1,5 miljard (R24 miljard) per jaar uit te voer, maar dan moet teelprogramme verbeter en marktoegang uitbrei. Ethiopië het die grootste lewendehawebevolking in Afrika, met 65 miljoen beeste, 40 miljoen skape, 51 miljoen bokke, 8 miljoen kamele en 49 miljoen hoenders. — Farmers Review Africa 2 NIGERIË | Hoë graanpryse knou verwerkers Nigeriese voedselverwerkers stoei met stygende graanpryse, veral vir koring, weens die konflik in Oekraïne. Ontleders het ’n beroep op die federale regering gedoen…

Wanneer ’n boer in ’n saamwoonverhouding is, gebeur dit gereeld dat die lewensmaat wat nie boer nie, haar of sy eiendom te gelde maak of haar of sy beroep verlaat om op die plaas te gaan woon. Dit is ook algemene praktyk dat die boer se kinders, dalk uit ’n vorige huwelik of verhouding, wat saam met hom of haar boer, ook op die plaas woonagtig is. Dit is dus belangrik om te bepaal wat tans wetlik die posisie van die lewensmaat is en hoe die beplanning daarvoor voorsiening moet maak. IS DAAR ’N TESTAMENT? Die algemene reël is dat ongetroude lewensmaats wat saamwoon, nie outomaties daarvoor in aanmerking kom om intestaat van mekaar te erf nie. Die Grondwethof het wel in die afgelope twee jaar opspraakwekkende bevindings gemaak en…

Brasilië is besig om ’n droogteverdraagsame geneties gemodifiseerde (GM) koringkultivar te toets om hopelik die land se selfvoorsienendheid in dié stapelvoedsel te verbeter. Embrapa, Brasilië se openbare gewasnavorsingsagentskap, werk saam met Bioceres, die Argentynse maatskappy wat ’n GM koring wat goed in droë weer presteer, ontwikkel het. Terwyl ander belangrike gewasse, soos sojabone en mielies, feitlik hoofsaaklik van GM saad verbou word, het verbruikers voorheen die gebruik van geentegnologie by koring teengestaan omdat dit direk deur mense gebruik word. Meer as 70% van verbruikers in Brasilië wat onlangs aan ’n op-name deelgeneem het, het egter aangedui dat hulle GM koring sal eet. Reuters berig dit word beskou as ’n teken dat die teenkanting teen GM gewasse besig is om af te neem. Proefaanplantings van die GM koring het begin net…

Die tipiese reuk van nat grond ná reën is te danke aan die straal- of aktinobakterieë daarin. Dié gram-positiewe bakterieë vorm lang, vertakte filamente en spoorkettings, asook miselium op organiese substrate. Hulle beskik oor die morfologiese eienskappe van swamme én bakterieë. Straalbakterieë kom voor in gesonde bogrond met genoeg suurstof daarin, in konsentrasies van 10 000 tot 10 000 000 spore per gram grond. Dit vorm 10-50% van al die mikroflora in grond. Sowat 500 spesies is reeds beskryf. Hulle groei die beste in warm, vogtige grond met ’n alkaliese pH van 6,5 tot 8,0, maar sukkel in suurstofarm grond. Straalbakterieë se filamente en spoorkettings bind gronddeeltjies en organiese materiaal. Dit koloniseer wortels ekstern as epifiete en intern as endofiete. Dit kan besmette grond en water rehabiliteer deur oormatige onkruid-…

Die dae dat ’n enkele party in Suid-Afrika regeer, is waarskynlik getel. Dit is hoogs waarskynlik dat Suid-Afrika ’n fase van koalisiepolitiek tegemoet gaan. “Pres. Cyril Ramaphosa sal waarskynlik in Desember herverkies word tot die ANC se president, maar ek meen hy gaan nie sy termyn as president in 2024 voortsit nie. Ek dink ons kan regmaak vir ’n koalisie, soos wat ons onlangs in Durban gesien het, waar die ANC moes hande vat met ’n kleiner party,” sê prof. William Gumede, politieke ontleder van die Universiteit van die Witwatersrand se skool vir regeerkunde. Hy meen dit is nie noodwendig ’n slegte ding nie, want twee van die suksesvolste lande in Afrika – Mauritius en Botswana – word al jare lank deur koalisies regeer. “Tans is dit dieselfde mense wat…

Mnr. Adriaan van der Merwe van die Australiese regsfirma Hamilton Locke sê baie boere slaan munt uit koolstofkrediete. “Fabriekeienaars in Australië en Europa moet koolstofkrediete koop vir die lugbesoedeling wat fabrieke veroorsaak. Hierdie krediete word direk vanaf ’n boer met ’n sonkraginstallasie gekoop.” Boere se koolstofkrediete word bereken volgens die mikroklimaat wat die sonpaneel skep deurdat die plante wat daaronder geplant word, suurstof vrystel. Hy sê verder hierdie mikroklimaat kan die gemiddelde temperatuur met tot 2 °C laat daal, wat aardverwarming teenwerk, en boonop stofneerslae verminder. In Suid-Afrika is koolstofkrediete nog taamlik onbekend, hoewel die staat standaarde gestel het vir die koolstofneutralisasie-administrasiestelsel. Die webblad carbon.energy.gov.za/ Home.aspx lys vier prosesse ingevolge die stelsel: ■ Die goedkeuring van projekte vir koolstofneutralisering (carbon offset). ■ Kredietlysting in die sentrale data-basis. ■ Kredieteienaarskap-oorplasing van…

Dr. Igshaan Samuels sê teen 7 Junie het 126 boere die kort vraelys wat hulle aan boere in die Noord-, Oos- en Wes-Kaap gestuur het, ingevul. Die boere, meestal skaapboere, is versprei oor 23 plaaslike munisipaliteite en 60-70% van hulle is in die somerreëngebied. Volgens twee derdes van die boere vreet sprinkane ’n mengsel van gras en struike, maar 13% kla ook dat hulle aangeplante weidings van lusern, gars, sentop, sorghum, mielies, meerjarige gras en klawer, asook groentesaad, katoen en uie vreet. Samuels sê die boere wat aan die opname deelgeneem het, het gemiddeld 28 jaar ervaring in boerdery, en ’n vyfde van hulle boer al langer as 40 jaar. “Die deelnemende boere verteenwoordig meer as 3 200 jaar boerderyondervinding. Ons moet dit respekteer.” Amper almal sê hulle spuit gif…

MALVALKOLWYNTJIES MET MELKTERTVERSIERSEL ’n Eg Suid-Afrikaanse kolwyntjie as daar al ooit een was! Kolwyntjies ■ 3 ekstragroot eiers ■ 225 ml sagte bruinsuiker ■ 80 ml appelkooskonfyt ■ 100 g botter, gesmelt ■ 25 ml witasyn of suurlemoensap ■ 540 ml koekmeel ■ 5 ml koeksoda ■ Knippie sout ■ 200 ml melk Malvasous ■ 250 ml room ■ 125 ml water ■ 190 ml sagte bruinsuiker ■ 45 g botter ■ 5 ml vanieljegeursel Melktertversiersel ■ 240 ml strooisuiker ■ 135 ml koekmeel ■ 330 ml melk ■ 1 ml sout ■ 330 g botter, teen kamertemperatuur ■ 5 ml vanieljegeursel ■ Kaneelsuiker, om oor te sprinkel Kolwyntjies: Voorverhit die oond tot 180 °C en voer twee kolwyntjiepanne met papiervormpies uit. Klits die eiers en bruinsuiker goed saam tot…

Elizna het heelwat raad vir ouers wat met tuisonderrig wil begin. “As jy op ’n plaas iewers op die platteland is, moenie dink jy kan nie tuisonderrig doen nie. Kry en aanvaar die hulp wat beskikbaar is en ontdek jou verborge talente. “Jy is dalk onseker oor jou vermoëns, maar, onthou, daar is baie hulp beskikbaar. Daar is baie veteraan-tuisskoolouers wat graag deel – vra hul hulp. Jy is nie alleen nie, jy kan meer doen as wat jy dink jy kan.” Daar is ook baie aanlyn programme beskikbaar en dit kan goed wees om by Facebookgroepe oor tuisonderrig aan te sluit. “Moenie in jouself twyfel nie. Jy ken jou kind en haar omstandighede die beste. “Doen jou beplanning, lees na en leer saam met jou kind. Daarbuite is ’n…

In 15 (45%) van die distrikte in die Oos-Kaap is gunstige prysneigings ten opsigte van grondverkope in die twaalf maande tot Mei waargeneem. Pryse stabiliseer ná die droogte. Die sluiting van aktekantore weens covid-19 verlede jaar bemoeilik die vergelyking van syfers. In die tabel is ’n opsomming van die transaksies groter as 10 ha vir die betrokke tyd. In dié tyd is 316 ooreenkomste in 33 distrikte gesluit. In totaal is 160 168 ha teen R1,452 miljard verhandel. Pryse het veral gestyg by Alexandria (15,6%), Joubertina (14,8%) en Aliwal-Noord (12,3%). Dit het egter skerp gedaal by Steynsburg (-20,7%), Kariega (-19,2%), Maclear (-16,5%), Graaff-Reinet (-15,3%), Cathcart (-14,4%), Tarkastad (-13,2%) en Qonce (-13%). Ten opsigte van die registrasie van transaksies vir plase van verskillende groottes, lyk dit soos volg (verlede jaar se…

‘As die fabriek eers finaal gesluit is, gaan dit feitlik onmoontlik wees om dit weer te open.’ MNR. JACQUES JORDAAN, uitvoerende hoof van die Inmaakprodusente-vereniging, oor die beoogde sluiting van die inmaakfabriek op Ashton. Bl. 14 ‘Ons het nie ’n geldprobleem nie, maar ’n bestedingsprobleem.’ DR. KGOSIENTSHO RAMOKGOPA, hoof van die kantoor vir belegging en infrastruktuur in die presidensie, oor verwaarloosde infrastruktuur en die redes daarvoor. Bl. 15 ‘In ’n jaar soos hierdie wanneer kunsmispryse saam met ander insette net te hoog is, kan vlakteboere wegkom sonder om te be-mes danksy die vrugbaarheid van ons turfgrond.’ MNR. WILLEM GROOTHOF, Graan SA-hoofbestuurslid vir Limpopo, oor produksietoestande op die Springbokvlakte. Bl. 16 ‘Die vlak waar dit nou is, is steeds hoër as in die verlede, maar dit sal waarskynlik nie weer die…

Onlangs ry ons deur Ashton na ’n verjaardagviering op ’n plaas diep in die Klein-Karoo. Eens bestempel as die lelike eendjie van die Boland, in kontras met die toerismevriendeliker Montagu, het dit handomkeer verander sedert die omvattende padwerk wat in 2015 begin is, eindelik afgehandel is. Die verspande betonboogbrug, die eerste in sy soort in Suid-Afrika, is gebou om die vloedhanteringsvermoë oor die Kogmanskloofrivier te verbeter. Die strate is skoon, en geen leë kommersiële ruimtes met desperate Te huur-kennisgewings val in die verbygaan op nie. Die voorgenome sluiting van die Langeberg & Ashton Foods-inmaakfabriek deur Tiger Brands gooi egter ’n skadu van onsekerheid oor dié dorp en die sowat 300 inmaakvrugteboere in die Klein-Karoo en Breërivier. Die lewensbestaan van sowat 6 000 fabrieks- en plaaswerkers is in die gedrang, en…

DIE samewerking tussen die mynwese en die staat om infrastruktuurprojekte aan te pak, kan as voorbeeld dien vir die landbou vir soortgelyke projekte. Só het dr. Kgosientsho Ramokgopa, hoof van die kantoor vir belegging en infrastruktuur in die presidensie, op Agbiz se kongres by Sun City in Noordwes gesê. Hy het verwys na so ’n suksesvolle projek in die mynwese, waar die presidensie met die mynwese oor samewerking vergader het nadat myne in die Noord-Kaap gekla het die gebrek aan water is ’n probleem vir hul voortbestaan. Danksy dié gesprekke is ’n spesialedoelwit-onderneming gevorm waardeur myne 57% van ’n waterprojek gefinansier het en die staat 43%. Nog ’n waterprojek saam met die mynbedryf word nou in Limpopo aangepak. Ramokgopa het gesê die bloudruk vir samewerking bestaan dus reeds. Hy het…

SUID -AFRIK A ANSE elektrisiteitspryse weerspieël nie die koste daarvan nie en is in die laagste derde van wêreldpryse, sê mnr. André de Ruyter, uitvoerende hoof van Eskom. De Ruyter het op die Agbizkongres by Sun City in Noordwes gesê elektrisiteit “is nog nie duur genoeg nie”. Hy het gesê as kragtariewe nie koste weerspieël nie, sal dit nie beleggers lok nie, of hulle sal om subsidies vra. Volgens hom word elektrisiteit op groot skaal vermors. Toe hy langer as twee jaar ’n Duitse onderneming bestuur het, het hy gesien hoe die ingenieurs daar presies geweet het waarvoor krag gebruik word en hoe goed hulle dit beheer en bestuur. “Ons kan ons energiebronne baie wyser gebruik.” HERNUBARE ENERGIE De Ruyter het gepraat oor Eskom se planne om hernubare energie deel…

Die hoenderbedryf is die grootste bedryf in die Suid-Afrikaanse landbousektor. Dit het in 2021 ’n produksiewaarde van R62 miljard gerealiseer, waarvan R51 miljard die produksie van braaihoenders was. Elke week word sowat 22 miljoen braaihoenders geslag, wat die bedryf die grootste vleisverskaffer in Suid-Afrika maak. Dit is ook die bedryf wat die meeste veevoer gebruik. Daarom is die welstand en groei van die bedryf regstreeks tot voordeel van mielie- en sojaboere. Die groot steen des aanstoots is die groot volume ingevoerde hoendervleis teen pryse aansienlik laer as binnelandse produksiekoste en ook laer as die produksiekoste in die lande van oorsprong. In 2021 is sowat 432 000 ton hoendervleis van R5,4 miljard ingevoer. Dit is minder as die hoogtepunt van 566 000 ton in 2018. MEESTERPLAN In 2018-’19 het belanghebbendes in…

Suid-Afrika se enigste verwerker van geelkatstert het sy produksiemodel uitgebrei. Benewens sy eie produksie het hy nou ook boere wat op kontrak lewer. Mnr. Will Coetsee, besturende direkteur van Botanica Natural Products (BNP), sê die maatskappy verskaf die klein Bulbine frutescens-plantjies aan die boere met wie hulle ’n kontrak gesluit het om die volwasse produk te koop. Die fabriek, waar die blare van die plant volgens ’n gepatenteerde metode gepers word, is op BNP se plaas 40 km wes van Alldays in Limpopo. Daar word geelkatstert organies op 15 ha verbou. Die oorspronklike plant se eienskappe is deur seleksie verbeter om die blare so dik moontlik te kry, vir soveel jel moontlik. Die plant is baie gehard en groei maklik op verskillende plekke in die land. Dit hou nie van…

WETENSKAPLIKES kan deesdae bepaal tot watter mate klimaatsverandering uiterste weergebeurtenisse vererger of waarskynliker maak. Dit beteken egter nie dat politici klimaatsverandering vir alles kan blameer en niks doen om ’n land veerkragtiger te maak nie. So sê dr. Friederike Otto, senior dosent aan die Grantham-instituut by die Imperial College in Londen en medeleier van World Weather Attribution (WWA). Dié organisasie ondersoek die invloed van klimaatsverandering op uiterste weergebeure. Klimaatsverandering is “die wêreld se grootste krisis”, sê Otto op knowablemagazine. o r g . “Dit is belangrik om mense bewus te maak van die gevare daarvan, hoe dit vloede, droogtes, orkane en veldbrande vererger, en dat die mensdom alles in sy vermoë moet doen om kweekhuisgasvrystellings te verminder.” Sy meen dit kan vir politici aanloklik wees om klimaatsverandering vir alle rampe…

Danksy die toenemende vraag na sonpanele raak verskaffers se pryse mededingender, en tegnologie maak die panele ál doeltreffender. Luidens die webwerf extremetech. com kan ’n paar verstellings in sonpaneeltegnologie uitsette tot twintigvoudig verbeter. Vir groter doeltreffendheid word dun film oor panele geplaas. Hierdie film omskep ultraviolet- (UV) strale selfs op bewolkte dae in energie. Hierdie film word uit groente- en vrugtereste vervaardig, wat dit ekologies vriendeliker maak. Mnr. Carvey Ehren Maigue van die Filippyne het verlede jaar die James Dyson-stigting in Amerika se volhoubaarheidseerbewys ontvang vir dié panele wat hy ontwerp het. “Net soos in die geval van plante absorbeer die deeltjies (in die film) die son se UV-strale en verander dit in sigbare lig. Die panele kan dan die versamelde lig in elektrisiteit omskakel omdat UV-strale die aarde steeds…

VOORKEER VAN MENSE OP OPENBARE PAD Ons het ’n plaas langs ’n openbare grondpad. Die boere in die omgewing wil nou hê almal in die omgewing, werkers en boere ingesluit, moet spesiale ID-kaartjies dra. As iemand dan op die pad in ons omgewing voorgekeer word en nie só ’n kaartjie besit nie, sal die persoon verwyder word. Is dit ’n toelaatbare reël, en kan ons gedwing word om sulke ID-kaartjies te dra? Is dit toelaatbaar dat iemand sonder ’n ID verwyder of selfs net ondervra word? Jy meld dat die pad ’n openbare pad is. Openbare paaie val onder Paaie-ordonnansie 19 van 1976. Ingevolge dié wetgewing mag geen hindernis of versperring op die pad aangebring word wat enige reg van die publiek aantas nie. Die publiek moet dus oor die…

Die baasbakster Christine Capendale se jongste boek, Baking for profit and pleasure, bestaan uit meer as 80 besonderse en buitengewone resepte vir die heerlikste tuisgebak — soet en sout, stoute en gesonde opsies. Afgesien van beproefde en duidelik uiteengesette resepte gee Christine wenke vir bakkers wat ’n inkomste met hul bakwerk wil verdien. Sy gee raad oor marknavorsing, hoe om jou gebak reg te bemark, logo’s en besigheidskaartjies, verpakking, etikettering en hoe om koste en winsgrens te bereken. Ek het al ’n hele paar resepte uit die boek beproef en elkeen was flatervry en perfek. Baking for profit and pleasure deur Christine Capendale word deur Human & Rousseau uitgegee, kos R420 en is beskikbaar by alle goeie boekwinkels.…

GAUTENG CARLETONVILLE LEEUWPAN (58), 21 ha, aan C. en M.E.J. Burger, van C.M. en F.M. Roothman, R600 000. PRETORIA HARTEBEESTFONTEIN (123), 22 ha, aan A.M. en A.F. van Schalkwyk, van C. Malan en K.J. Ritchie, R1 350 000. ONSPOED (500), 21 ha, aan H.J. Gildenhuys, van P.G.K. Wright, R1 750 000. ZONKOLOL (473), 33 ha, aan H. van der Poel, van J.J.E. en J.J. Breytenbach, R517 500. KWAZULU-NATAL BALLITO DRIE FONTEINEN (1127), 38 ha, aan Bayson (Edms.) Bpk., van G.C. Heenan, R3 480 000. LOUWSBURG VRISCHGEWAAGD (179), 614 ha, aan die nasionale regering van die Republiek van Suid-Afrika, van VH4 Trading BK, R6 913 868. NEWCASTLE MEADOWSTREAMS (14701), 31 ha, aan Vorster-familietrust, van F. Erlank, R5 800 000. PIETERMARITZBURG BROOKDALES (935), 35 ha, aan F.E. Moyake, van G. Gallus, R4…

Dorpertelers kan tevrede wees met die gemiddelde pryse wat Dorpers en wit Dorpers op die afgelope twee nasionale veilings behaal het. Mnr. Attie Westraad, rasdirekteur van die Dorpertelersgenootskap, sê veeboere benut Dorpers van gehalte vir kuddebou en kruisteling. “As ’n mens na die hoë vleispryse kyk, maak dit sin om ramme te gebruik wat vir jou swaarder lammers teel.” Die veiling op Upington in November het ’n omset van net meer as R4 miljoen opgelewer met 94% van die aanbod verkoop. Altesaam 115 Dorperramme is teen gemiddeld R21 465 verkoop met ’n hoogste prys van R200 000. Altesaam 35 wit Dorper-ramme is teen gemiddeld R12 415 verkoop. Die gemiddelde prys van 64 Dorperooie was R11 605 en van die 43 wit Dorper-ooie R8 384. Die omset was 9% hoër as…