Indholdsfortegnelse for 9 March 2023 i Landbouweekblad

DIE ANDER SÊ IN die nadraai van mnr. André de Ruyter, uitvoerende hoof van Eskom, se opspraakwekkende bewerings van korrupsie in ’n onderhoud met eNCA was die tergende vraag of hy nou gaan terugstaan en of hy nóg meer inligting bekend gaan maak, gegewe dat dit dikwels doeltreffender is om besonderhede van korrupsie openbaar te maak as om dit aan die polisie te rapporteer. Intussen is die bakleiery oor Eskom vir miljoene Suid-Afrikaners nie die grootste probleem nie, maar eerder dat beurtkrag beëindig word. In hierdie verband was daar aanduidings van vordering in mnr. Enoch Godongwana, minister van finansies, se begrotingsrede. Skuldverligting van R254 miljard aan Eskom sal geskied op voorwaarde dat Eskom nie in nuwe kragopwekkingsprojekte belê nie, maar slegs in transmissie en verspreiding. Dus gaan Eskom minder met…

DIE belastingkortings wat mnr. Enoch Godongwana, minister van finansies, in sy begrotingsrede aangekondig het, is welkome verligting vir ’n sukkelende landboubedryf, maar nie naastenby genoeg om ’n beduidende duik in beurtkrag te maak nie. Die 125%-korting wat vir besighede geld, is volgens mnr. Terry Moss, besturende direkteur van All Power, ’n alternatiewe-energiemaatskappy van Gqeberha, ’n hulpkreet vir onmiddellike opwekkingskapasiteit op die nasionale kragnetwerk. Volgens Moss en mnr. Chris Schutte, besturende direkteur van Sonfin, beteken dié korting egter niks wat verligting op belasbare inkomste betref indien jou besigheid nie ’n wins maak nie. “Ongelukkig is dit nie voordelig vir die meerderheid boere wat 70-80% van Suid-Afrika se voedselprodusente is nie,” sê Schutte. Hy wys daarop dat veral kleinboere en bestaansboere te midde van die huidige ekonomiese toestande met beurtkrag, vloede en…

BEURTKRAG jaag meulenaars se produksiekoste buitensporig op. “Meulens word méér geraak deur langdurige beurtkrag as die meeste ander bedrywe omdat ons 24 uur van die dag en sewe dae van die week moet produseer,” het mnr. Attie van den Berg, ’n direkteur van Blinkwater-meule in Mpumalanga, aan Landbouweekblad gesê. Met produksie wat volstoom snags voortgaan, gebeur dit soms dat meulens tydens fase 6-beurtkrag vir tot agt uur nie krag van Eskom ontvang nie. Dit is al ontwrigtend genoeg, maar daar is nóg oponthoude. ’n Meule kan nie tydens ’n produksiesiklus na ’n ander kragbron oorskakel nie, het Van den Berg gesê. “Dus moet die fabriek vir ’n halfuur voor en ná elke beurtkragskedule afgesit word om die halfverwerkte produk uit die pype te kry.” Eintlik mors jy daardie produk, het…

DIE behoefte aan ’n groeiende bruto binnelandse produk, tesame met voedselsekerheid, beteken dat die landbou en mynbou ’n manier sal moet vind om saam te werk. Mnr. Gerhard van der Burgh, datawetenskap-en-stelselintegrasiebestuurder by die buro vir voedsel- en landboubeleid (BFAP), sê sedert die vroeë 1960’s het die landbou en mynbou albei ’n groot rol in die groei van Suid-Afrika gespeel. “Mynbou is verreweg die sterkste groeier, maar uit ’n voedselsekerheidsoogpunt is die landbou ook uiters belangrik. Suid-Afrika is onder meer ’n netto uitvoerder van mielies, wat beteken dat die landbou ’n mededingende voedselprys vir Suid-Afrikaners kan gee. In ’n land waar hulpbronne beperk is, is albei bedrywe dus belangrik.” BFAP het reeds in 2012 ’n studie gepubliseer oor die impak van mynbou op veral Mpumalanga en het sy verslag weer…

HOEWEL boere hul oeste teen vloede kan verseker, sal ’n versekeraar nie oeste verseker wat onder die vloedlyn aangeplant is nie. Mnr. Andries Wiese, hoof van landbou by Hollard Insurance, sê boere moet wanneer hulle aansoek doen om oesversekering, hul ligging met behulp van geografiese kruispunte aandui. Indien die landery, boord of wingerd onder ’n vloedlyn is, sal die versekeraar dit nie verseker nie. Oeste bó vloedlyne kan wel verseker word, maar boere moet seker maak hulle neem spesifiek hierteen versekering uit. Dit is nie deel van versekering vir byvoorbeeld spesifiek hael- of brandskade nie. “Daar is net vier maatskappye in Suid-Afrika wat oesversekeringsdekking bied, en elkeen spesialiseer volgens sy kundigheidsgebied. Dit is moontlik dat ’n spesifieke versekeraar byvoorbeeld nie vrugte of grane dek nie.” Wiese sê ten opsigte van…

KLEINVEEPRYSE neig tans laer weens ’n perfekte storm van jare lange probleme met arbeid, diefstal en probleemdiere, saam met die effek van hoër insetkoste, skuld en beurtkrag. Volgens mnr. André van Zyl, afslaer en bemarker by Vleissentraal en self ’n boer, is daar tans ’n algehele verlaging in die pryse vir kleinvee, veral aanteelvee, op produksieveilings. Kleinveeboere se beskikbare geld is tans om verskeie redes onder druk. Laer produkpryse vir stooren slaglammers verminder boere se inkomste en dus hul koopkrag. Nog bydraende faktore is dat boere wat die afgelope paar jaar in grond belê het, en nou weens hoër rentekoerse heelwat meer aan paaiemente moet betaal, hul begroting nou baie mooi moet opstel. Daarby is voerpryse, byvoorbeeld mielies, nou aansienlik hoër. BESTEEBARE INKOMSTE “Die huidige pryse wat kleinveeprodusente vir spesifiek…

Sakeleier KORTOM ■ Dr. PG Strauss, ’n landbou-ekonoom wat verlede jaar aangestel is as die VKB-groep se besturende direkteur, het wye ondervinding in die landbouwaardeketting — van finansiering tot kleinhandel en later as onafhanklike konsultant. ■ Sy klem by VKB is sterk daarop om die groep se potensiaal te ontsluit. Dit sluit nie net die onderskeie ondernemings in nie, maar ook die potensiaal van die personeel. ■ Hy is opgewonde oor die geleenthede wat die samesmelting tussen VKB en GWK bied, maar waarsku teen onrealistiese verwagtinge. Wat stel deesdae die meeste eise aan ’n landboumaatskappy soos VKB? Onvoorsiene gebeure, soos die covid-19-pandemie of die uitbreek van die oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Daardie tipe gebeure gaan net meer word. Dit bly onvoorspelbaar. ’n Mens moet onsekerheid in jou strategie in…

FokusVEEBEDRYF Danksy goeie bestuur kan dekgewasweidings veilig en doeltreffend benut word. Om by die antwoord oor die regte soort aanvulling saam met dekgewasse uit te kom, moet ’n boer eers duidelikheid kry oor ’n paar vrae. ■ Wat is die oorspronklike oogmerk met die dekgewas? ■ Hoekom plaas ek vee daar? ■ Is dit deel van die voervloei of vorm dit deel van waardetoevoeging? ■ Is dit ’n somer- of winterdekgewas? ■ Is dit as ’n kontantgewas aangeplant? Daar is dus heelwat veranderlikes. ’n Verdere kompliserende faktor is of dit ’n somer- of winterdekgewas is. Ten einde ’n paar basiese beginsels te gee, beskryf dié artikel twee scenario’s uit ’n voedingsoogpunt. Eerstens, aanvulling op hoëgehalteweiding – dit is tipies die groenvoer- of sorghummengsels wat gedurende die somer of laatherfs benut…

Hoe het Warm in WOL/WOOL ontstaan? Ons boer al vier geslagte lank op Liebenbergsvlei in die Suid-Vrystaat. Omdat die velle van die Dohne-Merino-skape baie min werd is, het ons besluit om dit eerder self te was en te verwerk. Die proses was egter ingewikkeld en duur, en daarom nie vir ons volhoubaar nie. Toe ek hoor dat Judy Bester van die nabygeleë Fauresmith, wat jare lank pantoffels gemaak en verkoop het, om gesondheidsredes nie daarmee kan volhou nie, het ek haar gekontak en sy het ingestem om my te leer om pantoffels te maak. Ek het ongeveer 18 maande lank gereeld by haar gaan leer hoe om verskillende artikels van wolvelle te maak. My hele reeks word met die hand gemaak. Ek gebruik net die beste verwerkte skaapwol en -velle.…

1 Trekperd: Grootkampioensiertuig, Litha. Eienaar: Mnr. Gert de Jager (079 569 5055), Desja-Leigh-stoetery, Philadelphia. Vertoner: Mnr. Abri Engelbrecht. 2 Trekperd: Grootkampioenenkeltuig, Lente. Eienaar: Me. Julia Valentine (083 250 7637), Julia Valentine-stalle, Porterville. Vertoner: Mnr. Gideon Valentine. 3 Trekperd: Grootkampioen-driegang-ryperd, Atilla. Eienaar en vertoner: Mnr. Wilber van der Merwe (082 780 0995), Fonteintjiestalle, Citrusdal. 4 SA Ryperd: Kampioen (19 jaar), Sluyswyk Joop. Eienaar en vertoner: Me. Louwmarie Swanepoel (060 503 1457), Nobilityryskool, Wellington. 5 Saalperd: Grootkampioensiertuig, Full Fighter. Eienaar: Me. Milante van der Walt (074 375 6204), JMW-stalle, Malmesbury. Vertoner: Mnr. Kobus van der Walt. 6 Saalperd: Grootkampioenvyfgang, Space Butter. Eienaar: Mnr. Kobus van der Walt (072 057 6678), JMW-stalle, Malmesbury. Vertoner: Mnr. Frannie Langenhoven.…

Kort ná die begin van die vorige eeu kom voormalige teenstanders, aan Boer- en Brit-kant, bymekaar en begin bou aan ’n gesamentlike toekoms, asook om te sorg dat geneties meerderwaardige diere in Suid-Afrika geteel sal word. Hierdie Stamboek-storie loop saam met ander baie belangrike stories. As jy jou oor teen die grond en naby die gemeenskap hou, hoor jy die storie van toegewyde boere wat ’n lewe maak van wat die grond, plante en ander natuurlike hulpbronne hulle bied. Hierdie stories loop reg deur goeie, maar ook moeilike jare. Dit loop deur politieke veranderinge en markte wat nie meer dieselfde lyk as ’n eeu later nie. TEGNOLOGIE EN WETENSKAP Daar is nog belangrike verhale wat ontvou. Een van die belangrikste is van tegnologie en wetenskap-ontwikkeling. Enige veeboer wat wil gedy,…

Die produktiwiteit en doeltreffendheid van enige stelsel word gemeet aan die verhouding van uitsette (aantal produkte vermenigvuldig met die prys per produk) tot insette (meetbaar op verskillende maniere, maar hoofsaaklik ten opsigte van koste vir elke komponent van produksie). Die uitsette is tipies die aantal speenkalwers of -lammers vermenigvuldig met die prys (per kilogram) wat verkry word. Insetkoste, aan die ander kant, kan verdeel word in dié wat maklik kwantifiseerbaar is, soos siektevoorkoming en -behandeling, en voeraanvulling wat vir strategiese voeding gebruik word. Ander insette is soms moeiliker om te kwantifiseer, maar ewe belangrik. VOERBEHOEFTE BY VROULIKE DIERE Verreweg die belangrikste veranderlike insetkostefaktor is die onderhoudsvoerbehoefte vir vroulike diere. Met herkouers, soos beeste, skape en bokke, moet hierdie kostefaktor uiteraard bereken word op grond van natuurlike (en aangeplante) weiding wat…

SA STAMBOEK Daar is dikwels onduidelikheid oor die rol van telersgenootskappe en Stamboek in die veebedryf, veral in die stoetveebedryf. Die bestaansreg van SA Stamboek as registrerende owerheid is gesetel in die vereistes van die Wet op Diereverbetering (Wet 62 van 1998). Stamboek gee deur die jare, sedert sy stigting in 1905, die pas aan in diere-aantekening, wetenskaplike ontwikkeling en die toepassing van seleksie- en telingsvereistes van plaas- en troeteldiere. Die organisasie verleen ook tegniese en wetenskaplike bystand aan telersgenootskappe en hul lede. Telersgenootskappe dra die belange van hul rasse op die hart. Die diereverbeteringswet bepaal hul verantwoordelikhede en regte. Hul grondwette moet in pas wees met die wet en Stamboek se grondwet. Elke telersgenootskap se grondwet bepaal ook die vereistes waaraan ’n potensiële teeldier moet voldoen. Dié rasstandaarde bepaal…

AKSYNS WURG Aksynsbelasting op wettige sigaretverkope beloop meer op ’n pakkie sigarette as waarvoor onwettige sigarette verkoop word. Tog is die 4,9%-verhoging in aksynsbelasting op tabakprodukte wat mnr. Enoch Godongwana, minister van finansies, in sy begrotingsrede aangekondig het, vir die eerste keer in jare laer as die inflasiekoers. Dit beteken die tesourie begin verstaan dat hoë verhogings net lei tot meer belastingontduiking en ’n groter onwettige mark, sê mnr. Francois van der Merwe, ’n tabakprodusent en direkteur van die tabakverwerkingsmaatskappy LTP. Pryse van wettige produkte kan nie met die sluikhandel meeding nie. SUIKERSKIKKING Die plan om Tongaat Hulett uit sy vrywillige likwidasie te lei, is einde Februarie vir ’n derde keer uitgestel, dié keer tot einde Junie. Die sakeredder, Metis Strategic Advisors, het ook bekend gemaak dat Deloitte, Tongaat se…

AL SUKKEL SA, SAL LANDBOU OPSTAAN WENBRIEF As ’n glas-half-volmens is dit moeilik om in Suid-Afrika te woon. Maar tog word ons gereeld herinner dat om met hoop te lewe as ’n strategie, nie so dom is as wat die sinici ons wil laat glo nie, want daar is baie mense in ons land, veral ons boere, wat hard werk en baie opoffer in hul voorneme om ’n verskil te maak. Die grootste gedeelte van die afgelope jaar of wat was vir baie mense uitmergelend en het ons vertroue in Suid Afrika getap. Elke mens het dit op sy eie manier beleef. Ekonomies gesproke is ons ’n klein vissie in ’n groot dam. Die wêreldekonomie is nie juis inspirerend nie en sprake van ’n wêreldwye resessie dreig. Suid-Afrika se risiko’s…

DAAR is omtrent nie ’n enkele aspek aan watervoorsiening wat nie ly onder voortdurende lang kragonderbrekings vanweë beurtkrag nie. Mnr. Odwa Badi, hoofsiviele ingenieur by die wetenskaplike- en nywerheidsnavorsingsraad (WNNR) het op ’n saamtrek van dié organisasie se energiesentrum die verreikende gevolge van beurtkrag vir nasionale watersekerheid uiteengesit. “Gemeenskappe lê in die algemeen hoër as die hoofwaterbronne van Suid-Afrika en dus moet water gepomp word vir verspreiding. Met beurtkrag kan elektrisiteitstuwings hierdie pompe laat uitbrand, wat tot groot skade lei.” Hy het ’n voorbeeld genoem van ’n 50 kW pompstasie wat uitgebrand het, en waarvan die skade R70 000 beloop het. Die effek van lug wat saamgepers word in pype wanneer die waterdruk skielik toeneem ná beurtkrag en pype beskadig (sogenoemde waterhamer), kan ook nie buite rekening gelaat word nie.…

DIE lysting van 45 wildspesies as landrasdiere ingevolge die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling se Wet op Diereverbetering (Wet 62 van 1998) is ter syde gestel omdat die departement niemand daaroor gekonsulteer het nie. Dit was die departement se minagting van die regte van gewone burgers wat hom ’n nederlaag in die Noord-Gautengse hooggeregshof op die hals gehaal het, sê regskenners, en nie die jag- of teelpraktyke van die wildbedryf nie. Die hof het verlede maand die trust vir bedreigde natuurlewe (EWT) en die SA Jagtersen Wildbewaringsvereniging (SAJWV) gelyk gegee dat daar nie voldoende openbare deelname was voordat 45 wildspesies ingevolge bogenoemde wet as landrasdiere gelys is nie. Die hof het die lysting van die diere daarom ter syde gestel. GEBREKKIGE PROSES In sy hofaansoek om die departement…

1 AMERIKA | Colorado-droogte duur al 22 jaar Waarnemers vra of 22 agtereenvolgende jare van droogte in die Colorado-rivierkom dit regverdig om droogtetoestande as die nuwe normaal te herdefinieer. Sou die droogteklassifikasie aangepas word, kan boere en ander bedrywe subsidies verloor. Die laaste keer dat die hele opvanggebied van die Coloradorivier, wat oor sewe deelstate strek, droogtevry was ingevolge Amerika se Drought Monitor, was in Februarie 2001. In Colorado self was droogtevrye tydperke van korte duur sedert dié monitor 23 jaar gelede ingestel is. Die laaste keer dat dit gebeur het, was in Mei 2019, en dit het net 98 dae geduur, tot Augustus van dieselfde jaar. Ondanks goeie sneeuval sedert Januarie was 48% van die Colorado-rivierkom verlede maand steeds in droogtetoestande gehul. – 9news 2 BRASILIË | Bayer moet…

Bewaring Suid-Afrika is wêreldwyd bekend om sy rykdom biodiversiteit, veral wat voëllewe betref. Altesaam 870 voëlspesies is al in die land aangeteken. Van suikervoëls en berglysters wat in die suidelike fynbos baljaar, loeries en janfrederike wat in digte woude roep, en albatrosse en stormvoëls wat met onstuimige golwe dans, tot bromvoëls en berghane wat oor die noordelike savannas sweef, is daar geen tekort aan betowerende geveerde diere nie. Op die grasveld en vlaktes sal jy egter een van Afrika se mees uitsonderlike voëls aantref. Met lang bene wat kan stap en skop met mening, ’n swart kniebroek en uitsteekstert wat heen en weer swaai, en ’n klomp lang agternekvere wat kiertsregop kan staan soos ’n penkroon, is die sekretarisvoël onmiskenbaar. Binne Suid-Afrika se grense sal ’n mens hulle meestal in…

Soos ’n liefdesbrief aan ’n beminde het Magriet Kruger haar liefde vir die unieke vallei waar sy en haar man, Pieter, die eienaars is van die Zandvlakte- private natuurreservaat, neergepen en omskryf. “Hierdie boek, Plants of the Baviaanskloof, is die eerste veldgids wat die plante in die Baviaanskloof en Kougaberge opgeteken het. Dit bevat sowat 2 050 foto’s en sketse, met ongeveer 1 000 plantspesies wat omskryf word.” Magriet het die boek saam met Douglas Euston-Brown, ’n onafhanklike botaniese konsultant, saamgestel. Dié plantstreek is in 2004 as deel van die Kaapse Blommeryk-wêrelderfenisgebied ingelyf. Die biome wat gedek word, sluit in die Knysnawoud, grasveld, renosterveld, Kaapse fynbos, sukkulente valleibosveld en subtropiese plantegroei. Dit strek oor 10 000 km2 van die weste van Uniondale en Willowmore tot aan die ooste by Patensie…

BARKLY-OOS / MERINO / R115 000 Puik teelmateriaal was op die Merino-stoetery Bergplaas van mnr. Stefan Nel op die plaas Prospect, Barkly-Oos, te koop. Die duurste ram is vir R115 000 verkoop. By die ram is, van links, agter: mnre. Stephan Nel sr. en jr., Jannie Schlebusch, me. Teresa en mnr. Stephanus Naudé (kopers vir die Tussen Berge-stoetery, Lady Grey), mnre. JP Marais (afslaer) en Dieter Schutte van BKB; voor: mnre. Jovaan Cloete en Henri Naude van BKB. Ramme het gemiddeld R13 178 behaal. Die Bergplaas-stoetery is een van die oudste Merino-stoetery in Suid-Afrika. Dit is 85 jaar gelede deur mnr. Frikkie Nel gestig. Die Nels het ’n groot liefde vir Merino’s en spog met verskeie eerbewyse. Hulle behaal van die hoogste gemiddelde pryse in die bedryf. BKB het die…

Met die gebruik van genomiese inligting kon navorsers bewys die hipotese oor die werking van additiewe (gesamentlike) gene was al die jare wel korrek. Eienskappe van ekonomiese belang, soos produksie, goeie kwaliteit, funksionaliteit, vrugbaarheid en langlewendheid, word wel deur ’n klomp gene beïnvloed. Die gene lewer elk ’n klein bydrae tot die uitdrukking van die eienskap, en die additiewe effek van al die gene en die interaksie met omgewingsfaktore bepaal hoe die eienskap uitgedruk word. Hierdie additiewe werking van gene het dus daartoe gelei dat ’n sogenoemde SNP-sleutel opgestel kon word vir ’n ras vir al die eienskappe waarvoor daar metings beskikbaar is. Die SNP’s (single nucleotide polymorphisms) is die merkers op die dier se genoom wat gelees word. Om dié kode te kan interpreteer, moet dit gekoppel word aan…

Die belangrikste enkelgeen-eienskappe wat vir die genetiese verbetering van melkgehalte beskikbaar is, is die gene vir kaseïen, beta-laktoglobulien en DGAT1. Beta-kaseïen het veral die afgelope paar jaar aandag in melkteling begin kry as gevolg van die vereenselwiging met beter verteerbaarheid van die A2A2-variant. Beta-kaseïen is een van die vier proteïene wat in melk teenwoordig is en maak ongeveer 30% van die totale proteïen in melk uit. Die geen wat vir beta-kaseïen kodeer, is op chromosoom 6 geleë en kodeer vir 224 aminosure wat aanmekaar geskakel word om die beta-kaseïen-proteïen te vorm. Twee vorme van beta-kaseien kom voor, naamlik A1 en A2, met A2-melk wat met beter verteerbaarheid vereenselwig word. Hierdie gene is additief van aard, wat beteken dat in die heterosigotiese vorm (A1A2) ewe veel A1- en A2-melk deur die…

Die ekonomies belangrike eienskappe word deur die omgewing beïnvloed – die fisieke omgewing waarin die dier gehou word, soos die klimaat, bestuur en voeding, maar ook die fisiologiese omgewing, soos die geslag en ouderdom van die dier, en die ouderdom van die moeder. Dit is dus nie akkuraat of doeltreffend om van metings gebruik te maak vir seleksie-doeleindes nie. Daarom word teelwaardes vir diere voorspel deur middel van metings in ’n kontemporêregroep-konsep en stambome waarmee inligting van verwantes saamgebind en genetiese rangordes op ’n rasgrondslag vasgestel word. Teelwaardes is die akkuraatste inligting wat beskikbaar is vir die seleksie van diere en sal dus die vinnigste genetiese vordering tot gevolg hê. VERKRYGING VAN GENETIESE VERBETERING Van alle faktore wat ’n invloed op ’n dier se produksie uitoefen, is genetika die enigste…

Wie in die mooi en groot land Angola reis — byna een derde groter as Suid-Afrika — is voortdurend van twee dinge bewus: terrorisme en die ontsaglike landboupotensiaal. Dit is ironies dat terrorisme hier die bra eina landbou-ontwikkeling ten goede beïnvloed, skryf DR. DM JOUBERT, sekretaris-generaal van Sarccus. Die Portugese is meer “intensief” op die boerdery ingestel en om hulle landboukundig op hul beste te sien, moet jy jou bepaal by die binnelandse platogebied, die beste landboustreek. In teenstelling met die suidelike savannegebied, wat tradisioneel beeswêreld is, word die binnelandse plato van Angola hoofsaaklik vir akkerbou aangewend. Tot onlangs toe was koffie die belangrikste gewas, maar vanweë wêreldwye oorproduksie word daar nou op mielies, tabak, katoen, kassawe en sonneblomme gekonsentreer. Produkte soos katoen en sonneblomme is belangrike verdieners van buitelandse…

Manie Manie wonder steeds wie die vark in die verhaal is wat die voorgestelde nuwe regulasies vir mieliegradering, tot die nadeel van produsente, in ’n algehele doodloopstraat laat beland het. Boikanyo Mokgatle, uitvoerende direkteur van die Meulenaarskamer, sê hulle het tydens onderhandelige binne die graanbedryf hul teenkanting teen die voorgestelde veranderinge uitgespreek. Die nuwe regulasies was hoofsaaklik gemik op waterbeskadigde en gevlekte pitte nadat uitgebreide navorsing deur die SA graanlaboratorium getoon het dat dit nie ’n noemenswaardige invloed op maalgehalte het nie. Mokgatle sê die maalbedryf is egter bekommerd oor die agteruitgang in die gehalte van mielies. Die maalbedryf het gereeld sy kommer op vergaderings van die mielieforum uitgespreek. Hy was veral bekommerd oor die implikasies wat die voorgestelde wysigings aan die graderingsregulasies op voedselgehalte en-veiligheid sou hê. Dit klink…

DIT lyk of die lang wag vir bouwerk om met die verhoging van Tzaneendam se wal te begin, nou op ’n einde is. As alles volgens plan verloop sal dié dam se wal oor twee jaar 3 meter hoër wees en die dam sal 25% meer water kan hou as voor 2016. Die departement van water en sanitasie het onlangs aangekondig dat ’n permit vir werk aan die damwal deur sy veiligheidskantoor aan die professionele span uitgereik is wat verantwoordelik sal wees vir die ontwerp en bou van die hoër wal. Die dam se wal is in 2016 by die oorloop afgebreek sodat bouwerk aan ’n hoër wal kon begin. Dit sou die dam se oorspronklike kapasiteit met 25% vergroot. Met die laer wal kon die dam die afgelope sewe…

INTERNASIONAAL: Die Chicagoprys het met 0,9%, of $2,36/t (R43,06/t), tot $265,33/t (R4 841/t) gedaal. Op ’n jaargrondslag is dit 0,2%, of $0,64/t (R11,68/t), hoër. Verwagte pryse: Maart – $255,89/t (R4 669/t), Mei – $255,58/t (R4 663/t). PLAASLIK: Die Safexprys van witmielies het met 2,5%, of R112/t, tot R4 369/t teenoor die vorige week gedaal. Die prys van geelmielies het met 0,4%, of R20,00/t, tot R4 500/t gedaal. Op ’n jaargrondslag is witmielies 16%, of R602/t, duurder, terwyl geelmielies 14,6%, of R575/t, duurder is. Verwagte witmieliepryse: Maart – R4 369/t, Mei – R4 299/t. Verwagte geelmieliepryse: Maart – R4 500/t, Mei – R4 426/t. INTERNASIONAAL: Die Chicagoprys het met 3,7%, of $10,47/t (R191,03/t), tot $276,00/t (R5 036/t) teenoor die vorige week gedaal. Op ’n jaargrondslag is dit 11,4%, of $35,60/t (R649,52/t),…

TERWYL die uitvoer van leeubene na Suidoos-Asië, leeuteelplase en geblikte jag gereeld in die kollig is, word minder aandag geskenk aan die plaaslike moetiemark vir leeuliggaamsdele. Handelaars en tradisionele geneeshere doen nog flink sake met veral leeukloue, maar die aanbod daarvan daal skynbaar. Bewaringsbewustes is bekommerd dat wild, soos luiperds, jagluiperds en buffels, slange en selfs sekere soorte skaars plante as plaasvervanger-moetie gebruik kan word. Dit kan ernstige gevolge vir die land se biodiversiteit inhou, reken dr. Peter Coals van die Universiteit van die Witwatersrand en kollegas van die universiteite van Kaapstad en Stellenbosch, in ’n artikel in die vaktydskrif Animals oor hedendaagse kulturele handelspraktyke in leeuliggaamsdele. Dié word in Afrika tradisioneel simbolies gebruik vanweë die dier se status, die rol van groot katte in die natuur en eienskappe soos…

Diversifikasie INLIGTING Ligging: Moorreesburg, Wes-Kaap Naam: Eenboom Vertakkings: Koring, kanola, lupiene, Dohne-Merino-skape, Santa Gertrudis-beeste, varke Grond: Klei, leem en sanderige grond waar weiding geplant word Gemiddelde reënval: 250-350 mm per jaar KORTOM ■ Dié Moorreesburgse boer het ou varkhokke op sy plaas gemoderniseer om sy varkboerdery kostedoeltreffender te maak. ■ Wanneer die varkvleisprys daal, ondersteun inkomste uit die familie se saaiboerdery die varkvertakking. ■ Die varkboerdery stel hom in staat om inkomstestrome te diversifiseer sonder om ekstra grond by te huur. Varke was eens ’n algemene gesig op Swartlandse plase, soos wat die bouvalle van ou varkhokke op talle sulke plase getuig. Maar waar dit op meeste plase tot niet gegaan het, het mnr. Franco Koch en sy pa, Danie, dit uitgebou tot ’n winsgewende boerderyvertakking. Dié veelsydige pa-en-seun-paar van…

Boereplan KORTOM ■ ’n Mentor vir selfdoeners stel nou sy eie werktuigontwerpe beskikbaar aan boere om te maak. ■ Een van sy ontwerpe, ’n kantel-sleepwa, bespaar arbeid vir die vervoer van kleiner vragte. ■ ’n Uitswaai-hystoestel haal die rugbreek uit plaaswerk. Die afgelope drie jaar het mnr. Gert Visser (REGS) van Bothaville se pasgemaakte graanwerktuigontwerpe uit hul nate gebars. Dié suksesvolle ontwerpe strek van ’n gravitasietapkar-en-ontlaaiwa tot ’n kompakte sleepwa en ’n meerdoelige ontlaaisleepwa vir die uitstrooi van kalk en kunsmis. Visser bou die afgelope agt jaar graanwerktuie in die mieliehoofstad, en is al van kleins af met ysters deurmekaar. “Ons het self die ysterwerktuie op ons familieplaas in die Sandveld onderhou.” Hy is oorval deur navrae, en só is ’n nuwe vertakking gebore. “As mentor is ek bereid om…

FOKUS VEEBEDRYF Van die siektes is tans reeds ’n groot probleem, maar dit is nodig om op die uitkyk te wees vir simptome vir die algemene siektes wat onder vee voorkom. Hoe vroeër die simptome raakgesien word, hoe vinniger kan die siekte behandel word. RONDEWURM Dit kom hoofsaaklik by skape en bokke voor. “Omdat dit nou so baie gereën het in groot dele van Suid-Afrika, sal dit weer ’n probleem wees,” sê Malan. “Let op na die neusgedeelte, die oog (na die slymvlieskleur), kwakkele, kondisietelling en dan na vuil sterte. Rondewurms veroorsaak bloedarmoede – jy gaan dus wit tot pienk slymvliese kry. Jy moet jou skape baie goed dophou. Die Metredtoets, ’n mis-eiertelling-reduksietoets, moet nou al gedoen word. Dit is bitter belangrik.” LEWERSLAKWURMS Dit is ’n groot probleem onder beeste…

Kuns Florence Biennale, Siel de Paris, London Biennale, Amsterdam Art Fair, Agora Gallery in New York, Galerie Bruno Massa in Parys, Artio Gallery in Toronto, Art Screen TV in Basel, Cavendish Contemporary Gallery in Kaapstad . . . In hierdie – en ander – vooraanstaande kunsgalerye word ’n Wes-Kaapse boervrou se skilderye vertoon. Die lof en belangstelling van die wêreld se top-kunslui word haar toegeswaai. Soos die African Excellence Award for Contemporary Artist of the Year-eerbewys verlede jaar bewys het. “Internasionale uitstallings is my kos – my laaste uitstallings was in November in Barcelona, Spanje, en in Montreux, Switserland. Daar is vanjaar nog internasionale uitstallings op my lys waaraan ek beoog om deel te neem,” vertel Grady Tomlinson Zeeman, wat saam met haar man, Etienne, op hul plaas Leeurivier naby…

1 Kampioen van kampioene, opperste kampioendubbeldoelbul en opperste kampioendubbeldoelbees, asook senior en grootkampioen-Simmentaler-bul, Günzel Lagos TG 18-178. Eienaar: Mnr. Kaspar Günzel (+264 81 129 0273), Günzel-stoetery, Grootfontein. Hanteerder: Mnr. Lucas Tindjamba. 2 Opperste kampioendubbeldoelkoei, beste uier en senior en grootkampioen-Simmentaler-koei, Günzel Evelyne KG 19-53. Eienaar: Mnr. Kaspar Günzel, Günzel-stoetery. Hanteerder: Mnr. Lucas Tindjamba. 3 Opperste kampioenvleisbeesbul en opperste kampioenvleisbeesdier, asook junior en grootkampioen-Limousin-bul, GSL 19-39. Eienaar: Mnr. Eando Lottering (+264 81 419 9299), Golden Sun-stoetery, Otavi. Hanteerder: Mnr. Amon Emmanuel. 4 Opperste kampioenvleisbeeskoei, Rumba HB 18-200C (’n Simbra). Eienaar: Breedtfamilie (mnr. Hardus Breedt, +264 81 245 6624), Rumba-stoetery, Grootfontein. Hanteerder: Mnr. Willem John. 5 Dexter: Junior en grootkampioenbul, Bietjiebees Toks AB 19-13. Eienaar: Me. Ansie Breedt (mnr. Hardus Breedt, +264 81 245 6624), Bietjiebees-stoetery, Grootfontein. Hanteerder: Mnr. Alla John. 6…

Resessiewe eienskappe beteken dat ’n dier twee kopieë van die geen (allele) moet hê vir die eienskap om na vore te kom. Diere wat slegs een of niks van hierdie allele het nie, sal die normale fenotipe vertoon. ’n Voorbeeld van ’n resessiewe eienskap is Complex vertebral malformation (CVM). Diere met 2 CVM-allele aborteer of word doodgebore, terwyl diere met net een alleel normaal funksioneer. By dominante eienskappe sal diere wat een of twee kopieë van die geen dra, die eienskap vertoon. Vir die normale fenotipe moet die dier dus nie een van hierdie allele dra nie. ’n Voorbeeld is die poenaalleel. Diere met een of twee kopieë van die poena-alleel sal poenskop wees, terwyl slegs dié diere met geen poena-alleel nie, horings sal hê. Ko-dominansie is waar albei allele…

Die opening van die varktoetsskema van die Unie van Suid-Afrika en die Federasie van Rhodesië en Njassaland het op 1 April 1956 plaasgevind. Vier varktoetssentrums was in daardie stadium beskikbaar vir meting van bere reg oor Suid-Afrika. Toetsing op plaasvlak het in 1988-’89 begin. In 1991 is ’n nuwe varktoetsskema begin wat plaasdata, sentrale toetsdata en karkas-evaluasies ingesluit het. SA Stamboek het in 2012 die eerste nasionale genetiese ontleding, wat plaasdata, sentrale toetsdata en werpseldata kombineer, ontwikkel. Dr. Eildert Groeneveld van FAL Duitsland en dr. Danie Visser het hiermee gehelp. Drie varkrasse, die Duroc, Groot Wit en Landras, neem deel aan produksiemeting by SA Stamboek. Hierdie rasse word geëvalueer vir twee reproduksie-eienskappe, naamlik aantal varkies lewend gebore en 21-dae-speengewig, as eienskappe van die sog oor al die beskikbare werpsels, asook…

Die jaarverslag van SA Stamboek dien as ’n aanduiding van wat op ’n rasvlak gebeur, maar hoe bepaal jy as boer jou eie kudde of trop se maatstaf volgens wat binne jou spesifieke ras voorkom? SA Stamboek het gevolglik ’n Logix-bestuursontleding vir ons deelnemende telers ontwikkel. Dit is ’n ontleding van die vlak van produksie-aantekeninge, rekordhouding en prestasietoetsing wat jy as teler op jou kudde toegepas het. Dit sal jou in staat stel om elke eienskap wat jy gemeet het, teen die gemiddelde van die ras te meet. Jy sal ook kan sien waar daar ruimte vir verbetering binne jou kudde of trop is. Om fenotipiese en genetiese vordering te kan naspeur, moet die versameling van stamboomen prestasierekords akkuraat en betroubaar wees. Telers registreer diere en stuur verskeie produksie- en…