Indholdsfortegnelse for Jul/Aug 2024 i SARIE

Sê jou sê, eerste sê, laaste sê. Sê ja! Vir 75 jaar praat SARIE, en lesers praat hart en siel saam. Ons luister en sê saam. Dís juis die onbetwisbare magic van ’n tydskrif. Die lewendige heen-enweer van stories, gedagtes, idees, drome. ’n Wêreld van sonder-ophou-inspirasie. Op 6 Julie 1949 het Afrikaanssprekende vroue van oor die land heen, selfs van die ou Suidwes en Rhodesië, vir die eerste keer kennisgemaak met die glansblad Sarie Marais. Nasionale Pers (vandag Media24) se eerste volwaardige vrouetydskrif. Genoem na die alombekende volksliedjie, ja, en ’n “mooi ding”, soos die redakteur toe, Fred le Roux, gesê het. Só het derduisende vroue in Suid-Afrika ook gedink, want sommer teen twaalfuur op daardie eerste dag het dit heeltemal uitverkoop, en in die weke en maande daarna is…

WENBRIEF VAN DIE MAAND SOOS IN ’N JANE AUSTEN-ROMAN Ek deel graag met julle ’n storie oor [oud-kosredakteur van SARIE] wyle Peter Veldsman se besoek aan ons Bergvliet Leeskring. Ons is reeds 43 jaar aan die gang en lees hoofsaaklik prosa en poësie, maar soms maak ons ’n uitsondering. So lees ons in 1992 sy boek Happies en nooi hom om te kom praat. Hy kom graag, sê hy, hy sal praat oor “politiek, geskiedenis en kos”. Die arme gasvrou vir die oggend se senuwees was aan flarde, maar ons sê: “Maak net jou skons. Niemand kan dit weerstaan nie.” So gesê, so gedaan. Hy smul heerlik aan die gebak en deel uitsonderlike stories. Met die loopslag sê hy: “Nou moet julle weeg vir my kom kuier by Emily’s.” Ons…

Die gespierde, soepel gimnaste, hoogspring- en basketbalhemelbesems, testosteroonbelaaide naellopers, goed ontwikkelde gewigstoters . . . Almal wêreldklas-atlete maar met hul voorkoms uniek, soos voorgeskryf deur die eise wat hul bepaalde sport stel. “My mond het oopgehang. Dis so bietjie van ’n fratsskou,” beskryf Elana Meyer haar eerste indrukke by die Olimpiese dorp wat die atlete huisves. Barcelona, 1992. Suid-Afrika was die eerste keer by die Spele ná ons skorsing in 1964 weens apartheid. Elana en Ethiopië se Derartu Tulu het dit in die 10 000 meter uitgespook. Derartu het goud gekry, Elana silwer. Hul ereronde hand aan hand om die baan daarna, was een van die Olimpiese Spele se mees ikoniese oomblikke. Elana onthou die moeilike weerstoestande in Barcelona (“soos Durban in die hoogsomer”), hoeveel grimering veral die Amerikaanse atlete…

Rooi lipstiffie het die toets van die tyd deurstaan. In goeie én uitdagende tye gryp ons daarna, eeue lank al. Buiten dat dit jou voorkoms in ’n kits opkikker, het dié grimeerwonder ’n ryk geskiedenis, een wat getuig van waagmoed, emosie, veerkragtigheid en lewenslus. Betreklik onlangs, vroeg in die twintigste eeu, toe die Suffragette-beweging hulle beywer het vir vroue se reg om te stem, het rooi lipstiffie as’t ware deel van hul uniform geword. Met lippe in ’n uitdagende rooi het vroulike betogers seker gemaak hulle trek die nodige aandag. Elizabeth Arden, ’n vurige vegter vir vroueregte, het selfs gedurende die Suffragettes se 1912-optogte in New York rooi lipstiffies uitgedeel. Só het dit ’n metafoor vir protes geword en die lipskakering is vandag nog sinoniem met vroue in magsposisies. Dink…

1. Romano Ricci, agterkleinseun van die Franse modeontwerper Nina Ricci, het sowat vyftien jaar gelede sy eie parfuumhuis begin. Juliette has a gun glo parfuum is meer as net iets wat jy daagliks aanspuit om lekker te ruik. Jou geur is uniek aan jou – ’n embleem van jou persoonlike styl en oorspronklikheid. Vir sy nuutste skepping het Romano inspirasie uit die alledaagse geput. “Dit is ’n geur wat ons toelaat om troos te vind in klein oomblikke. Agter die gewone skuil dikwels iets buitengewoons,” sê hy in ’n persverklaring. Juliette has a gun Ode To Dullness (R3 020 vir 100 ml EDP) is ’n warm, sensuele geur danksy die kombinasie van note van steranys, kasjmierhout, sandelhout en tonkaboon. ’n Geur wat jou toevou soos ’n sagte kombers, perfek vir…

LIEF VIR ROOI Rooi verskaf energie soos geen ander kleur nie. Dink maar aan die rooi fluweelgordyne van die 1920’s. Net spatsels van die kleur is genoeg vir ’n nuwe voorkoms. Deur dit as aksentkleur te gebruik – soos die gestreepte tafeldoek – kan ’n gewone gedekte tafel in ’n feestelikheid omskep word. Tafeldoek van Cara Saven Décor (cs4d.co.za) Sien koopgids op bl. 143…

Toe die bekroonde skrywer en redakteur Karina Szczurek in 2019 haar eie uitgewery, Karavan Press, begin het, het sy nooit kon dink wat alles vir haar voorlê nie. Nie eens in haar wildste drome nie. Dit was ’n reis van uiterstes: van die absolute laagtepunte van lockdown, “genadeloos vir enige uitgewer, en nog meer as jy pas begin het”, tot groot hoogtepunte . . . ongelooflike literêre toekennings, met ’n kersie op die koek: om medeuitgewer te wees van ’n boek wat die langlys van die gesogte Booker-prys gehaal het. Tydens die pandemie het Karina geveg vir die oorlewing van Karavan Press, maar sy het bly glo in haar doel: om ’n tuiste te wees vir verdienstelike stories wat nie die groen lig by kommersiële uitgewers gekry het nie. “Ek…

A Aldo 010 300 6888, aldoshoes.co.za American Swiss 0860 663 663, bash.com B Bash bash.com Block & Chisel 011 442 0809, 010 593 9308, 021 712 5193, blockandchisel.co.za F Foschini 0861 111 761, bash.com H H&M 0860 690 707, hm.com/za K KLûK CGDT 083 377 7780, klukcgdt.com L Lovisa 010 143 0780, lovisajewellery.co.za M Me&B 072 611 1979, meandb.shop O Old Khaki 0860 444 429, oldkhaki.co.za P Poetry 0860 555 529, poetrystores.co.za Q Queenspark 0861 783 367, queenspark.com S Sissy Boy 021 506 4600, sissyboy.com Sunglass Hut 0861 000 850, za.sunglasshut.com Superbalist 087 362 7300, superbalist.com W Woolworths 0860 022 002, woolworths.co.za Z Zara 011 302 1500, 021 446 8700, 031 536 6440, zara.com/za…

Daar was ’n rolprent, vrygestel iewers tydens my mees kwesbare jare, in een toneel het ’n jong meisie in die biblioteek van ’n herehuis gestaan, sy het ’n boek uit die rak gehaal, die boek het begin skyn, helder ligstrale het van tussen die bladsye oor die hele vertrek geskiet en binne oomblikke was sy in ’n ander wêreld, binne die verhaal wat in ’n heel ander tydperk afspeel. Hierdie toneel het my ongelooflik getref, betower, beïnvloed (ek is onseker oor die regte woord) en tot vandag toe bygebly. Heel moontlik is dit die rede hoekom ek daagliks die gewone lewe probeer mistrap en sonder einde bly soek na ’n magiese oomblik. Dit is ook beslis een van die redes waarom ek bly glo die verlede, die ou, ou wêreld…

SARIE vier haar 75ste verjaardag . . . . . . en vir dié goue geleentheid verskyn Anna-Mart van der Merwe en Nataniël die eerste keer in die geskiedenis saam op die voorblad. Dis die perfekte paar vir die okkasie. Hierdie is Anna-Mart se sewentiende SARIE-voorblad; dis Nataniël se tiende. En al hierdie uitgawes tel onder SARIE se heel beste verkopers die afgelope drie dekades. Hulle het dieselfde tyd op Stellenbosch studeer en volgens Nataniël is elkeen se loopbaan omtrent 37,5 jaar lank. Saam maak dit 75 jaar. Die twee is gestileer in kostuums uit Nataniël se verbysterend veelsydige teaterloopbaan, en die kykNET-joernaalprogram Bravo! het hierdie historiese oomblik op film vasgelê. Al die uitrustings is gemaak deur Floris Louw, wat al 25 jaar lank die beroemdste Suid-Afrikaanse kaalkop se ontwerper…

SARIE vier vanjaar haar 75ste verjaardag. Vra jy vriendinne wat oorsee verhuis het waarna hulle die meeste verlang, is dit hul familie en vriende, Suid-Afrikaanse humor, biltong, Marmite, boerewors, Mrs. Ball’s-blatjang . . . en SARIE. Van dié produkte kan in Suid-Afrikaanse winkels oorsee gekoop word, maar is nie algemeen in supermarkte beskikbaar nie. SARIE vir seker nie. Terugflits: Ná die Tweede Wêreldoorlog was daar nie veel populêre leesstof vir Afrikaanse vroue nie. En toe verskyn SARIE. Skielik voel dit asof iemand na vroue luister. Resepte en breipatrone word uitgedeel, hulle leer van die nuutste modes en word emosioneel en intellektueel gevoed . . . Doris Viljoen, hoof van die Instituut vir Toekomsnavorsing aan die Universiteit Stellenbosch (US) se Sakeskool, reken handelsmerke wat oorleef maak die wêreld ’n beter plek.…

KONINKLIK Swart jeans het sy gewildheid te danke aan die koning van rock, Elvis Presley. In die 1950’s het Levi’s hul klassieke blou jeans swart gekleur en Elvis ingespan as handelsmerk-ambassadeur. Gee jou swart jeans ’n romantiese gevoel deur dit met ’n bloes met valle te dra. Sien koopgids op bl. 143…

SPYSKAART ~ Herman se ciabatta ~~ Peter se smoorsnoek ~~ Barbara se tamatiebredie ~~ Herman se mosterd-groenbone ~~ Barbara se goue aartappels ~~ Peter se wynskuimpoeding ~ In 2010 verskyn die eerste SARIE KOS vir Mans. In dié uitgawe deel ek broodresepte, waaronder hierdie een vir ciabatta. Dit sal my grafsteenresep wees, want byna 14 jaar later kry ek steeds versoeke hiervoor! HERMAN SE CIABATTA genoeg vir 1 brood ■ 500 g (890 ml) koekmeel■ 500 ml louwarm water■ 10 g-sakkie kitsgis■ 10 g sout■ ekstra meel vir sif Gooi al die bestanddele in die bak van ’n elektriese menger. Gebruik die mengspaan (K-beater) en meng sowat 10-12 minute op volspoed tot die deeg in ’n bal saamkom in die middel van die bak. Los deeg in bak en maak…

VROUEMAAND: MY STORIE Die plaaslike pub op Stanford was volgepak. Almal se oë vasgenael op die rugby. En toe is daar skielik ’n uitroep: “Yes! Ek het hom!” Toe Chanette Paul weer sien, kyk almal om na háár – pleks van die TV-skerm. “Op daardie oomblik het iets oor een van my hoofkarakters net in my kop gekliek . . . terwyl die Stormers die een fout ná die ander begaan.” Wanneer sy aan ’n verhaal werk, neem dit haar geheel en al in beslag. “Ek ‘skryf’ eintlik 24/7,” sê Chanette, wie se 50ste boek, Anoniem, pas by LAPA verskyn het. Ons gesprek gaan oor dié mylpaal-boek, maar no. 51 het hom reeds kom aanmeld. “Kort-kort dink ek aan die karakters . . . ek vind eintlik by hulle uit…

GOED VIR GOUELOKKIES Jou matras is te hard, te sag, of net reg? Comfort Solutions Lab® – by alle Bed Kingwinkels – kan jou help om uit die staanspoor reg te kies. Jy lê op ’n matras met sowat 1 600 druksensors wat die liggaam se pynpunte teiken. Jou unieke gemak- en ondersteuningsbehoeftes word op grond van jou liggaamsamestelling en slaapposisie bepaal. ’n Matras wat jou slapende liggaam ondersteun word dan daarvolgens aanbeveel. Vir meer: bedking. co.za/comfort-solutions-lab 26 Die persentasie matrikulante wat vape (dampprodukte gebruik), volgens ’n studie deur die Universiteit van Kaapstad se longinstituut. Sowat 7 000 leerders van 12 skole in drie provinsies is genader. Voorts is bevind 17,4% van leerlinge in graad 11, 13% in graad 10 en 10,8% in graad 9 doen dit. Meer jong mense…

SO SÊ KRISTIN HANNAH OP SARIE.COM OOR THE WOMEN (Macmillan, R375) STERBOEK VAN DIE MAAND VELD Garreth van Niekerk, foto’s deur Elsa Young, kunswerke deur Heidi Fourie (Struik Nature, R650) Dié boek bekyk 23 tuine en landskappe geskep deur Patrick Watson, een van ons land se voorste landskapsargitekte. Die beskeie man verwys na homself as ’n gewone tuinier. Blaai jy deur die pragtige boek, besef jy hy is ’n kunstenaar in ’n klas van sy eie. Die afgelope 40 jaar skep hy uiteenlopende tuine, klein tot groot. Die indrukwekkende landskapsuitlegte by Sun City, die noordelike eiland van die Seychelle en Bobbejaanskloof op Plettenbergbaai is van sy megaprojekte waar hy fokus op volhoubare natuurtuine vir die toekoms. Vir Patrick gaan dit oor die kombinasie van die natuurlike landskap met plante wat…

“Ek dag ek kom om van verveling sonder jou, Bessie,” kerm Valerie met ’n onderlippie wat effens uitgestoot word. As ek ’n man was, sou ek dit nie kon weerstaan nie. “Ag, my ou duifie, daar raak ek weer meegevoer,” sê Ronald die ene boetvaardigheid. “Ek is jammer. Hoe sal ’n delikate wesentjie soos jy nou enige belang hê by oorloë?” Willem kom dadelik orent. “Wag, dat ek gaan kyk na Kollewyntjie. Sy het vanoggend vir my effens kroes gelyk.” “Kolle-wyntjie makeer niks nie,” glimlag ek en pen hom met my oë vas. “Sy was die hele oggend agter my aan terwyl ek die ander diere kosgegee het. Buitendien, die tee is op pad.” Die tweestryd is dadelik in sy oë te lese. Sy lus vir die gebak het al…

As jy mensjare omskakel in hondjare, is my Klara nogal oud. Nie net oud nie, stokoud. Dit is reeds meer as sestien jaar gelede dat ons haar een bitterkoue middag in die Koue Bokkeveld gaan haal het. Die onherbergsame Tankwaspitse het spierwit onder ’n laag sneeu gelê en ons het gebibber. Ag, wat ’n lieflikheid was dié babahond nie! Deur die sneeu het sy na my toe gehardloop, asof sy geweet het ons gaan ’n leeftyd saam wees, en in my wagtende arms gespring. Wakker ogies en ’n nat neusie en ’n hondeasempie wat soos gebakte bruinpoeding ruik. En later, in die kar toe sy eindelik net myne was, ’n warm bondeltjie wat op my skoot lê en slaap, nou en dan met ’n diep, tevrede sug. Natuurlik kon sy…

’n Mens besef seker nooit werklik watter impak jy op ander het of hoe mense jou sien nie– SUZETTE In 1990 het sy die Mej. Suid-Afrika-kroon met trots gedra, in ’n tyd van groot verandering vir alle Suid-Afrikaners. In haar eie wêreld sou Suzette van der Merwe se lewe verskeie wendings neem. Daar was laagtepunte, verliese, en natuurlik hoogtepunte. Die wêreld het belanggestel, meegeleef, gekritiseer en ondersteun. “Mense se belangstelling in my verbaas my steeds . . . wanneer ek genader word vir ’n onderhoud, of wanneer ek herken word. Dis 34 jaar gelede!” sê Suzette, op 55 nog net so mooi soos altyd. Sy sê die meeste media en die mense na aan haar sal beaam sy dink mooi na oor versoeke vir ’n onderhoud en stem nie sonder…

En toe was daar ’n handjievol . . . inspirerend, snaaks, skerp, gedrewe en gekies uit honderde inskrywings van oral in Suid-Afrika. ’n Finalis vir die dekades van SARIE se 75-jarige bestaan, behalwe in die jong kategorie 2006 tot 2008 ’n verrassende twee finaliste! Nou sit al agt hul hoop op ’n wen-glansvoorblad in September/Oktober: een vir die wenner van die 14de SARIE Voorbladgesig, en een vir die wenner van die vyfde SARIE Nuwe Gesig. In die foto-ateljee in Johannesburg het ons hulle leer ken. Hier kon SARIE se Fanie Cronjé hulle stileer, het top-fotograaf Leana CR hulle voor die kamera touwys gemaak en joernalis Charis van den Heever presies gehoor wie hierdie vroue is wat openlik praat oor vasbyt, geluk, uitdagings en nuwe kanse. Ouderdom skaars van belang. Hulle’t…

VROUEMAAND: BAANBREKERS Belangrike uitvinders? Jy dink onmiddellik aan Thomas Edison, Alexander Graham Bell en Leonardo da Vinci. Die gemene deler: Hulle is almal mans. Wat van Mary Anderson? Of Josephine Cochrane? Nog nooit van hulle gehoor nie, nè? Maar dis twee van ’n rits vroue wie se dikwels praktiese uitvindsels ons lewe makliker maak . . . van ruitveërs tot skottelgoedwassers. HEDY LAMARR HOLLYWOOD-STER EN UITVINDER Enige meisie kan glamorous wees. Jy moet net stilstaan en dom lyk HEDY Hedy Lamarr het ’n fassinerende lewe gehad, onder meer ’n skandalige debuut in die Tsjeggiese erotiese rolprent Ecstasy voor haar ontdekking (en naamsverandering) deur Louis B. Mayer, medestigter van die befaamde MGM Studios. Sy is op haar dag beskou as die glansrykste vrou van Hollywood se Goue Era, was ses keer…

Een van die sterre wat nou die blinkste skitter aan Hollywood se hemelruim is Emma Stone. Gebore as Emily Jean Stone op 6 November 1988 in Scottsdale, Arizona, het Emma se passie vir die kunste reeds in haar kinderjare vlamgevat en met die ondersteuning van haar ouers kon sy haar droom bewaarheid om ’n aktrise te word. Vanaf haar deurbraakrol in Superbad tot die ikoniese La La Land, waarin sy haar weg in ons harte gedans het, is Emma se loopbaan niks minder as uitsonderlik nie. Haar vermoë om vloeiend tussen genres van komedie tot drama te beweeg is ’n bewys van haar talent en veelsydigheid as aktrise. In 2017 het sy die wêreld se hoogs betaalde aktrise geword en die tydskrif Time het haar aangewys as een van die…

LAATAAND-GEUR Omarm die koue met ’n swaarder geur wat langer op jou vel draal. Die splinternuwe Oscar de la Renta Bella Night (R1 499 vir 100 ml EDP) word beskryf as ’n blomagtige vrugte-gourmand en het ’n ryk, soet geur, perfek vir aande voor die kaggel. Die parfuum spog met topnote van framboos en lemoen, magnolia en jasmyn in die hart en ’n basis van suiker, saffraan en amber. 3 TOPPRODUKTE VIR PIGMENTASIE 1. Sothys Flawless Complexion Serum (R1 415) bevat nege aktiewe bestanddele, waaronder kragtige aselaïensuur en niasienamied, om bestaande donker vlekke en dié wat nog vorm te verlig. By uitsoeksalonne en -spa’s 2. Youth Lab Brightening Boom Mask (R550 vir 4 maskers). Gee jou vel weekliks ’n verhelderende hupstoot met dié gesiglappie-maskers wat vitamien C bevat. By skinmiles.com of…

VROUEMAAND: MY STORIE Wanneer Adene Nieuwoudt op hul plaas naby Wolseley tussen die plate fabelagtige dahlias en krismisrose staan, is sy op haar gelukkigste. Nie dat sy lank kan vertoef nie. Met 50 werkers wat konstant haar aandag verg, is sy altyd aan die hardloop, en dan het sy nog ’n kop vol planne ook . . . Jy kan jou kwalik indink dat dié energieke, lewenslustige baas van Adene’s Farm Flowers en ma van twee ses jaar gelede in ’n stadium so moeg was dat dit eenvoudig álles van haar geverg het om soggens uit die bed op te staan. Sy was tam en kragteloos, sy kon nie konsentreer nie, sy was vergeetagtig en angstig, alles simptome wat eensklaps en onverklaarbaar – “byna oornag” – kop uitgesteek het. Adene,…

MEDIESE DEURBRAKE Die chirurg staan nie oor die operasietafel gebuk nie, maar naby agter ’n konsole. Met handbewegings manipuleer hy/sy drie of vier robotiese arms deur middel van sensors op die konsole. Die robotarms hou klein chirurgiese instrumente vas en is beweegliker as die menslike pols. Pure Edward Scissorhands, soos in die 1990-rolprent! Robotiese stelsels bring wetenskapsfiksie na die teater toe. En die volgende generasie gevorderde robotte kan dalk selfs chirurge se vaardigheid die loef afsteek, volgens die Britse koerant The Guardian. Dis ver verwyder van ’n jonge William Halsted, die vader van Amerikaanse chirurgie, wat in die laat negentiende eeu sover bekend die eerste keer galstene suksesvol verwyder het. Chirurgie was nog ’n kaalhand, bloederige affêre. Sy bejaarde moeder was die proefkonyn – en die operasie op hul kombuistafel.…

Madelein verplaas ons na 1974, na die kleinhoewe net buite Bloemfontein waar Bessie saam met haar broer, Willem, woon. Haar man Stefaans is kort tevore aan kanker oorlede, sonder om goeie voorsorg vir Bessie te tref. Sy moet haar sente omdraai. Nou kom Stefaans se welgestelde broer en dié se snobistiese, foutvinderige jong vrou ook nog kuier. Bessie meng in almal se sake in, tog hou jy van haar. Dis haar manier van omgee, om te probeer kyk met die hart, nie met die oë nie, soos dominee gepreek het. Toe Bessie een Sondag ná kerk die veertienjarige Annatjie de Villiers langs die treinspoor sien flikkers gooi vir ’n treindrywer, moet sy ingryp. Sy gaan die meisiekind leer waar babas vandaan kom. Haar hulp is in die vorm van ’n…

blokraaie GROOT BLOKRAAI Oplossing op bl. 158 FOTOBLOKRAAI Oplossing op bl. 158 blitsblokraaie BLITSBLOKRAAI 1 Oplossing op bl. 158 DWARS 1 Steel (4)4 Kado (7)8 Skep (8)9 Tydperk (3)11 Tot dit klaar is (6)13 Mitologiese leeufiguur (6)14 Delf (5)15 Nampo, bv. (4)17 Plak dit op ’n brief (4)18 Prik (5)20 Op geen plek nie (6)21 Swierigheid (6)24 Steen en been . . .(3)25 Pampoenagtige vrug (8)26 Skielik (7)27 Verlore (4) AF 2 Adelaar (5)3 Skerp en bitsig (6)4 Spook (4)5 Paragraaf in ’n gedig (6)6 Ampsgenoot (7)7 Onbevoegde dokter (10)10 Illusie (10)12 Fier (5)13 Hard werk (5)16 Toevertrou (7)18 Sakdoek (6)19 Noodgeval (6)22 Kwale (5)23 Met ’n warm yster stryk (4) BLITSBLOKRAAI 2 Oplossing op bl. 158 DWARS 1 Zeus en Poseidon, bv. (4)3 Lede van die blouligbrigade, bv. (8)9…