Indholdsfortegnelse for Winter 2018 i Weg! Platteland

I ewers in die winter van 2014 durf ons die lang reis van die Kaap af Wakkerstroom toe aan. Dit is nou nadat ’n neef van Johannesburg op ons agterstoep oor ’n glas wyn sê ons móét daar gaan kyk; daar’s iets aan die gebeur. En inderdaad, soos op enige van die dorpe waaroor ons al geskryf het, is ons aangenaam verras, al lyk die plek maar bra oeserig in die ysige koue. Ons ontmoet gawe mense – gewone sterflinge wat ongewone dinge doen. Een van hulle was Hannie van Bergen, wat die winkel Mooi toe al ’n hele paar jaar suksesvol bedryf het. Hannie het spesiaal vir ons kom oopsluit – dit was ’n Maandag, en soos op soveel ander klein dorpies is Maandag naweek, want Sondae werk jy…

Vonkelwynprop vanaf R550 Le Creuset lecreuset.co.za 086 177 3321 Crosley Cruiser Deluxe-draagbare driespoed-draaitafel met Bluetooth en stereo-luidsprekers R2 000 Musica musica.co.za 0860 254 257 Illy-cappuccino met laevetmelk en kakao (250 ml) en Illy-espressostyl koffie (200 ml) R28 elk Checkers checkers.co.za 021 980 4000 (hoofkantoor) Skinkborde R390 elk Skinny laMinx shop.skinnylaminx.com 021 424 6290 Groot silindervaas R199 MRP Home mrphome.com 0800 212 535 Handgekleurde merinowol in die kleure (van bo) Blood Orange, Paris Berbere en Cranberry Sorbet (110-120 g elk) R200-R210 elk Wishbone Yarn wishboneyarn.com Heuningbotter van suiwer Suid-Afrikaanse heuning sonder enige preserveermiddels (125 ml) R42 Bee Things ubusibeekeeping.com 028 514 2402 Heritage-gieter (4,5ℓ) R290 Builders builders.co.za 086 028 4533 Sannitree Wee Pong-toiletsproei breek ammoniak in urine af (250 ml) R99 Bhealthy bhealthy.co.za Loo-Me-toiletskuim verseël urine met ’n skuimlaag en verdoesel reuke…

Hoe ver van die grootstad af? Graaff-Reinet is die naaste “groot dorp” en lê 135 km ver. Colesberg is 146 km en Bloemfontein 370 km. Geriewe Die Oercy-supermark het al die nodigste dinge. Verder is daar ’n Standard Bank, kitsbank, drankwinkel, twee motorwerktuigkundiges, ’n paar kafees en, natuurlik, ’n vulstasie. Hier’s nie ’n apteek nie, maar Richmond se hospitaal kan wel help met voorskrifte. Naaste hospitale Daar’s ’n staatshospitaal op Richmond en Colesberg, en ’n private hospitaal in Bloemfontein. Naaste aftreeoord Die Driefonteinaftreeoord op die dorp, op die perseel van die destydse Richmond-hotel. Skole Daar is drie staatskole op Richmond: Bennie Groenewald Primêr, Ikhaya Senior Primêr en Hoërskool Richmond. Naaste Woolies Bloemfontein (370 km). Munisipaliteit Richmond val onder die plaaslike Ubuntu-munisipaliteit. Groot gedoentes • Die Boekbedonnerd-boekefees word jaarliks die laaste…

Is Bloemfontein ’n stad of ’n dorp? Hier by Platteland het ons die Appèlhof se tuiste nog altyd by die betonoerwoudkategorie ingedeel, maar met verloop van tyd agtergekom die Vrystaat se “hoofdorp” kan net so danig diep indommel soos Slaapstad in die suide. Tog is daar hier in die middel van die land gelukkig nog ’n kritieke massa mense wat beter bestuur as die Kapenaars én hulle op die koop toe met allerlei “eksentrieke plattelandse gewoontetjies” besig hou: Hulle groet wildvreemdelinge (of staan hulle by); hulle ken vir Dominee en Mevrou Dominee én hulle orrelpype op die doop-én bynaam; hulle kweek altemit groente in die agterplaas en stuur dan ’n kontemporêre karmenaadjie oor vir die bure. Boonop daag daar by Platteland gereeld briewe en e-posse op uit Bloem waarin die…

Koos Engelbrecht (foto bo links), wat Saterdae van sy vrou se tuisgebak buite die Rooiberg One Stop verkoop, het in 1967 “as klein, jong mannetjie op Rooiberg aangekom en, soos julle kan sien, myself vyftig jaar later in ’n klein, ou mannetjie ingewerk”. “Ek het destyds as betaalmeester by die tinmyn ingeval, maar omdat ek eintlik ’n buitemens is, het ek ná ’n jaar en vier maande die kantoorwerk gelos en oorgeskuif na die aanleg, waar ek uiteindelik 27 jaar gewerk het.” Die laaste 20 maande voordat Gold Fields in 1992 die Rooiberg-seksie van die myn gesluit het, was Koos in beheer van die aanleg en die smelters. Met die sluiting het ’n hele klomp Rooibergers hulle werk verloor. Koos was een van die gelukkiges wat na die Leeupoort-seksie geskuif…

Jannie Schoeman was ’n professionele rugbyspeler wat tipies Afrikaans grootgeword het: “Jy gaan weermag toe, jy moet sterk wees, jy moet rugby speel, jy mag nie huil nie, jy mag nie anders dink nie,” verduidelik hy. Hy het by die familie se vulstasie in Umbilo, Durban, gewerk en sy vrou, Elize, was ’n modeontwerper wat eers ’n ruk in die bedryf gewerk en later rokke en trourokke vir ’n lewe gemaak het. Toe, in 1999, slaan die noodlot toe. Jannie se pa word doodgeskiet in die derde gewapende rooftog by die vulstasie. Hulle het genoeg gehad. Hulle begin ’n gastehuis in sy ma se huis in Umhlanga, maar omdat dit in daardie jare so verdomp moeilik was om toiletware vir ’n gastehuis uit te krap, sit Jannie en Elize skouer…

Thomas sê… Hierdie instruksies wys jou hoe om een ry plantjies te kweek, maar as jy ’n elmboog insit, kan jy dieselfde beginsels en instruksies gebruik en nog ’n ry bysit. Onthou net: Hoe groter jou stelsel, hoe sterker moet die pomp wees – en dit is uiteindelik jou grootste uitgawe. Ons stelsel (op die foto links) is eintlik twee stelsels bo mekaar met twee rye plantjies in elk. Dit is omdat ons net twee klein pompies het. Kry alles reg INKOPIELYS • 1 stuk afvoergeutpyp van 3 m (rond of vierkantig) • 2 geutelmboe • 3 klampe • 12 hidroponikamandjies • 6 skroewe en muurproppies • 1 groot plastiekkrat met ’n deksel • ’n stuk tuinslang van 4 m • 1 klein visdampompie wat minstens 1,2 m hoog kan…

Omdat ek opgelei is as ekoloog, het ek toe ek my Kaapse kustuin beplan het, plante gekies wat reeds wild groei op die terrein en in die omgewing. Die meeste plant- en kweekwerk is drie jaar gelede afgehandel, net mooi toe die ergste droogte in menseheugenis aangebreek het. Ek het gelukkig met ’n plaaslike plantpalet geëksperimenteer met die hoofdoel om ’n grensheining met verskillende spesies vir privaatheid te plant. Dit moet ons ook in die somer teen die kwaai suidooster beskerm en as habitat (en kos) vir die plaaslike dierelewe dien. Daar was nog stukke grysgroen strandveldruigte en ek wou graag “die gevoel” van die plek herstel wat verlore gegaan het weens onverskillige voorstedelike aanplantings. Ek woon in ’n droë gebied met ’n jaarlikse reënval wat normaalweg tussen 500 mm…

Aspersies laat ’n mens dadelik aan vroeglente dink, maar in Suid-Afrika is dié heerlike groentesoort die grootste deel van die jaar beskikbaar – ook in die winter. Dis lekker én mooi én goed vir jou – en die maklikste ding om gaar te maak. Die groot geheim is om dit nie lank te kook nie. ’n Bak met kokende water waarin jy jou lieflike spriete dompel, is voldoende – of jy kan hulle gaar stoom. Die belangrikste reël? Die spriete is gereed sodra hulle heldergroen word: Skep hulle dadelik uit, staan gereed met die bord, sous en eetgerei… en val weg! Vir my werk roerbraai die beste – met genoeg botter en lekker baie swartpeper daarby. Al wat jy dan nodig het, is ’n skeut suurlemoensap en ’n paar skaafsels…

Richmond lê díép in die hart van die Groot-Karoo. Dis wydoop wêreld, en met die eerste oogopslag lyk dit na net nóg ’n stil, stowwerige en ietwat verwese Karoodorp. Tog is dit ’n plek wat jy nie op sy baadjie moet takseer nie. Richmond is naamlik Suid-Afrika se enigste amptelike Boekedorp. Die boekekoors het wel effens afgeneem sedert die dorp in 2007 deur die werk van die deeltydse inwoners Peter Baker en Darryl David dié status bereik en deel geword het van ’n groep plattelandse dorpies reg oor die wêreld wat hulle toewy aan die liefde vir en verkoop van boeke, maar die literêre gees bly deel van die dorp se karakter met die gewilde Boekbedonnerdfees wat steeds elke Oktober hier gehou word. Dan sak boekverkopers, uitgewers, leesliefhebbers en skrywers…

R350 000 ’n Beskeie plekkie met drie slaapkamers en twee badkamers op ’n 411 m²-erf. Helena Engelbrecht, Rawson 051 522 9028 R500 000 ’n Netjiese drieslaapkamerhuis met twee badkamers, ’n kaggel en ’n mooi tuin. Lindi Fula, Just Property 073 607 9912 R850 000 ’n Ruim Karoohuis met vier slaapkamers en ’n oumawoonstel, op ’n erf van 3 700 m². Jacques De Koker, FPS 081 481 3471 R22 800 000 ’n Omheinde plaas van 7 619 ha met ’n vyfslaapkamerplaashuis, geskik vir skaap of wild. Jan Vos, Agrisell 082 571 0073…

Dawie, ’n selferkende “ongeneeslike plantversamelaar”, het die aanlynwinkel Lifestyle Seeds in 2000 begin om te voorsien in die groeiende vraag na skaars Suid-Afrikaanse inheemse saad, vetplante en bolplante. Deesdae fokus hy merendeels op saad en bolle, maar ook ’n paar skaars plante en vetplante wat hy in ’n groot kweekhuis op die perseel kweek. Sowat 99% van die plante op sy produklys is inheems. Dawie gaan gereeld op “velduitstappies” en “saad-en-plantversameltogte”, veral in Namakwaland, die Vrystaat en elders, en het vroeër ook planttoere aangebied. “Destyds was ‘inheems’ die groot gonswoord in tuinboukringe,” vertel hy, “en sowat 90% van my klante was Suid-Afrikaners, maar ’n paar jaar gelede het die plaaslike mark in duie gestort en nou is dit presies omgekeerd: Nagenoeg 90% van my huidige klante is oorsese versamelaars vir…

KOOP & EET Rooiberg One Stop Basiese kruideniers- en ysterware en drank – en Saterdae is daar ’n mini-tuisnywerheid en pannekoekfabriek buite die voordeur. In die hoofstraat op die hoek van Maroelaen Knoppiesdoringstraat. rooiberg@rooiberg1stop.co.za 014 734 1770 Japie Trollip se hekelwerk Japie Trollip se hekelwerk is by Marula Hub te koop, maar jy kan ook na die voorraad by sy huis in Maroelastraat 11 gaan loer. Koop sommer groente vir die week! 079 530 4130 Marula Hub: Koffiewinkel, slaghuis & bakkery Ontbyt, wafels, geroosterde broodjies, tuisgebak en Puro Fairtrade-koffie is op die spyskaart by die koffiewinkel in Maroelastraat, terwyl die magdom keuses in die slaghuis-bakkery-en-deli jou aangenaam sal verras: 7 soorte boerewors (die growwe boerewors is die topverkoper), biltong en droëwors, vlakvark-kaasworsies, kerrielamsosaties, ciabatta’s, knoffel-en-kaasbraairolletjies en olyfbrood, goeie wyn, konfyte…

1966 Ná meer as 20 jaar as blokman by die Roelcor-groep huur Mathys Smit en sy vrou, Christina, ’n perseel op Goudinistasie waar hulle die Goudinislaghuis begin en self agter die toonbank werk. (Hulle jongste dogter, Elisabeth, word dieselfde jaar gebore.) Maart 1967 Die Goudini-perseel raak te klein en die Smitte gebruik die opgepotte wins van Goudini – R2 000! – plus ’n eerste (en laaste!) lening van R10 000 om ’n slaghuis by die Roelcorgroep op Rawsonville oor te koop. Hulle herdoop dit tot Chrisma. (Hulle oudste seun, Boelie, neem die leisels oor by die Goudini-slaghuis. Dis hier waar ’n tienerseun met die naam Paul Laverlot op 14 of 15 begin werk. Paul skuif in 1978 oor na Chrisma op Rawsonville.) 1972 Die Smitte koop nóg ’n slaghuis op…

Goodness Masoka Kassier en assistent by Top End Biltong & Butchery Goodness woon sedert 2010 op Nieu-Hanover toe haar ouers ’n HOP-huis op die dorp gekry het – voor dit het hulle op ’n plaas gewoon. Haar pa, vertel sy, is sedertdien oorlede. Ná vier jaar hier by die slaghuis – eers net as assistent en net oor naweke – eet sy nie eintlik meer vleis nie. “Ek sal nog so nou en dan beesvleis eet, maar ek dink ek hou nie eintlik meer van vleis nie.” Sy lag. “Maar ek is mal oor my werk. Edwin is eerlik en kyk goed na ons – en hy betaal ons ook goed. My werk is ’n voorreg – jy móét gelukkig wees om elke dag wakker te word en werk toe…

Bridglee Coffee Shoppe & Undeniably You Gift Shop Lara-Lee Tracey swaai hier, met die hulp van haar ouers, Dot en Jimmy, die septer. Soos dit ’n goeie koffiewinkel betaam, kry jy hier goeie, sterk koffie, maar jy kan ook aansit vir iets te ete óf in die winkelgedeelte rondsnuffel vir die geskenke wat Lara-Lee en Jim maak en die flessies ingemaakte goed waarvoor Dot sorg. Dis ’n heerlik ontspanne plek en die diens goed en vriendelik. H.v. Noodsberg- en Schroedersweg. laraleetracey@gmail.com 033 503 1906 Wartburger Hof-hotel In hierdie hotel, deesdae deel van die Orion-groep, reg langs die 12 V-kerk, kan jy in ’n gewone, gesins- of wittebroodskamer bly, en die locals kom lê graag Sondae hier weg aan die eg Beierse kos wat voorgesit word. Óf kom geniet net iets…

• Bed Bath Body – kleinhandelreeks wat slegs in hulle eie winkels (in Hilton, Parys en Johannesburg) verkoop word. • Franse Chateau en Reukkasteel – hulle twee Afrikaanse reekse. • Dekorreeks – prentrame, spieëls, seep en kerse. • Die 0-7-reeks – Nr. 5 (Fresh Fig) verkoop oral goed, in al die reekse, maar Nr. 4 (Bloom, met ’n sitrusbloeiselbasis) en Nr. 6 (Sunrise, meer aards) glad nie, nêrens nie. Selfs al gee jy 50% afslag, sê Lisa. • JJ Man – die reeks vir mans. Wit mans koop die minste, terwyl Indiërmans nie skroom om hulleself of hulle vrou te bederf nie. • #-reeks – Dié reeks word in donkerbruin bottels verkoop, en was ’n groot sukses, behalwe in Hilton, waar die bruin bottels die mense van die aftreeoord te…

Die blad “Plantjies Saadjies & Stiggies Namibië” (Ons neem aan hulle bedoel “steggies”? – Reds.) het meer as 6 000 lede en sorg amper elke dag vir iets interessants op jou Facebook-nuusrol. Estie Nolte het die blad in Oktober 2015 begin nadat sy die kwekery wat sy van haar huis op Mariental bedryf het, gesluit het. “Ek het al die plante in die kwekery self gekweek van steggies en saadjies,” sê Estie. “Party dae het die son my amper doodgebrand, en daarom het ek besluit om halt te roep. Maar dit was nie lank nie, toe is ek lus vir ’n nuwe uitdaging. Ek het gewik en weeg en uiteindelik besluit dat ek my liefde vir plante met ander wil deel. Ek was lid van Suid-Afrikaanse en oorsese tuingroepe op…

Hidroponika moenie verwar word met akwaponika nie: By laasgenoemde word die stelsel saam met visse opgestel en die plante kry dan hulle voedingstowwe uit die visse se uitskeidings. In ’n hidroponikastelsel word die plante gevoed met voedingstowwe wat jy by die water voeg. Hoewel akwaponika in beginsel eenvoudiger klink, maan kenners dat ’n mens eerder met hidroponika moet begin. “Die probleem met akwaponika is dat die visse dan die eerste prioriteit word, en nié die plante nie,” verduidelik Megan. Dus is die opbrengs nie altyd so goed soos met hidroponika nie, én dis baie moeiliker om vir die plante die regte voeding te gee. “’n Mens kan glad nie die voedingstowwe wat in hidroponika gebruik word, in ’n akwaponikastelsel gooi nie omdat dit die visse sal laat vrek.”…

Suid-Afrika is ’n droë land, maar ’n mens sal dit nooit sê as jy kyk na ons skoutuine nie. Dié word steeds oorheers deur welige tuinboukundige plante in die Britse tradisie wat in die somer groei en blom. In ’n “normale” jaar is Suid-Afrika se gemiddelde reënval ’n skamele 497 mm – aansienlik laer as die wêreldgemiddeld van 860 mm. ’n Smal strook langs ons oosen suidkus kry wel ’n skaflike hoeveelheid reën wat meer eweredig versprei is deur die jaar, maar oor amper die ganse binneland en die westelike deel van die land is die reënval uiters seisoenaal. Sowat 65% van die land kry minder as 500 mm reën per jaar, en 21% kry minder as 200 mm. Die enigste reën wat ’n mens oorvloedig kan noem, val hoog…

Aspersies is soos geen ander groentesoort wat jy al gekweek het nie, en tog vra hulle só min dat hulle in elke Suid-Afrikaanse groentetuin met ’n koeler klimaat hoort. Dié hoogs voedsame meerjarige plant gaan vir baie jare lote uitstoot. As ’n mens dit koop, weet jy nie wat die ergste is nie: die buitensporige prys of die enorme koolstofvoetspoor. Hoewel hulle tot die leliefamilie behoort, groei aspersies soos ’n varing, een met ’n aangepaste stingel wat fotosinteer sodat die risoomagtige wortelkroon genoeg energie kry. Die sagte, smaaklike lote wat ons eet, is die onvolwasse deel wat deur die wortelkroon gevorm word. As jy dit nie oes nie, vou die loot oop en vorm ’n houtagtige, oneetbare varing van tot 1,8 m hoog. Manlik? Vroulik? Besluit jy… Aspersies is ’n…

Sampioensop met brandewyn Die eenvoudige geure van dié ryk, dun sop vat tyd om tot hulle reg te kom. Halveer die resep indien jy dit as deel van ’n driegangete gaan voorsit. Genoeg vir 6 Bereidingstyd 20 minute Gaarmaaktyd 1-1. uur JY BENODIG • 1 kg sampioene – gebruik bruin-, portabellini-of porcinisampioene of ’n mengsel• 4 koppies (1 ℓ) goeie tuisgemaakte hoender-of groenteaftreksel• ¼ koppie (60 ml) botter• ½ koppie (125 ml) salotte, fyngekap• 6 takkies vars tiemie• 1 takkie roosmaryn• 1 knoffehuisie, fyngedruk• ½ koppie (125 ml) brandewyn of konjak• ½ koppie (125 ml) room• kruiecroutons en ekstra gebraaide sampioene om voor te sit (opsioneel) SÓ MAAK JY Breek die stingels uit die sampioene en hou die koppe eenkant. Gooi die sampioenstingels in die hoenderaftreksel en laat dit vir…

Die beste soort uitsig is dié sonder end, en hierin troef die platteland selfs die mooiste stad. In die breedte van die Karoo rus die oog en trek die gemoed saam met die longe oop, van oos na wes ’n lafenis. ’n Kapenaar is ek gebore, maar ek is in my kinderdae in die Karoo oorgeplant waar dit my etlike jare geneem het om te besef hoe en waar die lafenis te vind is in ’n plek van waterskaarste. Naderhand kom die begrip wel: dat geilheid nie net in juweelkleure skuil nie. Dis nie net die Kaapse smaraggroen winterland of saffierblou aandsee wat die hart vinniger laat klop nie, ook nie net die Vrystaat se goue gras soos dit uit die koperkleur grond rys nie. In die Karoo is die…

In die donkernag voel die grondpad ’n bietjie soos ’n rofie wat op ’n seerplek gevorm het. Dis my beurt om te bestuur. Die ander insittendes, my kameraspan, is lankal in droomland ná ’n taai week. Kort-kort koes ek vir nagdiere wat hulle in die stilte van die afgeleë plaaspad tuismaak. Eers ’n uil wat sy vlerke dramaties in die bakkie se ligte sprei, en later ook ’n erdvark wat ek netnet misry. Dit is die eerste keer dat ek ’n erdvark in lewende lywe sien. Die GPS wys dis nog meer as 80 km tot by ons eindbestemming: ’n plaas op Smithfield in die Vrystaat. Vroeër het een van my kollegas vining uitgewerk in die laaste vyf maande het ons maklik 30 000 km afgelê om uitsonderlike boere se…

Angie Gallagher Angie, ’n kopieskrywer en digter van Johannesburg, het ongeveer ’n jaar gelede hier aangekom. Sy was op soek na stilte – en het dit hier gevind. “Ek het nie ’n spesifieke plek in gedagte gehad nie; ek het net geweet ek moet iewers in die Karoo kom bly. Op die ou end was Richmond die enigste dorp waar ek ’n huis te huur kon kry.” Vandag is sy nie spyt nie. “Dis ’n fassinerende plek en die gemeenskap het my omarm.” Haar plan was om net ses maande te bly, maar nou kan sy haarself nie hier sien weggaan nie. “Dis maar soos hulle oor al die inkommers op die dorp sê: Die ‘mond’ van Richmond het my ook ingesluk.” Hier’s min te doen vir jong mense, maar…

Maronika en Swannie Swanepoel Eienaars van Koekepan Die Swanepoels woon al amper 21 jaar op Rooiberg – “Swannie is van Rustenburg af hierheen verplaas in dieselfde maand wat lady Di dood is,” onthou Maronika – en het 14 jaar gelede die Koekepan-kroeg-en-restaurant gekoop. “Dit was in 1967 die eerste algemene handelaar op die dorp – so ’n plaaswinkel waar jy ook petrol kon koop – voor hulle later die One Stop gebou het,” sê Swannie. “Deur die jare is die gebou ook as opleidingsentrum vir die myn gebruik, daar is konserte hier gehou, en later was dit ’n kerksaal én die jukskeiklub se klubhuis.” As verkoopsverteenwoordiger vir Distell het Swannie die kontrei – “Rustenburg, Ellisras, Rooiberg, Thabazimbi, you name it” – deurkruis. Hy onthou in 1983 was Rooiberg ’n “besige…

Stokke met 2-3 ogies word in voortjies geplant, en ná ongeveer vier weke begin hulle uitloop. Ná 12-24 maande word die riet met die hand gesny. Die suikerriet word gebrand voor dit gesny word – om van die blare en gemors ontslae te raak. Die suikerfabrieke betaal slegs vir die riete. ’n Vrag riete word by UCL buite Dalton afgelaai. Volgens Clinton Vermeulen, hoofbestuurder, word suiker sedert 1940 nog presies dieselfde gemaak. Die riete bevat 15% sukrose, en vir elke kilogram riete kry jy 300 g suiker. Die finale produk – bruinsuiker – word dan in sakke van 1 000 kg geberg.…

1 KYK DIE KAT UIT DIE BOOM Dit is duur om ’n winkel te huur – daar kom altyd allerhande goed by soos eiendoms- en ander belasting, water en ligte. Deesdae vra ek ’n volledige uiteensetting van die koste voor ek enige huurooreenkoms teken. 2 WYS GESIG Dit is ’n ongelooflike voorreg om van die huis af te werk en so kreatief te wees, maar dit is belangrik om gereeld gesig te wys in die winkels; jy moet die leisels vashou, weet wat daar aangaan en jou klante ken. 3 LUISTER NA DIE MARK Dis ongelooflik die stupid goed waaraan ’n mens glad nie dink nie, maar jou klante sê gou vir jou. 4 WEES GOED VIR JOU WERKERS “As iemand hier by ons verjaar, dan braai ons almal saam.”…

GRONDBEDEKKERS Tapytmadeliefie Dymondia margaretae Dié trots Suid-Afrikaanse grondbedekker is inheems, gehard, groei relatief vinnig en het ’n netjiese groeiwyse met pragtige blougrys blare. Dis ’n tawwe plantjie wat ligte verkeer kan hanteer en nie skrik vir droogte nie. Danksy ’n lae groeiwyse lyk hulle mooi tussen plaveistene. Gouevygie Lampranthus aureus Die blomme van dié vygie sal enige waterslim tuin dadelik opkikker – jy sal ver moet soek om ’n vroliker grondbedekker te vind. Die gouevygie is inheems en kom natuurlik voor in die Wes- en Suidweskus van die Wes-Kaap. Hulle is veral lief vir sanderige tot leemgrond én genoeg sonlig. Rooi brakvygie Aptenia cordifolia Dié welbekende geharde grondbedekker bly ’n staatmaker in enige waterslim tuin. Plant dit ook teen steil hellings om die grond te bind en erosie te voorkom.…

TOERINLIGTING Wanneer? 22-30 November 2018. Hoe lank is die toer? 9 dae, 8 nagte. Vertrekpunt Ulundi, KwaZulu-Natal. Eindpunt Ithala-wildreservaat. Blyplek Formele verblyf. Prys R18 450 p.p. (30% ekstra vir enkelverblyf). WAT MOET EK BRING? • Jouself en jou gesin. • ’n 4x4 met ’n goeie grondvryhoogte (jy sorg ook vir jou eie petrol). • Drankies en versnaperinge. • Kampstoele. DIE TOERPRYS SLUIT IN • Alle verblyf in chalets of gastehuise. • Drie etes per dag. • ’n Toerleier en ervare veldgids. • Alle parktariewe. • Gebruik van tweerigtingradio’s. HOOGTEPUNTE VAN DIE REIS Dag 1 Ons ontmoet op Ulundi en maak ’n draai by die Ulundi-slagveld. Ná ’n piekniekmiddagete mik ons vir die hartjie van die Zoeloekoninkryk. Ons roete vat ons van teer-na grondpad voor ons die iMfolozi-wildreservaat binnegaan. Dag 2…

1 Dudley Harris is vir diegene wat al jare lank hidroponika beoefen, die “vader” van hidroponika in Suid-Afrika. Sy boek, Hydroponics: The Complete Guide to Gardening Without Soil, is in die jare sewentig al gepubliseer, maar verskeie latere weergawes is aanlyn beskikbaar. 2 Die Hinde-familie het vir hulle klante ’n deeglike inleiding tot hidroponika saamgestel – gaan kyk by hydroponic.co.za/hydroponicsquickstart/(Onderaan dieselfde blad kan jy ook Tony Hinde se aanlynboek aflaai teen R60.) Buiten die webwerf het die Hindes twee winkels in Kaapstad: een in Claremont en een in Kraaifontein. 3 Wynand Bezuidenhout bou hidroponikastelsels vir groot boere én vir stadsjapies én hy gee bystand deur middel van kursusse en Skypekonsultasies. Wynand se kleinste stelsel is 2 m breed en 6 m lank en kos ongeveer R20 000 – en kan…

Geharde tuine wat geen ekstra water nodig het nie, is nié kitstuine nie. Omdat die kwekery-bedryf heeljaar plante wil verkoop, het ons allerlei vooropgestelde idees oor “tuinmaak” ontwikkel: Jy maak ’n erf skoon, koop en plant ’n spul welige plante en gee dan hope water om alles aan die lewe te hou. Dié model stort egter in duie as daar nie genoeg water is nie. ’n Geenwatertuin is noodwendig seisoenaal, stadiger en meer plaaslik. 1 KWEEK EN VESTIG DIE REGTE PLANTE Die kommersiële produksie van goedkoop plante behels welige, snelgroeiende blare in klein potjies, alles danksy beskutte kweekhuise waar dit baie bemesting en elke dag water kry. Dit beteken gewoonlik ook die wortelstelsel is piepklein en die plante vrek onmiddellik in droogtetoestande. Kies groter potte en plante met ’n goedontwikkelde…

Die Weg-span het jare se ervaring ingespan om ’n unieke aanlynfotokursus te ontwerp waar jy op jou eie tyd kan leer hoe om puik foto’s te neem. En die beste van alles? Jy hoef nêrens heen te gaan vir die kursus nie: Jy doen dit voor jou rekenaar, in die gerief van jou eie huis. En ja, in Afrikaans! Die kursus is bedoel vir amateurfotograwe wat nie net die beginsels van goeie fotografie onder die knie wil kry nie, maar ook wil leer hoe hulle kamera werk en wat al die verskillende knoppies doen. Dit bestaan uit ses modules waarin dinge bespreek word soos die beginsels van goeie fotografie, komposisie, jou kamera, selfoonfotografie, rekenaarredigering en nog baie meer. Gaan registreer sommer nou. As jy hou van wat jy sien, betaal…

Stadiggeroosterde lamsblad Dié lammetjie word só sag dat jy dit sommer met ’n vurk kan eet voor ’n lekker vuurtjie. Sit een skenkel by en jy’t genoeg kos vir 6 mense. Genoeg vir 4-5 Bereidingstyd 20 minute Gaarmaaktyd 3½ uur JY BENODIG • 1 lamsblad van 2-2½ kg met die skenkel aan – vra jou slagter om die blad en skenkel te ontbeen, maar bring al die bene saam huis toe• 2 teelepels (10 ml) Ina Paarman se Vleisspesery• olyfolie• ¼ koppie (60 ml) Ina Paarman se Olyfpesto• 2 eetlepels (30 ml) suurlemoensap• 4 knoffelhuisies, fyngedruk• 2 uie, geskil en in kwarte gesny• 1 hand vol pietersielie (blare én steeltjies) plus ekstra vir garnering• 2 takkies vars roosmaryn plus ekstra vir garnering• 3 koppies (750 ml) water• 2 eetlepels (30…