Indholdsfortegnelse for Herfs 2020 i Weg! Platteland

Suid-Afrikaners, vernaam dié in die Kaap, is nou maar eenmaal sonverslaafdes wat in die geringste koue in ’n diep, binnenshuise winterslaap wegglip en dit gewoonlik eers weer in die lente sal oorweeg om die pad vat. Hierdie tameletjie het John Paisley en ander lede van die gemeenskap van die Overbergse dorp Swellendam met ’n blink plan vorendag laat kom: die Swellendam-winterskool. Oor ’n tydperk van vier maande – van Mei tot Augustus – wanneer die besoekersgetalle aan die derde oudste dorp in Suid-Afrika dramaties afneem, word daar in hierdie pragtige natuurskoon meer as 50 verskillende praktiese kursusse vir volwassenes aangebied – en nee, hier leer almal iets, maar niemand hoef te stres oor ’n eksamen nie. Verskeie kunstenaars, skrywers, stokperdjie-en-toesiaste, handwerkers, seepmakers, bakkers, distilleerders, joga- en meditasie-instrukteurs, tuinmakers, avonturiers en…

Terwyl Platteland se Consol-flesse vol tuisgemaakte kombucha gesellig aan ’t gis was in die spenskas vir ons fermentasiestorie op bl. 74, het die stigters van Happy Culture Kombucha, Mark Jones en Manon Colmant, vir ons bottels van húlle nuwe geure kombucha – Cherry CBD en Zesty Energy – laat aflewer. Met eersgenoemde, wat met CBD-olie (kannabidiol) uit Cannabis sativa verryk is, sluit hulle hulle aan by die groeiende golf van besighede wat hierdie aktiewe verbinding in die daggaplant gebruik om “helende eienskappe” aan verskeie produkte te verleen. Die Zesty Energy-geur word opgekikker met guarana and ginseng. Happy Culture Kombucha se gefermenteerde organiese groentee vol borrels is te kry in 340ml- (R25-R30 elk) en 850ml- (R55-R62 elk) herwinbare PET-bottels en bevat minder as 4 g suiker per 100 ml. Die ander…

Tuinvetplante deur Gideon F. Smith en Ben-Erik van Wyk In ’n land soos Suid-Afrika waar die droogte op plekke rampspoedige afmetings aanneem, maak dit sin om vetplante te plant wat water kan stoor om in sulke swaar tye te oorleef. Vetplante is boonop maklik om te kweek en in ’n groot verskeidenheid vorms, groottes en kleure te kry. Hierdie wetenskaplik akkurate handleiding is gemik op tuiniers en tuinboukundiges en bevat beskrywings van meer as 400 van die bekendste tuinvetplante en genoeg besonderhede oor die belangrikste vetplantfamilies sodat jy plante vinnig kan identifiseer. Daar is ook meer as 600 volkleurfoto’s. Plattelandhet ’n artikel uit dié boek saamgestel – lees dit op bl. 92. R395 Briza briza.co.za 012 329 3896 WEN 1: Vetplant Die beste gebak uit Landbou Boerekos deur Arina du…

Groei is iets wat haar fassineer, sê Annatjie Truter, ’n onderwyseres van Frankfort in die Vrystaat – of dit nou ’n plant, dier of mens is. Annatjie vertel haar tuinhulp, Petrus Ngozo, werk al 13 jaar lank twee dae per week by haar. Hulle werk saam om plante en steggies in te lê en hy het ’n fyn aanvoeling vir tuinmaak. “Ek het ’n informele tuin met ’n paar reguit lyne, heinings en randakkers vir struktuur. Die beddings bestaan uit ’n mengelmoes van plante – verskillende soorte laventel, inkalelies, aronskelke, rose, kruie, agapante, vlasse, irisse, berberisse, daglelies, gauras en vuurpyle wat deurmekaar groei. En dan is ek ook ’n vetplantliefhebber: Vir my is woestynrosies en spekbome albei ’n wenner.” Vir Petrus is die tuinwerk by Annatjie net net ’n werk…

Die 8 hoofplantfamilies dek meer as 80% van alle vetplante. As jy dus elkeen se kenmerkende kritiese detail kan uitken, het jy ver gekom. Die laaste twee groepe – ongewone vlesige stingelvetplante en ongewone vlesige blaarvetplante – is kunsmatig geskep vir families wat net enkele (dikwels baie bekende) vetplante bevat. 1 Sisal-of garingboomfamilie (Agavaceae)* Tipiese eienskappe Vlesige blare; aalwynagtige plante; veselagtige, permanente blare; en die blomme is gewoonlik wit of groenerig. 2 Aasblom-en selonsroosfamilie (Apocynaceae) Tipiese eienskappe Vlesige stingels (dikwels blaarloos); dit bevat dikwels melkerige sap; die blomme is wasagtig (baiekeer met ’n sterk reuk) en dikwels met kort haartjies versier; en die sade het syerige saadhare. 3 Aalwynfamilie (Asphodelaceae) Tipiese eienskappe Vlesige blare, wat relatief sag is en terugsterf; het dikwels bitter, gelerige sap; die blomme is opvallend, meermale…

Daar is ’n rede waarom jy in haas elke kookboek minstens een beetresep teëkom: Dié herfsgroentesoort is propvol smaak, geur en voedingstowwe – gaar óf rou – en in die yskas kan jy dit vir tot drie maande hou en op verskillende maniere bewaar om later te geniet. As jy kan, kies altyd kleiner bete van naastenby dieselfde grootte en moenie die blare weggooi nie – jy kan dit in die plek van slaaiblare gebruik en selfs spinasie daarmee vervang. Hou ook altyd ’n stukkie van die stingel en die wortel aan as jy dit kook of rooster – dit sal help keer dat die beet “bloei”. Die algemeenste gaarmaakmetodes is om beet te kook of in die oond te bak – onthou om die skil af te trek terwyl…

Op die Plattelandis daar nie goed soos winkelsentrums of koffie-emporiums om ’n geswore stadsmens uit die kwaad te hou nie. Ons buurman en ’n stadsmeisie het op universiteit verlief geraak. Die liefde verdra mos alles, hoop alles, gló alles – en daarom was die twee oortuig die stadsjuffrou sal wel haar potjie op die Plattelandkan krap, omring deur naasteliefde. Dit het gewerk, maar ook net tot die tweede kind skool toe is. Toe raak Buurvrou kriewelrig en onthou weer haar droom oor ’n sangloopbaan… Lucretia is ons dorp se musiekonderwyseres. Dertig jaar gelede was sy self ’n inkommer, maar ná haar man se ontydige dood moes sy liggaam en siel aanmekaar leer hou deur (meestal) kinders te leer sing of klavier of kitaar speel. Só begin Buurvrou toe sing, een…

LAAT HOOR VAN JULLE! Skryf vir ons en vertel ons van jou skuif of verlange Plattelandtoe, die karakters op jou dorp, die dinge waaroor jy mal is (of wat jou pla)… Stuur ’n e-pos na helloplatteland@gmail.com of skryf aan PlattelandVertel ons, Posbus 526, Moorreesburg 7310. Ons gee voorkeur aan briewe van minder as 300 woorde. Onthou om jou voornaam en van te gee en, belangrik, die dorp waar jy woon. Plattelandbehou hom die reg voor om briewe na goeddunke te redigeer en verkort. wenbrief Dis die ménse wat ’n dorp maak Sedert die geboorte van Platteland, soos julle dit stel in die Somer 2019-’20-uitgawe, het ek nog elke liewe uitgawe gekoop en dit is netjies in ’n pakkie, van #1 tot #24 (nou #25), opgestapel in my boekrak. Na aanleiding…

Die Cape Camino-pelgrimsroete, opgedeel in vier stukke wat uiteindelik sowat 850 km sal beslaan, bestaan reeds sedert 2015 toe die vierde deel, die sirkelroete van 160 km in die Kaapse Skiereiland, bekend gestel is. Nou het die heel eerste groep pelgrims die eerste en tweede deel van altesame 222 km, onderskeidelik bekend as die Limietberg- en Bergrivierseksie, voltooi en Platteland het saam met hulle middagete geniet by Die Rooi Granaat op Aurora toe hulle klaarmaak. Maak ’n draai op die webwerf om uit te vind hoe jy die roete op spesifieke datums in ’n groep of op jou eie kan stap. Kyk gerus ’n kort YouTube-video oor die bekendstelling van seksie 1 en 2 wat een van die stappers, die Nederlander Sandra Korse, gemaak het. Tik “Cape Camino launch of…

Suikervrye mengelstroop in die geure Pumpkin Spice, Ginger, Glühwein en Orange Blossom (750 ml) R130 elk Gudgu (Goedheid Uit Die Grond Uit) gudgu.co.za 076 530 6050 Termies geïsoleerde stapelbakkies van vlekvrye staal (stel van drie) R180 Takealot takealot.com Gemma Orkin-keramiekbakke R450 elk Poetry poetrystores.co.za Dubbelpak vadoeke (40 x 70 cm) R60 Checkers checkers.co.za 0800 01 07 09 Geweefde potplantstaander (plant uitgesluit) R350 Woolworths woolworths.co.za 0860 022 002 Gemmerkat-boetiekgemmerbier (1l & 500 ml) sowat R19 en R13 elk OK Foods okfoods.co.za Spar spar.co.za Koelsakkie sonder enige PVC R120 Woolworths woolworths.co.za 0860 022 002 Velskoene R799 per paar In-Step jbayboots.com en Fish and More Fish and More 028 435 7096 Gietysterteepot met bamboeshandvatsel en twee koppies R699 per stel Poetry poetrystores.co.za Sorbet Tranquil Fresh Green Teahandeseep (75 ml), -lyfwasmiddel (200 ml) en…

R9 500 000 Hierdie selfsorglodge is 10 km buite die dorp, op ’n plaas van 1 105 ha. Lieflike uitsigte, baie wild én verblyf: Hier is drie dubbelkamers, een badkamer, ’n kombuis, eetkamer, braaiplek en swembad. R90 000 Bou jou droomhuis op dié erf van 2 115 m². Dit lê aan die buitewyke van die dorp in Burgerstraat. R1 195 000 Een van die hoogste huise teen die berg, met twee slaapkamers, twee badkamers en ’n uitsig oor die dorp. Dié houthuis staan op twee erwe van altesame 5 250 m².…

Dit is nie moeilik om ’n titel uit te dink vir die onwaarskynlike storie van Nicola Vernon en die Greyton-plaasdiertoevlugsoord nie: Die showgirl en die sagmoedige sog. Dalk Die Bond-meisie en die beseerde beeskalf. Of miskien eerder iets soos Die goeie fee en die varke. Jy hoef jou net te verbeel jy is ’n Afrikaanse Jane Austen – sal ons haar Jana Oosthuizen noem? – iewers op ’n plaas in Afrika, met ’n groot liefde vir diere, want in hierdie storie behoort die gelukkige einde immers aan húlle. Die basiese bestanddele vir die storie is reeds daar: die avontuurlustige Britse meisie wat in Singapoer grootword en later as danseres in Parys werk (en nóg later as ekstra in die Bond-fliek Moonraker verskyn); die eksentrieke sakeman met ’n kasteel op die…

Ek het in die Plattelandgrootgeword – in Rustenburg, Noordwes, om presies te wees – en was altyd mal daaroor om in die tuin te baljaar. My ouers en grootouers was ywerige groentetuinmakers en ek onthou goed watter heerlik sappige, skeloranje wortels ons uitgetrek het in my oupa se tuin op Bronkhorstspruit. My ma het hoenders in die tuin gehad en ek het vele herinneringe van vrypostige hane wat my daar rondjaag. Vandag is ek ’n rekenmeester en belastingkonsultant met ’n meestersgraad in belasting. Die afgelope 24 jaar al doen ek konsultasiewerk saam met my man en sakevennoot, Kobus. Ons praktyk is by ons huis in Waterkloof, Pretoria. Ons kinders het ’n paar jaar gelede die nes verlaat en nou woon ons baie gelukkig saam met ons twee honde, Mika (’n…

Die Koreaanse kimchi op bl. 79 in hierdie uitgawe is gemaak in wat sekerlik die flambojantste fermenteerpot in Suid-Afrika moet wees. Dié funksionele beeldhouwerk is die handewerk van die oud-Pretorianer (én oud-Kapenaar) Leon Potgieter, mede-eienaar van die webontwerpmaatskappy WebWeb, wat onder die naam Leon Potterbakker ook lieflike blomvase, vrugtebakke, borde, eetbakkies en olyfolieflesse maak. Ons is veral mal oor sy groot kleiprutpotte wat jy op ’n stoofplaat of in die oond kan gebruik. Gaan kyk gerus op sy webwerf en bestel aanlyn. Vir Wes-Kapenaars is daar nog goeie nuus: Leon en sy lewensmaat, Izak Ferreira, het verlede jaar hulle woonstel in die Moederstad verruil vir die Swartlandse dorpie Koringberg, waar hulle ’n moderne huis laat bou het en waar Leon vandeesmaand begin met pottebakkersklasse vir enigeen van beginners tot ou…

WES-KAAP SpiritFest, Swellendam 5-8 MAART Joga, dans, meditasie en samesyn wag by dié fees van die gees – alles in die mooi Overbergse natuurskoon. Waar? Somerset Gift, Sparreboschpad. Tyd Donderdag vanaf 14:00. Prys Verskeie opsies vir dagof naweekbesoekers, met of sonder verblyf – gaan kyk gerus by webtickets.co.za. Kontak spiritfest.co.za WES-KAAP Ambeloui-oesfees, Houtbaai 14 MAART Ons het in Platteland #22 (Herfs 2019) geskryf oor die Christodoulou-gesin van Houtbaai en die voortreflike MCC wat hulle maak. Nou is dit weer tyd vir hulle jaarlikse oesfees waar jy vonkelwyn per glas (of bottel of boks), heerlike Griekse souvlaki oor die kole en allerlei Griekse peuselhappies kan koop – gaar óf bevrore. Waar? Ambeloui-wynplaas, Valleyweg 4075, Houtbaai. Tyd 11:00-18:00. Kontak ambeloui.co.za wine@ambeloui.co.za WES-KAAP Plaasfees, Durbanville 14 MAART Ervaar die plesiere van die plaaslewe…

Johann boer met mielies, soja en beeste op sy plaas, Paardefontein, hoewel hy en sy buurman Nico Bierman altyd spot en sê hier op Val boer hulle “met graan en met vrouens”. Al het Johann en sy vrou, Elisca, vier kinders van onder 5 jaar – daar’s Elizé (4), Wilrich (3), Rianke (2) en Mihannri (amper 1) – het hulle nog die energie en durf om ’n unieke besigheid te begin. “Soja is sekerlik een van die mees bekostigbare proteïenbronne en ek is altyd op soek na iets wat waarde toevoeg tot die boerdery. Toe, in November 2017, skrik ek een oggend om 02:00 wakker met ’n idee. Ek het vir Elisca net daar wakker gemaak – sy was glad nie beïndruk met my nie! Ek het gedroom van ’n…

Wanneer het jy die idee vir jou besigheid, Woestynkind, gekry? Soos elke jaar het ons in Augustus 2015 vir ons jaarlikse seevakansie na Lientjiesklip by Langebaan gegaan. Sommer uit die bloute het ek besluit om ’n stuk oase in ’n houtkrat te druk met woestynrosies daarin – dit was vir my pa, wat in 2013 oorlede is. Min het ek geweet dat die vetplante in die oase só lank gaan hou én groei. Hulle vra so min. In die twee weke van ons vakansie het elkeen van my susters wat ook daar was, ’n houtkrat gekoop en vetplantjies daarin geplant. Ná die vakansie het ek elke nou en dan vetplante in ’n krat gerangskik, sommer vir my eie huis en as geskenke. Mense het dit op Facebook gesien en ek…

Ongeveer 4% van die blomplante op aarde – sowat 12 500 spesies – is vetplante wat hulle vlesige blare, stingels of wortels as ’n strategie gebruik om kort of lang tydperke van droogte te oorleef. Meer as ’n derde van dié plante – ’n stewige 4 500+ spesies – kom voor in Suider- Afrika, waar dit sowat 25% van die totale flora uitmaak. Hierdie ryk verskeidenheid vorms, groottes en beskrywings is oor meer as 80 verskillende families en amper 700 genusse versprei (met ’n beduidende konsentrasie in omtrent 15 families). Ander streke met hoë konsentrasies vetplante sluit in dele van Suid-Amerika, Mexiko en die suidelike VSA in die Nuwe Wêreld, en die Kanariese Eilande en Mediterreense Europa in die Ou Wêreld. Maar wat is ’n vetplant? Die definisie van sukkulensie…

Soms smaak vars beet presies soos ’n happie skoon, soet aarde. Dié aardsheid, saam met die hoë suikerinhoud (hoër as dié van wortels en mielies) en die gekonsentreerde edelsteenkleur is pure plesier, maar terselfdertyd ook die groentesoort se ondergang. Só stel Nigel Slater dit sy kookboek Tender: Volume 1: “It is sod’s law that beetroot should marry so happily with the virginal white of goat’s cheeses, mascarpone and thick puddles of crème fraîche, none of whose looks are improved by a pink stain curdling the outer edge. I make a habit of mixing the scarlet roots with dairy ingredients or mayonnaise only at the very last minute, often passing a bowl of sour cream and chopped dill around for everyone to anoint their own salad at the table.” Glo dit…