Indholdsfortegnelse for Feb/Mar 2023 i Weg!

Deelnemers aan die jaarlikse Tour de Tuli, ’n 300 km lange fietstoer wat in die Mapungubwe- nasionale park begin en ’n wye draai deur Zimbabwe en Botswana gooi, moet op die laaste dag hulle fietse op hulle skouers laai en deur die Limpoporivier terugwaad na Suid-Afrika. Gewapende natuurbewaarders (op die boomstomp regs bo) was met die 2022-toer daar om ’n ogie te hou oor krokodille en ’n groep seekoeie wat 200 m stroomop dié buitengewone verskynsel lê en dophou het.…

Wat is die Corridor? ’n Grondpadnetwerk van alternatiewe paaie tot die R62-teerpad geskik vir bergfietse, motorfietse en sportnutsvoertuie. Hoe het dit ontstaan? Ek is al jare lank ’n kranige fietsryer en het ’n effense obsessie met roetekaarte. Vandat ek hier woon, bring ek ure op agterpaaie deur. Die eienaars van plaaslike gasteplase vra my gereeld oor roetes wat hulle gaste kan ry – toe besluit ek om ’n paar kaarte saam te stel. Sowat twee jaar gelede het ’n idee by my begin posvat: Wat van ’n kaart met ál die bergfietspaaie in die omgewing... ’n Soort Camino vir fietsryers. ’n Pelgrimstog wat ’n mens teen jou eie pas kan aandurf en self besluit by watter gasteplase jy oornag. Ek het die Montagu-Ashton-toerismevereniging genader, en hulle was dadelik gretig om…

Dit was ’n lang en angswekkende middag toe ek in 1983 as agtjarige gewag het dat die veiligheidspolisie my moet kom arresteer. Dit was die dag toe Zane, my ouer broer, en my neef Glynn my uitgedaag het om vir die destydse eerste minister P.W. Botha oor die foon te vloek. Hulle het een van daai inligtingsnommers gedraai wat ’n mens gebel het om te hoor hoe laat dit is. Ek moes dan “P.W. se m***!” oor ons ou swart telefoon sê. Ek is nie seker of ek hulle wou beïndruk en of ek op agt al verstaan het apartheid is ’n euwel nie, maar ek het die minister gevloek. En tóé eers sê my broer dat soms kan die veiligheidspolisie ’n mens afluister en hy hoop maar hulle het…

Iewers diep in die Karoo, min of meer halfpad tussen Beaufort-Wes en Fraserburg, ontwaak ek uit ’n dagdroom. Die omgewing rondom my kom stelselmatig weer in fokus. Voor én agter my verdwyn ’n lang grondpad in ’n lugspieëling op die horison. Die enigste beweging is my skaduwee langs my. En die enigste geluid die gruis wat onder my stewels knars. Ek het ’n uur laas ’n ander stapper gesien. Stap ek ooit in die regte rigting, wonder ek... Ek grawe die roetekaart uit my broeksak. Skielik is dit doodstil. Dan, amper asof die Karoo ’n rukkie neem om mý te vertrou begin die veld lewe kry. ’n Sonbesie sing, ’n brommer zoem stadig verby en ’n gewone koester se plieplie-plie klink op uit ’n kriedoringbos. ’n Trop skape skuifel geruisloos…

Die Duiwelskloofroete in die Banhoekbewarea is deksels taai. Dis vir mense wat dink aanwysingsborde is net vir lughawens. Goed, ek oordryf ietwat, die eerste vyf kilometer is heeltemal skaflik vir die meeste stappers. Trouens, dis ’n gawe avontuur. Die Banhoek-bewarea beslaan ongeveer 54 km²-privaatgrond rofweg tussen Jonkershoekberg en die Plaisir de Merle-wynlandgoed, noordoos van Stellenbosch. As jy vroegoggend by die ingangshek op die Ou Bethlehem-plaas instap, troon die Groot-Drakensteinberg donker en dreigend oor jou uit. Jy sien die kloof net voor jou. Aikôna, dis nie Duiwelskloof nie. Duiwelskloof is daardie donker skeur doer links. Hoewel stappers welkom is, is die paadjies eintlik meer bedoel vir fietsryers. Jy moet dus op die uitkyk wees vir iemand wat van voor af wil verbyblits of agter jou blaas om verby te kom. Die…

As jy gedink het Hoedspruit is ’n warm Traeveld-slaapdorpie, is jy reg oor een ding: Hier raak dit déksels warm! Maar jou vooropgestelde idees sal soos botter in die somer smelt wanneer jy dié uithangplek van wild én wildliefhebbers beter leer ken. Hoedspruit het sy naam te danke aan ene Dawid Johannes Joubert, die eerste eienaar van die stuk grond tussen Zandspruit en die Blyderivier, wat – inderdaad! – sy hoed in ’n stroom verloor het. In 1844 het ’n kitsvloed die boer en sy breërand van mekaar geskei, toe noem hy sy plaas na dié stukkie teëspoed. In die daaropvolgende honderd jaar het hier nie veel verander nie totdat ekstra haltes gebou moes word vanweë die toename in die aantal passasiers op die Selati-treinspoor tussen Tzaneen en Komatipoort. Die…

MAMMA, WANNEER EET ONS? Ek was laasjaar in Januarie in die Kgalagadi-oorgrenspark met die Auob-pad van Twee Rivieren af noordwaarts onderweg. By die Batulama-watergat sien ek toe twee motors en die insittendes se kameras is op iets by die water gemik. Ek het stadig nadergery en toe gewaar ek hom: ’n Luiperd wat kom suip het! Ná ’n kort rukkie het die kat weggeloop en oor die duine verdwyn en ek het nog ewe gedink: Jinne, ons klompie was darem maar gelukkig om op die regte tyd op die regte plek te wees! Min het ek geweet hoe my oggend sou uitdraai... Ek ry toe sowat 3 km verder noord en kort duskant die Montrose-watergat staan ’n paar motors in die pad. ’n Troppie springbokke het daar naby in die…

Hoeveel weeg mev. en mnr. Pikkewyn? Die derde grootste kolonie brilpikkewyne in Suid-Afrika bly op Voëleiland in Algoabaai. Maar sedert 2015 het die bevolking met byna 70 % afgeneem (’n landwye tendens)! Waarom raak die pikkewyne so min? ’n Groep NRO’s, navorsers en bewaringsgesindes het oorgegaan tot aksie en ’n geoutomatiseerde pikkewynmonitor op Voëleiland geïnstalleer. Hoe help die monitor die pikkewyne se saak? Dit weeg die pikkewyne. Pikkewyne broei gewoonlik elke jaar tussen Februarie en Augustus. Gedurende dié tyd swem hulle nooit verder as 30 km van die nes af nie omdat hulle kort-kort moet terugkeer vir ’n nesbeurt of om kuikens te voer. ’n Pikkewyn se gewig voordat en nadat hy see toe is, is ’n goeie aanwyser van hoe ryk die seelewe in die omliggende oseaan is. In…

Kom baljaar by The Cavern – Jon Minster Toe ek ’n tienjarige seuntjie was, sou ’n dag by The Cavernvakansieoord só verloop: By ontbyt eet jy al die dinge wat julle nooit by die huis kry nie; Daarna sluit ons gesin by die groep op die grasperk aan vir ’n uitstappie na ’n wonderlike plek soos die Echo-grot. Daar bedien die gids tee en koekies uit ’n rugsak; Terug by die hotel is dit tyd vir middagete (en roomys!), gevolg deur krieket op die rolbalbaan; Later breek teetyd aan (nóg koekies!), en dan speel ons tafeltennis totdat dit tyd is om netjies aan te trek vir aandete; En ná so ’n volgepakte dag raak jy gewoonlik tydens die aand se rondte bingo aan die slaap. Dis nou dertig jaar later…

Die ou Ford Everest was ’n gemaklike bakkiegebaseerde werkesel wat sedert 2016 in Suid-Afrika vervaardig en deur 26 800 Suid-Afrikaners gekoop is. Respektabel, maar nie naastenby in dieselfde verkoopsliga as die immergewilde Toyota Fortuner nie. Die nuwe Everest word nou in Thailand gebou omdat Ford Suid-Afrika uitsluitlik gefokus is om sy brood en botter – die jongste Ranger-bakkie – hier te vervaardig. Buiten die nuwe Ranger word die nuwe Volkswagen Amarok in samewerking met Volkswagen ook by die reuse-aanleg in Silverton, Pretoria, gebou. Met die nuwe, ingevoerde Everest het Ford eens en vir altyd die Everest vs. Fortuner-argument gesystap. Teen R1,1 miljoen vir die Platinum V6-turbodieselmodel wil Ford die Everest nou tot die gerekende geselskap van die Toyota Prado en Land Rover Discovery Sport verhef. Om dié argument te glo…

Verlede Sondagoggend om 9.38 vm. ontvang ek ’n kort boodskappie: Haai, wat doen jy? Groete, Anton. Ek was nog in die kooi in my slaapkamer vol potplante met Italiaanse operamusiek wat speel. “Ek hoef níks te doen nie,” sê ek saggies vir myself en draai op my linkersy. Anton is ’n Suid-Afrikaner wat ek ’n paar maande vantevore op die strand hier by die Mole in Swakopmund ontmoet het. Hy is ’n sogenaamde digitale nomade: Iemand wat reis en van sy skootrekenaar af werk. Die Mole is ’n trekpleister vir toeriste én locals – dis basies vir ons dorp wat die V&A Waterfront is vir Kaapstad. Dit was dus geen verrassing om Anton daar aan te tref nie: Kaal bolyf met visplakkies aan die voete en ’n glimlag vol lewenslus.…

Voëls is my passie én my beroep. Wanneer ek nie spesialisstudies doen oor hoe om die impak van hernubare energiebronne op voëls te verminder nie, is ek agter my kameralens om hulle af te neem. Afrika se groot riviere soos die Chobe en die Zambesi is uiteraard ’n droombestemming vir voëlkykers en -fotograwe, en indrukwekkende visarende is algemeen. Ek het hierdie een afgeneem op die Zambesirivier net suid van Katima Mulilo toe ek by die Caprivi Mutoya Lodge in Namibië gebly het. Hoewel visarende meesterlike jagters is, het van hulle ook daaraan gewoond geraak om vis te aas wat deur die plaaslike vissermanne vir hulle uitgesit word. In hierdie geval was ek gelukkig om op die regte tyd op die regte plek te wees. Ek het dié foto geneem toe…

AFTREK PLEK Die B8-teerpad van Grootfontein noordooswaarts na Rundu is ’n 258 km-marathon met bittermin afleiding. Daarom vang Die Pienk Karavaan ’n mens nogal onkant – ’n bietjie soos ’n erdvark wat helder oordag rég voor jou oor die pad draf. Die Pienk Karavaan is poeierpienk eerder as skelpienk en as jy 120 km/h gery het, sal jy moet omdraai, want jy sal verby wees voor jy besef wat so skielik uit die vaal bosse verskyn het. Dis een van daai ou padskraper-woonwaens wat as ’n padstal dien. Toe ek een laatmiddag daar stilhou, is dit al amper toemaaktyd. Maar as jy my ken, sal jy weet dat ek nie sommer verby bordjies ry wat biltong en droëwors adverteer nie... Omdat Die Pienk Karavaan staan waar die C44 (wat ooswaarts…

Waar kom jou passie vir insekte vandaan? Ek het in die 1950’s op Alberton grootgeword en graag as kind die Transvaalse Hoëveld verken. Ek wou aan ’n landboukollege verder studeer, maar het ongelukkig nie daarvoor gekwalifiseer nie. Ek het toe gesoek na ’n beroep wat indirek steeds met landbou te doen sou hê en het entomologie aan die Universiteit van Natal studeer. Ek het veral belang gestel in die biologiese beheer van insekplae en ek het die grootste deel van my loopbaan hieraan gewy. Ek is allergies vir bye en dit het my vroeë navorsing oor heuningbye kortgeknip, maar ek het wel mettertyd my eie byery begin – ek was ekstra-versigtig! Ná my aftrede het ek en nog twee heuningbybewaarders, Jenny Cullinan en Karin Sternberg, kragte saamgespan en navorsing oor…

Dit lyk asof die see nie van Hondeklipbaai hou nie. Sy stuur haar grootste en grysste golwe om teen dié plekkie se rotse vas te spoel. Asof sy dit wil terugdwing, sommer diep Namakwaland in. Jy kan hoor hoe sy deur die wit skuim sis: “Hou jou voete uit my water uit.” Op die vaal sandbultjie aan die rand van die dorp is ’n begraafplaas waar jy kan gaan kyk hoeveel lewens sy al ingesluk het. Net stene met name het sy laat agterbly. Lang lyste. Soms vyf met dieselfde van. Pa, seuns, ooms saam in die koue, donker, soutpoel afgetrek. “Hierdie manne het verdrink toe hulle boot omgeslaan het in ’n onstuimige see by Hondeklipbaai,” vertel ’n steen. Ja-nee, dié stuk Weskus gaan nie op toerismebrosjures as “oulik” en…

Fotografie was nog altyd ’n belangrike komponent van Weg, en ons is bevoorreg om saam met van die beste beroepsfotograwe in die wêreld te werk. Ons publiseer egter ook die foto’s van Suid-Afrika se geesdriftigste reisigers – ons lesers! Dís hoe ons vir Louise Victor ontmoet het. Louise neem nou agt jaar lank foto’s nadat ’n vriend haar destyds touwys gemaak het. Hoewel sy in Johannesburg woon, besoek Louise die Kgalagadi so gereeld as moontlik. “Dis die perfekte wegbreek vir ’n stadsjapie,” reken sy. “Die rooi duine en dramatiese sonsopkomste en -ondergange sorg vir ’n pragtige agtergrond waarteen ’n mens uiteenlopende natuurtonele kan afneem. En ek raak nooit verveeld met die watergate nie – as ’n mens ’n rukkie by een van hulle sit en wag, sal daar altyd ’n…

Verken Botswana se Makgadikgadipanne, die Okavangodelta, die groot riviere van die ou Caprivistrook in Namibië, sowel as die magtige Victoriawaterval. Dít terwyl jy nie ’n vinger hoef te lig nie – ons span kundiges sorg dat jy ten alle tye veilig, gerieflik en versadig is. Die toer begin waar ons die aand op die Makgadikgadipanne tussen Kubu-eiland se mooi kremetartbome kamp. Daarvandaan ry ons Maun toe en kamp vir twee nagte in die Okavangopypsteel teen die waters. Oor dié dae het gaste die opsie om (op eie koste) oor die delta te vlieg, of tiervis te vang. Voëlkykers is dalk ook gelukkig en gewaar ’n visuil. Maar jy kan ook net agteroorsit en die sons-ondergange bewonder. Van die delta af ry ons Namibië binne en bring twee nagte by Ngepi…

Daar is 8 soorte ietermagogs in die wêreld – vier soorte in Asië en vier in Afrika. Die een wat hier by ons voorkom, is die Suider-Afrikaanse ietermagog. Ons ietermagogs is grondbewoners wat meestal in die savanna-grasveld en bosveld van Noord-KwaZulu-Natal, Limpopo, die Noord-Kaap en die Kalahari voorkom. Dié diere hou naby ’n plek waar hulle kan water drink en skuil in rotsskeure of die ou gate van vlakvarke of ystervarke. HET JY GEWEET? • Dis die enigste soogdier met skubbe. ’n Welpie is by geboorte net ’n halwe liniaal lank. Sy skubbe is dan nog sag, maar dit word binne enkele dae hard. Die kleintjie drink drie tot vier maande aan sy mamma, maar leer ook in hierdie tyd hoe om miere te vang. • ’n Mamma abba haar…