Indholdsfortegnelse for Oct/Nov 2023 i Weg!

PIERRE SÊ Al lê Weg se redaksionele span en sy medewerkers wyd oor Suider-Afrika en die wêreld versprei sedert ons drie jaar gelede ’n kantoor vaarwel toegeroep het, werk ons nie in afsondering nie. Die stories in elke uitgawe is die resultaat van derduisende kilometers se reise, tientalle ontmoetings langs die pad en ure se gesprekke met gewone mense soos ek en jy. Dis ouskool-joernalistiek op voetsoolvlak en ’n voorreg om te midde van versinsels op veral sosiale media en vlak stories geskep deur kunsmatige intelligensie nog deel van ’n geloofwaardige projek soos hierdie te wees. Volgens die jongste marknavorsing wat die leserstal van tydskrifte meet, het hierdie tydskrif 382 000 lesers. Dit, en die feit dat ons verkope die afgelope jaar nog nie ’n tree agteruit gegee het nie…

Vendetta Deur Tony Park, MacmillanR350 in boekwinkels Die Australiese skrywer Tony Park het oor die jare heen ’n wenresep bedink vir sy spanningsverhale wat in Afrika afspeel: ’n Span goed ontwikkelde karakters, kennis van wildmisdaad, en aksiebelaaide intriges wat vinnig ontknoop. In Vendetta val die kollig weer op kapt. Sannie van Rensburg van die Valke. Sy het onlangs na die Suidkus van KwaZulu-Natal getrek en ná ’n skietgeveg by ’n winkelsentrum kruis haar pad met ’n karwag genaamd Adam Kruger – maar hy is glad nie wie hy voorgee nie. Saam pak hulle ’n reis aan na ’n luukse lodge in die Kalahari-woestyn, waar die safarigids Mia Greenaway (ook een van Park se gereelde karakters) werk. Gou word die twee vroue betrek by ’n vete tussen Kruger en vriende uit…

CAPE MOHAIRSOKKIES Daar is party mense wat onderlangs brom as hulle sokkies as ’n Kers- of verjaardaggeskenk ontvang. Maar as jy al ooit in jou lewe lang ente gaan stap het, gaan jy nooit nee sê vir ’n paar sybokhaarsokkies van Cape Mohair nie! Suid-Afrika is die grootste produsent van sybokhaar in die wêreld, en Cape Mohair maak al meer as 30 jaar sokkies, kouse en klere van die “edelste van alle veselstowwe”. Die voordele van sybokhaar bo gewone wol of sintetiese stowwe is legio: Deur vog in die atmosfeer natuurlik te absorbeer en vry te stel, het jou sokkies sy eie natuurlike lugverkoelingstelsel en sweet jou voete nie; Dis sag en irriteer of krap ook nie jou vel soos party wolsokkies nie; Dis liggewig, en dus kan jy maklik…

“Weet jy waar die baai se naam vandaan kom?” vra die skipper David Lundon terwyl ons op ’n boot met die naam Matilda op die kanale van St. Francisbaai vaar. “ ’n Portugese seevaarder en kartograaf, Manuel de Mesquita Perestrelo, moes in 1575 die Suider-Afrikaanse kuslyn karteer en veilige ankerplekke soek. ’n Storm het hulle in dié baai ingedwing. Die sandduine het die uiters verligte Manuel aan sy tuisland herinner. Hy noem toe die baai na St. Franciskus van Assisi, die beskermheer van diere en die omgewing”. Min het Manuel geweet daar gaan 400 jaar later ’n rits plekke met dié naam wees: Die dorp St. Francisbaai met Port St. Francis én die dorpie Kaap St. Francis aan die suidoostelike puntjie. Die baai tussen Gqeberha en Kaap St. Francis word…

OOSAFRIKADeel 1REISJOERNAAL Om neffens ’n toilet te slaap is nie ongehoord op ’n rowwe trippie deur Afrika nie. Maar ’n mens verwag dit darem nie op die eerste aand in die City Lodge langs die O.R. Tambointernasionale lughawe nie! Ek het die toergroep – bestaande uit ek en my seun, Ryan, vriende Pete Meyer en Paul Kalil, en Paul se seun, Josh – mooi gekies. Pete, ’n Durbanse sakeman, ken ek al vir baie jare; Paul en Josh werk vir hulle familie se verpakkingsonderneming – ook in Durban; Van my ses kinders is Ryan die enigste een wat nog in Suid-Afrika woon, en werk as veldwagter by die Manyoni- private wildreservaat in Zoeloeland. Familie het ons vroeër die dag op die King Shakainternasionale lughawe afgesien en ons toer genaamd Africa…

Hoe het jy ’n reisjoernalis geword? Ek het ’n graad in wingerd en wynkunde op Stellenbosch voltooi, maar gou besef die bedryf is nie vir my nie. Ek het by ’n plaaslike koerant, Republikein, in Windhoek begin werk met die oog op fotojoernalistiek. My tyd in die nuusbedryf het nie lank gehou nie, en ek het ’n wynkroeg in Windhoek oopgemaak. Ek het wel in dié tyd begin om vryskutstories vir die koerant te skryf en dis toe dat die gogga my behoorlik gebyt het. Watter bestemming het jy die meeste geniet? Die twee dae langs die Khwairivier het verskeie hoogtepunte opgelewer: Seekoeie wat gaap in die laatmiddagson terwyl ’n bontvisvanger agter visse aan duik; Olifante wat waterlelies uittrek en dit rondswaai om van die grond ontslae te raak voordat…

KORTLIKS Die volgende generasie Luiperdwelpies is byna onmoontlik oulik! Maar wat moet alles gebeur sodat dié skattige wolbolletjies gebore en uiteindelik sterk, onafhanklike top-roofdiere word? ’n Luiperdwyfie is vanaf die ouderdom van ongeveer twee jaar oud gereed om voort te plant terwyl mannetjies eers rondom hulle derde jaar geslagsryp is. Indien hulle egter nog nie dominant genoeg is om hulle eie loopgebied te hê nie, is dit onwaarskynlik dat hulle op so ’n jong ouderdom reeds sal teel. Luiperds het nie ’n spesifieke teelseisoen nie en paar regdeur die jaar. Hulle is poligaam – mannetjies paar dus met meer as een wyfie, en andersom. ’n Wyfie is elke 45 dae ontvanklik om te paar en sy bly vir omtrent ’n week op hitte. Ná suksesvolle paring is ’n wyfie vir…

Franseroosterbroodgebak met grondboontjiebotter en kaneel Genoeg vir 8Voorbereityd 15 minuteGaarmaaktyd 25 minute Jy benodig • ’n groot klont botter• 1 winkelwitbrood• sowat ’n ½ koppie grondboontjiebotter (crunchy)• 6 eiers• 1½ koppie volroommelk• 1 blik kondensmelk• ’n ½ teelepel kaneel Só maak jy 1 Voorverhit die oond tot 180 °C. Smeer ’n vlak oondbak met botter. Maak grondboontjiebottertoebroodjies van die hele brood. Sny die korsies af en sny elke toebroodjie in 3 vingers. Rangskik die broodvingers knus teen mekaar in die oondbak met die gesnyde kante na bo. 2 Klits intussen die eiers, melk, ’n ½ koppie kondensmelk en kaneel saam tot ’n vla. Giet die helfte van die vla versigtig oor die broodsnytjies. Laat staan vir 15 minute. Draai die broodvingers een vir een om en giet die res van…

Voëlkykers pof gewoonlik hulle vere wanneer ’n voëlsoort se naam verander word. Maar van my gunsteling-voëlname – wat ek ook aljimmers gebruik – is dié wat my kinders uitdink. Ontmoet byvoorbeeld die asblikkraai, soos my jongste, Owen, ’n voëlsoort gedoop het wat ek die ander dag vir my veldgids vir kinders geteken het. Die skets beeld twee skoorsteenveërs uit wat op vullislorriedag ’n oorvol asblik vir iets te ase deurkyk. Natuurlik is skoorsteenveërs nie kraaie nie, maar ibisse, en ná ’n lang verduideliking oor hoe voëls geklassifiseer word, het Owen sy benaming aangepas. Nou heet hulle asblik-hadedas! In Engels word die skoorsteenveër die African sacred ibis genoem. Maar wat maak hom “heilig”? Die mense van Antieke Egipte het geglo dat dié kaalnekvoëls met hulle verflenterde stertvere die aardse inkarnasie van…

Ek was 24 jaar oud toe ek na Brasilië toe gevlieg en ’n bus na Chili gehaal het. Ná twee dae op die pad het ek in die Argentynse stad Mendoza afgeklim en wat veronderstel was om slegs ’n tydelike verposing te wees, het ’n verblyf van twee jaar geword. Ek het leer Spaans praat, by die plaaslike muurbalklub aangesluit (waar die legendariese Pumastut Frederico Méndez gereeld die vloer met my gevee het), en waarskynlik ’n hele kudde beeste se vleis verorber. Ek het ’n woonstelletjie in die stadskern gehuur (die bure het my eenkeer versoek om my musiek hárder te speel!) en by skole en maatskappye in Mendoza Engelsklasse gegee. Getrou aan die Argentynse leefstyl was ek bykans altyd platsak, maar die goeie gees en vriendelike mense het daarvoor…

Behoorlik omgeëllie In September 2021 het ek ’n week lank by Pangolin Photo Safaris se hotel langs die Choberivier in Botswana gekuier. Ons het elke oggend en aand in ’n fotografieboot op die rivier gevaar en baie soorte wild gesien, veral olifante en seekoeie. Hoewel ons nooit te na aan die diere beweeg het nie, het ons teenwoordigheid een seekoei vreeslik geïrriteer. Elke keer wat ons verbygevaar het, het die seekoei ons gefopstorm. In hierdie geval was daar ’n olifant tussen die boot en die seekoei en ek is dus nie seker wie van ons op die seekoei se senuwees gewerk het nie! Ongeag wie die skuldige was, die oomblik was interessant genoeg vir ’n foto – ek belowe ek het nie een van die diere inge-Photoshop nie! EDWARD ILLINGWORTH,…

Die paleontologiegogga het vir Rob Gess gebyt nog lank vóór die eerste fossiele buite Makhanda (Grahamstad) gevind is. “Ek het hier grootgeword, maar gereeld op my oom se plaas in die Colesberg-distrik gaan kuier. Toe ek sowat agt jaar oud is, het ek daar in die veld die skedel van ’n disinodont gekry en ek was dadelik bekoor.” Die disinodont was ’n herbivoor met slegs twee slagtande in sy bek – die naam Dicynodontia beteken “twee hondetande”. Hierdie dier het tydens die Permiese tydperk (sowat 250 miljoen jaar gelede) gefloreer, maar dit was fossiele uit ’n nóg vroeër era – die laat-Devoniese periode van sowat 360 miljoen jaar gelede – wat Rob se loopbaan van stapel gestuur het. “Ek was nog op hoërskool toe die fossielterrein op die plaas Waterloo…

PETER FRANKLIN IG: @pdfranklin_ctCanon EOS R6Canon 100-400 mm-lens PETER SKRYF: Op pad na Antarktika in 2022 het ons ’n hele paar dae langs die kus van Suid-Georgiëeiland deurgebring. Eendag het ons op opblaasbote in ’n baai genaamd Godthul rondgedobber, waar ons ’n enkele seeluiperd afgeneem het. Ons het hom vir ’n hele ruk agtervolg, maar hy het skielik na ’n ander deel van die baai geswem. Ons het gesien wat hom gelok het – witoorpikkewyne het die baai uit die oopsee genader om na hulle kolonie terug te keer (hierdie pikkewyne is ’n algemene prooi van seeluiperds). Die witpoorpikkewyne het gesorg vir ’n mooi fotogeleentheid in die laatmiddaglig. My sluiterspoed was 1/600ste van ’n sekonde met ’n lensopening van f8 en ISO 400. TOAST SÊ: Peter was een van die…

THE TROUT POD, BO-OLIFANTSRIVIER Daar is slegs een pad na die Witzenbergvallei bo Ceres, en aan sy heel verste punt sal jy The Trout Pod aantref, ’n off-the-grid wegkruipplek aan die bolope van die Olifantsrivier. Dié rivier word verder stroomaf wyer, en loop verby Citrusdal tot in die Clanwilliamdam, maar hier bo is die stroom nog vinnig, silwerskoon en propvol bruinforel. Dié naweekplek is heeltemal afgesluit van die beskawing en omring deur berge: Na die weste lê die Groot-Winterhoek-wildernisgebied, ten ooste die Koue Bokkeveld, in die suide die Witzenberg en noord die Sederberg. Dis net jy, die voëls en ’n private stuk rivieroewer. ’n Mens kan jou in die stookbad lawe, op die dek dagdroom met ’n leesboek op die skoot, een van die voetpaaie deur die ongelooflike rotsformasies veld-in…