Indholdsfortegnelse for Weg! Botswana 2023/24 i Weg!

Vryheid. Wat beteken dit vir jou? As jy hierdie tydskrif lees, verstaan jy die gevoel van vryheid wat reis jou kan bied. Om met jou eie voertuig iewers op ’n verre pad te toer en vanaand jou tent in ’n kampplek staan te maak, ’n vuurtjie te laat knetter en die sterre te sit en bewonder. Dáár lê ’n bietjie vryheid, al is dit net ’n tydelike losmaak van jou dinge by die huis, Eskom, kantoorpolitiek, die prys van brandstof... sulke sake. Botswana is ’n land waar jy hierdie soort vryheid – die vryheid van ménswees in die wildernis – nog kan ervaar. Dit is nie goedkoop nie, want parktoegang en kamptariewe háp aan jou sak. Maar as jy jou dinge mooi beplan, kan jy steeds ’n bekostigbare selfryvakansie in…

Kubu-eiland verskyn soos ’n droombeeld op die landskap van die Makgadikgadipanne. Deur die stof kan ek ’n ry kremetartbome op die horison uitmaak. Soos ons naderkom, kry die “eiland” tekstuur – ’n kraaines van bosse, bome en gras. Tekens van lewe in ’n andersins oneindige kaalte. Ons het reeds om 6 vm. vanogggend uit Gaborone vertrek en dis nou byna 5 nm. Op dié 11 dae lange avontuur ry ek saam met die toerleier Mark Jones. Mark woon in Plettenbergbaai en ’n mens hoor dit sommer aan sy manier van praat: “Lekker, man”, “Proper nice” en “Well cool”. ’n Stapel koperarmbande rinkel aan sy polse en hoewel hy oor die koue oggende kla, dra hy net visplakkies. Vanaand is dit nog net ek, Mark en die res van Bhejane se…

Toe ek wakker word, stut ek my op ’n elmboog en kyk om my rond. Agter my is die gids Letsaamang “Arnold” Kelaotswe besig om die vuurtjie aan te blaas. Hy vat ’n ou olifantbol, trek dit uitmekaar en plaas die droë stukke op die vuur. Die rook ruik na kruie, stof en die bos. As ek dié reuk kon bottel, sou ek dit wraggies as deodorant aanspuit… Arnold beduie met sy oë in ’n rigting waar ek moet kyk, en wanneer ek my kop draai om sy blik te volg, sien ek die koppe van twee kameelperde bo die bome net oorkant die water van waar ons oornag het. Dit is vroeg in Meimaand, en kort voor sonop. Daar is ’n effense byt in die lug, maar dit gaan…

TSHOOTSHA Hierdie dorpie, voorheen Kalkfontein, is naby die A2-pad in die Ghanzi-distrik. 26 Jungle Light Rest Camp Hierdie kamp in die buitewyke van Tshootsha is ook bekend as Riana’s Campsite. Dis reg langs die A2. Kamp kos P150 (R209) p.p. En suite-safaritente vir 2 mense kos P660 (R917) p.n. Etes beskikbaar – bespreek vooraf. 00 267 76 549 800 (Riana, WhatsApp) GHANZI Hierdie Kalahari-dorp in die weste van Sentraal-Botswana is die middelpunt van ’n groot boerderygemeenskap. Jy sal dalk hier rond moet oorslaap indien jy van Botswana na Namibië wil ry (of andersom), maar die gawe gasteplase gaan jou dalk oortuig om langer te kuier. Dit bied unieke ervarings wat jy nie elders in Botswana kry nie. 27 Kalahari Arms Hotel Dié hotel is op die dorp en het…

Dis die oggend ná die nag van die olifante. Of dalk meer akkuraat: Na nóg ’n nag van olifante. Want hier by Elephant Sands noord van Nata is elke dag ’n olifantdag. “Where elephants rule” belowe die reklamebord teen die teerpad en sodra jy die kilometer sandpad gery het tot by die lodge, parkeer en stap tot by die watergat waarop die restaurant en kroegie uitkyk – verstaan jy hoekom. Dit is veral laatmiddag wanneer die olifante uit die omliggende bos begin aanslof om hulle dors te les. Ek was eers teen skemer hier, en my tydsberekening was goed. Sewe olifante het reeds kom inklok, en hierna het die stroom nie opgehou nie. Daar is ’n soort roetine aan hulle watergatbesoeke. Hulle arriveer aan die oorkant van die watergat soos…

Langs die lange teerpad noordwaarts na Kasane flits die bos eindeloos verby – met geluk stap ’n olifant dalk iewers oor die pad om die eentonigheid te verbreek. Maar dan, skielik, net suid van die dorpie Pandamatenga, val die bosse weg en strek landerye oor die pannekoekplat landskap tot teen die horison. Hier kan sorghum staan, of sonneblom, of verskeie soorte boontjie. Wie is die mense wat hier boer? Dít het jy seker ook al vir jouself gevra wanneer jy hier verbyry, want Pandamatenga is vir die meeste net ’n deurrydorpie – tensy jy dalk moet brandstof ingooi. Ek het vir ’n langnaweek by Johan en Rentia Otto gaan afpak wat my aan talle ander boere voorgestel het. Ek het saamgebraai en gekuier op hulle groot stoep terwyl hulle kleinkinders…

1978 DIE KANAAL Die Savuti-kanaal is, myns insiens, die opwindendste plek in die ganse Chobe. Dit mond via die Zibadianja-lagune uit in die Linyati-moeras waarvandaan dit dan vir byna 100 km ’n lus deur ’n see van Kalahari-sand volg – ’n gebied wat danksy die water in ’n golwende boswêreld verander het. Aanvanklik loop die water baie stadig in die Savuti-moeras (108 km²) in die Mababe-laagte uit. Die moeras was eens ’n vleiland, maar altyd onderhewig aan die wispelturige aard van die kanaal wat dán afkom, dán weer nie. Dis meestal grasveld, sonder tekens van houtagtige spesies soos kameeldorings. Ek het Savuti (ook gespel Savute) die eerste keer in 1978 besoek en was verstom om te sien hoe die kanaal sy lewegewende waters in die noordelike deel van die moeras…

MAKGADIKGADI Golwe breek teen die kranse waar seekoeie en krokodille teen die welige strandsoom gespikkel lê. Indien ek 9 000 jaar gelede geleef het, sou dié toneel my by Mosu aan die suidelike punt van vandag se kurkdroë Makgadikgadipanne ingewag het. In daardie dae was dit nog ’n reusagtige meer – drie keer so groot soos die Victoriameer! Maar nou jaag net dwarrelwinde mekaar oor die leegte. Baie toeriste slaap by die lodges in en rondom die dorp Nata op pad na Botswana se meer bekende kolle in die noorde, soos die Chobe- nasionale park. Maar Nata aan die noordelike rand van Sowa (ook gespel Suapan; dis die naam van die oostelike helfte van die Makgadikgadipanne) is jou poort tot ’n ander soort wildernis. Die Nata Bird Santuary is ’n…

VANZYLSRUS HOTEL SUID-AFRIKA NOORD-KAAP Die Middelputs- en McCarthysrus-grenspos, noordwes van Kuruman, is albei klein en maklik om deur te glip. Indien jy Botswana deur die Kgalagadi-oorgrenspark wil binnegaan, moet jy die Two Rivers-grenspos by Twee Rivieren gebruik. 1 Cullinan-gasteplaas Dis langs die R380, 17 km suid van die McCarthysrus-grenspos af. Drie staanplekke met krag: R150 p.p.p.n. Hier is 4 netjiese chalets (R400 p.p.p.n. en R200 per kind jonger as 12) met plek vir altesame 10 mense. Die chalets deel ’n gemeenskaplike kombuis en kuierplek, asook ’n badkamer. Sakke hout te koop. 082 491 6432 (Wilma-lé)wilmaleoost@gmail.com“Cullinan Guest Farm” op Facebook 2 Vanzylsrus Hotel In Vanzylsrus, sowat 40 km van die Middelputs-grenspos af. ’n Kunstige plek met groot kamers, ’n goeie restaurant en ’n swembad. 2023-tariewe: En suite-kamers is vanaf R770 p.p.…

OKAVANGOPYPSTEEL Dis maklik bereikbaar synde ’n (slegte) teerpad verby al dié plekke loop – jy kan dit met ’n 4x2 ry. Die pypsteel is die bekostigbaarste plek (maar jy’ t ook luukse opsies) waar jy die Okavango kan proe. 71 Xaro Lodge Hierdie luukse tentlodge is net suid van Shakawe, en ’n puik voëlkykbestemming. Pryse begin by US$390 (R7 410) p.n. vir 2 mense, met ontbyt en aandete. Jy word per boot soontoe geneem. 00 267 72 807 476 xaro-lodge.com 72 Shakawe River Lodge Sowat 10 km van die dorpie Shakawe. Die lodge is gewild en het kampplek en chalets in die oewerbos. Kamp kos P265 (R368) p.p. en P135 (R188) per kind 5-11 jaar; gratis vir kinders jonger as 4. Chalets P2 690 (R3 739) p.n. vir 2 mense,…

My oupa, George Watson, was ’n kranige briefskrywer – veral gedurende die tyd toe hy my ouma, Elizabeth Ralls (haar vriende noem haar Ray) die hof gemaak het. Daardie briewe is vol nuus en passie, soms selfs nogal gewaagd! Maar dit gee ’n mens ’n goeie indruk van Betsjoeanaland in die 1930’s, sowel as ’n waardering vir romanse wat van die posdiens afhanklik was. George is in 1900 in Ou-Palapye, ’n Bamangwato-dorpie, gebore. Twee jaar later het hy saam met sy ouers en die res van die nedersetting na Serowe – sowat 60 km daarvandaan – getrek toe die gemeenskap ’n nuwe waterbron moet opspoor. As jongman het hy as veeinspekteur vir die Betsjoeanaland-regering gewerk en hoewel hy in Maun gestasioneer was, het dié werk hom kruis en dwars oor…

Is daar brandstof op Gweta? Dís gewoonlik al wat toeriste wil weet, want kleine Gweta tussen Nata en Maun is gewoonlik niks meer as ’n petrolstop nie. (In ’n verrassende wending was daar wél brandstof beskikbaar tydens my besoek in Mei 2023.) Ek moet bieg dat ek ook gewoonlik ’n Gweta-verbyryer is. Maar dié slag het ek twee aande se kamp bespreek by die gewilde Planet Baobab net oos van die dorp. Die A3 tussen Nata en Gweta is in elk geval só sleg (dit is nog nie reggemaak sedert die vloede van ’n paar jaar gelede nie) dat dit raadsaam is om eerder jou reis hier te onderbreek sodat jy jou siel kan lawe met ’n St Louis-lager. Planet Baobab is ’n goeie basis indien jy byvoorbeeld die Nxaipan-…

Ek het die Okavangodelta die eerste keer in 2015 besoek as joernalis vir die destydse WegRy-tydskrif. Ons toergroep se eerste twee nagte was langs die dorre Makgadikgadipanne en van daar het ons na die waterryke delta gereis. Skielik was ek in die omgewing wat ek al op soveel dokumentêre films gesien het! My mond het oopgehang vir hierdie stukkie paradys en sy oorvloed diere. Hierdie is ’n égte wildernis en dis ’n voorreg om ’n toeskouer van die natuur se skouspel te wees. Deesdae neem ek gaste na die hartjie van die delta as ’n private gids vir die toermaatskappy Black Jackal. In die somer van 2022 het ek Moremi en Linyanti besoek en hierdie reeks foto’s geneem. Met dank aan Canon Suid-Afrika vir die gebruik van sy kameras en…

KGALAGADIOORGRENSPARK Dié park, wat die gewilde Mabuasehube-deel insluit, is ’n bestemming vir 4x4entoesiaste. Jy moet volkome selfversorgend wees: Vat álles saam. 10 Kampplekke in die Kgalagadi-oorgrenspark Soos in ander Botswana-parke word verskillende kampplekke deur verskillende instansies bestuur. Die meeste van die kampplekke is in die oostelike deel, Mabuasehube. Die kampplekke genaamd Mabuasehube en Mpayathutlwa (albei in Mabua) word deur die Inter-Tourism Group bestuur. Die res is openbare kampe en word bestuur deur die DWNP (Botswana se departement van wildlewe en nasionale parke): Entrance Gate, Bosobogolo, Monamodi, Lesholoago, Khiding, Matopi, Sizatswe, Thupapedi, Kaa, Swartpan, Gnus Gnus, Polentswa, Rooiputs en Two Rivers. Drie kampplekke wat net op die wildernisroetes gebruik word, word ook deur die DWNP bestuur: Sesatswe, Lang Rambuka (Polentswa-wildernisroete – neem drie dae om te voltooi) en Mosomane (Mabua-Nossobwildernisroete –…

NAMIBIË KAVANGORIVIER Die hoofdorpe hier (met brandstof, winkels en OTM’s) is Divundu en Rundu. 139 Taranga Safari Lodge Langs die B10 sowat 35 km wes van Rundu. Die kampterrein is op gras en elke staanplek het ’n lig, kragpunt, kraan en braaiplek. Kamp is R300 p.p. En suite-tentchalets met ’n private dek. Vanaf R2 230 p.p. wat deel, met aandete en ontbyt. Hier is ’n restaurant en ’n kroeg wat op die rivier dryf. Vra oor afslag vir SAOG-burgers wanneer jy bespreek. 00 264 81 718 1966taranganamibia.com 140 Hakusembe River Lodge Langs die rivier, 16 km wes van Rundu. Hier is kampplek met eie ablusiegeriewe teen R295 p.p. en chalets – pryse begin by R2 735 p.p. wat deel, met ontbyt. Jy kan tiervis vang (R250 p.p. per uur) of…