Indholdsfortegnelse for Dec/Jan 2024/2025 i Weg!

PIERRE SÊ Hierdie uitgawe is vir die voëls, of dan eerder vir die voëlkykers. Ons geveerde vrinne vleg ’n goue weg deur vele van ons stories, al die pad van Verlorenvlei aan die Weskus, deur De Hoop in die Overberg en al langs die Tuinroete tot in die Klein-Karoo. Die lewe is nooit weer dieselfde nadat daai eerste voëltjie in jou oor gekwetter het nie. Voëlkykers praat sommer van VV (voor voëls) en NV (na voëls), en menige sal jou ure lank besig hou met ’n storie oor hulle “vonkvoël”. In baie gevalle is dit een of ander imposante bosloerie, visuil of kroonarend wat jy nie sommer aldag gaan sien nie, iets spesiaals wat die Damaskus-ervaring laat vlam vat het toe hulle dit die eerste keer gewaar het. In my…

Brilpikkewyn kan verdwyn Krities bedreig. Dís die brilpikkewyn se nuwe bewaringstatus soos verklaar deur die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur in Oktober 2024. Dit beteken hierdie ikoniese voël met sy kenmerkerde swart-en-wit pak is net een trappie weg van uitsterwing. Die brilpikkewyn is die eerste van die wêreld se 18 pikkewynspesies om dié status te bereik. Daar is minder as 10 000 broeipare in die natuur oor. Klimaatsverandering en kommersiële visvang is van die faktore wat hierdie spesie se voortbestaan bedreig. SANCCOB en BirdLife South Africa het ’n baanbrekersregsgeding van stapel gestuur om die regering te dwing om strenger wetgewing in plek te stel om die brilpikkewyn te bewaar, met ’n spesiale fokus op visvangbeperkings rondom die voëls se broeikolonies. Jy kan help deur ’n petisie te…

Aartappelkoek met cheddar en salie Vir 4-6 as bykosVoorbereityd 20 minuteGaarmaaktyd 1 uurOondtemperatuur 200 °C Jy benodig • 1 ui, gehalveer en dun gesny• ¼ koppie botter• 1 kg middelslag-aartappels, gewas• ½ koppie skerp belëe cheddar, fyn gerasper• 12 salieblare, in die helfte gekap Só maak jy 1 Smelt die meeste van die botter in ’n pan. Gooi ’n skeutjie olyfolie by – dit keer dat die botter brand. Braai die ui tot sag en glansend. 2 Gebruik ’n skerp mes (of mandolienkerwer) en sny die aartappels met skil en al in dun skyfies. 3 Meng die aartappels met die botterige uie en gekapte salie en geur ruim met sout en peper. 4 Voorverhit die oond. Smeer ’n 22 cm- oondvaste braaipan met ’n bietjie olie en pak ’n laag aartappelskywe op…

‘Geen dokter kan ’n voorskrif hiervoor skrywe nie,”sê die visserman met ’n glimlag. Dis net die regte woorde om ons te lawe. Ons groepie stappers is moeg van die 4 km se gesloeg op sagte sand. Ons sit die swaar rugsakke neer en kyk terug. Die son skyn, die goue sand strek so ver as wat jy kan sien, die see vonkel blou en mnr. Visserman is die eerste mens wat ons teëkom sedert ons gister begin stap het. Die nuwe Damara-roete is ’n tweedagstaproete wat strek van die De Mond-natuurreservaat tot by die kusdorpie Arniston in die Overberg. Ons het gister in die reservaat weggespring en ’n plankiespad al langs die Heuningnesrivier gevolg en die omgewing vir damarasterretjies bespied. Die riviermonding van die Heuningnes is ’n Ramsargebied en ’n…

DIE AVONTUUR DAG 1: TWEE RIVIEREN Die reis begin by die Twee Rivieren-ruskamp. Gaste kan in die namiddag op ’n opsionele wildrit gaan, of bloot by die swembad ontspan. In die aand is daar geleentheid om mekaar beter om die kampvuur te leer ken terwyl die bossjef aandete oor die kole voorberei. DAG 2 tot 4: NOSSOB Ons mik na Nossob, waar ons vir drie nagte vertoef. Op pad soontoe doen ons die Auchterloniemuseum aan waar jy meer oor die park se geskiedenis kan leer. By die ruskamp kan elkeen op sy eie ’n draai gaan ry om wild te kyk, of by die watergat stelling inneem – dit word tot 10 nm. belig. Die Bhejane-span sorg vir jou etes sodat jy so veel tyd as moontlik in die veld…

Watter voëlsoort is die skaarsste in Suid-Afrika? Daar’s ’n hele paar wat op dié titel kan aanspraak maak. Die brilpikkewyn en vaalrivierlewerik se getalle krimp kommerwekkend vinnig, en aasvoëls verloor stadig maar seker die stryd. Maar as ons nét na getalle kyk, behoort dié bedenklike titel waarskynlik aan die witvlerkvleikuiken. Vyftig. Dis hoeveel individue daar na raming in die koue, windverwaaide vleilande waar dié voëltjie hou, oor is. Om ’n vleikuiken te wil sien, is tevergeefs. In ons land is daar vyf spesies, maar bittermin voëlkykers kon al enige van hulle afmerk. Die witvlerk-enetjie is omtrent so groot soos ’n tennisbal; hy woon in ondeurdringbaar oorgroeide – en dikwels ook oorstroomde – vleilande. En is boonop vreeslik uitgeslape en ontwykend. Die voëltjie is meestal bedrywig in die nag, en vlieg…

PIERRE SÊ Waar het jou belangstelling in onderwaterfotografie begin? Ek het op hoërskool begin foto’s neem om voëls te identifiseer en boek te hou van al die diere wat ek sien. Mettertyd het ek al hoe meer kreatief begin raak met my foto’s. In 2019 het ’n vriend my oortuig om ’n skubaduikkursus te voltooi, en net maande daarna het ek begin vryduik. En toe het die gogga gebyt en ek duik met elke kans wat ek kry. Ek het video’s met my ou GoPro begin neem en in 2020 my eerste onderwaterkamera, ’n Olympus TG-6, gekoop. Wat was die hoogtepunt van die duikuitstappie na die Aliwal? Ek het vir die eerste keer skeurtandhaaie in hulle natuurlike habitat gesien. Daar was so baie visse, insluitend twee enorme aartappelbaarse, honderde swartkolsterthaaie,…

In die voorwoord vra jy: “How can one capture the spirit of a boundless, threedimensional landscape with a tiny twodimensional camera sensor?” Hoe gaan jy te werk om jou ervaringe te distilleer tot iets so mooi en aangrypend soos Spirit of Africa? Hierdie boek is my nederige poging om Afrika se wildernisgebiede tot hulle reg te laat kom en my intuïtiewe reaksie op hierdie plekke. Ek werk as fotograaf vir nie-regeringsorganisasies en safari-ondernemings en ek het al baie van die mooiste wildernisse in Afrika besoek. Tog moet geluk steeds aan jou kant wees om goeie foto’s te neem. Jy moet op die regte tyd op die regte plek wees – soos ’n surfer moet jy elke oggend vroeg opstaan, ongeag hoe die weer lyk, om daardie skaars, perfekte brander te…

BASILIKI GERICKE Canon EOS R7 Canon 100-500 mm-lens BASILIKI VERTEL: Daar is leeus en dan is daar LEEUS. Ons is nogal gelukkig en sien gereeld leeus op ons wildtuinuitstappies, maar party sightings is meer spesiaal as ander. In September 2024 was ons vir ’n paar weke in die Kgalagadioorgrenspark en het vroegoggend van Nossob in die rigting van die Polentswa-watergat gery. Naby die Langklaas-watergat kry ons toe dié meneer wat rustig in die pad afgestap kom. Dit was een van die grootste, mooiste en gesondste leeus wat ek in ’n lang tyd gesien het. Hy drentel toe tot op die skouer van die pad wat heelwat hoër as die padoppervlakte is. Dit sorg vir goeie foto’s aangesien jy op ooghoogte met die dier is. Hy staan toe rond asof hy…

Ek was in Mei 2023 saam met my ouers, André en Adanda, vir ’n week lank in die Kgalagadi. Ons besoek het gevolg kort ná erge veldbrande, en daarom het ons nie baie diere gesien nie. Die meeste van die groot herbivore het na Mabuasehube, aan die Botswana-kant, migreer op soek na “groener” weiveld. Die karnivore het natuurlik gevolg. ’n Mens kan egter nooit die Kgalagadi-oorgrenspark onderskat nie. Daar is altyd iets wat jou sal stom slaan; dit verg net geduld en fyn kyk. Laatmiddag op pad terug Twee Rivieren toe sien ons ’n voertuig voor ons stilhou. Ná ’n vinnige gesoek deur die landskap sien ons ’n ratel tussen die bosse wat besig was met ’n voorwerp wat soos ’n klip gelyk het. Deur die verkyker en lang lens…

REISJOERNAAL ‘Die spinasie (as dit spinasie was) en die straathoender van die vorige aand het my van vroeg af op. Ontbyt is swart koffie, ’n malariapil en maagmedisyne. Dit gaan ’n lang dag wees.’ Vanoggend se ervaring by ’n vulstasie in Cabinda, Angola, het ons aan die dink gesit... Ons het naarstigtelik na petrol gesoek toe ons daar aankom, maar vulstasie ná vulstasie was droog. Skielik sien ons een waar ’n swetterjoel zoemponies en ou karre saamdrom. ’n Wag het ons vorentoe gewink en beduie dat ons kan kom volmaak. Niemand wat in die ry gestaan en wag het, het geskel of beduie nie. Trouens, foto’s is van ons motorfietse geneem, en vrae gevra. Daar was groot opwinding en meelewing. Om Afrika te deurkruis, gryp verbeeldings aan... almal s’n! Toe…

Sit die Oorlogskloof op jou staplysie Ek het die laaste paar jaar verslaaf geraak aan die natuurskoon van die Kaap-omgewing. Byna elke week gaan ek op ’n staproete om dit ten volle te geniet. Elke nou en dan sluit ek ’n langer roete in uit die vele wat deur medestappers aanbeveel word. Vroeër vanjaar plaas iemand op ’n WhatsApp-groep ’n skakel na ’n artikel oor ’n staproete waarvan ek nog nooit gehoor het nie – die Rock Pigeon-roete in die Oorlogskloof-natuurreservaat buite Nieuwoudtville. Dis ’n vyfdagroete van sowat 52 km met netjiese oornaghutte. Ná net minute se lees weet ek hierdie roete moet ek aanpak, en gou ook! Ek en my getroue stapvriend, Pieter Cordier, het dadelik begin beplan om in die blommeseisoen en rondom nuwe maan te gaan sodat…

Troep: Die dinge wat hulle saamdra Deur Bun Booyens, Penguin Books R320 in boekwinkels Om hierdie bundel verhale oor die Grensoorlog saam te stel, het die vryskutjoernalis (en stigterredakteur van Weg) Bun Booyens met sowat 150 ouddienspligtiges gesels om hulle herinneringe op te teken. Meer as ’n halfmiljoen Suid-Afrikaanse mans het tussen 1965 en 1989 diensplig gedoen en veral die Grensoorlog roep gemengde gevoelens op – Booyens vang dit baie goed vas deur verskillende stemme en sienings in te sluit. Jy hoor onder meer die verhaal van ’n vlootduiker, ’n vlieënier, ’n sjef, ’n kapelaan, en ’n lid van die Kanaries, die weermag se koor. Die troepe se onthoustories dek elke aspek van hulle diensplig, van hulle opleiding tot hulle tuiskoms ná die oorlog, en daar is snaakse staaltjies en…

Wat is ’n skulp? Dis die geraamte van ’n weekdier of mollusk – ’n soort seedier wat nie ’n geraamte binne-in sy lyfie het nie. Die skulp is ’n beskermende lagie buite-om die diertjie en ons noem dit ’n eksoskelet (ekso beteken buite en skelet is ’n ander woord vir geraamte.) Daar is twee soorte weekdiere: ’n Buikpotige lyk soos ’n slakkie en het een “voet” onderaan die lyfie waarop hy rondseil. Só ’n diertjie se skulp bestaan uit een stuk. Dan is daar tweekleppige weekdiere (soos ’n mossel) waarvan die skulp twee “kleppe” of “vlerkies” het. Die skulp groei saam met die weekdier en wanneer die diertjie doodgaan of gevreet word, bly die skulp agter. Partykeer spoel dit dan op die strand of in poele uit. Is dit van…

Uit die ooste roer ’n koel luggie – dit moet laasnag iewers doeriekant toe gereën het. Dit het ampertjies hier ook gereën, maar die spore van die enkele druppels is vanoggend moeilik om in die sand te vind, só min was dit. Gister was bloedig warm – by die 40° C – en dalk word vandag ook ’n kraaigaper. Maar vir eers is die oggend sag en goedgunstig. Vroeg reeds het ’n paradysvlieëvanger uit die maroelaboom langs my tent gefladder om ’n goggatjie te vang. Twee haastige bosveldpapegaaie is ook al verby, en tussen koppie koffie nommer een en twee het ’n gevlekte lyster met sy kordate stappie sy paradegrond kom patrolleer. Van waar ek sit en tik – by ’n netjiese houttafel onder ’n 4 m x 5 m-grasdak…