Indholdsfortegnelse for Stapgids 2024 i Weg!

REDAKTEURSBRIEF Laat in Maartmaand was Jasmin Paris se foto oral in die media. Die een waar sy sommer met haar rugsak nog vasgegord inmekaargesak het. Haar bene is die ene skrape en modder, haar hare hang in sweterige slierte om haar gesig en dié spreek van ’n uitputting anderkant woorde. Met die eerste sien het ek nog nie geweet wie Jasmin Paris is nie. Maar ek het dadelik empatie vir dié moeë mens gehad, want dit is presies hoe ek aan die einde van ’n stapdag lyk. Toe moes ek lees dat dié Britse veearts pas die uitmergelende Barkley-marathonne se 160 km in 60 ure kafgedraf het – die eerste vrou ooit om dit reg te kry. Sy was só in haar tjops dat verslaggewers slegs enkele aanhalings kon uitvis.…

Die Via Alpina is ’n netwerk van vyf langafstand-staproetes wat van Slowenië af regdeur Oostenryk, Duitsland, Liechtenstein, Switserland, Italië en Frankryk tot in Monaco strek – al met die Alpe langs. In totaal loop dié voetpaaie oor sowat 5 000 km wat jy in 342 skofte kan stap. Geen mens kan dit met een skoot vermag nie, maar van Maart tot laat in September is die Via Alpina vol mense wat hulle jaarlikse kwota van dié asemrowende landskap kom geniet. Ja, daar is stappers wat telkemale terugkeer om nóg ’n paar skofte af te merk! Dié foto is in die Dolomiete in die provinsie Suid-Tirol in Italië geneem. Hoewel bergagtig, is die Via Alpina binne bereik van enige fikse stapper. Buiten die onderskeie lande se kulture en plattelandse dorpies sien…

Dis vroeg in Augustus en die laaste foto op my foon is van ons kat wat voor die gasverwarmer sit. Ek het dit drie dae gelede in Bloemfontein geneem. Vanoggend toe ek en my vriend Japie Kruger uit die Vrystaat vertrek, was daar ys in die lug. Maar hoe nader ons aan Augrabies gekom het, hoe kwaaier het die son gebrand. Nou verstaan ons waarom ons – selfs hier in die laatwinter – oor die hitte gewaarsku is. Terwyl ons kamp opslaan en ons sakke pak vir die stap wat môreoggend begin, besef ek daar is nóg ’n unieke uitdaging wat op ons wag: Muggies. Maar behalwe vir dié twee goedjies blyk die roete heel eenvoudig te wees: Ons het 3 dae om ’n makkerige 36 km te voltooi, ons…

Augustus het al hoeveel keer probeer om lente te wees. Maar sy is deur die winter grootgemaak en sal nie sommer van haar koue, winderige gewoontes ontslae kan raak nie. Daarom staan ek en vriend Japie Kruger vanoggend steeds om die roosterkoekvuur by die Goegap-natuurreservaat se kantoor terwyl ons eintlik al lankal op die voetpad moet wees. Ons is dankbaar vir die vuur; dit is nie altyd hier nie. Net as daar blomme is. Roosterkoek met kaas en konfyt en ’n koppie warmsjokolade hou ons verder gelukkig. En nie net vir ons nie. Die wins wat die plaaslike vroue uit hulle seisoenale “snoepie” maak, word weer gebruik om kos vir behoeftige mense op Springbok te koop. Ons was ’n jaar gelede ook hier om die twee dae lange Hartmann’s-T Kouroete…

Ná die aanhoor van verskeie rillerstories het ek Arangieskop van my staplysie geskrap. Vriende het vertel van toonnaels wat afval, bene wat breek, helikopterreddingspogings... Nee wat, om buite in die veld te wees moet ’n mens rustig maak eerder as gespanne, is my filosofie. Maar toe ’n vriendin my weer op ’n dag nooi om dié naweekroete in die Langeberg te gaan stap, stem ek – ietwat tot my eie verbasing – in. Dalk het sy my net op die regte tyd gevang: Ná ’n lang, harde werkjaar het ek na ’n bietjie ontvlugting gesmag. Steeds wou die voorspooksels my nie hééltemal met rus laat nie – veral toe die stap twéé keer uitgestel word: Eers weens goor weer en toe siekte. Maar ’n week nadat ek van ’n soort…

Die Otter is Suid-Afrika se eerste amptelike staproete. En sedert dit in 1968 geopen is, stap mense dit nog elke dag. Regtig! Dié roete in die Tsitsikamma is só gewild dat dit ’n jaar vooruit vol bespreek is. En wanneer stappers dit eers eenmaal beleef het, is hulle geneig om weer en weer terug te kom. Buiten die ongelooflike verskeidenheid natuurskoon, maak die ligging van die houthutte dit nog meer spesiaal. Elke aand oornag jy teen die see en word deur die suising van die branders aan die slaap gesus. Wat meerdagroetes betref, is die Otter sekerlik nie een van SA se moeilikstes nie, maar elke dag se op en af begin tog naderhand sy tol eis. Ons is ’n groep van tien Kaapse stappers wat ons Otter-debuut maak. Dit…

Wat doen julle wanneer julle nie skryf nie? Henk: Ek is al vir meer as 20 jaar ’n stapen fietstoergids en bevoorreg genoeg om toere na vele verre plekke te lei – deur Afrika, Europa, die Amerikas en die Middeen Verre-Ooste. Ek stap al van kindsbeen af. Ons gesin was gereeld op roetes – veral in die Boland en Tsitsikamma. Lizet: As ’n infrastruktuurkonsultant het ek die voordeel om van enige plek in die wêreld my inkomste te kan verdien. Ek het die hart van ’n nomade en het die laaste twee dekades in Duitsland, Ierland en Australië gewoon. Maar ek keer telkens terug na Suid-Afrika. Die Vis was toevallig die heel eerste meerdagstap wat ek in 1989 as jong student voltooi het en dis ook die plek waar my…

“Julle gaan rustig in Magaliesberg stap? Daai roetes is alles behalwe rustig!” hoor ek by talle mense wat hierdie omgewing goed ken. Een van hulle is my vriendin, Melanie van Zyl. Sy het die boodskap wat haar op ons avontuur saamnooi, effens verkeerd verstaan. “Aa, jy bedoel op die plaas Rustig? Ek dog jy sê ons gaan ’n rustige staproete doen!” Melanie het die eerste keer by Rustig kom stap toe sy vir die uitdagende Mnweni-roete in die Drakensberg geoefen het. Van haar huis af is die Magalieskrans die naaste plek waar ’n mens jou bergbene behoorlik op die proef kan stel. Vir die res van die groep – ek, my man Hancu Louw, Maude Sandham en Daniel Buckland – sal dit ons eerste besoek aan dié plaas wees. Maar…

Phiring, ’n gemeenskap van sowat 600 huishoudings, lê op die Panorama-roete, maar min mense weet van dié plek. Noord van die dorpie styg die landskap vir bykans 1 000 m geleidelik tot waar die aarde skielik aftuimel teen die imposante rooi kranse wat ’n mens van Hoedspruit en omstreke af sien. Dis die uithoek van die minder bekende Limpopo-Drakensberg-platorand, en die inwoners van Phiring se agterplaas. Tot onlangs het hierdie stuk berggrond (dit strek oor sowat 20 km, vanaf die J.G. Strijdom-tonnel in die weste tot by die canyon in die suidooste) nie vir die buitewêreld bestaan nie. Dis meestal as weiveld gebruik en die omgewing se mense kom ook hierheen vir inisiasieskole en gebed. Maar dinge is aan’ t verander, en die gemeenskap verwelkom deesdae besoekers in hulle klein…

Die lees van die woord “wildernis” vuur in baie stappers se gemoed ’n noodfakkel af. Hulle hou van stap en buite wees, maar soek sekere geriefies: ’n hut, spoeltoilet, gemerkte roetes… daai soort ding. Dit skep die verwagting dat jy deur digte plantegroei gaan stoei, ’n GPS moet hê, ’n tent saampiekel, na water soek… Maar nadat ’n mens hierdie roete gestap het, kan jy nie help om te wonder of “wildernis” ingespan is om dié plek geheim te hou nie. Want die Boosmansbos-wildernisroete in die gelyknamige wildernisgebied langs die Grootvadersboschnatuurreservaat is redelik mak. Die roete is goed aangedui, die paadjies is merendeels netjies en hier’s skuilings waarin stappers kan oornag. Dié staan in ’n donkergroen vallei diep in die Langeberg waar ’n stroom verbykabbel. Dis die soort plek waar…

Op pad na Stanford tref dit my opnuut hoe gou ons Kapenaars uit die stad kan wegglip. Skaars ’n uur gelede was ek en Shaen nog op die N2 uit die stad aan’ t kruie; nou is ons reeds by Somerset-Wes verby en geniet die uitsig oor Valsbaai terwyl ons teen Sir Lowryspas uitry. Die res van die pad – deur wynlande en al met die Overbergse kus langs – tot by die Grootbos-natuurreservaat is net so mooi en teen die tyd dat ons daar stilhou, is ek reeds in ’n vakansieluim. Ons is deel van ’n leergierige groepie stappers wat nie kan wag om die Walkerbaai-bewarea se fynbosrykdom beter te leer ken nie. Die paleontoloog dr. Charles Helm is ook teenwoordig. Hy hoop om tekens van die versteende spore…

Vir die eerste seevaarders wat om die Kaap gevaar het, was Tafelberg hoofsaaklik ’n baken. Dié strak klipmassa, reeds vir kilometers sigbaar vanaf die oopsee, het bevestig: Die skip is nog op koers – maar niks meer nie. Tóé was daar nog nie sprake van berge vir die genot daarvan uitklim nie, want wie weet watter gevare – natuurlik én boaards – nie alles in daardie klowe skuil nie. Later het nuuskierigheid en ’n avontuursin egter die oorhand gekry en hoe meer mense teen die berg uit is, hoe meer het hulle dié belewenis neergepen. Die geoloog John Compton se boek Interpreting Earth is ’n boeiende oorsig van hierdie ervarings van Tafelberg deur die eeue heen, asook die rol wat die berg in die ontwikkeling van geologie as studieveld gespeel…

’n Uur ná ons wegspring op die Ribbokroete stop ons op ’n grasvlakte om asem te skep. Sjoe, dié roete het met ’n bang begin! Ons is reeds onderdeur kranse se oorhange, met kettings teen ’n rotswand uit en weer af, af, af… met klein kliptrappies. Die bekende Brandwag-bergkaap rys hier links van ons uit die landskap op. Dis hoeka vanweë hierdie einste soort rotsformasies dat dié nasionale park Golden Gate gedoop is – die oranje sandsteen toring aan weerskante van die vallei en lyk soos goue hekke wat besoekers in hierdie stukkie hemel verwelkom, veral as die klip vroegoggend of laatmiddag in die sonlig verkleur. Ons is egter nie alleen hier in die paradys nie. ’n Groot bobbejaantrop agtervolg ons al vir tien minute. “Hulle weet seker ons het…

Wanneer ’n mens na ’n kaart van die Wes-Kaap kyk, krul die Langeberg soos ’n skalkse glimlag oor die landskap. Dié gebergte – deel van die Kaapse Plooiberge – strek van Worcester in die weste oor nagenoeg 170 km tot by Riversdal in die ooste. Sy suidelike hange geniet die gereelde klammigheid van kouefronte terwyl die wêreld noord van die berg weer deur die Karoo-son gebak word. Etlike plantegroeistreke kom teen hierdie hellings bymekaar: bergfynbos, plate proteas, meer soorte heide as wat jy kan opnoem, vlekkies Sukkulente-Karoo en selfs kol-kol nog ’n staning inheemse woud in diep ravyne. Teen die suidelike Langeberg alleen is al ’n raps meer as 1 200 plantspesies aangeteken. Baie van dié is endemies tot die gebied, en talle floreer nog anoniem, geduldig om op ’n…

Die noodlot het ons van meet af aan getart. Ons eerste poging om die Swellendam-roete te stap het nie verder as die Marlothnatuurreservaat se kantoor gevorder nie. Toe ons die oggend vir die inligtingsessie aanmeld, het Adam Nel, die waarnemende veldwagter, ons meegedeel dat daar die vorige nag ’n allemintige 134 mm reën geval het. Die riviere het oor hulle walle gestoot en stappers wat reeds op die roete was, sit vasgekeer in die Wolfkloof-hut. “ ’n Mens kan die watervalle sommer hier van onder af sien,” het Adam vertel en by die venster bergkant toe beduie. Sy voorspelling was dat die roete vir ten minste ’n paar dae gesluit sou bly. Toe hy eers ’n hele aantal reddingsoperasies begin herleef, moes ons aanvaar: Die Swellendam gaan nie dié keer…

Die Wildekus se naam vertel jou alles wat jy moet weet: Dis afgeleë, onderontwikkel en deurspek met egte wilde plekke. En Pondoland, tussen die Mthatha- en Mtamvunarivier waar die Oos-Kaap en KwaZulu-Natal bladskud, is nog die heel “wildste” deel. Hier’s maar min inwoners en vee, maar vele legendes en ’n oordaad natuurskoon wat ’n mens eintlik net te voet behoorlik kan verken. Daar is verskeie ondernemings wat begeleide staptoere in Pondoland aanbied. Ek is hier om Wild Child se vier dae lange Pondo-slenterstap mee te maak en het gister reeds uit Kaapstad Durban toe gevlieg en daarna Port Edward toe gery. Maar steeds is ek nog nie naby die roete se beginpunt nie. “Ek hoop julle is gereed vir ’n paar spesiale dae,” verwelkom die gids Wojtek Orzechowski my en…