Indholdsfortegnelse for 3-Mar-16 i Finweek - Afrikaans

net die tyd sal leer of Pravin Gordhan, minister van finansies, se begroting goed genoeg is om die ekonomie weer op die regte spoor te bring – gegrond op die rand se skerp ommeswaai teenoor die dollar gedurende sy begrotingsrede. Die mark het wel gehoop op skerper besnoeiings en vir planne om inkomste aggressiewer te laat groei. Die ruimte vir fiskale foute is steeds te klein om rommelstatus heeltemal af te weer, en met ’n onsekere globale vooruitsig benewens al ons binnelandse probleme, kan mens begryp hoekom die markte nie vertroue in ons vooruitsigte toon nie. Hoe dit ook al sy, ek meen al hierdie sombere feite het gelei tot ’n besef van die werklikheid in die gange van die magtiges: Is dit moontlik dat ons die begin van ’n…

– Kyle Bass, stigter en hoof van die skansfonds Hayman Capital Management van Dallas, in ’n onderhoud met die Financial Times. Bass en sy skansfonds van $1,7 miljard meen dat die Chinese owerheid nie die hulpbronne het om ’n bankkrisis en ’n geweldige devaluasie van die renminbi te voorkom nie. Bass raam dat die bankstelselverliese in China tot vier so groot kan wees as dié op subprimaverbandlenings in Amerika tydens die finansiële krisis van 2008-’09 wat tot ’n wêreldwye resessie gelei het. “Al het die verlangsaming van internasionale kommoditeitspryse ’n invloed, is dit net deel van die probleem, en ons moenie die ondoeltreffendhede in ons eie ekonomie miskyk nie.” – Whitey Basson, uitvoerende hoof van die kleinhandelaar Shoprite, in kommentaar op die probleme vir die Suid-Afrikaanse ekonomie. (Lees ook bladsy…

as ’n voormalige direkteur in die herorganiseringsdienste van die ouditeursfirma Deloitte lyk dit van pas dat Srinivasan Venkatakrishnan die een moet wees wat AngloGold Ashanti weer op vaste grond kry. Gedurende sy twee jaar aan die stuur van die goudprodusent het die maatskappy nie vir ’n enkele kwartaal van sy verwagte resultate afgewyk nie. Dit is dié soort voorspelbaarheid wat aan beleggers gemoedsrus verskaf. Sy een blaps was egter dat aandeelhouers die voorstel van ’n regteuitgifte van $2,1 miljard en ontsmelting van die Suid-Afrikaanse goudmyne verwerp het – iets wat AngloGold as noodsaaklik beskou het, want daar is gevrees dat die maatskappy deur sy netto skuld, wat destyds $3,2 miljard bedra het, verswelg sou word. Die Suid-Afrikaanse goudmyne het boonop gesukkel. Dit was middel 2014. Vandag staan die netto skuld…

daar is twee vrae wat Whitey Basson, uitvoerende hoof van Shoprite, al moeg is om te antwoord. Die eerste is wie die pos van uitvoerende hoof by hom gaan oorneem en die tweede oor die bedreiging van die opkomende supermarkgroep Choppies. Basson, wat met die Junie 2015-jaareinde 69 was, het tydens die aankondiging van Shoprite se tussentydse resultate op 23 Februarie gesê: “Ek dink nie mense moet hulle oor my aftrede en my rol in die maatskappy bekommer nie . . . dit is ’n enorme maatskappy, moet julle nie oor my bekommer nie. Dit is nie asof Shoprite van enige enkele individu afhanklik is nie. Ek bestuur glad nie die onderneming op ’n daaglikse grondslag nie.” Om Choppies in perspektief te plaas, het hy gesê dat as dit met…

’n Groot regstelling kom dalk met dié dat die beleggingsmaatskappy Brait, waarvan die miljardêrsakeman Christo Wiese die grootste aandeelhouer is, sukkel om deur die plafon van 17 400 sent per aandeel te breek. Sy aandeelprys het die afgelope jaar met 103% gestyg en hy het in dié tydperk verskeie transaksies beklink, waaronder die afhandeling van die verkoop van sy belang in die klerekleinhandelaar Pepkor aan Steinhoff in ’n aandeel-en-kontanttransaksie van $5,7 miljard (toe sowat R26 miljard), die verkoop van sy belang van 6% in Steinhoff in Oktober vir sowat R16 miljard en die koop van ’n belang van 89% in die Britse modekleinhandelaar New Look en 78% van die gesondheidsklub Virgin Active. Hy het ook van die opbrengs uit sy Steinhoff-transaksie gebruik om skuld terug te betaal. Brait het verder…

ons spits ons gewoonlik toe op balansstate wat onder druk verkeer: dié met te veel skuld, waar die betaal van rente dreig om al die wins te verorber en die maatskappy te kelder. En dié skuld kan ook met beswarende voorwaardes gepaard gaan, wat in wese reëls is wat die uitlener insluit dat indien hulle verbreek word, die uitlener die skuld kan oproep. Dit kan eenvoudig iets wees soos die skuld-tot-ekwiteitsverhouding wat nie sekere perke mag oorskry nie, of rentedekking wat binne sekere riglyne moet bly. Dus, as die balansstaat só onder druk kom dat die volhoubaarheid van die maatskappy bedreig word, kan die uitlener vinnig optree om sy geld terug te kry. Teories klink dit goed, maar dit is dikwels glad nie maklik nie. As ’n maatskappy geen skuld…

In baie dele van die wêreld, Suid-Afrika inkluis, moet produkte wat uit die Wesoewer, Jerusalem-Oos of Gasa ingevoer word, etikette kry om dit as sodanig aan te dui, pleks van as Israelse produkte. Meer as ’n halfmiljoen Israelse setlaars woon tans in 237 nedersettings in die Wesoewer wat deur Israel beset word, onder meer Jerusalem-Oos, luidens ’n nuwe verslag deur die Human Rights Watch-organisasie (HRW). Dié nedersettings is ingevolge die internasionale reg onwettig en is “deel van Israel se beleid wat die menseregte van Palestyne wegneem, daarteen diskrimineer en dit misken”, sê die HRW. In Suid-Afrika is regulasies vir die etikettering van produkte uit die Wesoewer, Gasa en Jerusalem-Oos, asook produkte wat grondstowwe bevat wat uit dié gebiede ingevoer is, in 2013 op aandrang van BDS ingestel. Die etikette moet…

ongeveer 70% van Suid-Afrikaanse verbruikers, vergeleke met 66% wêreldwyd, weet nie wie hulle moet vertrou as dit kom by finansiële beplanning nie, volgens The Global Consumer Survey wat onlangs deur die Finansiële Beplanningsinstituut van Suider-Afrika (FPI) bekend gemaak is. Die stigter van The Financial Coach, Gregg Sneddon, sê verbruikers is op hul hoede vir finansiële adviseurs omdat produkte dikwels aan hulle verkoop word wat nie die beloftes gestand doen nie of dat hulle uitgevind het dat die produk heelwat goedkoper verkry kon gewees het. Aangesien die bedryf in die verlede nie gereguleer was nie, was die advies wat finansiële adviseurs gegee het nie altyd van gehalte nie, sê Wouter Fourie, uitvoerende hoof van Ascor Independent Wealth Managers in Pretoria en 2015 se finansiële beplanner van die jaar. Maar ná die…

Almal is deesdae omgewingsbewus. Maar of die meeste mense hul omgewingsbewustheid in hul gewone lewens toepas, is ’n ander saak. Kyk na elektriese voertuie (EV’s). As die gemiddelde persoon oortuig moet word om ’n omgewingsvriendelike voertuig te koop, is die ontplooiing van infrastruktuur vir hierdie EV’s van kritieke belang. En die verlaging van die prys van hierdie motors. Lang laaitydperke (8 uur vir volle lading) is nog ’n nadeel. Maar moontlik die grootste probleem vir die EV is die reisafstand, ’n groot probleem in Suid-Afrika vir die land se twee EV’s – die BMW i3 en die Nissan LEAF. In Europa, waar motoriste gemiddeld 50 km per dag aflê, sal die EV’s se reisafstand nie ’n probleem wees nie. Maar met ons langer afstande is dit ’n ander saak. Reisafstand…

j an Hendrik van der Westhuizen is in 1982 in Nelspruit gebore en toe hy twee jaar oud was, het die gesin na Middelburg (deesdae in Mpumalanga) verhuis. “My vroegste herinnering aan kos is duiwe op ’n oop vuur in die veld op ons plaas,” sê hy. “Vandat ek ’n klein seuntjie was, was ek altyd in die kombuis. My ouers sê ek was baie kieskeurig oor wat ek eet.” Ná skool is hy Stellenbosch toe om hom in kookkuns en toegepaste ontwerp te bekwaam. Met sy unieke stel vaardighede het hy ’n ruk lank as ’n bydraende kosredakteur by Elle Suid-Afrika gewerk, waarna hy sy tasse gepak het om hom by die hoofkantoor van Elle International in Parys se toetskombuise aan te sluit. “Ek wou altyd by voedselontwikkeling en…

‘nDeka de of so gelede was Kathu ’n oulike myndorpie met ’n fantastiese gholfbaan. Niemand het verwag dat dié plekkie, wat byna geheel en al deur die nabygeleë Sishen-ysterertsmyn ondersteun is, veel sou verander nie. Maar danksy ’n oplewing in die internasionale staalprys het Anglo American, die meerderheidseienaar van Kumba Iron Ore, produksie uitgebrei en werkgeleenthede verhoog. Die dorp het uit sy nate gebars. Huispryse het gestyg; die situasie is aangehelp deur ’n enkelbedragbonus aan alle werknemers in 2011. (Nie alle beleggings was verstandig nie: Een werker het, pas nadat hy die bonus ontvang het, na ’n naburige dorp gegaan en ’n nuwe weeldemotor gekoop, net om dit op die pad terug in ’n botsing af te skryf.) Die mense van Kathu se besteebare inkomste en lewenstandaard het vinnig gestyg.…

daar is baie maniere om die skade weens ooraanbod en dalende vraag in die kommoditeitsektor oor die afgelope drie jaar te kwantifiseer, maar Mark Cutifani, Anglo American se uitvoerende hoof, se beskrywing is een van die ontstellendstes. Hy het vroeër vandeesmaand by die Mynbou-indaba gesê daar was die afgelope drie jaar ’n gemiddelde daling van 1,5% per maand in kommoditeitspryse, wat gelyk is aan $350 miljoen per maand in inkomste. “Dis baie,” sê hy. Dis g’n wonder mynbouaandele het agteruit gegaan nie. Maar die onlangse oplewing, waarin Anglo American se aandeelprys op die dag wat sy resultate vir die volle jaar aangekondig is, met 17% gestyg het, terwyl BHP Billiton en South32 verlede week in Sydney 30% hoër was, dui blykbaar daarop dat daar ’n mate van oorverkopery in die…

super Group gaan beslis op middeltermyn sy voormalige hoogtepunt toets van 7 540 sent per aandeel wat in 2007 behaal is. Hy vaar heelwat beter as sy mededingers en is eintlik die enigste bulaandeel in die nywerheidsvervoersektor, saam met sy heelwat kleiner mededinger Santova. Maar met die vervoerbedryf onder druk weens ’n sukkelende binnelandse ekonomie en ’n swak rand, wat is dit wat die snelle styging aandryf in Super Group se aandeelprys, wat oor die afgelope vyf jaar met bykans 460% toegeneem het? Super Group het ’n aansienlike ommeswaai ondergaan sedert Peter Mountford in 2009 oorgeneem het, en het ’n stewige stel resultate vir die ses maande tot einde Desember gelewer, insluitend ’n skerp toename van 40% in inkomste tot R12,2 miljard en 21,2% in wesensverdienste per aandeel (WVPA) tot…

Die kans is skraal dat Suid-Afrika ’n graderingsverlaging na onder beleggingstatus sal kan vermy. “Een van die historiese hoekstene van Suid-Afrika se beleggingsgraadgradering is sy hoog geagte institusionele raamwerk, wat die tesourie en die Reserwebank insluit,” sê Sanisha Packirisamy en Herman van Papendorp, onderskeidelik ekonoom en hoof van makronavorsing van MMI Holdings. Die gebeure in Desember (wat ook Nenegate genoem word) toe pres. Jacob Zuma vir Nhlanhla Nene sonder omhaal deur David van Rooyen, ’n ANC-agterbanker, as minister van finansies vervang het, het die land se geloofwaardigheid verder geknou. Al het Zuma daarna omgeswaai en Van Rooyen deur die geagte Pravin Gordhan vervang, het dit die indruk gewek dat ons nasionale tesourie nie meer as onaantasbaar deur politici beskou word nie en minder onafhanklik is as wat vroeër gemeen is.…

Daar is sowat 1 000 maatskappye wat in 16 tot 20 nywerheidsones bedrywig is, 9 300 hektaar landbougrond en 11 gelisensieerde steengroewe, luidens ’n nuwe verslag van Human Rights Watch (HRW). Maatskappye wat nedersettings bedien en finansier moet ook as nedersettingsondernemings beskou word, sê HRW. Nedersettingsondernemings produseer die volgende: ■ Israelies geadministreerde steengroewe en vergruisers in die Wesoewer produseer 10 miljoen tot 12 miljoen ton klip per jaar, waarvan 94% na Israel oorgeplaas word. Belasting en mynreggelde word aan die Israelse regering en nedersettingsmunisipaliteite betaal. ■ Nywerheidsgoedere wat in Israelse nedersettings vervaardig is, onder meer Jerusalem-Oos en die Golan-hoogte, het volgens die Israeliese departement van finansies in 2013 meer as $600 miljoen bedra – dit is sowat 0,5% van die Israel se nywerheidsuitvoer. ■ Die produkte uit Israeliese nedersettingsis vir…

het jy geweet jy kan genoeg geld hê, maar steeds nie jou leefstyl handhaaf wanneer jy aftree nie? Om geld te hê, is nie genoeg nie, jy moet ook toegang daartoe hê. Wanneer jy uit ’n aftreefonds tree en ’n enkelbedrag neem (tot ’n derde van pensioenfondse en uittreeannuïteite) is die eerste R500 000 wat jy onttrek belastingvry. Dit is ’n eenmalige toegewing en het betrekking op die gesamentlike waarde van alle enkelbedrae wat jy sedert Oktober 2007 geneem het (op enkele uitsonderings na). Enkelbedrae voor daardie datum word geïgnoreer. Bo en behalwe die R500 000 kan lede van staatspensioenfondse, soos Transnet en die GEPF (pensioenfonds vir staatsamptenare) ook enige deel van hul enkelbedrag toeskryfbaar aan hul dienstydperk voor Maart 1998 heeltemal belastingvry neem. Jy moet beslis die belastingvrye deel…

prestasie-evaluering is al lank baie ongewild in die kantoor. Dit is die langste, onaangenaamste werkuur van die jaar: Jy word gedwing om die werk te verdedig vir projekte wat tien maande gelede voltooi is, en jy moet vriendelik probeer bly teenoor jou baas (wat verantwoordelik is die grootste deel van die departement se onderprestasie) alles in ’n poging om ten minste 3,5 punte uit 5 te kry sodat jou salarisverhoging tred kan hou met jou stygende verbandafbetalings. Jy sweet deur die bietjie lof en onregverdige kritiek, jou baas word al hoe meer geïrriteerd met die programmatuur, en uiteindelik stem jy met omtrent enigiets saam net om daar uit te kom. Van die grootste maatskappye in die wêreld, insluitende General Electric, IBM, Microsoft, Accenture en Intel, raak nou ontslae daarvan. So…

s uid-Afrika se werkloosheidsprobleem is welbekend. ’n Groot oorsaak daarvan is die huidige toestand van instellings in die arbeidsmark en die regulatoriese omgewing. In hierdie konteks is verskeie faktore te blameer: ’n onbuigsame arbeidsmark, die voortgesette krisis in kollektiewe bedinging, die voorkoms van die omstrede praktyk van arbeidsmakelaars, probleme met die bepaling en inwerkingstelling van minimum lone, en beleid wat pogings om groter werkskepping te bewerkstellig, belemmer – eerder as om dit te help bevorder. ’n Belangrike probleem wat die doeltreffendheid van die Suid-Afrikaanse arbeidsmark ondermyn, is die ekonomie se onvermoë om arbeid te absorbeer – die huidige werk-tot-bevolkingsverhouding is net 41,9%. Dié lae arbeidsabsorpsiekoers is ’n produk van die wanverhouding tussen die vaardighede van die arbeidsmag en wat die bedryf nodig het. Onvoldoende opleiding en ’n swak onderwysstelsel het…

dié middelkapitalisasiefonds, hoofsaaklik ’n Suid-Afrikaanse gebalanseerde en gediversifiseerde eiendomsbeleggingstrust (reit), laat hom nie deur ’n verswakkende ekonomie van stryk bring nie en wil sy bategrondslag binne die volgende twee tot drie jaar tot R20 miljard uitbou. “Moeilike tye sal ons nie keer nie. Verwag om in die nabye toekoms ’n bietjie aksie met verkrygingsgroei te sien,” sê Geoff Jennett, uitvoerende hoof van die Emira Property Fund. Dat hy vir beleggers ’n stewige stel resultate vir die halfjaar tot Desember 2015 gelewer het, sal Emira se groeimikpunt waarskynlik ’n hupstoot gee. Onder Jennett se leiding het dié JSE-genoteerde eiendomsfonds halfjaarlikse uitkeringsgroei van 8,8% behaal, sy leegstaankoers laag gehou op 4,7% en ’n besonder hoë retensiekoers van 82% van huurders behaal. Die maatskappy is boonop vol vertroue dat hy soortgelyke uitkeringsgroei vir…

Starbucks is ’n enorme maatskappy met byna 25 000 winkels. Die helfte daarvan is in Amerika, terwyl China met byna 1 500 winkels tweede is – ’n mark wat vinnig groei namate die Chinese verbruiker ontluik. Suid-Afrika sal sy eerste Starbucks deur Taste Holdings kry, maar soos ek al geskryf het, sal dit ’n ruk duur voordat Taste ernstig wins daaruit maak. Die sterker Amerikaanse dollar maak Starbucks ook aantreklik, want hy voer koffiebone in wat gebruik word om sy duur koffie te vervaardig. Die invoer van bone na Amerika kos daarom minder en is neutraal in die meeste ander streke waar Starbucks bedrywig is. Iets wat kommer wek, is die mededingende koffieomgewing in Amerika, maar Starbucks besit byna een uit elke vier koffiewinkels in dié land. Daarby bied hy…

MTN Geen verrassing Soms is die mark se geheue ongelooflik kort. Op 19 Januarie het MTN ’n Sens-aankondiging uitgereik wat mediaberigte uit Nigerië bevestig het dat dié streek se wins ongeveer 190 miljard naira sou wees. ’n Vinnige berekening wat ek ’n week daarna gedoen het, het getoon dat die algehele wins swaar getref sou word, tog toe MTN verlede week die mark op die hoogte gebring het deur te sê dat wesensverdienste per aandeel (WVPA) 20% laer sou wees, het die aandeelprys getuimel. Dit is asof die Sens-aankondiging in Januarie nooit plaasgevind het nie. Die punt hier is dat die mark nie dinge altyd regkry nie en dat dit geleenthede skep, deur óf lae kooppryse óf hoë verkoopspryse aan te bied. WOOLWORTHS Keuses, keuses Woolies* het aandeelhouers ’n keuse…

dis dikwels die geleenthede waarna ons die minste uitsien wat uiteindelik die beste is. Ek het vroeg verlede jaar presies dié analogie gebruik om beleggers se verwagtinge met die uitreiking van maatskappye se jaarresultate te illustreer. Ek het ook daarop gewys dat dié verwagtinge verband hou met ontleders se konsensusvoorspellings, en, nog belangriker, dat sommige ontleders geneig is om heeltemal verkeerde voorspellings te doen. Ek dink dit is in die huidige markomgewing toepaslik om weer die redes te bekyk hoekom ontleders soms verkeerd is en om die feite te bekyk wat ons tot ons beskikking gehad het. Aandele is geneig om positief te reageer wanneer maatskappyresultate beter as verwag is. Daarteenoor is hulle ook geneig om negatief te reageer wanneer die resultate slegter as verwag is. In negatiewe toestande kan…

Pres. Jacob Zuma het in sy staatsrede vir die eerste keer erken dat Suid-Afrika nie die groeiteiken van 5% sal haal wat in die nasionale ontwikkelingsplan (NOP) genoem is nie. Die NOP, wat in 2011 ingestel is, bepaal dat die ekonomie teen minstens 5% per jaar moet groei om ongelykheid, werkloosheid en armoede beduidend te verminder. Ekonome stem egter nie saam oor of die land ooit dié groeikoers sal haal nie. Colen Garrow, ekonoom by Lefika Securities, sê dis moontlik om weer ’n groeikoers van 5% tot 6% te bereik soos die geval was toe Trevor Manuel die minister van finansies was. “Dit kan gedoen word. Hy het dit gedoen deur die ekonomie te ontsluit en te bevry. Hy het privatisering aan die gang gekry en ’n dubbele notering vir…

Dié internasionale beweging, wat hom vir ’n veldtog van Boikotte, Disinvestering en Sanksies (BDS) teen Israel beywer totdat dié land aan internasionale wetgewing voldoen, is in 2005 deur die Palestynse burgerlike samelewing begin. BDS pleit dat Israel op verskillende maniere geboikot moet word (veral verbruikers-, akademiese en kulturele boikotte) totdat Israel: ■ ’n Einde bring aan sy besetting en kolonisering van alle Arabiese grondgebied wat tydens die Sesdaagse Oorlog beset is en die Muur – tans meer as 700 km lank (sien kaart) – afbreek; ■ Die Arabies-Palestynse burgers van Israel se fundamentele regte op volle gelykwaardigheid erken; en ■ Die regte van Palestynse vlugtelinge om na hul tuistes en eiendomme terug te keer, respekteer, beskerm en bevorder. Die Verenigde Nasies (VN) beskou Palestynse vlugtelinge as almal wat deur die…

dis ’n somersoggend in Uber se kantoor in Parktown, Johannesburg, en dié oop, doelmatige spasie is bedrywig. Jong stedelike mense – van wie baie modieuse rugsakke dra en gemaklik in T-hemde en jeans geklee is – kom binne; ander drink koffie in ’n uitgekeepte ontspanningsgebied, maar die meeste werk hard. Nie een nie maar twee luukse koffiemasjiene staan langs mekaar naby ’n houttafel waar ons gesels met Alon Lits, vroeër van Investec en nou die hoofbestuurder van Uber vir Afrika suid van die Sahara sedert sy aanstelling ’n bietjie meer as twee jaar gelede. Die plaaslike afdeling het geweldig gegroei sedert hy in Augustus 2013 in Suid-Afrika ingestel is. Lits is basies sedert die begin deel van dié wilde rit. “My laaste onderhoud [vir die pos] was op ’n Donderdag…

die vertoonde inligting is anders as ’n gewone voertuig, maar jy hoef nie ’n genie te wees om dié nuluitlaatgasvoertuig te bestuur nie. Die Nissan LEAF is stil. En jy hoef natuurlik ook nie na ’n vulstasie te gaan om vol te maak nie. Maar ten spyte van ’n ander kragbron en geen uitlaatpype nie, bestuur jy hierdie elektriese voertuig (EV) net soos enige ander motor. Die LEAF se afgeronde bak en kenmerkende Nissan-voorkoms pas dalk nie in almal se smaak nie, maar dis nie ’n gewone voertuig nie. Tog is die eenvoud van die tradisionele binnekant, paneelbord en instrumente tesame met intuïtiewe werking aantreklik. En hy is toegerus met al die moderne benodigdhede, insluitende gebruikersvriendelike kleurraakskerm, navigasie, spoedbeheer, agtermoniteerkamera, sowel as Bluetooth-konnektiwiteit. Die LEAF is dalk ’n kompakte vyfdeurluikrugmotor,…