Indholdsfortegnelse for 12 November 2015 i Finweek - Afrikaans

die miljardêrbelegger en filantroop Warren Buffett sê graag: “Dis eers wanneer die gety uitgaan dat jy uitvind wie kaal geswem het.” Wat hy bedoel, is dat dit in goeie tye maklik is om geld te maak, maar dis in die moeilike tye dat besture se ware sakevernuf duidelik word. Wel, die gety het uitgegaan en daar is baie mense wat haastig skuiling soek. In die Suid-Afrikaanse sakewêreld is Lonmin ’n ooglopende voorbeeld (sien bladsye 13 en 30). Die wêreld se derde grootste platinummynmaatskappy, wat van die rykste platinumafsettings ter wêreld het, vra die derde keer in net ses jaar redding deur aandeelhouers. Ja, lae platinumpryse speel ’n rol, maar hoeveel van sy probleme – arbeid, hoëkoste-skagte, swartbemagtigingsgraderings – is in werklikheid die gevolg van swak bestuur deur die jare? Hier…

Vir ’n volk wat ten regte trots is, stry Nigeriërs blykbaar baie oor wat hulle nié is nie. Mense vra my dikwels hoe dit byvoorbeeld moontlik is dat Singapoer soos Singapoer kan wees, maar dat Nigerië nie die orde en voorspoed van die Suidoos-Asiese stadstaat kan navolg nie. Die antwoord is gewoonlik dat hoewel Singapoer sowel as Nigerië voormalige Britse kolonies is, dié geskiedenis nie gebruik moet word as ’n rede om die onrus en politieke onstabiliteit te verklaar wat Nigerië sedertdien ondervind nie. Ek is vandeesweek in Singapoer, en terwyl dit ’n stad is wat ek bewonder en waarvan ek baie hou, kan ek nie insien hoe mens dié model na Afrika se grootste ekonomie kan oordra nie. Ek weet dat dit van buite af lyk of Singapoer se…

Coal of Africa, ’n steenkoolontwikkelingsmaatskappy van R1,1 miljard, sweet oor die regering se hernuwing van sy aansoek om ’n watergebruiklisensie vir Vele, die omstrede steenkoolmyn in Limpopo wat net ’n klipgooi van Mapungubwe is, ’n nasionale erfenisterrein. David Brown, uitvoerende hoof van CoAL, het in die eerste helfte van vanjaar gesê hy meen die aansoek sal gunstig oorweeg word voor die einde van die jaar. Daar is sowat ses en ’n half weke oor om dié spertyd te haal. Aandele in die maatskappy het ’n indrukwekkende ommekeer gemaak en tot op hede vanjaar met sowat 68% gestyg. Kwellings oor die mark vir termiese steenkool en die moontlikheid dat Vele, die bate wat die naaste daaraan is om vir CoAL kontant te genereer, moontlik uitgestel sal word, word egter weerspieël in…

Met die onlangse notering van Balwin* en die feit dat ek nou aandele in albei dié maatskappye besit, vra mense my of ek Calgro sal verkoop omdat hy baie soortgelyk aan Balwin is, terwyl sy waardasie veel hoër is. Die antwoord is eenvoudig: Ek verkoop nie en sal Calgro bly hou. Hier is die redes: Calgro is in die laer LSM-markte bedrywig, terwyl Balwin in die middelste en boonste markte is. Calgro se risiko is daarom kleiner, want die meeste van sy kliënte gebruik staatstoelaes. Daarby is 2016 ’n verkiesingsjaar en gewoonlik neem die vraag na lae-inkomstebehuising dan toe omdat die regering probeer goed lyk vir kiesers. Daarby het Calgro baie basisinfrastruktuur gebou; al is dit belangrik, skep dit nie regstreeks inkomste nie. Die volgende fase is die topstrukture (huise)…

DROOGTE Produsente van voedsel die swaarste getref Suid-Afrika worstel tans met ’n ernstige droogte, en tensy ons binnekort behoorlike reën kry, kan dinge baie erger word. Die uitwerking hiervan gaan gevoel word deur ’n aantal genoteerde maatskappye, veral dié wat mielies as insetkoste het. In dié geval is voedselprodusente betrokke – veral diegene in die brood- en pluimveesektor. Die hoenderprodusent Astral sal nie kwaai daaronder ly nie omdat hy ook hoendervoer verkoop, wat ’n wins sal toon, maar dit sal nie die kosteverhogings aan die hoenderproduksiekant neutraliseer nie. Een opsie vir pluimveemaatskappye is om ’n paar dae vroeër te slag om koste op voer te spaar, maar dit verminder die grootte van die hoenders. Terwyl dit miskien sal help, sal dit nie die probleem oplos nie. Nog ’n sektor wat…

buitelandse belegging is nie meer so gevaarlik as wat dit voorheen was nie, en as jy jou opsies oorweeg, moet jy ETF’s nie uit die oog verloor nie. Hierdie drie is onder die 100 bestes. Beleggers is geneig om kant te kies as dit kom by oorsese beleggings, en dan maak hulle in baie gevalle die verkeerde beleggingskeuse. Wêreldwyd is daar duisende fondse waaruit beleggers kan kies, elkeen met sy eie kleurvolle brosjure en redes waarom hy beter as dié aandelebeurs of daardie maatstaf sal presteer. Die realiteit is egter dat slegs ’n paar van hulle eintlik konsekwent beter as hul onderliggende indekse sal vaar. As ons kyk na die prestasie van ons eie binnelandse algemene effektetrusts oor die afgelope 12 maande – die meeste van hulle die gebruik die…

shanduka het bevestig dat hy nie die lening van £200 miljoen terugbetaal om sy belang van effektief 9% in Lonmin te koop nie en sy belang sal verbeur. Dit beteken die platinummynmaatskappy sal te min swartbemagtigingsaandeelhouding en ’n finansiële gaping hê. Mmabatho Maboya, bestuurder vir verhoudinge met belanghebbendes van Shanduka, sê Shanduka “het gekies om sy onafhanklike sakebesluit uit te voer om nie die lening terug te betaal nie en die gevolge van die leningsvoorwaardes te hanteer. Die leningsvoorwaarde(s) bepaal dat Lonmin die reg het om die belegging oor te neem as die lening nie nagekom word nie, en Shanduka Group sal sy beleggingsbelang, asook sy aanvanklike belegging van R300 miljoen in Incwala Resources [Lonmin se swartbemagtigingsvennoot] verbeur.” Lonmin het vandeesweek gewaarsku dat hy vir die jaar tot September $1,85…

Die opsies om jou aftreeinkomste ’n hupstoot te gee is beperk, maar hier is enkeles. 1. Probeer om jou bydrae tot jou neseier te vergroot. As jou besteebare inkomste dit onmoontlik maak, moet jy weer na jou begroting kyk en besluit watter uitgawes jy kan besnoei. 2. Oorweeg dit om langer aan te hou werk, sodat jy steeds ’n salaris sal verdien. Die opsie om ná aftrede aan te hou werk, hang dikwels af van maatskappyreëls en voorbehoude oor die koste vir die maatskappy as so ’n persoon die maatskappyvoordele behou. Sommige maatskappye laat wel toe dat iemand wat aftreeouderdom bereik het, kan aanhou werk, en soms dra die persoon self, en nie die maatskappy nie, dan die koste van daardie voordele. 3. Wees vindingryk met die inbring van meer…

Ons is nou al ongeveer 80 dae sonder beurtkrag. Dit is die slegste ding wat vandag in Suid-Afrika kan gebeur. Hoekom? Omdat dit ’n aanduiding is van die krisis waarin die ekonomie hom bevind. Tussen 2014 en 2015 het Suid-Afrika se spitsvraag na elektrisiteit met tussen 1 500 MW en 3 000 MW gekrimp. Die spitsvraag is vandag ongeveer 30 000 MW. In 2014 was dit ongeveer 33 000MW. En dit is kommerwekkender as ons nog effens verder terugkyk – in 2011 het die spitsvraag ’n vlak van 36 000 MW bereik. Dit is nie ’n “goeie storie” om te verkondig nie As ons na die ekonomiese groei-aanwysers van die nasionale tesourie kyk, beaam dit wat die elektrisiteitsdata openbaar. Verlede maand, in sy mediumtermynbegrotingsraamwerk, het die minister van finansies, Nhlanhla…

telematika, tesame met voertuigopsporingstegnologie, het die gradering van motorversekeringspremies verander. In Amerika gebruik 75% tot 80% van versekeraars inligting in hul graderings wat deur telematika verkry is om hul kliënte se premies vas te stel, sê Gari Dhombo, besturende direkteur by Alexander Forbes, ’n verskaffer van finansiële dienste en versekering. Met korttermynversekeraars soos Discovery Insure wat plaaslik die leiding gee, is dit hier nou nie meer ’n kwessie van óf nie, maar wanneer die ander korttermynversekeraars hul voorbeeld sal volg. Wat is telematika? ’n Telematikatoestel in ’n motor gee die bestuurder ’n verslag van die voertuig in reële tyd op enige gegewe oomblik. Hierdie inligting is nuttig ten einde terugvoer te verskaf oor bestuursgebeurtenisse en -gedragspatrone vir veiligheids-en brandstofverbruikbeheer en die voorkoming van motordiefstal, volgens Grant Fraser, produk- en bemarkingsdirekteur…

Selfs al kry Lonmin sy aandeelhouers se goedkeuring vir ’n regteuitgifte van $400 miljoen op 9 November, meen ontleders die Britse platinummaatskappy is steeds nie buite gevaar nie, veral as PGM-pryse nie binne die volgende twee tot drie jaar weer kop oplig nie. Lonmin het op 21 Oktober aangekondig dat hy beoog om aandele uit te reik wat, as dit suksesvol is, die weg sal baan vir banke om $370 miljoen se skuld te herfinansier – net genoeg om die maatskappy kop bo water te laat hou terwyl hy sy produksie begin inkort tot sowat 700 000 platinum onse en sy personeel met 6 000 besnoei (sien ook bladsy 30). Dié aankondiging is gevolg deur ’n produksieverslag op 2 November waarin Lonmin sê hy gaan sy bates met tot $2,05…

Wal-Mart Store se aankondiging in November 2010 dat hy beplan om 51% van die afslagkleinhandelaar Massmart – wat handelsname soos Builders Warehouse, Game, Makro en DionWired besit – te koop, het nogal opslae gemaak. Die mededingingsowerheid het dié transaksie goedgekeur, ondanks teëstand deur vakbonde en drie staatsdepartemente, wat bang was dat Wal-Mart se internasionale aanbodketting Massmart se plaaslike verskaffers sou benadeel. Streng voorwaardes is gestel, waaronder die nakoming van bestaande kollektiewe onderhandelingsooreenkomste en om ’n fonds van R100 miljoen te skep om plaaslike verskaffers te help ontwikkel. Met soveel ophef oor die moontlike geweldige sinergieë en groeivooruitsigte uit die vereniging van Massmart en Wal-Mart, het die aandeelprys nuwe hoogtepunte bereik, met 20 800 sent per aandeel in Mei 2013. In die nege maande daarna het hy byna die helfte van…

ek het laas geskryf hoe ek my MTN-aandele verkoop het omdat die maatskappy ure lank gewag het nadat pryssensitiewe inligting (die Nigeriese boete van $5,2 miljard, wat sowat R71,3 miljard beloop) in die openbaar bekend was voordat hulle ’n Sens-verklaring uitgereik het. Ek het die storie vroeg die Maandagoggend 26 Oktober op Twitter gesien; die oorspronklike storie was al sedert die Sondagmiddag aanlyn. Tog het MTN die verklaring eers Maandag ná14:00 uitgereik. Baie mense sê ek het te vinnig of te emosioneel gereageer. Hulle is dalk reg, maar ek het ’n eenvoudige reël: Ek wil uitsonderlike maatskappye besit, en ek verwag van hulle ’n uitsonderlike bestuur wat altyd eties optree. Om ’n Sens-verklaring uit te reik vyf ure nadat die mark geopen het, is nóg uitsonderlik nóg eties. Om MTN…

die meerderheid van die grootste 100 maatskappye op die JSE lê nou weer bokant hul 200-daagse eksponensiële bewegende gemiddelde (EBG) nadat hulle verlede maand (Finweek, 15 Oktober) die eerste keer in ’n geruime tyd moes swig voor ’n meerderheid – 54% – wat onder die EBG gelê het. Sowat 55% van die top100 is nou weer positief, wat dui daarop dat die mark se insinking deur beleggers gebruik is om aan te koop. Onder die sterkste aandele sing die PSG-groep, gevolg deur sy telg Capitec, steeds voor in die koor. Dit is ondanks die bedenkinge wat ontleders het oor die ongewone verskynsel dat hy teen ’n stewige premie verhandel in vergelyking met die waardasie van sy onderliggende beleggings. Korporatiewe optrede is daarvoor verantwoordelik SABMiller en Aquarius onderskeidelik die derde en…

net sowat 5% van Suid-Afrikaners sit genoeg geld weg vir hul aftrede, sê Brian Butchart, besturende direkteur by Brenthurst Wealth. Pensioenarisse put hul aftreespaargeld gevolglik dikwels voortydig uit en raak dan van familie of regeringstoelae afhanklik. Om dit te verhinder, het die nasionale tesourie hervormings voorgestel om mense aan te moedig om vir hul aftrede te spaar. Die tesourie se wysigingsmaatreëls beteken jou aftreespaargeld sal outomaties bewaar word wanneer jy van werk verander en jou voordeel sal na ’n annuïteit omgeskakel word wanneer jy aftree, teenoor die huidige situasie waar jou geld outomaties in kontant uitbetaal word, verduidelik Hugh Hacking, hoof van Old Mutual Corporate Consultations. Belastingaftrekkingsvoordele sal ook aan voorsorgfondslede toegestaan word, maar die belastingaftrekbare bydrae sal beperk word tot 27,5% van die belasbare inkomste of R350 000 per…

‘n Borgstelling is in wese ’n onderneming deur ’n persoon – die borg – om ’n krediteur te betaal indien die debiteur nie betaal nie, volgens Brian Jennings en Sanushka Chetty, wat albei senior genote in ENSafrica se korporatiewe handelsafdeling is. As sodanig is dit ’n vorm van sekuriteit wat ’n derde party gee om die skuld van ’n debiteur ten gunste van ’n krediteur te verkry. Daar is gewoonlik ’n verwantskap tussen die debiteur en die borg; dit kan miskien ’n familielid wees of daar kan ’n ander verhouding van trust tussen hulle bestaan, volgens Jennings en Chetty. Voornemende borge moet sorg dat hulle die moontlike impak van borgskapbepalings verstaan en die borgskapsdokumente sorgvuldig lees om onaangename verrassings uit die weg te ruim indien die debiteur – ’n individu…

Op die ou end moes alle maatskappy nog altyd dieselfde wesenlike goed doen – en dit vandag doen: ■ Bepaal wie die “regte” kliënt vir hulle is ■ Verstaan daardie kliënt se behoeftes ■ Ontwikkel ’n sakemodel om hulle beter as jou mededingers tevrede te stel ■ Verkry die nodige hulpbronne, en versterk hulle voortdurend ■ Spits alle werksaamhede op spesifieke resultate toe ■ Gee mense se verbeelding en ondernemingsgees vrye teuels ■ Hou aan leer, innoveer en verbeter Strategiese beginsels van deurslaggewende belang is: 1. Leidinggewing vir groei: Doeltreffende leierskap wat verbind is tot groei en om dit te bereik deur mense te laat groei. 2. Vinnige leer en aanpassing: Die vermoë om verandering te sien kom, dit te verstaan en vinniger as mededingers daarop te reageer. 3. Fokus,…

“My punt is dat die beleid bestaan, die Grondwet bestaan, maar as die magshebbers na willekeur kan kies wanneer om daaraan te voldoen, wanneer om nie daaraan te voldoen nie, het ons ’n baie moeilike situasie.” Oudpresident Kgalema Motlanthe in ’n onderhoud met Business Day. Motlanthe sê die regerende party bestaan tans meestal uit lede en leiers sonder die soort politieke vermoë en bewustheid wat nodig is om ’n verenigde en nierassige samelewing te behou, berig Business Day. “Ons het werklik breekpunt bereik.” Thabi Nkosi, senior ekonoom by AgriSA, oor die uitwerking van die ergste droogte in 23 jaar op Suid-Afrikaanse vee- en mielieboere, in ’n onderhoud met Moneyweb. AgriSA sê boere sal staatswaarborge benodig vir banklenings voor die nuwe plantseisoen of om voer vir diere te koop. Die gebiede…

nadat hy in Januarie ’n belang van 85% in die Britse modekleinhandelaar Phase Eight vir R2,6 miljard verkry het, het TFG nou 2 724 winkels in 27 lande. Hy het ook na kinderklere uitgebrei en in Augustus sy eerste Soda Bloc-winkel in Kaapstad oopgemaak. Van sy ander handelsname is die klerekleinhandelaars Foschini, DonnaClaire, Exact en Markham, die sportdraggroepe Totalsports, Sportscene en Duesouth, en die juweliersgroepe American Swiss en Sterns. Verdere uitbreiding in die res van Afrika, waar hy tans 148 winkels in sewe lande, hoofsaaklik Namibië, Botswana, Swaziland en Zambië, besit, is ’n sleutelfokusterrein vir TFG. Die groep beplan om 375 winkels teen 2020 in die res van Afrika te hê. Hy het die afgelope jaar 29 winkels in Afrika geopen, waaronder vyf in Ghana. Sy toetrede tot Nigerië word…

EERSTE FOUT: OM NIKS TE DOEN NIE, OF OM TE DINK JY'S TE JONK “As jy niks doen nie, sal jy niks hê nie. Dóén iets. Hoe klein ook al, is dit beter as om niks te doen nie,” sê Lionel Karp, ’n aftredespesialis by Chartered Wealth. Ongelukkig is baie jongmense se houding: “Ek is nog jonk. Ek sal my later oor my aftrede kwel.” Dan breek “later” skielik aan en is ’n klomp jare verby waarin hulle kon gespaar het. “Jy is nooit te jonk om te begin spaar nie. Die kultuur van aftreespaargeld bymekaarmaak moet met jou heel eerste salaris begin, want dit vestig die gewoonte om te spaar. Hou gouer jy begin, hoe beter jou kanse op ’n gemaklike aftrede,” sê Ricky Williams, ’n gesertifiseerde finansiële beplanner…

Leuens, verdomde leuens en statistieke… Soos Jeroen Blokland, ’n belegger by Robeco Asset Management in Nederland, twiet – hierdie diagram is kostelik! Rus in vrede Ter viering van Allersieledag in die Christelike tradisie en Dodedag in Mexiko op 2 November, het The New York Times die grafskrifte van bekendes se grafsteen gepubliseer: ■ “Die beste kom nog” – Frank Sinatra, Amerikaanse sanger, akteur en regisseur (1915-1998) ■ “Dúirt mé leat go raibh mé breoite.” (Gaelies) Vertaling: “Ek het jou gesê ek is siek.” — Spike Milligan, Britse kommediant, skrywer en akteur (1918 – 2002) ■ “Dis al, mense” – Mel Blanc, Amerikaanse akteur, bekend vir sy werk as die stem van tekenprentkarakters soos Bugs Bunny, Tweety Bird en Speedy Gonzales (1908-1989) ■ “Ek’s ’n skrywer. Maar niemand is volmaak nie.”…