Indholdsfortegnelse for 10-Mar-16 i Finweek - Afrikaans

ek besef daar is meer as genoeg syfers om ons bedruk te laat voel oor die stand van die ekonomie, maar hier is ene wat nie juis die hoofopskrifte haal nie: die produktiwiteit van ons kapitaal en arbeid. Ekonome ken dit as die totale produktiwiteitsfaktor (TPF), oftewel die doeltreffendheid waarmee arbeid en kapitaal gekombineer word om uitsette te genereer. ’n Vooruitgang in produktiwiteit – ’n toename in goedere en dienste wat per werkuur geproduseer word – is uiters belangrik om ekonomiese stagnasie te voorkom. Warren Buffett noem vooruitgang in produktiwiteit die “geheime sous” van Amerika se merkwaardige vooruitgang in lewenstandaard die afgelope 240 jaar. So, hoe vaar ons? In Suid-Afrika het die TPF in vier uit die afgelope vyf jaar ingekrimp, en in ses uit die afgelope agt. Die laaste…

“ONDOELTREFFENDE, ONEKONOMIESE PRODUSENTE SAL MOET LOOP, DIS MOEILIK OM TE SÊ, MAAR DIS ’N FEIT.” – Ali al-Naimi, Saoedi-Arabië se minister van petroleumen mineraalhulpbronne, op 23 Februarie aan Amerikaanse energiebedryfbestuurders in Houston. Saoedi-Arabië, die wêreld se grootste olie-uitvoerder, weier om produksie te sny om die olieprys te ondersteun, wat hoërkosteprodusente seermaak. Met die skryf hiervan het Brent-ru-olie teen $36,67 per vat verhandel, vergeleke met $115 minder as twee jaar gelede. “DIT IS AL 240 JAAR LANK ’N GROOT FOUT OM TEEN AMERIKA TE WED, EN NOU IS NIE DIE TYD OM TE BEGIN NIE. AMERIKA SE GOUE GANS VAN HANDEL EN INNOVASIE SAL VOORTGAAN OM MEER EN GROTER EIERS TE LÊ.” – Warren Buffett, miljardêrbelegger en Berkshire Hathaway se voorsitter, in sy jaarlikse brief aan aandeelhouers. Die jaarvergadering op 30…

cobus Loots, uitvoerende hoof van Pan African Resources, het ’n perfekte antwoord vir kritici wat twyfel of ’n rekenmeester ’n goudmynmaatskappy kan bestuur. Die twyfel oor Loots, wat in April verlede jaar as uitvoerende hoof aangestel is, het toegeneem toe hy die koop van ’n steenkoolmyn in KwaZulu-Natal goedgekeur het. Selfs al sal dié bate, Uitkomst, na verwagting sy geld binne vier jaar terugverdien, het kommer bestaan dat Loots Pan African in ’n ander rigting sou stuur. Pan African het die reputasie dat hy konserwatief dieselfde benadering volg, naamlik om dividende uit te keer uit wins wat by die Barberton-goudmyne in Mpumalanga gemaak word. Terwyl die res van die Suid-Afrikaanse goudmynsektor in skuld verval het, was Pan African sterk en betroubaar. Die koop van Harmony Gold se Evander Gold Mines…

die aandeelprys van Northam Platinum, Suid-Afrika se vierde grootste ontginner van dié edelmetaal, het sedert die begin van die jaar stewig herstel en met meer as 35% gestyg, ondanks die platinumprys wat steeds benede $1 000 per ons is. Northam, een van die bedryf se produsente met die laagste onkoste, het laat in Februarie gewaarsku dat die vooruitsig vir platinumgroepmetale (PGM’s) steeds uitdagend is “met aanhoudende swak metaalpryse en swak ekonomiese faktore in ontwikkelde ekonomieë”. Die vraag na platinum word hoofsaaklik aangedryf deur die motorbedryf waar die metaal in die vervaardiging van katalisators, veral in dieselvoertuie, gebruik word. Ander aandrywers van die vraag sluit in juweliersware en die beleggingsvraag na die metaal self. Lae pryse het platinumprodusente onder druk geplaas, wat in die afgelope maande tot aansienlike werkverliese en die…

Die Nasionale Vergadering het die wysigingswetsontwerp aanvaar en dit is nou in die komiteefase in die Nasionale Raad van Provinsies. Daar sal na verwagting nóg ’n reeks openbare vergaderings wees waar dit steeds moontlik sal wees om wysigings voor te stel. Afhangend van hoe sterk die wetsontwerp teëgestaan word, bestaan die moontlikheid dat dit vir ’n tweede keer na die Nasionale Vergadering terugverwys sal word. Dit sal eers geproklameer en ’n wet word as die president die finale aanvaarde weergawe onderteken.…

Al het die meeste van die grootste opposisiepartye die wetsontwerp verwerp, het die regerende African National Congress (ANC) die aanvaarding daarvan met 202 stemme in sy guns verseker, terwyl daar 88 stemme teen die wetsontwerp en twee onthoudings was. Die DA het kommer uitgespreek dat grond onteien kan word vir minder as wat deur ’n verbandlening aan ’n bank of ander finansiële instelling geskuld word. Dit skep ’n situasie waarin lenings nie as behoorlik gesekureer beskou kan word nie. Die EFF het ook die wetsontwerp verwerp omdat hy ten gunste van onteiening sonder vergoeding is (“om die waardigheid te herstel van dié by wie dit gesteel is”). Die IVP het gesê dit moes lankal gebeur het en het ten gunste van die wetsontwerp gestem. Die UDM het teen die wetsontwerp…

‘nVoormalige bestuurder van ’n groot Suider-Afrikaanse maatskappy vertel graag hoe ’n werknemer sy maatskappy eenkeer miljoene gekos het. Die werknemer was op pad om ’n reusagtige (en waarskynlik besliste) tender in die openbare sektor in te dien, maar het in die verkeer vasgesit en die spertyd met vyf minute gemis. Afgehaal het sy haar bedanking ingedien. Hy het dit verwerp. “Hoe kon ek iemand afdank wat pas die duurste opleiding in die maatskappy se geskiedenis gekry het? Ek kan op haar staatmaak om nooit weer ’n fout met ’n tender te maak nie.” Mislukking het die laaste jare baie gewild in korporatiewe kultuur geword. Baie word geskryf oor hoekom maatskappye foute moet aanvaar en werknemers moet aanmoedig om hul foute te erken. Baie maatskappye moedig dit nou met amptelike beleid…

toe Francois Briers ’n elektrisiën nodig kry, kon hy uiteindelik 40 kilometer ver van sy perseel ene opspoor. Hy moes twee ure wag totdat die elektrisiën opdaag en was teleurgesteld toe hy later ontdek daar was nogal ’n ander elektrisiën in sy omgewing wat net 10 minute ver weg was. Dié ervaring het Briers, ’n sakeman, aangespoor om ’n app te ontwikkel wat sakelui en verbruikers deur die gebruik van geo-opsporingstegnologie, soos Tinder, by mekaar kan uitbring. Dié app, bekend as HelpOut, is amptelik in Oktober bekendgestel en werk baie soos ’n Uber vir huishoudelike en leefstyldienste. “Apps bring mense gewoonlik op ’n sosiale vlak by mekaar uit. Dit het gelei tot die gedagte om mense op ’n sakevlak te verbind,” sê Briers. Die app gebruik verbruikers se ligging om…

noudat dit bekend is dat Barclays plc sy belang in Barclays Africa gaan verminder, wou Maria Ramos, uitvoerende hoof, nie juis besonderhede gee nie, behalwe om te beklemtoon dat die besluit gaan oor rekeningkunde en regulatoriese kwessies wat verband hou met Barclays self. Dit verskil van vroeëre aankondigings dat die besluit geneem is enkele dae nadat pres. Jacob Zuma vir Nhlanhla Nene as minister van finansies afgedank het, wat die land in ’n ekonomiese krisis gedompel het. Dit is alom berig dat Barclays minstens £400 miljoen van sy oorspronklike belegging van £2,6 miljard in 2005 verloor het (56,4%) en daarna in 2013 ’n totaal van £1,2 miljard van die inspuiting van sy Afrika-bates in Barclays Africa (wat sy belang tot 62,3 % gebring het). Toe Ramos Barclays Africa se resultate…

Discovery* se resultate toon dat die maatskappy goed vaar, hoewel sy tuismark stadig vorder. Wesensverdienste per aandeel (WVPA) was heelwat laer, maar dit is weens rekeningkundige kwessies wat die vorige jaar opgedryf het, en die maatskappy waarsku dat WVPA vir die volle jaar tot einde Junie laer sal wees. Die kernbesighede gaan voort om wêreldwyd uit te brei, hoofsaaklik aangedryf deur Vitality. Ek voel al lank hierdie program is sy geheime wapen wat winste sowel as uitbreiding aandryf, soos daaruit blyk dat Kanada se Manulife en die Amerikaanse filiaal John Hancock albei daarby aangesluit het. Vitality stel Discovery in staat om ’n duidelike idee te kry van kliënte se gesondheidsrisiko’s en van hul gedrag. Jy kan nie meer net ’n koppie koffie by die gim gaan drink nie; jou Discovery-gefinansierde…

MAATSKAPPYRESULTATE Enkelsyfers is ’n Koopkans nou die norm Resultate word op die oomblik so vinnig uitgereik dat my oë dit nie kan hou nie – soms is ek nie eens seker wat ek lees nie. Een sleuteltema blyk uit die huidige groep resultate: deur die bank is enkelsyfer-groei ’n werklikheid. Daar is ’n paar uitskieters wat ’n verlies en ander wat dubbelsyfer-groei verklaar het, maar die meeste kry swaar. Met dié dat die mark in die geheel die afgelope twee jaar in ’n sywaartse bestek (hoewel dit ’n groot bestek is) verhandel het, beteken dit dat waardasies stadig daal. Groter verdienste, selfs net enkelsyfer-stygings met geen ware prysverandering nie, beteken laer prysverdienste-verhoudings (p/v’s). Tussen die onderliggende hoofsektore – nywerheid, finansieel en hulpbronne – is die finansiële aandele die goedkoopste. Ek…

Artikel 25(5) van die Handves van Regte bepaal: “Die staat moet, binne sy beskikbare hulpbronne, redelike wetgewende en ander stappe doen om toestande te ontwikkel wat burgers in staat sal stel om op gelyke grondslag toegang tot grond te verkry.” Suid-Afrika se grondhervormingsprogram het nie daarin geslaag om 30% van die grond teen 1999 te herversprei nie. Van 1994 tot 2010 is net 7% van die 82 miljoen hektaar landbougrond herversprei en minstens 90% van die werkende plase wat aan nuwe eienaars oorgedra is, het opgehou produseer. Annelize Crosby, regs-en-beleidsadviseur van Agri SA, lig egter uit dat geen omvattende en betroubare syfers oor grondhervormingsoordragte sedert 1994 in Suid-Afrika beskikbaar nie. Nuwe wetgewing, wat ’n aanduiding van ras verpligtend op oordragaktes sal maak, is aan die kom – dit is vroeër…

in die lig van ’n trae ekonomie, werkloosheid, politieke kaskenades en ’n kommoditeitskrisis, sou 2015 nooit ’n wenner wees met betrekking tot huispryse nie. Toe kom “Nenegate”, wat vertroue in die land se ekonomie nog verder ontspoor het. Boonop is daar die bedreiging dat die land moontlik tot rommelstatus afgegradeer gaan word deur internasionale kredietgraderingsagentskappe. Dit is dus geen wonder dat groei in huispryse afgeneem het nie. En indien beleggers en voornemende huiseienaars glo dat toekomstige toestande in die land ’n daling in die waarde van eiendom of ’n toename in die waarde van kapitaal tot gevolg kan hê, sal beleggers toenemend onwillig wees om in dié bateklas te belê. Dit is een van die redes waarom beleggers en huiseienaars die groeitendense van huispryse noukeurig dophou. Die nasionale tesourie verwag…

► Skep ’n gereelde geleentheid waar werknemers oor hul foute – sowel grotes as kleintjies (byvoorbeeld, kleinklikheid in omgang met ’n kollega) – kan praat. ’n Britse sakekonsultantgroep het ’n maandelikse ritueel begin waar werknemers hul mislukkings kan bely en – belangrik – sê wat hulle uit die ervaring geleer het. Die “Kerk van Mislukking” het ’n groot uitwerking op die maatskappy gehad en ’n oop forum geskep waar werknemers die beste praktyk help vorm. ► Wees openlik oor jou eie mislukkings. ► Skep ’n omgewing waar dit aanvaarbaar is om slegte nuus mee te deel. ► Moedig ’n “sê nou”-kultuur aan deur werknemers kans te gee om vernuwend te dink. ► Wy tyd (en geld) aan eksperimente en toets verskillende benaderings. Google is daarom beroemd dat hy sy ingenieurs…

nie te lank gelede nie het swart ekonomiese bemagtiging (SEB) nog grootliks op die volgende neergekom: swart beleggers koop ’n minderheidsbelang in maatskappye onder wit beheer en word dan by die direksie van die onderneming ingetrek. Die belang is dikwels verkry met skuld wat uit dividende terugbetaal moes word. Dié narratief het egter begin verander. Swart beleggers is nie langer tevrede om ekonomiese toeskouers te wees wat dividende vergaar nie. Hulle wil baanbrekers wees, deure oopgooi. Of, nog beter, “golwe maak”. Die SEB-verhaal van die toekoms sal oorheers word deur swart mense wat hul drome uitleef om nywerheidsreuse te word. Dié nyweraars sal verskil van die geslag SEB-magnate voor hulle, wat grootliks passief was en op wit bestuurspanne staat gemaak het om bates te behartig wat namens hulle gekoop is.…

volgens gerugte kom Neal Froneman, uitvoerende hoof van Sibanye Gold, en Nick Holland, uitvoerende hoof van Gold Fields, goed oor die weg. Hulle was kollegas toe Holland nog die finansiële hoof by Gold Fields was. En onlangs was hulle sakevennote in dié sin dat Holland sy Suid-Afrikaanse myne – Kloof, Driefontein en Beatrix – in ’n maatskappy ontsmelt het waaraan Froneman die naam Sibanye Gold gegee het en wat hy bestuur. Dié naam gaan binnekort in Sibanye Resources verander om die groep se uitbreiding na platinum en uiteindelik na steenkool te weerspieël. Onedelmetale, ystererts inkluis, kan later bygevoeg word. As gevolg hiervan en ’n “twee keer in ’n leeftyd”-waardevermindering van die rand is Froneman se maatskappy bykans net soveel as Gold Fields werd. Hy kan nie ’n glimlag van genoeë…

‘n Reeks graderingsverlagings deur agentskappe wat die land se vermoë meet om sy skuld terug te betaal, het Suid-Afrika gevaarlik naby gebring aan riskante of rommelstatus, die populêre term vir nie- of subbeleggingsgraad (lees ook bl. 22). Dis nie net die land wat geraak word nie, maar ook maatskappye. Veral banke kry graderingsverlagings in ooreenstemming met dié van die land waarin hulle bedrywig is. Die gradering van die eens magtige Anglo American is byvoorbeeld op grond van ’n kombinasie van interne en eksterne faktore tot riskante status verlaag. Dit laat vir beleggers vrae ontstaan oor of ’n sterk verband bestaan tussen ’n graderingsverlaging na riskante status en dalende aandelepryse. As Suid-Afrika se gradering na riskante status verlaag word, sal sy reaksie daarop uiters belangrik wees. Reaksie ná verlaging het geweldige…

Die aandeelprys van Hyprop Investments, eienaar van winkelsentrum- en kantoorgeboue, is meer as 20% laer sedert November, ’n regstelling ná ’n oorspanne posisie nadat hy verlede jaar groot weerstand teen 13 180c per aandeel ondervind het. Hy is al lank ’n gunsteling onder eiendomsbeleggers en is een van die sektor se toppresteerders oor die afgelope vyf jaar. Hyprop is een van Suid-Afrika se grootste genoteerde eiendomsfondse, met ’n markkapitalisasie van byna R26 miljard. Sy kernportefeulje bestaan uit vooraanstaande winkelsentrums in die Wes-Kaap en Gauteng, soos Rosebank Mall, Hyde Park Corner en Clearwater Mall in Johannesburg, en Canal Walk en Willowbridge Mall in Kaapstad. Hy het in Oktober verlede jaar sy eerste winkelsentrum in Accra, Ghana, geopen, en sy tweede winkelsentrum in die land word beplan vir Kumasi volgende jaar. Die…

met sprake dat Suid-Afrika se beleggingsgraad moontlik na rommelstatus verlaag kan word, meen ek dit kan sinvol wees om jou te help verstaan waaroor ’n afgradering gaan en hoe effekte werk. Die drie graderingsagentskappe Standard & Poor's, Fitch en Moody’s reik elkeen graderings uit van skuld wat deur lande, maatskappye en staatsondernemings aangegaan word. Dié graderings is alles behalwe volmaak, soos bewys is deur die ineenstorting van 2008-’09, wat deels te wyte was aan skuldinstrumente wat ’n hoë gradering gekry het maar in werklikheid van ’n baie lae gehalte was. Nogtans steur beleggers hulle aan die graderings. Soos sake tans staan, is Standard & Poor’s se gradering die een om dop te hou, aangesien hy Suid-Afrika net ’n kerf bokant rommelstatus gegradeer het, met ’n negatiewe vooruitsig. Fitch se gradering…

• Wetsontwerp op die regulering van grondbesit, wat voorsiening maak vir die klassifisering van grond as beheerde grond, asook verpligte bekendmaking deur grondeienaars van hul ras, geslag en nasionaliteit. Dié wetgewing sal alle verkryging en verkoop van grond deur buitelanders beheer. Die wetsontwerp vestig ook die Grondkommissie, sy magte en funksies. • Wetsontwerp op elektroniese akteregisters, wat voorsiening maak vir die toepassing van bepalings oor elektroniese akteregistrasies. Daar word verwag dat dié nuwe manier van akteregistrasies die registrasie van aktes sal versnel. Daarby sal die proses die akkuraatheid, ondersoek en registrasie daarvan verder verbeter. • Wysigingswetsontwerp op die verlenging van sekerheid van besitreg, wat wysigings voorstel om die onsekerheid oor besitreg in gebiede van kommersiële landbou reg te stel en doeltreffende regsbeskerming en dispuutmeganismes by grondherverspreiding in te skakel. •…

Vir die gemiddelde huiseienaar of voornemende huiseienaar sal Pravin Gordhan, minister van finansies, se verhogings in eiendomsbelasting min of geen uitwerking hê nie. Met die gemiddelde transaksiewaarde van residensiële eiendom in die omgewing van R1 234 120 volgens Neville Berkowitz, eiendomsekonoom en stigter van die aanlyn eiendomsagentskap HomeBid, sal dié eiendomme hoofsaaklik die uitwerking van Gordhan se verhogings op eiendomstransaksies vryspring. Dit is egter nie die geval met eienaars of voornemende eienaars van luukse eiendom nie. Gordhan het nog ’n hereregtekategorie bygevoeg om dié eiendom te teiken en het hereregte van 11% tot 13% op eiendom van meer as R10 miljoen gehef (sien tabel 1). Dit is ’n bykomende R20 000 op elke miljoen rand! Maar dis nie die einde nie. ’n Toename in kapitaalwinsbelasting sal ook die sak raak…

1 Watter kitsboodskapdiens het aangekondig dat hy sy ondersteuning van ouer bedryfstelsels, waaronder dié vir BlackBerry en Nokia se selfone, gaan staak? 2 Waar of vals? Bidvest se stigter, Brian Joffe, het sy uittrede as uitvoerende hoof aangekondig. 3 Waar of vals? Nersa het ’n verhoging van 15% in elektrisiteitstariewe goedgekeur. 4 Brittanje gaan in Junie ’n referendum hou om sy inwoners te vra of hulle die EU wil verlaat. Hoe staan dié moontlikheid in die volksmond bekend? 5 Waar of vals? Cynthia Carrol is die uitvoerende hoof van Barclays Africa. 6 Wie is Gianni Infantino? ■ Die president van Italië ■ Die nuwe afrigter van Real Madrid ■ Die president van Fifa 7 Watter fliek het by die 2016-toekennings die Oscar vir Beste Rolprent gewen? 8 Waar of vals?…