Indholdsfortegnelse for 24-Mar-16 i Finweek - Afrikaans

teen die tyd dat jy hier lees, sal ons weet of die president van die Reserwebank, Lesetja Kganyago, en sy medelede in die monetêrebeleidskomitee (MBK) rentekoerse met 0,25 of 0,5 persentasiepunte opgestoot het. Die openbare stryd tussen die minister van finansies, Pravin Gordhan, en die direktoraat vir die ondersoek van prioriteitsmisdade (die Valke), beteken dat dit op die oomblik selfs moeiliker is om sake te bepaal aangesien ’n verklaring te eniger tyd gedoen kan word wat die rand kan raak (soos ons op 15 Maart ervaar het). Dié verklaring het daartoe bygedra dat die rand die eerste keer vandeesmaand deur die R16-vlak teenoor die dollar gebars het. Dit het Razia Khan, Standard Chartered se hoofekonoom vir Afrika, genoop om haar voorspelling te hersien dat die MBK rentekoerse vandeesmaand onveranderd gaan…

Bradley Doig, handelsdirekteur van die mediumgroot-steenkoolprodusent en ysterertsontwikkelingsfirma Petmin, sê daar word onverpoosd voortgegaan met die maatskappy se aandeelterugkoopprogram. Die maatskappy het in die afgelope ses maande reeds 7% van sy uitgereikte aandele teruggekoop. “Ek dink ons bied steeds goeie waarde. Ons is goedkoop vergeleke met ons portuurgroep,” het hy gesê van die 4,5-veelvoud waarteen Petmin tot sy verdienste verhandel. Die probleem, so beaam Doig, is dat Petmin nie juis ’n portuurgroep het nie, dus is dit moeilik om te besluit hoe die aandeel behoort te presteer. Die aandeel het oor die afgelope 12 maande met 19% gedaal, wat die maatskappy op R721 miljoen waardeer. Tot sy eer het Petmin deurlopend dividende opgelewer, hoofsaaklik aangedryf deur die feit dat hy die grootste leweransier van antrasiet in Suid-Afrika is. Sy nisproduk…

In ’n skielike verandering van sentiment het Assore in Januarie vanjaar ’n sprong uit sy daaltendens gegee. Die opwaartse tendens het verlede maand verskerp, ondanks negatiewe finansiële resultate wat op 19 Februarie uitgereik is en vir die ses maande tot einde Desember 2015 op ’n jaargrondslag ’n 34%-afname tot 715c in wesensverdienste per aandeel getoon het. Inkomste het op ’n jaargrondslag met 20% gedaal tot R1,34 miljard. Die groep sê sy resultate is beïnvloed deur die ooraanbod en gevolglik laer pryse in die internasionale markte vir yster- en mangaanerts, met nog voorraadbronne wat in die eerste ses maande van die boekjaar in bedryf gekom het. Sy aandeelprys het desondanks sedert die begin van die jaar met meer as 140% gestyg. Assore sê ofskoon die mark vir yster- en mangaanerts na…

UNIVERSUM SE ONLANGSE talentopname toon dat jong volwassenes betrokke wil wees by iets wat hulle reken tot die samelewing bydra. Die Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsingsraad (WNNR) is een van die instellings wat ’n platform bied om ’n invloed te hê deur navorsing en ontwikkeling wat oplossings vir maatskaplik-ekonomiese kwessies in Suid-Afrika lewer. Pinda Sifunda, waarnemende bestuurder vir die ontwikkeling van mensekapitaal van die WNNR, sê die instelling het ’n jeuguitreikingsprogram, wat hoërskoolleerlinge teiken om hul belangstelling in natuurwetenskap-, ingenieur- en tegnologieloopbane te wek. “Ons het besef dat dit dikwels te laat is om dit op universiteitsvlak te doen,” sê Sifunda. Hy neem ook aan relevante loopbaandaguitstallings deel waarvan party op universiteitstudente gemik is. Die WNNR, wat die boonste posisie in die jongste Universum-beroepslui-opname se wetenskapkategorie beklee, moet as ’n navorsing-en-ontwikkelingsinstelling ook…

e en uit elke drie werknemers in 17 van die wêreld se belangrikste ekonomieë is nie by die werk betrokke nie, toon ’n studie deur die kantoormeubelvervaardiger Steelcase. Data wat die internasionale navorsingsmaatskappy Ipsos van 12 480 werkers in 17 lande versamel het, is gebruik vir die studie, wat toon dat die werksomgewing en werkerbetrokkenheid werknemerbevrediging beïnvloed. Ondernemings besef dat dit nodig is om ’n korporatiewe kultuur met standvastigheid te ontwikkel waarmee hulle probleme kan oorkom en in ’n mededingende omgewing kan oorleef, sê Catherine Gall, direkteur en navorser by Steelcase Workspace Futures in Europa, die Midde-Ooste en Afrika. Daarvoor is dit nodig dat werknemers betrek word wat vol energie is, idees kan oplewer en probleme kan oplos. “Werkerbetrokkenheid is ’n kernaspek, want dit wys hoe sterk jou korporatiewe kultuur…

Toe Kenneth Brown in die pos van hoof van aankope aangestel word, het hy dadelik die aandag getrek van swart drukgroepe wat die staat hof toe wou vat oor wetgewing wat hulle meen swart verskaffers kommersieel verarm. Die vernaamste doelwit van die dreigende regsaksie was die Wet op die Beleidsraamwerk vir Voorkeurverkryging (PPPFA), waaraan die Black Business Council (BBC) ’n broertjie dood had. Volgens die BBC word swart verskaffers deur die PPPFA benadeel weens die klem op prys in tenders vir staatskontrakte. Die gevolg is dat swart verskaffers, dikwels klein ondernemings, maklik deur groot en gevestigde wit maatskappye uitgestof word, sê die BBC. Die BBC, ’n mondstuk vir swart sakeondernemings, het die dreigement om die staat hof toe te neem aanvanklik gesteun, maar later daarvan afgesien. Brown het egter die…

Met die verkoop van sy sakeonderneming (WooCommerce, ’n e-handelplatform wat 30% van alle aanlynwinkels aandryf) destyds het Forrester die regte vennoot gehad om hom te help om die transaksie – na berig word van $30 miljoen (destyds meer as R463 miljoen) – te beklink. om name in jou “klein swart boekie” (of seker die kontaklys van jou slimfoon) te hê op wie jy kan staatmaak, is in die lig van die druk waaronder sakeondernemings vandag funksioneer kritiek belangrik. Hieronder is party van die mees gesogte en gerespekteerde mense vir professionele dienste in ons land, soos aanbeveel deur gerekende entrepreneurs en kundiges. Raj Wanniappa Besturende direkteur van Future Horizon Technologies Vra vir Wanniappa op wie hy staatmaak en sonder om twee keer te dink sal hy sy mentor, Lionel Jacobs, aanbeveel.…

“Jy moet ’n duidelike idee hê van wat jy met die vergadering wil bereik en ’n baie streng benadering volg om almal by die punt te hou.” toe Larry Page, medestigter van Google, in 2011 as uitvoerende hoof oorgeneem het, was een van die eerste goed wat hy gedoen het, om aan alle personeellede ’n e-pos oor vergaderings te stuur. Hy het ’n paar nuwe reëls ingestel, soos: ■ Geen besluit moet ooit vir ’n vergadering wag nie. As ’n vergadering absoluut noodsaaklik is om die besluit te neem, moet dit dadelik gereël word. ■ Elke vergadering moet op ’n besluit uitloop. ■ Vergaderings moet tot op die meeste tien mense beperk word en moet iemand insluit wat die gesag het om besluite te neem. ■ Deelnemers wat nie insette…

Maak seker jy is deel van die oplossing, nie van die probleem nie. sedert die gebeurtenisse van Desember kry kredietgraderingsagentskappe se menings oor Suid-Afrika se soewereine kredietgradering heelwat aandag. In wat beskou word as ’n belangrike verandering in die verhouding tussen die regering en groot maatskappye, het die twee kragte saamgesnoer in ’n doelbewuste poging om die rigting van die land se finansies en ekonomie te verander. Dit is duidelik uit die dringende vergaderings agter die skerms ná die afdanking van Nhlanhla Nene, die voormalige minister van finansies – en die (her)aanstelling van Pravin Gordhan – tot die belangrikheid daarvan in die staatsrede (hoewel nie in die president se woorde nie), wat uiteindelik uitgeloop het op die omsigtige begroting in Februarie. ’n Toepaslike fokus op fiskale beleid en selfs gunstige…

wêreldwyd is bankaandele onder druk, met finansiële aandele in die S&P 500 wat sedert begin vanjaar met 6% gedaal het. Deutsche Bank se aandeelprys het byvoorbeeld sedert begin vanjaar met byna 18% getuimel. In Suid-Afrika is die FTSE-JSE se finansiële indeks sedert begin vanjaar taamlik onveranderd nadat dit in Desember met ’n geweldige 17% gedaal het ná pres. Jacob Zuma se besluit om Nlhanhla Nene as minister van finansies af te dank. Plaaslik was Nedbank sover vanjaar die slegste presteerder deurdat sy aandeelprys sedert Januarie met meer as 7% gedaal het. Van die bekommernisse is die groot internasionale banke se blootstelling aan energie- en kommoditeitsmarkte en maatskappye, die moontlikheid van ’n wêreldwye resessie, en hoe sentrale banke op dié sake sal reageer. As sentrale banke monetêre beleid verder verswak deur…

oneLogix is ’n nislogistiekverskaffer wat fokus op gespesialiseerde vervoerdienste. Dié juweel van ’n maatskappy, met ’n markkapitalisasie van net minder as R1 miljard, is een van die bes bewaarde geheime op die JSE, of miskien is hy net ’n besigheid wat beleggers nie ten volle verstaan nie. Die groep het organies gegroei, sowel as deur middel van verskeie verkrygings (sien die grafiek vir besonderhede). Die verkrygingstrategie fokus op die aankoop van besighede waar die eienaars dieselfde uitkyk het, en in die meeste gevalle het hulle ook ’n minderheidsbelang behou, wat die belange in ooreenstemming met mekaar bring en lei tot finansierings- en hoofkantoorondersteuning. Elke besigheid wat verkry is, het soortgelyke eienskappe: ’n nisdiens, ’n oorheersende markaandeel en gehaltebedrywighede wat onder die leiding van ’n bekwame bestuurspan staan. Met elke verkryging…

Universum het ’n afsonderlike peiling van generasie Z gedoen – tieners van tussen 14 en 18 jaar oud. Dis nie verbasend nie dat die resultate toon dat maatskappye dalk nie heeltemal vir dié nuwe generasie van toekomstige werknemers gereed is nie. “Hulle het ’n heeltemal ander idee van hul loopbaanpad. Hulle het ander verwagtinge van wat werk beteken en hoe ’n tipiese loopbaanpad lyk,” sê Skuse. Maar wat weet tieners van die balans tussen werk en lewe? Ndlovu meen baie, want dié generasie voer die perspektief wat jong volwassenes het dat werk deel van mens se lewe is, na die volgende vlak. “Hulle is reeds in dié omgewing – al is hulle só jonk. Ek dink egter hulle het groter vrae as die jong volwassenes. Hulle dink aan goed soos:…

INVESTEC IS EEN VAN die land se aantreklikste werkgewers in die sake-enhandelskategorie. Dié finansiëledienstegroep se entrepreneuriese kultuur en plat struktuur onderskei hom as ’n voorkeurwerkgewer van sy mededingers. Jong mense wat hul loopbaan begin, kry werklike sakerolle wat hulle blootstel aan geleenthede wat hulle vinnig en selfs “eksponensieel” laat groei, sê Nicola Tager, hoof van Investec Careers. Mense kry die geleentheid om deur hul loopbaan by die onderneming betrokke te wees en hul vaardigheid te toon. Investec volg nie ’n “koekiedrukkerbenadering” nie, sê Tager. Mense groei op grond van hul persoonlike ambisies en vermoëns. “Dis ’n ware meritokrasie. Wat mense aan die onderneming gee, is wat hulle uit die onderneming gaan kry,” sê sy. Die nuwe generasie talent sal dalkvanweë hul verskillende siening van wat werk behels, nie voltydse werknemers…

suid-Afrika het eens geglo hy is anders as ander Afrikalande; die leiers van die jongste demokrasie op die vasteland het kleptokrasie afgekeur en plegtig verklaar dit sal nooit toegelaat word om die land se ekonomiese en maatskaplike vooruitgang te kniehalter soos in ander Afrikalande, waar gewetenlose heersers hulpbronne vir persoonlike gewin plunder nie. Nie meer nie. Suid-Afrika is vinnig besig om sy onskuld van die jare ná apartheid te verloor. Sommige leiers in die regerende African National Congress (ANC) noem dié verskynsel die sondes van ampsbekleding (“sins of incumbency”), waar senior politici en burokrate staatsmag gebruik om enorme rykdom te vergaar, buig of bars. Die waarskuwingsligte het begin flits en vrese neem toe dat die land besig is om te verval in ’n kleptokrasie, ’n woord van Griekse herkoms wat…

as Ian Kirk dit moeilik vind om hom by sy betreklik nuwe posisie as Sanlam se uitvoerende groephoof aan te pas, weet hy hoe om dit weg te steek. Dit sou nooit maklik wees om by Johan van Zyl oor te neem nie. Van Zyl, ’n akademikus wat ’n sake-superster geword het en wat die groep van 2003 tot 2015 bestuur het, het dit van ’n Suid-Afrikaans gefokusde maatskappy, waar 85% van die sake van die Afrikaanse gemeenskap afkomstig was, getransformeer in ’n bykans pan-Afrika-onderneming met bedrywighede tot in Indië en Maleisië. Tog kon die tydsberekening van Kirk se oorname nie slegter gewees het tydens ’n tydperk wat die Suid-Afrikaanse ekonomie tot stilstand gekom het en die wêreld beermarkgebied betree het nie. Die jaar 2015 was ’n moeilike jaar gewees…

die wedloop om die eerste padwaardige brandstofsel-aangedrewe voertuig te vervaardig, is reeds gewen deur Toyota, wat sy Mirai verlede jaar bekend gestel het. Op die oomblik haas die res van die voertuigvervaardigers om hul eie modelle te voltooi. In BMW se stal is die een ontbrekende faktor die brandstofsel. Maar die lyk nie of BMW jaag om dit te voltooi nie. Hoewel dit miskien lyk of BMW agter in die tou staan in die ontwikkeling van hierdie alternatiewe voertuig, is die maatskappy nie juis bekommerd dat hy nie een van die leiers is nie. Sy fokus is eerder op ’n waterstofaangedrewe voertuig wat hy meen hy volhoubaar aan sy klante kan bemark. In die ontwikkeling van ’n padwaardige brandstofselvoertuig werk BMW saam met Toyota om die bes moontlikie brandstofsel te…

Die grootste vyande van produktiewe vergaderings is mense wat eenvoudig daarvan hou om na hul eie stem te luister, verplig voel om op elke saak kommentaar te lewer, en ander deelnemers met hul heeltemal onverwante idees in die rede te val. Die geheim is om streng maar billik te wees, sê Sorour. Maak seker dat die gesprek by die feite bly en moenie in ongegronde veroordelings vasval nie. Bly kalm en behou belangstelling in alle bydraes. Wanneer deelnemers van die onderwerp afdwaal, som hul opmerkings op deur te sê: “Wat ek hoor jy sê, is,” gevolg deur: “Ongelukkig sien ek nie die verband met die betrokke kwessie nie,” en stuur die gesprek vinnig na produktiewer terrein. As een persoon die veradering oorheers, maak ’n punt daarvan om ander deelnemers om…

Belegging deur die motorbedryfsektor het in die afgelope vyf jaar R26.4mjd. beloop. al is ekonome nou minder optimisties oor ontluikende markte as wat hulle in die onlangse verlede was, voorspel internasionale ontleders ’n styging in die persentasie motors wat in die Brics-lande vervaardig word van 38% verlede jaar tot 45% in 2020, volgens die Automotive Future Now Report 2016. Maar ’n geprojekteerde BBP-groeikoers van 1,5% en onlangse politieke en ekonomiese onsekerheid kan Suid-Afrika se deel van daardie koek in gevaar stel. As die grootste vervaardigingsektor in die land wat vir 30,2% van die vervaardigingsproduksie verantwoordelik is, dra die motorbedryf 7,2% by tot die BBP, volgens die Departement van Handel en Nywerheid, en ondersteun honderde duisende werkgeleenthede. Maar politieke en ekonomiese onstabiliteit, ’n wisselvallige geldeenheid en ’n geskiedenis van arbeidsonrus hinder…

die verrassende vertrek van Wim de Klerk, finansiële direkteur van Exxaro Resources, kom op ’n moeilike tyd vir Mxolisi Mgojo, wat slegs vyf maande lank uitvoerende hoof van die groep sal wees wanneer De Klerk weggaan. De Klerk, word deur Sipho Nkosi (wat op sý beurt op 31 Maart aftree as Exxaro se uitvoerende hoof) as een van die beste finansiële direkteurs in die land beskryf word. De Klerk is bestem om die leisels oor te neem as hoof van ArcelorMittal Suid-Afrika (Amsa), vanself ’n gedugte taak. Dit is egter eers in September. Tot dan sal De Klerk vir Mgojo bystaan met ’n rits belangrike strategiese besluite vir Exxaro, soos die herfinansiering van langtermynskuld van R8 miljard nadat die groep se kredietstatus verlede jaar afgegradeer is. Daar is ook die…

Ek het al voorheen aangedui dat York Timber verkoop moet word. Op die oog af is hy ’n aantreklike belegging deurdat sy onlangse resultate ’n tasbare netto batewaarde (TNBW) van 759c toon terwyl die aandeel teen sowat 245c verhandel. Dié TNBW bestaan meestal uit “biologiese bates”, dus die bome wat York Timber kweek en eendag sal verkoop. Dié waardasie is subjektief, en baie mense met wie ek praat, meen dit is aan die hoë kant. Selfs al neem ’n mens dit in berekening, is daar steeds ’n beduidende diskonto op die TNBW, selfs al is dit laer as wat die maatskappy aandui. Die grootste kwessie is dan wat dié diskonto sal laat krimp en die aandeelprys sal laat styg. Die mark het die TNBW eintlik nog altyd geïgnoreer en die…

AVI Dit gaan voor die wind AVI se resultate gee ons ’n idee van hoe Oceana se resultate moontlik kan lyk. In AVI was I&J se resultate uitstekend, gedeeltelik aangehelp deur verhoogde vangste, en ook deur ’n swakker rand en effens laer brandstofkoste. Oceana kan die verhoogde vangste hê of nie, maar hy sal beslis voordeel trek uit laer brandstofpryse en die swakker rand. Die onlangse verkryging van Daybrook Fisheries sal beduidende verdienste in Amerikaanse dollar toevoeg. Daybrook se visvangseisoen strek egter van laat April tot in November, en Oceana sal in Mei verslag doen oor die ses maande tot einde Maart, wat net die laaste twee maande van die vorige seisoen insluit. Dus sal die werklike waarde getoon word in die jaarresultate tot einde September wat in November die…

sonder syfers beteken uitdrukkings soos “die kans is goed” en “waarskynlik” eintlik niks nie. Sonder kanse en waarskynlikheid sal die noodlot die enigste manier wees om risiko te benader. Sonder syfers sal risiko op niks meer as gevoel gegrond wees nie. Ons leef in ’n wêreld vol syfers en berekeninge; van die horlosie wat elke dag vir ons wys hoe laat dit is, en telefoonnommers wat ons binne sekondes met mense oor die wêreld heen kan verbind, tot hoeveel teelepels suiker jy in jou koffie of tee gooi. Dis moeilik om jou ’n lewe sonder syfers voor te stel. Met die beskikbaarheid van syfers en berekeninge kon ons nog ’n baie nuttige hulpmiddel ontwikkel: die maatstaf. Dit herinner my altyd aan die gewilde stelling: “As jy dit kan meet, kan…

SOWEL STUDENTE AS beroepslui beskou Sasol as een van die aantreklikste werkgewers. Sinenhlanhla Mkhize, senior direkteur vir mensehulpbronne van Sasol, sê dit is omdat die maatskappy ’n duidelike strategie het wat goed aan die mark en werknemers oorgedra word. “Ons strategie gaan nie net daaroor om die bestaande bedrywighede in Suider-Afrika voort te sit nie, maar hou baie duidelik ook met groei in die streek, asook internasionaal verband. En ek dink liggingsdiversiteit is nogal ’n aantreklike faktor vir mense wat diverse tegniese loopbane in ’n maatskappy wil hê.” Die maatskappy heg ook waarde aan tegnologieontwikkeling en innovasie – wat Sasol ’n aantreklike opsie maak vir beroepslui op terreine soos ingenieurswese en natuurwetenskap. “Hulle word aangetrek na ’n onderneming met ’n reputasie vir die ontwikkeling van eie tegnologie. Naas die vervaardiging…

PwC WAS ONDER die maatskappye met die hoogste posisie op Universum se jongste lys van ideale werkgewers. Dié professioneledienstemaatskappy se sterk handelsmerk is wat hom in die markomgewing onderskei, sê Gerlind Smith, mensekapitaaldirekteur vir Afrika van PwC. Gegradueerdes wat hul by PwC aansluit, het die “geleentheid van ’n leeftyd” om hul loopbaan in ’n wêreldklasonderneming te ontwikkel, sê sy. Volgens haar is mobiliteit werklik belangrik vir die jonger generasie, en PwC se internasionale teenwoordigheid gee werknemers op alle vlakke geleenthede om die wêreld te verken terwyl hulle vir die maatskappy werk. “Die kultuur is baie professioneel, maar terselfdertyd ook informeel,” sê Smith. Almal noem mekaar op die voornaam. Gegradueerdes het toegang tot senior bestuurslede en ander vlakke deur die onderneming heen. Gegradueerdes word ná hul aanstelling met ’n vriend en/of…

Kenneth Brown is in 2013 as hoof van aankope aangestel toe Pravin Gordhan nog minister van finansies was. Brown se taak is om die staat se verkrygingsprosesse ringrypend te moderniseer, tenderbedrog uit te roei en vanaf 2018 ’n besparing van R25 miljard te genereer uit die regering se jaarlikse aankoopbesteding, wat ruweg R500 miljard bedra. Sy kantoor gee ook aandag aan die ou probleem van lang vertragings met die betaal van diensverskaffers en leweransiers. In die verlede was die tesourie eerder geneig om waarde vir die regering se geld te probeer kry as om simpatiek te staan teenoor die lot van swart verskaffers – ’n houding wat die Black Business Council woedend gemaak het (sien ander kassie). Sedert sy koms na die OCPO, ’n afdeling van die tesourie, het Brown…

Beskryf jou bestuurstyl Ek is die leier van die groep, en ek neem verantwoordelikheid daarvoor. Maar dis nie ’n “Ian”-ding nie, dis ’n Sanlam-ding. En dis ’n span-ding. En die span is nie net die uitvoerende bestuurders nie, dis die hele organisasie. Ons het mense om ons nodig; ons het diversiteit nodig: diversiteit van gedagtes, diversiteit van agtergrond. Maar ons het ook ’n mate van vereenselwiging nodig. Ek moet seker maak dat ons vereenselwig is, dat ons weet wat ons moet doen, en dat ons uitgaan en dit doen. Dus sou ek sê dat dit inherent ’n deelnemende bestuurstyl is. Maar as leier kom mense na jou en verwag dat jy ’n mening het. En ek dink en het ’n mening oor die meeste goed. Soms het ek ’n bepaalde…

Dit staan in die bedryf algemeen as ’n brandstofselvoertuig bekend omdat waterstof die gas is wat na die brandstofselle gevoer word om elektrisiteit te ontwikkel. Die waterstof-aangedrewe voertuig sal baie soos ’n elektriese voertuig (EV) ry; glad en geluidloos – sy enigste emissie is water. Maar om ’n beter begrip van hierdie tegnologie te kry, asook wat motoriste kan verwag van ’n BMW wat met waterstof aangedryf word, het finweek gesels met dr. Merten Jung, hoof van brandstofsel-ontwikkeling by BMW. Verskille in brandstofsel- en elektriese voertuie: Die grootse verskil tussen die twee tegnologieë isdat brandstofselvoertuie langer afstande sal kan aflê en dat hulle baie gouer as elektriese voertuie gevul kan word, ongeveer drie tot vyf minute. Jy hoef ook nie ’n waterstofmotor in te prop om dit te herlaai nie.…

1 Verbied vergaderings op een bepaalde weeksdag. Dit is ’n nuwe tendens onder veral tegnologiemaatskappye en maak dit vir werknemers moontlik om vir ononderbroke werk te beplan. 2 Geen stoele nie. Om onnodige geklets te vermy, laat al die deelnemers staan. Dit is veral doeltreffend vir kort daaglikse vergaderings van minder as 15 minute. 3 Stel ’n “praatvoorwerp” (soos ’n stresbal) in om te keer dat deelnemers mekaar in die rede val. Net die persoon met die bal mag praat. 4 Gebruik ’n uurglas om deelnemers se spreekbeurte te beperk. 5 Gee “spreekkrediete”. Welman beveel aan dat elke deelnemer ’n beperkte aantal spreekbeurte op ’n vergadering kry. Dit sal sorg dat hulle op die belangrikste insette konsentreer en dat hulle twee keer dink voordat hulle ’n spreekkrediet gebruik om daardie…