Indholdsfortegnelse for 09-mar-17 i Finweek - Afrikaans

moet nooit ’n goeie krisis verlore laat gaan nie, was Winston Churchill se beroemde raad – leiding wat Sasol oënskynlik met groot sukses ter harte geneem het. Dié petrochemiese groep het reeds ’n omvattende hersamestellingsprogram aan die gang gehad toe die oliepryskrisis in 2014 getref en ’n herbesinning oor groot projekte en nog ’n ronde maatreëls om koste te besnoei genoodsaak het. Dié veranderings het meestal plaasgevind onder die wakende oog van David Constable, voormalige uitvoerende hoof, wat verlede jaar weg is by die groep. Constable het kwaai onder skoot gekom vanweë sy herstruktureringsplanne, wat tot die afskaffing van duisende poste, ’n skommeling in die groep se senior geledere en kostebesparings van miljarde rand per jaar gelei het. Die gevolg is dat Sasol vandag minder soos ’n opgeblase burokrasie daar…

Vir Suid-Afrika se goudaandele duur die wisselvalligheid voort. Nadat nuwe 12-maandehoogtepunte halfpad deur 2016 aangeteken is, verkeer aandeelpryse in die groot maatskappye soos Gold Fields, AngloGold Ashanti, Harmony Gold en Sibanye Gold opnuut onder druk. Volgens data wat verskaf is deur Pan African Resources, ’n middelslag- goudprodusent wat sowat 200 000 onse per jaar lewer, het AngloGold, Harmony en DRDGold ’n alomvattende volhoubare koste (AISC) van bokant R510 000 per kilogram goud vermeld, teenoor ’n huidige randgoudprys van R524 263/kg. Dit wys hoe die rand nie veel teenoor die dollar hoef te versterk om hulle ’n verlies te laat aanteken nie. Trouens, in AngloGold en DRDGold se geval maak hulle reeds ’n verlies ingevolge elkeen se vorige verslagdoeningstydperk, met AISC van onderskeidelik R550 531/kg en R531 948/kg. Sommige skagte van…

Suid-Afrika se grootste gesondheidsversekeraar het onlangs sy resultate vir die ses maande tot einde Desember uitgereik en ’n styging van 14% in wesensverdienste tot R2,02 miljard verklaar, terwyl nuwe sake met 15% tot R8,25 miljard gestyg het. Suid-Afrika se grootste gesondheidsversekeraar het onlangs sy resultate vir die ses maande tot einde Desember uitgereik en ’n styging van 14% in wesensverdienste tot R2,02 miljard verklaar, terwyl nuwe sake met 15% tot R8,25 miljard gestyg het. R244 miljoen is in die tydperk belê in nuwe inisiatiewe, waaronder sy planne vir ’n plaaslike bank, Discovery Insure, Global Vitality Network en ’n beleggingsonderneming in Brittanje. Discovery sê sy ontluikende ondernemings – Discovery Insure, Ping An Health (sy onderneming in China) en Vitality Group – het groei van 43% in nuwe sake tot byna R1,8…

tot baie onlangs toe was die een werk wat ek tot elke prys sou vermy het, dié van hyskraanoperateur. As mens my vrees vir hoogtes op ’n skaal van een tot vyf moet meet, sal ek waarskynlik nader aan 45 wees. As die regering egter vandag vir my die pos van minister van finansies as alternatief aanbied, sal jy sukkel om by te hou terwyl ek die hyskraan uitklouter om te gaan werk. Naas die normale, daaglikse gevaar daarvan om sy werk te verloor, het Pravin Gordhan, ons huidige minister van finansies, die onaangename taak om vir ons as belastingbetalers te sê dat die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) ’n tekort van R30,4 miljard vir die 2016-’17-boekjaar verklaar het – die grootste tekort sedert 2009-’10. Die Suid-Afrikaanse Inkomstediens het ’n tekort van…

die magtige Trumpreflasiehandel laat die wêreld se aandelemarkte sedert Donald Trump se oorwinning in die Amerikaanse presidentsverkiesing al hoe verder styg. Die pryse van metale en ander grondstowwe styg; die Amerikaanse dollar het aansienlik verbeter; Amerikaanse en Europese markte behaal die een rekordhoogtepunt ná die ander; Amerikaanse effekteopbrengskoerse daal skerp; en die meeste ontluikende markte en hul geldeenhede het hoogtepunte vir 19 maande aangeteken. Markte het beslis weer risikoaptyt, asook ’n groot aantal baie hoë verwagtinge. Teen die tyd dat dié artikel gepubliseer word, kon die hele prentjie egter al verander het en het die einde van die Trump-reflasiehandel dalk al aangebreek. Dit lyk nie baie nuttig nie, veral agterna beskou, al is dit dalk ’n aanduiding van hoe onseker wêreldmarkte is oor wat om van die Trump-regering te verwag.…

Diversifikasie: Moenie alles in die buiteland belê nie. Sorg dat jy ’n sekere bedrag in effekte, kontant en aandele het, en onder die aandele ’n groot verskeidenheid, sodat jy in geen stadium reaktief op gebeure moet reageer nie. Goedkoper aandele Die aandele in ons portefeuljes is gewoonlik heelwat goedkoper as in die algehele mark. Dit beteken jy koop ’n mate van veiligheid want jy koop steeds gehaltemaatskappye, wat ly onder die vooruitsig van stadiger groei en oordiskontering. Kontant: In al ons fondse, behalwe ons aandelefonds, het ons ons kontantbesit verhoog, wat drie voordele bied: 1. Kontant gee jou ’n werklike opbrengs. 2. Dit buffer die wisselvalligheid van die fonds. 3. Dit is jou vuurkrag. Met Brexit en Nenegate, byvoorbeeld, kon ons rustig kantoor toe kom en besluit wat om te…

’n Peiling onder 200 000 Suid- Afrikaanse sakeondernemings deur die internasionale inligtingsdiensmaatskappy Experian wys dat debiteuredae van 49,7 in die derde kwartaal van 2016 tot 47 dae in die laaste kwartaal van die jaar afgeneem het. Dit is die laagste vlak in drie jaar, ’n kleinerige maar betekenisvolle omdraai wat daarop dui dat sakeondernemings ’n beter greep op hul debiteureboeke het. Daar is nog redes tot optimisme. Huishoudelike skuld as ’n persentasie van besteebare inkomste (sien grafiek) neem sedert 2013 af, wat beteken Suid-Afrikaners is makliker in staat om hul skuld af te betaal. Op sakevlak het maatskappye ’n tydperk agter die rug waarin hulle lenings afbetaal het in afwagting op hoër rentekoerse. Die verhouding van uitstaande debiteure van meer as 90 dae tot minder as 60 dae het skerp…

Vandeesweek se prys is ’n eksemplaar van Business Writing for South Africans deur Bittie Viljoen-Smook, Johan Geldenhuys en Wena Coetzee. Vir ’n kans om dit te wen, doen die aanlyn weergawe van hierdie vasvra wat van 6 Maart op fin24.com/finweek beskikbaar sal wees. 1 Watter professioneledienstemaatskappy was verantwoordelik vir die rekeningkundige prosesse van die Amerikaanse Academy Awards (die Oscars), wat vanjaar taamlik gebeurtenisvol was? 2 Wie is nie ’n politikus nie? ■ Harald Krüger ■ Kellyanne Conway ■ Emmanuel Macron 3 Nasa het onlangs aangekondig hy het etlike planete die grootte van die aarde in die Trappis-1 sonnestelsel ontdek. Hoeveel planete is daar? 4 Reg of verkeerd? Suid-Afrika se adjunkminister van finansies is Mcebisi Jonas. 5 Watter universiteit het onlangs vir Thabo Mbeki as sy kanselier aangestel? 6 Reg of…

politici kan die toekoms van ’n land bepaal. Veral presidente kan die toon stel – deur na die belange van talle belanghebbendes om te sien; dis hul taak om ’n verenigende visie te skep wat beleidvorming behoort te lei. Parlementslede tree op volgens dié visie en ontwerp en gee uitvoering aan beleid wat die lewe van miljoene mense raak. Ons sou dan verwag dat mense met die beste aanleg vir leierskap gekies word. Dit is die teorie. Maar in die praktyk is politiek ’n wanordelike gedoente.Dit is dikwels (en om talle redes) nie die slimste kandidaat of die beste persoon wat verkies word nie. Sommige ekonomiese modelle verduidelik selfs hoekom dit juis nié die beste kandidate is wat bo uitkom nie: Iemand sonder ’n behoorlike opvoeding (maar met ’n charismatiese…

rheinhardt Schulze, sy vrou, Mia, en hul sakevennoot, Heinrich Röntgen, het einde verlede jaar ’n aanlyn platform genaamd ReserveTime begin. Die doel? Om gidse oral in Suid- en Suider- Afrika te bemagtig deur ’n markplein te skep waar hulle hul vaardighede en dienste regstreeks aan toeriste kan adverteer. Reservetime.co.za – die Airbnb vir kontrakteurs, soos Rheinhardt Schulze dit noem – is in Januarie ná ses maande se ontwikkeling bekend gestel. “In die eerste week ná die bekendstelling het meer as 50 kontrakteurs reeds aangesluit,” sê Schulze aan finweek. Teen Februarie was daar meer as 70. Hulle het met min bemarking begin en slegs ’n paar e-posse aan kennisse in die bedryf gestuur. Vir Schulze is dit ’n duidelike aanduiding dat ’n vraag na so ’n platform bestaan. Hy sê soortgelyke…

Fondsbestuurder se insigte: Ondanks die onlangse beleggerseuforie en indekse wat historiese hoogtepunte bereik het oor verwagtinge dat 2017 ’n nuwe inflasionêre, pro-groei-era inlui, staar globale ekwiteite ’n verskeidenheid moontlike teenwinde en uitdagings in die gesig, sê Ian Heslop, fondsbestuurder van die Old Mutual Global Equity Fund. Volgens Heslop is die geleenthede beter, veral vir dié bestuurders met ’n beleggingstrategie wat op die kies van aandele gemik is. “Om jou voor te berei op die uitwerking van dié moontlike geleenthede en onsekerhede om weer struktuur, buigsaamheid en diversifikasie van ’n benadering tot die kies van aandele terug te bring, gaan dit waarskynlik ’n steunpilaar bly om volatiliteit te verminder en om die konsekwentheid van portefeule-opbrengste te handhaaf,” sê hy. Volgens hom kan talle aktiewe bestuurders wat groot makro-koopopsies uitoefen, gepootjie word…

mTN se aandeelprys verkeer onder druk sedert risiko’s rakende korporatiewe bestuurstoesig by dié multinasionale telekommunikasiegroep uitgelig is deur die enorme regulatoriese boete wat hy in 2015 in Nigerië opgelê is. Ná die boete, wat later verminder is, was daar bewerings dat MTN onwettig geld uit Nigerië, sy grootste mark, geneem het. MTN het ontken dat hy iets verkeerd gedoen het, maar die regulatoriese boete het ’n skommeling in sy bestuuren verslagdoeningsraamwerke meegebring ter wille van beter bestuurstoesig by die maatskappy en om ’n soortgelyke oortreding van regulasies in die toekoms te verhinder. As deel van sy hersamestelling het MTN vir Rob Shuter, voormalige hoof van Vodafone Europa, as sy nuwe uitvoerende hoof aangestel. Shuter, wat ook omvattende ervaring van die bankwese het, sluit hom later vandeesmaand by MTN aan. BRON:…

“Gegrond op my ervaring as belegger die afgelope jare en as deskundige getuie in die verlede, is dit selde so dat meer as drie of vier veranderlikes geld . Die res is geraas.” − Beleggingsadviseur Martin Whitman (1924 - ) “As jy dit nie oorweeg om ’n aandeel tien jaar lank te besit nie, moet jy nie eens daaraan dink om dit vir tien minute te besit nie.” − Warren Buffett, voorsitter en uitvoerende hoof van Berkshire Hathaway (1930 - ) “Ons taak is om ’n paar intelligente goed te vind om te doen, moenie tred hou met elke verdomde ding in die wêreld nie.” − Charlie Munger, ondervoorsitter van Berkshire Hathaway (1924 - ) “Kies ’n onderneming wat enige idioot kan bestuur – want môre-oormôre gáán ’n idioot dit…

’n Groot aantal baie slim mense begin met die idee dat hulle beter as die gemiddelde wil vaar in aandelemarkte. Kom ons noem hulle die aktiewe beleggers. Die teenoorgesteldes, dit is die passiewe beleggers, sal per definisie gemiddeld vaar. In totaal sal hul posisies min of meer ooreenstem met dié van ’n indeksfonds. Daarom moet die balans van die heelal – dit is die aktiewe beleggers – ook omtrent gemiddeld vaar. Hierdie beleggers sal egter groter koste aangaan. Hul algehele resultate ná hierdie koste sal dus swakker wees as dié van die passiewe beleggers. Koste styg as groot jaarlikse gelde, groot prestasiegelde en aktiewe handelskoste almal by die aktiewe belegger se vergelyking gevoeg word. Fondse van verskansingsfondse beklemtoon hierdie kosteprobleem, want hul gelde word bygetel bo-op die groot koste wat…

Kommoditeitspryse styg nou al byna ’n jaar lank, meestal danksy die wêreldekonomie se vermoedelike uiteindelike groeiherstel. Ontwikkelde sowel as ontwikkelende ekonomieë sukkel sedert die finansiële krisis van 2008-’09 blykbaar om enige reële ekonomiese groei te behaal. Aandelemarkte het gestyg al bly reële groei in die bruto binnelandse produk (BBP) agter. China se BBP-groeikoers op ’n kwartaalgrondslag het onlangs begin verbeter. Dié omswaai ná die daling in China se BBP-groeikoers val saam met die begin van die herstel in kommoditeitspryse. As China se BBP-groeikoers werklik opgeswaai het, kan dit beteken dat volgehoue hoër kommoditeitspryse geloofwaardig is, veral vir grondstowwe soos ystererts, koper, nikkel en mangaan. Goud slaag ook sedert begin verlede jaar daarin om taamlik goed te herstel. Al het dit druk ondervind toe die program vir kwantitatiewe verruiming in Amerika…

as mens met Anet Ahern praat, word dit gou duidelik waarom sy tot dusver so ’n suksesvolle en indrukwekkende loopbaan op die gebied van batebestuur gehad het. Intelligent, op die man af, en met meer as 30 jaar ondervinding in die bedryf, het die huidige uitvoerende hoof van PSG Asset Management feitlik alles gedoen wat iemand in die bedryf kan doen. Sy het in 1986 begin as ’n administrasieassistent in Allan Gray se handelskantoor, en ’n portefeuljebestuurder by Syfrets geword voordat sy by BoE Asset Management aangesluit het. In 2005 het Sanlam Multi Manager International haar genader, en sy was ses jaar daar as uitvoerende hoof. Dit was die eerste keer dat sy ’n internasionale besigheid bestuur het, een met R100 miljard se bates onder bestuur. “Ek is baie gelukkig.…

dit het heel ongesiens verbygeglip, maar president Jacob Zuma het een van sy belangrikste beleidstellings tot nog toe in sy onlangse staatsrede gemaak. Zuma het gesê dat die departement van ekonomiese ontwikkeling vanjaar ’n wysiging aan die Mededingingswet gaan voorstel wat kartelle en monopolieë in sekere sektore van die ekonomie wil stopsit as deel van sy administrasie se agenda van “radikale ekonomiese transformasie”. “Dit sal onder andere die noodsaaklikheid van ’n inklusiewer ekonomie en om die hoë vlakke van eienaarskap en beheer wat ons in talle sektore sien, aanpak,” het Zuma gesê. Die betrokke wysiging het my aandag getrek omdat dit drastiese of radikale beleidstappe beteken. Dit opper ook twee kritieke vrae aangaande die toekomstige mandaat van die Mededingingskommissie: ■ Sal swart eienaarskap eerder as mededinging die oorheersende oorweging wees…

Ek hou al meer as ’n dekade lank aandele in Shoprite en koop meer wanneer hy waarde bied. Onlangs het twee nuusbrokkies my ’n selfs nog gelukkiger aandeelhouer gemaak. Eerstens is die Steinhofftransaksie gekanselleer toe die partye nie op ’n prys kon ooreenkom nie. Dit is na my mening wonderlike nuus, want ek hou Shoprite om ’n eenvoudige rede: Hy is ’n lae- LSM-voedselkleinhandelaar in Afrika. Ek stel nie in Pep en Steinhoff se ander handelsmerke belang nie. Tweedens was daar die uitstekende resultate: Die res van Afrika het uitstekende syfers opgelewer en selfs die plaaslike syfers was sterk. Mense moet altyd eet en daar sal altyd armer, prysbewuste inkopiegangers wees. Shoprite voorsien nie net in albei dié behoeftes nie, hy is die beste daarmee. Geeneen van sy mededingers kom…

BEGROTINGSREDE Twee goed oor die begroting Ek wil oor twee goed in die staatsbegroting iets sê. Eerstens, die boperk op bydraes tot belastingvrye spaarprodukte is tot R33 000 per individu per jaar verhoog. ’n Beskeie verhoging in rand, maar heeltemal onverwags – en aangesien dit langtermynbeleggings is, uitstekende nuus. Die lewenslange limiet van R500 000 is nie aangepas nie, maar dit maak nie eintlik saak nie omdat dit langer as ’n dekade gaan wees voordat ons daarby uitkom. Die ander grote vir beleggers is dat die weerhoudingsbelasting op dividende van 15% tot 20% verhoog is. Ek is dol oor dividende en dié hoër belasting maak seer. Ek hou desondanks van dividende. Die verhoging kan wel beteken dat aandeleterugkope toeneem, aangesien so ’n stap geen belasting aantrek nie en in die…

met die koms van die digitale era is dit geen wonder dat die papierbedryf jare lank al struktureel agteruitgaan nie. Nogal ’n uitdaging vir ’n glanspapiervervaardiger soos Sappi, maar iets wat hy met welslae die hoof gebied het, in so ’n mate dat ons nou glo dat hy aantreklik vir beleggers kan wees. Die globale finansiële krisis van 2008 kon nie op ’n slegter tyd vir Sappi gekom het nie. Die maatskappy het destyds pas papierfabrieke in Finland, Switserland en Duitsland van die M-real-maatskappy verkry en het nie net geswig voor die swaar skuld op sy balansstaat nie, maar was ook bedrywig in ’n omgewing waarin groei – en dus vraag – vasgeval het. Die ommeswaai was merkwaardig. Sappi het aanvanklik die jaarlikse afname in papiervolumes van 3% tot 4%…

ons optrede word dikwels regeer deur die hart, eerder as die brein – heelwat van wat ons doen, is gebaseer op ons emosies. Dit is wat van ons superverbruikers maak – het ons regtig die nuutste model motor, selfoon of skoene nodig? Of hou ons van hoe dié artikels ons laat voel? Hoewel emosies deel is van wat ons lewe die moeite werd maak, is hulle nie ons beste maatstaf as dit kom by finansiële besluite nie. Ons het inherente gedragsvooroordele op grond van ons emosies (byvoorbeeld hoe ons voel oor geld, finansiële advies of ’n eerstehandse beleggingswenk), maar individue met gesonde finansiële verstand weet dat goeie beleggingsbesluite los moet staan van hul emosies. Om bewus te wees van hierdie emosies is die eerste stap teen impulsiewe finansiële besluite. Emosies,…

Hoe lank is jou gewone werksdag? Dit wissel. As ek op reis is, sowat 18 uur, maar gewoonlik ’n goeie nege tot 10 uur op kantoor. Jou werk-lewe-balans: Dit is baie belangrik om jouself te bestuur – jou stresvlakke en jou energievlakke. Ek kan my werk nie doen as ek in ’n slegte bui is, nie genoeg geslaap het of nie behoorlik geëet het nie. Wat is jou alternatiewe droomloopbaan? Dit is ’n moeilike een . . . waarskynlik skryf. Beste besigheidsadvies wat jy ontvang het? ’n Konsultant waarvoor ek groot bewondering het, het vir my gesê dat as jy ’n besluit neem dit baie belangrik is om jouself te vra: “Wat is die regte ding om te doen?” Besigheidsleiers wat jy bewonder: John Bogle [die stigter van The Vanguard…

Tom Eaton @TomEatonSA molefe: selfstandige naamwoord. Noodwagwoord of PIN. “Toe Pravin hom toegang tot die kluis weier, gaan kry Jacob vir hom ’n molefe en kom later die dag terug.” Deep Fried Man @DeepFriedMan Oudpresident Thabo Mbeki is nou by afstandsonderrig betrokke, terwyl die huidige president, Jacob Zuma, by afstandsleierskap betrokke bly. Shit Academics Say @AcademicsSay Ek stel nie uit nie. Ek beywer my proaktief om skuldgedrewe motivering te akkumuleer. VeryBritishProblems @SoVeryBritish Werksleuens: “Ek was juis op die punt om te antwoord” “Jammer ek is laat” “Ek doen dit dadelik” “Ek sal my bes probeer” “Ek het nie tyd gehad nie” “Vriendelike groete” Neo @_maditla Ek het die syfers bekyk en al uitweg uit dié finansiële gemors is as Bonang of Black Coffee my aanneem. Donna McCoy @Donna_McCoy Jy sal…