Indholdsfortegnelse for 01-jun-17 i Finweek - Afrikaans

as Suid-Afrika ’n maatskappy was en Jacob Zuma die uitvoerende hoof, sou aandeelhouers hom al ontslaan het? My onmiddellike antwoord was ja, maar vandeesweek se voorbladstorie het my bewus gemaak van alles – insluitend biljoene rande in verlore aandeelhouerswaarde – waarmee uitvoerende hoofde dikwels wegkom voordat stappe geneem word. Onthou enigiemand die ongeveer R9,8 miljard wat Telkom in die laat 2000’s in Nigerië verloor het met sy rampspoedige Multi-Links-onderneming? Daar was ’n geheime vergoedingsooreenkoms met ’n filiaal van Blue Label Telecoms ’n paar jaar later, maar geen uitvoerende hoof of direkteur het ’n sent terugbetaal nie, en niemand het in die tronk beland nie. Koerantskrywers het opspraakwekkende stories geskryf, en ’n paar prokureurs en forensiese rekenmeesters het vermoedelik vet bonusse verdien, maar dit was die einde daarvan. Vergelyk dit met…

minderheidsaandeelhouers se regte is onder die vergrootglas sedert die beleggingsmaatskappy Pallinghurst Resources sy oornameaanbod onthul het vir Gemfields, ’n Brits-genoteerde mynmaatskappy wat gekleurde edelstene ontgin en bemark. Pallinghurst besit reeds 47% van die maatskappy en het die steun van ander belangrike aandeelhouers, onder andere die entrepreneur Christo Wiese, wat die oornameaanbod onvoorwaardelik maak omdat meer as 75% van die totale aandeelhouding wil hê dit moet gebeur. Sommige minderheidsaandeelhouers is woedend hieroor, soos dié een wat nie geïdentifiseer wil word nie maar Pallinghurst ten sterkste veroordeel vir sy opportunisme: “Pallinghurst het vir Fabergé in Gemfields ingeprop vir $144 miljoen en Gemfields vir die volgende agt jaar laat betaal vir Fabergé se verliese van miljoene dollar,” sê hy. “Juis noudat Fabergé byna gelykspeel, koop hulle Gemfields terug – verruil hulle hom vir…

m et net $50 tussen hulle het die Halamandres-familie uit Griekeland na Suid-Arika geëmigreer. Ná ’n besoek aan Amerika, waar George Halamandres die konsep “steakhouse-restaurant” teëgekom het, het George in die 1960’s die eerste Steers-braairestaurant in Suid-Afrika geopen. Vandag is Famous Brands die toonaangewende restaurantfranchisegewer vir vinnigediens- en informele etes in Afrika, met meer as 2 600 restaurante in Afrika, die Verenigde Arabiese Emirate en Brittanje. Naas sy kernsakebedrywighede met vinnigediens- en informele etes is Famous Brands ook in vervaardiging en logistiek betrokke, met ’n fokus op die besit en bestuur van die voorsieningsketting van sy restaurante. Wimpy, Mugg & Bean, Europa, tashas, Vovo Telo, Turn ’n Tender, Steers, Debonairs Pizza en Fishaways is van sy handelsmerke. Die afgelope twee dekades het beleggers toegekyk hoe die groep haas onherkenbaar uitgebrei…

STEINHOFF Proses nader sy einde Die Steinhoff-proses waaroor ek al hier geskryf het, nader sy einde. Twee afsonderlike entiteite word beplan, waarvan die een op Afrika en die ander op die ontwikkelde wêreld gerig is. Hy gaan al sy Afrika-handelsmerke in ’n afsonderlike JSE-genoteerde entiteit ontknoop waarin Steinhoff’n meerderheidsaandeelhouding sal besit. Die laaste deel is vreemd, maar is dalk nie die langtermynoplossing nie, want hy kan steeds aan ander partye verkoop. Geen datums is al aangekondig nie, maar dit sal ’n netjieser situasie bied met twee maatskappye wat op verskillende streke ingestel is. Die onmiddellike markreaksie was positief en die aandeel het met 6% geklim. Die laaste vraag is of hy Shoprite* dan weer sal probeer oorneem. Ek hoop nie so nie. SIBANYE GOLD Lonmin in die oog? Sibanye het…

as ek die naam Dexys Midnight Runners noem, sal die meeste mense geen idee hê waarvan ek praat nie. As ek die liedjie Come on Eileen noem, sal mense wat in die 1980’s na popmusiek geluister het, weet ek verwys na die treffer wat Dexys Midnight Runners gemaak het, maar dit was net ’n enkele treffer, ’n prestasie wat hulle nooit herhaal het nie. Net soos hierdie Britse popgroep is daar baie beleggingsbestuurders wat een keer ’n sukses behaal het wat hulle ongelukkig nooit kon herhaal nie. As ek beleggers moet vra om iemand in die beleggingswêreld te noem wat een treffer ná die ander kon produseer, sal Warren Buffett heel waarskynlik die eerste naam wees wat opkom. Vandag wil ek egter praat oor die legendariese Benjamin Graham, Buffett se…

Kan jy die eiendom met ’n plaaslike verband finansier? “Die aanvanklike minimum bedrag moet in kontant betaal word; sou jy in Portugal byvoorbeeld eiendom vir €800 000 koop, moet die eerste €500 000 in kontant wees – so jy kan [’n lening van] €300 000 hê,” verduidelik Chris Immelman van Pam Golding. “Dié programme is geskep om buitelandse beleggings na die lande te bring en groei te stimuleer, dus word daar van beleggers vereis om die eiendomme te koop deur die nodige kapitaal na die land te bring,” sê Nadia Read Thaele van LIO Global. Behoort jy die land te besoek voordat jy koop? Ja, sê Immelman. Hy sê egter dit het geen sin om bloot op te daag nie. “Jy moet aan ’n betroubare prokureur, ontwikkelaar of eiendomsagentskap bekendgestel…

om talent te hê is wonderlik, maar wat saak maak, is wat ons daarmee doen. Talent op sigself is nie die één ding wat sukses in die lewe of ’n onderneming waarborg nie, dis ook passie en deursettingsvermoë, of volharding, wat sukses oplewer. Volharding is wat jou laat aangaan wanneer ander opgee. Dit word vasgevang in die baie beskrywende woord “vasbyt”. Volharding word ook as die beste aanduiding van sukses beskou, nie net in die lewe nie, maar op alle vlakke van die sakewêreld. Dis ’n passie vir wat mens doen en om dan aan te hou om dit te doen. Dít is onlangs op USB Executive Development (USB-ED) en finweek se gereelde We Read For Youaanbieding in Kaapstad uitgelig. Sarah Babb van USB-ED het die boek Grit: The Power…

ekonome gebruik baie tyd om die faktore te ondersoek wat mense produktiewer maak. Produktiewer mense, wat meer met minder produseer, is die rede waarom ons vandag ’n veel hoër lewenspeil as ons voorouers twee eeue gelede in Afrika, Indië en Europa het. Baie dinge verbeter produktiwiteit. Danksy tegnologiese verbeterings, soos ’n rekenaar, kan ons die krag van masjiene gebruik om handearbeid te vervang. Danksy opvoeding kan ons vinniger en sterker rekenaars bou. Sowel tegnologie as opvoeding speel ’n sleutelrol daarin om ’n voorspoedige toekoms te bly bou en deel. Dit is egter nie nét tegnologie en opvoeding wat die lewenspeil verbeter nie. Daar is formele en informele instellings, dinge soos die strafregstelsel, eiendomsregstelsel en politieke stelsel, wat aansporings skep om in tegnologie en opvoeding te investeer. Dan is daar sagter…

ná jare se aan-en-af-onderhandelings is die plaaslike platinumsektor nog nie ’n tree nader aan ’n ooreenkoms met die regering oor die munt van ’n beleggingsmuntstuk nie. Oor dié toedrag van sake krap Chris Griffith, uitvoerende hoof van Anglo American Platinum (Amplats), sy kop. “Ek kan nie verstaan waarom ons die sukses van Krugerrande nie vir platinum kan benut nie,” het hy onlangs aan verslaggewers gesê. “Daar is net geen ontwikkeling nie.” Op ’n vraag oor die aard van die regering se besware antwoord hy: “Ons weet steeds nie.” Die herdenking van die 50ste bestaansjaar van die eerste Krugerrand is op 3 Julie. Krugerrande het ontstaan toe daar van die goudstandaard afgesien is en daar ’n behoefte was om goud op ’n ander manier te bemark, veral aangesien Suid-Afrika destyds sowat…

Onder kleinkapitalisasie-aandele is Santova my gunsteling, maar hy was die afgelope jaar baie teleurstellend omdat hy sowat 20% verloor het, terwyl hy die afgelope drie jaar met 60% gestyg het. Die onlangse jaareinderesultate het inkomste getoon wat met 13% gestyg het, en wesensverdienste per aandeel met 16%, albei beter as wat ek verwag het. Buitelandse verdienste (meestal Brittanje) maak 62% van die groep se inkomste uit en is 57% hoër teenoor die vorige jaar. Altesame was dit ’n goeie stel resultate, maar die aandeelprys het amper niks gedoen nie, ’n probleem wat ons tans met kleinkapitalisasie-aandele ondervind. Terwyl ek positief is oor die Top40 en verwag dat hy vanjaar hoër sal eindig, is daar senuweeagtigheid met die kleinkapitalisasie-aandele, wat die likiditeit verminder, en gevolglik val pryse. As die Top40 egter…

om in eie diens te wees, beteken dat jy van die taamlik eenvoudig lopende betaalstelsel (LBS), waar belasting van ’n maandelikse salaris afgetrek word, na die ingewikkelder stelsel van voorlopige belasting oorskuif. Dit vereis heelwat bykomende administrasie, waaronder die skatting van verdienste, en jy moet ook die selfbeheersing hê om genoeg inkomste opsy te sit om toekomstige belastingaanspreeklikhede te dek in ’n tyd waarin jy eerder geld in jou onderneming sal wil investeer. Voorlopige belasting is ’n voorafbetaling op verwagte belasbare inkomste en daar word van betalers van voorlopige belasting verwag om vooraf te skat hoeveel hulle verwag om te verdien. Daar is in die algemeen twee betalings van voorlopige belasting: een in die middel van die aanslagjaar en een aan die einde van die aanslagjaar. ’n Derde opsionele betaling…

“Prestasie-oorsigte wat aan vergoeding gekoppel is, skep ’n blaam-georiënteerde kultuur.” dit is daai vreeslike tyd van die jaar wanneer jy ’n e-pos kry om jou in te lig wanneer jou prestasie-oorsigonderhoud is. En daardie onaangename vergadering kan jy nie vermy nie. In die meeste Suid-Afrikaanse maatskappye is daar ’n direkte verband tussen hoe goed werknemers werk en die salaris of verhoging wat hulle ontvang. Geld word tradisioneel beskou as die vernaamste aansporing om werknemers te motiveer – dit word gebruik as ’n instrument om talent te lok en behou. Maar motivering is ingewikkelder as om geld eenvoudig as ’n wortel te gebruik. Internasionaal neem sommige “moedige maatskappye” stappe om gradering uit hul prestasiebestuur te verwyder. Maatskappye wat selfs dapperder as dit is, het die skakel tussen prestasie en betaling heeltemal…

die grondkwessie word weer aangeroer met die groeiende aandrang op radikale ekonomiese transformasie, wat al hoe meer in die openbare diskoers aangepak word omdat swart mense steeds nie ’n beduidende deurbraak in die hoofstroomekonomie maak nie. Die regerende ANC is verdeeld oor die kwessie van grondhervorming, terwyl die grootste opposisieparty, die DA, sê hy wil ’n soort grondrestitusie hê wat voedselproduksie sal afsonder van enige moontlike ontwrigting, terwyl meer swart mense in kommersiële boerdery en grondbesit betrek word. Die EFF, Suid-Afrika se derde grootste politieke party, wil ’n verreikende grondherstelprogram hê wat gebaseer is op die onteiening van kommersiële landbougrond van wit boere sonder vergoeding, ’n voorstel wat deur president Jacob Zuma en sy ondersteuners in die ANC goedgekeur is. Zuma se mening oor grondrestitusie word nie deur sy party…

die probleme by die semistaatsinstelling Eskom het ’n onvermydelike invloed op sommige van die land se steenkoolprodusente, waaronder Resource Generation (Resgen), een van klein groep maatskappye in die land wat tans in projekkapitaal probeer investeer. Denis Gately, voorsitter van die maatskappy, het op 4 Mei in ’n verklaring aan aandeelhouers gesê finansieringsgoedkeurings vir sy Boikarabelo-projek vir termiese steenkool van $600 miljoen sal eers in Junie of Julie begin, sowat ses maande later as beplan, omdat ’n steenkoolverkoopsooreenkoms tussen die projek en Eskom nie afgehandel is nie. Gately het gesê “die uitslag van interne navrae by Eskom wat nie met die onderhandeling van die verskaffingsooreenkoms verband hou nie” is wat keer dat die orige $400 miljoen verkry word om die projek te voltooi. Rob Lowe, uitvoerende hoof van Resgen, het in…

Suid-Afrikaanse kleinhandelaars voel die druk omdat verbruikers minder besteebare inkomste het en ekonomiese groei feitlik nie bestaan nie. Hierdie uitdagings word goed geïllustreer deur Stuttafords se probleme, met die kleinhandelaar wat likwidasie in die gesig staar en sukkel om sy skuldeisers te betaal. Die eksklusiewe kleinhandelaar het vroeër in Mei winkels in vooraanstaande winkelsentrums gesluit, insluitend in Canal Walk in Kaapstad en Rosebank Mall in Johannesburg. Hy skuld krediteure ’n gesamentlike R836 miljoen, berig Moneyweb. TFG, wat ook eksklusiewe verbruikers met handelsmerke soos Foschini, @Home en Duesouth teiken, het egter die neiging vrygespring. Hy het beter as verwagte Kersfeesverkope aangeteken en beter as sy mededingers oor die nege maande tot einde Desember gepresteer. Hy het ’n sterk vertoning van sy bedrywighede gerapporteer in die Verenigde Koninkryk, waar hy in 2015…

tongaat Hulett, wat uit die samesmelting tussen die Tongaat-groep en Huletts Corporation tot stand gekom het, is ’n landbou- en landbouverwerkingsonderneming met ’n beduidende portefeulje landbougrond. Die drie kernafdelings binne die onderneming is suiker, stysel en glukose, en sy grondomskeppings- en -ontwikkelingsbedrywighede. Suiker Tongaat sê in ’n handelsverklaring vir die jaar tot einde Maart dat sy suikerafdeling sy bedryfswins tot R1,271 miljard laat toeneem het, teenoor ’n verlies van R15 miljoen in die 2016-boekjaar, om ruweg 50% van die groep se totale bedryfswins uit te maak. Die prestasie het verbeter al het sy suikerproduksievlakke oor die jaar slegs effens gestyg. Hoewel die opbrengs op sy werksaamhede in KwaZulu-Natal, Mosambiek en Zimbabwe deur droogte en waterbeperkings geknou is, het die suikerafdeling voordeel getrek uit tariefbeskerming en hoër gerealiseerde pryse vir uitvoere.…

shameel Joosub, Vodacom se uitvoerende hoof, kom kalm en rustig voor. Hy gee beslis nie die indruk van ’n persoon wat impulsief optree nie. Jy kry die gevoel dat elke besluit noukeurig oorweeg sal word. Die oggend wat finweek met Joosub gaan gesels het, het Vodacom pas sy finansiële resultate aangekondig. Groepsdiensinkomste het met 2,3% toegeneem, groep-ebitda met 2,9% en groepdata-inkomste met 16,4%. Wesensverdienste per aandeel het met 4,5% gestyg. Totale dividende vir die jaar was R8,30 per aandeel. In die Suid-Afrikaanse mark was diensinkomste 5,6% hoër. Dit is toegeskryf aan die groei in die kliëntebasis met 3 miljoen tot ’n totaal van 37,1 miljoen. Vodacom wys ook op groter belegging in die ontwikkeling van sy datamark, met inkomste in die segment 19,7% hoër, wat nou 39,7% van diensinkomste in…

die eerste waarskuwings dat bye besig is om uit te sterf, is meer as ’n dekade gelede gehoor. Sedertdien het die wêreld se byebevolkings in Noord-Amerika en Europa in skrikwekkende mate afgeneem, ’n verskynsel wat as kolonie-ineenstorting bekend geraak het. Tien jaar later word daar gereken dat Noord-Amerika 60% van sy byebevolking verloor het en Europa 25%. Sommige kenners meen hele ekostelsels kan in duie stort sonder bye, met dié dat 30% van die wêreld se voedselgewasse en 80% van blomdraende plante van bestuiwende insekte soos bye afhanklik is. Pogings om die ekonomiese waarde wat bye vir landboustelsels wêreldwyd het, te kwantifiseer, dui op ’n bedrag van tot $168 miljard. Duidelik is bye ’n kritieke komponent in die landbou – een wat altyd as vanselfsprekend aanvaar is en nou bedreig…

1 Wie is die uitvoerende hoof van Vodacom? ■ Sim Tshabalala ■ José Dos Santos ■ Shameel Joosub 2 Waar of onwaar? President Donald Trump van Amerika het Saoedi-Arabië onlangs besoek. 3 Watter Amerikaanse motorvervaardiger het onlangs aangekondig dat hy sy werksaamhede in Suid-Afrika gaan staak? 4 Waar of onwaar? President Michel Temer van Brasilië word deur verskeie skandale omhul. 5 Wie is die huidige koning van die Zulu-nasie? 6 Watter gemeenskaplike eienskap is teenwoordig in al die vlae van die Nordiese lande? ■ ’n Kruis ■ ’n Ster ■ Die kleur rooi 7 Waar of onwaar? Kampala is die hoofstad van Mali. 8 Watter Suid-Afrikaanse minister was onlangs in ’n seksboodskapskandaal betrokke? 9 Hoe staan onwettige mynwerkers in die omgangstaal in Suid-Afrika bekend? 10 Die Black Business Council (BBC)…

MarianneThamm @MarianneThamm Ek stuur vanoggend ’n versoek na mensehulpbronne: “Ek doen aansoek om die Brian Molefe-keuse.” Eusebius McKaiser @Eusebius My opsommende boodskap aan minister Lynne BrownNose as iemand haar raakloop: “Ek glo djou! Maar ek weet djy lieg!” Songezo Zibi @SongezoZibi Dit lyk of die enigste ding wat Brian Molefe nog nie gedoen het nie is sterftevoordele eis. IG: richpoplak @Poplak Ou Boeddhistiese kõan: Brian Molefe bestaan nie. Brian Molefe ís Bestaan. Paul Berkowitz @paulyberk Lynne: Wat doen ons vanaand, Brian? Brian: Dieselfde ding wat ons gisteraand gedoen het. Lynne: Probeer Eskom oorneem! Mr. Missing @chestermissing Was so effe stil. Betaal ons nog belasting, of moet ons dit sommer direk vir Brian gee sodat hy dit reguit Saxonwold toe kan vat? Tom Eaton @TomEatonSA Die Ware ANC het die Werklike…