Indholdsfortegnelse for 16-nov-17 i Finweek - Afrikaans

“Ons is basies ’n rampokkerstaat,” het die ondersoekende joernalis Jacques Pauw in ’n video-onderhoud met News24 gesê oor sy boeiende nuwe boek, The President’s Keepers, waarin hy die vernietiging uiteensit wat president Jacob Zuma en “die mense wat hom aan die bewind en uit die tronk hou”, by sleutelinstellings soos die Staatsveiligheidsagentskap, die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID), die Valke en die Nasionale Vervolgingsgesag veroorsaak. Dit is beslis ’n boek wat liewer met ’n stywe dop binne grypafstand gelees moet word. Soos Anton Harber, akademikus aan die Universiteit van die Witwatersrand, skryf in ’n resensie wat op The Conversaton Africa gepubliseer is: “Selfs al is net die helfte daarvan waar, is dit ysingwekkend.” Vir ’n selfs vollediger prentjie van wat in die land gebeur, beveel Harber ook Crispian Olver se How to…

In Simon Sê van die uitgawe van 16 Junie 2016, het ek mense aangeraai om Tongaat Hulett te koop vanweë die goeie reën wat suikerproduksie ’n hupstoot sou gee. Ek het verwag dat stysel lusteloos en eiendom soos gewoonlik wisselvallig sou wees, maar ek het voorspel dat suiker soet vir wins sou wees. Meer onlangs het ek geskryf hoe die teorie teen die verwagting in uitgespeel het en met dividende ontvang is my posisie sedert Julie verlede jaar tot nou toe nogal plat (“Die geval van Tongaat Hulett: Wanneer soet drome suur word”, finweek, 19 Oktober). Maar nou het ons ’n handelsverklaring van die maatskappy en dis uiters teleurstellend. Eiendom het goed gevaar terwyl stysel teleurgestel het; suikerproduksie verbeter, maar suikerpryse neem die soet uit die bykomende produksie. Uiteindelik, verwag…

Life Healthcare het die afgelope jare weg van sy Suid-Afrikaanse hospitale gediversifiseer deur in hospitale in Indië en Europa en diagnostiese dienste in Brittanje te investeer. Die groep, wat sy jaarresultate na verwagting op 21 November bekendmaak, het in September in ’n handelsverklaring gesê hy verwag inkomstegroei van tussen 22% en 26% vir die jaar tot einde September, met groei grootliks aangedryf deur sy verkryging van Alliance Medical Group (AMG) in Brittanje. Wat die grafieke sê: Life Healthcare het in 2014 ’n boonste draaipunt begin bereik (beleggersvertroue het sedertdien geleidelik afgeneem) met die aandeelprys wat van die allerhoogste punt op 4 450c per aandeel tot die huidige vlakke rondom 2 600c getuimel het. Met die aandeelprys byna 50% laer, ’n prys-verdienste- verhouding (p/v) van 20,4 en dividendopbrengs van 4,96% –…

Wat moet jy doen as jou aftrede nader kom, maar jy het nie genoeg gespaar nie? Die eerste ding is om nie paniekerig te word en iets onnosels te doen met die bietjie aftreespaargeld wat jy het nie, sê Magnus de Wet, direkteur van Vista Wealth Management. Takel eerder die probleem deur na jou aftreebesparing te bekyk en te sorg dat jy verstaan wanneer elke belegging uitkeer en wat die potensiële uitbetalings van elke belegging sal wees. Bereken dan die omvang van jou potensiële tekort, sê hy. Die tweede stap is om ’n plan te kry om dit te hanteer. “Finansiële beplanners is nie net vir die rykes nie en hul dienste kos dikwels min, of werk met ’n glyskaal wat kleiner beleggers bevoordeel. ’n Finansiële beplanner kan jou help…

Vir baie Suid-Afrikaners, insluitende die ouer geslag, is die grootste deel van hul ekwiteit vas in een bate, hul huis. Maar is dit reg om te verwag dat jou huis jou aftrede moet finansier? Nee, sê Maystone Wealth se gesertifiseerde finansiële beplanners. As dit jou huis is, is dit ’n nie-presterende bate. “Jy kan nie waarde daaruit onttrek as jy daarin woon nie, en dit skep ook geen inkomste nie,” verduidelik Maystone se Kevin Joss. “Bykomende kontant kan dalk verkry word wanneer jy verkoop en inkort. Maar dit is ’n onseker veranderlike en nie iets om op staat te maak nie. Dit veronderstel ook dat jy wil verkoop. Jy wil nie in ’n posisie wees waar jy gedwing word om te verkoop om aftree-inkomste te verkry nie. “Kontantwins uit die…

CLICKS Mooi so! Clicks se resultate illustreer die wondere van hefboomwerking. Inkomste het met 10,9% gestyg, wesensverdienste per aandeel (WVPA) met 14,5% en die dividend met 18,4%. Dis wat ’n belegger wil sien wanneer jy na die syfers kyk – persentasies wat styg. Dit dui op ’n onderneming wat oral maksimum wins genereer, wat sy markaandeel vergroot en blakend gesond is. Per slot van rekening, met ’n historiese prys-verdienste-veelvoud (p/v) van ongeveer 30 keer, weerspieël die aandeel ’n wonderlike onderneming wat dienooreenkomstig geprys is. Een gedagte: met Dis-Chem en Clicks wat klaarblyklik albei hul markaandeel verhoog, wie is dit wat aan die kortste ent trek? Is dit moontlik hoofsaaklik klein, onafhanklike apteke of ook van die groter spelers, veral in gesondheid en skoonheid, soos Pick n Pay en Woolies*? SYGNIA…

suid-Afrika is ’n finansiële sowel as tegnologiese reus op die vasteland. Dit is dus nie vreemd dat Suid-Afrikaanse maatskappye die wêreld van finansiële tegnologie (finteg) betree nie. Die plaaslike fintegmaatskappy Yoco, wat slim kompeterend geprysde betalingsoplossings vir besighede bied, is onlangs deur CBInsights aangewys as een van die Top- 250 fintegmaatskappye wat die aansig van finansiële dienste wêreldwyd verander. finweek het met Yoco se uitvoerende hoof, Katlego Maphai, gesels oor die maatskappy en oor wat die groei van finteg in Suid-Afrika vir die ekonomie inhou. V & A: Wat het jy gedoen voordat jy Yoco begin het? Ek was betrokke by sake-ontwikkeling by Rocket Internet, wat Jumia.com in Nigerië begin het. Daar het ek vir Bradley Wattrus, medestigter van Yoco ontmoet. Die oorgrote deel van my loopbaan was ek betrokke…

Afrika se eerste leerstoel in digitale besigheid is verlede jaar deur die Wits Business School (WBS) aangekondig, danksy aanvanklike vyfjaarbefondsing deur die Telkom-groep. Dié leerstoel in digitale besigheid is ’n eerste vir Suid-Afrika en die vasteland. “WBS beplan om navorsing op die gebied van digitale besigheid in Afrika te doen, en om bewustheid van digitale besigheid en gereedheid te bevorder deur met besighede, regering en gemeenskappe te skakel,” volgens ’n Telkom-verklaring wat met die aankondiging uitgereik is. “Potensiële toekomstige ontwikkelinge sluit in die aanbieding van ’n Magistersgraad in Bestuur in Digitale Besigheid deur WBS, en die opening van ’n Sentrum vir Digitale Besigheid.” Die Telkom-groep se voormalige kommersiële hoof, prof. Brian Armstrong, is as eerste professor aangestel. Hy het ’n lang geskiedenis in die telekommunikasiebedryf, wat begin by die Wetenskaplike…

as mens in Harare rondry sal jy iets buitengewoon opmerk. Buitelugadvertensieborde oor die stad heen adverteer nie die jongste model motor, databondel of waspoeier nie; byna elke advertensiebord adverteer kerkdienste. Hulle volg almal ’n presiese resep: langs die foto van die charismatiese geestelike leier is die datum van die byeenkoms en ’n belofte wat die beste in die volgende voorbeeld opgesom word: “Vryheid van armoede; vryheid van siektes; vryheid van onvrugbaarheid.” Die implikasie is: sluit by ons aan om jou materiële welvaart te verbeter. Tydens ’n besoek vroeër vanjaar, het ek met verskeie universiteitstudente gesels wat dié dienste bywoon. Een van hulle het vertel van ’n pastoor wat een Sondag by sy kerk opgedaag het met ’n vragmotor vol bakstene. Dit was “geseënde bakstene”, het hy aangevoer; bou een van…

Hoe gereeld moet jy jou aftreeportefeulje kontroleer nadat jy ’n strategie gekies en ’n portefeulje gevestig het? “Minstens een keer per jaar,” sê Sonia du Plessis van Brenthurst Wealth. “Jou finansiële adviseur moet net alles deurgaan en seker maak dat alles nog reg is. Ons is geneig om dinge wat met geld te doen het net te los. Dit is egter belangrik om te kyk of jy genoeg spaar en om, indien nie, aanpassings te doen.” Wouter Fourie van Ascor stem saam en sê dit moet in dieselfde tyd as jou belastingbeplanning gedoen word. “Jy moet jou belasting en aftreeportefeulje in Januarie bekyk en seker maak dat jy elke jaar die belastingvoordele ten volle benut.” Isaacs sê wanneer jy jou jaarlikse verhoging of bonus kry, moet jy besluit hoeveel vir…

Magnus de Wet, direkteur van Vista Wealth Management, het dié raad vir lesers wat aftrede nader: Daar is twee hoofsoorte annuïteitsprodukte wat vir jou ná aftrede ’n inkomste kan gee. Die eerste is ’n soort versekeringsproduk wat ’n gewaarborgde annuïteit genoem word (ook ’n tradisionele of lewensannuïteit genoem). Wat gewaarborgde annuïteite aantreklik maak, is dat hulle ’n voorafbepaalde inkomste vir die res van jou lewe verseker. Jy kan ook besluit of jou eggenoot ná jou afsterwe daarmee kan voortgaan. Nog ’n opsie is om van die begin af dieselfde inkomste te kry, of om ’n inkomste te kry wat volgens inflasie styg. Die grootste nadeel van gewaarborgde annuïteite is dat jou erfgename nie sal kan erf wat ná die afsterwe van die versekerde mense oor is nie. Nog ’n nadeel…

SA het nie altyd ’n internasionale skuldgradering van beleggingsgraad geniet nie en sal waarskynlik by die werklikheid van rommelstatus aanpas. plaaslike fondsbestuurders is uiters pessimisties oor die moontlikheid dat Suid-Afrika volle rommelstatus sal vryspring. Dit is volgens Merrill Lynch se Fund Manager Survey vir Oktober, waar bevind is dat 80% van fondsbestuurders glo dat Standard & Poors (S&P) en Moody’s staatseffekte teen die einde van 2018 tot subbeleggingsgraad sal afgradeer, terwyl 13% glo die land sal sy beleggingsgradering deur hierdie agentskappe tot minstens die einde van vanjaar behou. “As ’n firma glo ons dat ’n graderingsverlaging van plaaslike effekte na subbeleggingsgraad dalk vroeg volgende jaar sal gebeur,” het John Morris, senior direkteur en strateeg by Merrill Lynch, gesê tydens ’n mediagesprek deur Merrill Lynch Suid- Afrika waar die bevindinge van…

dit het Suid-Afrikaners onlangs soos ’n bom getref dat twee uit drie van hulle se persoonlike data aanlyn uitgelek is. Volgens kundiges, het dit gebeur weens sekerheidsmaatreëls wat ver tekort geskiet het. Volgens nuusberigte, is 30 miljoen datastelle verwant aan unieke Suid-Afrikaanse identiteitsnommers vrylik aanlyn beskikbaar sedert minstens Maart 2017. Na wat berig word, sluit die datastelle rekords van e-posadresse, telefoonnommers, identiteitsnommers, werkgeskiedenis, maatskappydirekteurskappe, inkomstedata en eiendomsbesit in sedert die 1990’s. Kundiges hou vol dat toegang tot die databasisse verkry kan word sonder dat dit enigsens nodig is om gekraak te word. Die Australiese sekuriteitskundige, Troy Hunt, het die lekkasie onder die aandag van die media gebring. ’n Besorgde burger het die lekkasie in Maart met hom gedeel. Hunt het gesê dat die datastelle presies die soort is wat misdadigers…

suid-Afrika se ekonomiese vooruitsigte vir die volgende drie jaar is steeds droewig. Die minister van finansies, Malusi Gigaba, het onlangs gedurende sy eerste mediumtermynbegrotingsraamwerk in Oktober ’n prentjie geskilder van voortgesette lae groei, meer skuld en minder inkomste. En behalwe al die slegte nuus is sake- en verbruikersvertroue laag. Dit laat klein en mediumgrootte ondernemings op hul kwesbaarste. Veel is reeds gesê oor maniere om ’n klein onderneming teen ’n resessie of ’n moeilike ekonomiese tyd te beskerm. Die advies klink eenvoudig, maar dis die detail waaraan aandag geskenk moet word. “Sommige Afrika-ekonomieë groei teen ’n tempo van tussen 5% en 8%. Daar bestaan geen rede waarom ons nie deel kan wees van hierdie Afrikagroeiverhaal nie.” Die afhanklikheidsdwelm In Suid-Afrika is die probleem die regering en groot sake. Klein sake…

die Johannesburg Mining Indaba het onlangs die Instituut vir Rasseverhoudinge (IRV) genooi om ’n voorlegging te doen tydens dié jaarlikse byeenkoms. Hulle het ons vrye teuels gegee om ’n nuwe en sterk beleidsraamwerk vir die mynbedryf op te stel – een wat ons oortuig is die beste belange van Suid-Afrikaners in ooreenstemming sal bring met dié van die bedryf, die regering en die vakbonde. Ons het verduidelik dat die huidige mynbeleid nie voldoen aan enige van die voorwaardes om die “voorspelbare, mededingende en stabiele regulerende raamwerk” te wees wat die ANC bepleit het toe hy die Nasionale Ontwikkelingsplan as Suid-Afrika se oorkoepelende beleidsbloudruk ondersteun het nie. Die Wet op die Ontwikkeling van Minerale- en Petroleumhulpbronne (MPRDA) van 2002 en sy gepaardgaande Mynbouhandves het regulerende onsekerhede ingestel wat vlakke van mynboubelegging…

ondanks die moeilike ekonomiese en politieke klimaat in Suid-Afrika en Brittanje, twee van TFG se belangrikste markte, het die kleinhandelaar dit reggekry om sy omset vir die ses maande tot einde September met 9,2% op te stoot tot ’n rekord R12,5 miljard, met wesensverdienste per aandeel (WVPA) sonder verkrygingskoste 1,6% hoër op 504,9c. Tesame met verkrygingskoste – TFG het in die oorsigtydperk in Australië uitgebrei – was die WVPA 2,8% laer op 480c. Wat die grafieke sê: TFG verhandel sedert Desember 2015 in ’n opwaartse kanaal. Nadat hy die boonste helling in Maart 2017 getoets het, het hy egter geleidelik na die laer helling teruggesak. Waar hy tans sterk fluktuerend verhandel, kan ’n negatiewe uitbreking binnekort bevestig word as hy aanhou daal. Die laer hoogtepunte wat binne sy opwaartse kanaal…

namate die tegnologie ál dieper inbeweeg op ’n terrein wat eens tot wetenskapsfiksie beperk was, voorspel talle deskundiges dat die volgende groot digitale omwenteling ’n skuif van mobiele tot ingedompelde rekenaarverwerking sal behels. Dit behels die gebruik van toestelle wat ’n Virtuele Realiteit (VR) skep deur rekenaartegnologie wat realistiese beelde, klanke en ander sintuiglike waarnemings genereer – ’n Aangevulde Realiteit (AR) wat virtuele inligting in lae bo-oor die werklike omgewing aanbring. Albei word gemanipuleer deur insette op ’n rekenaar se raakskerm, maar terwyl die gebruiker in AR met die regte wêreld in wisselwerking kan tree, geld dit nie vir VR nie. Die Wêreld- Ekonomiese Forum (WEF) het in September in ’n verslag gesê ’n “derde golf” ARof VR-produkte het verlede jaar die mark betree, gedryf deur verkrygings ter waarde van…

Jong mense stel dikwels nie daarin belang om vir aftrede te spaar of om bates op te bou nie, sê Barrie van Zyl van Alexander Forbes. “Hulle moet versigtiger met hul geld wees. Mense moet meer spaar; hulle moet van jongs af al leer hoe belangrik dit is,” sê hy. Wouter Fourie van Ascor Independent Wealth Managers sê dit is nooit te laat om te begin nie, maar mense moet seker maak dat hulle die maksimum toegelate bedrag spaar en onnodige uitgawes uitskakel. “Betaal jou skuld so gou moontlik terug en wanneer dit terugbetaal is, begin die geld [wat nou in jou begroting beskikbaar is] gebruik om te belê,” sê hy. “Mense moet ook maniere soek om ekstra inkomste te verdien – dalk deur nuwe vaardighede aan te leer.” Warren…

markplek strawwe handelstoestande in die mark het Shoprite Holdings nie gekeer om indrukwekkende finansiële resultate te lewer nie en beter te vaar as sy mededingers oor Afrika heen nie. Shoprite se sukses spruit uit vaardige bestuur, terwyl hy ook sy wortels dieper ingeslaan het in die groei wat duidelik sigbaar is in die laer- tot middelinkomstemark. Die groep trek voordeel uit die enorme kostebesparings wat dit bereik deur van ’n gesentraliseerde verspreidingstrategie gebruik te maak. Die kleinhandelaar se inkomste is grootliks afkomstig van voedselverkope en algemene handelsware deur sy supermarkte, maar is ook aan die meubelsektor en ander verbruikersverwante besighede blootgestel, soos kleinhandelapteke, drankwinkels, kitskos, geldoordragte en kaartjieverkope vir groot optredes. Shoprite se breë sakemodel laat hom toe om klante oor al die inkomstesegmente heen vas te vang: ▪ Checkers-,…

met sy hoekige ontwerp en glasmure is die nuwe BCXkantoorgebou in Centurion sonder twyfel ’n indrukwekkende gesig. Ian Russell, die uitvoerende hoof van BCX sedert Mei, het finweek met ’n breë glimlag in ’n vergadersaal in die nuwe gebou begroet. Hy is gretig om te gesels en het onmiddellik begin praat oor die samesmelting van Business Connexion en Telkom Business in BCX. Business Connexion, wat deur Isaac Mophatlane en sy wyle broer, Benjamin, gestig is, is in 2015 deur Telkom vir R2,67 miljard gekoop. Dit het ’n jaar gelede met Telkom Business saamgesmelt en is in Februarie vanjaar tot BCX hernoem. “Kliënte wil nie met ’n klomp verskillende mense sake doen nie,” sê Russell. “Hulle wil een betroubare raadgewer hê wat alles vir hulle sal bestuur.” Hy verduidelik dat die…

Geluk aan Brandon Govender wat die boekprys in die onlangse trekking gewen het! Vandeesweek kan een gelukkige inskrywer ’n eksemplaar wen van Frantz Fanon se The Wretched of the Earth. Om vir die trekking in aanmerking te kom, moet jy die aanlyn weergawe van hierdie vasvrawedstryd invul wat vanaf 13 November op fin24.com/finweek beskikbaar sal wees. 1 Vul die ontbrekende woord in: ’n Onlangse groot belastinglekkasie is die Papers gedoop. 2 Wie het The President’s Keepers: Those Keeping Zuma in Power geskryf? ▪ Jacques Pauw ▪ Justice Malala ▪ J.M. Coetzee 3 Waar of onwaar? Famous Brands besit die Britse kitskoskettinggroep, Burger Barn. 4 Watter land produseer meer as die helfte van die wêreld se staal? 5 Waar of onwaar? Op Dinsdag, 7 November, het die JSE die markte tydelik…

akanamali @bikoblacklick Beleggings-twitter: Waar kan ek R0 belê en teen Desember ’n opbrengs van R20 000 verdien? j’dan @JessicaSaxena My gunstelingaanhaling oor begroting: “Die probleem met die meeste finansiële advies is dat dit veronderstel dat jy geld het.” Karin Richards @Richards_Karin Om hemelsnaam, kan ons nie een volle maand gaan sonder “MTN” en “regsgeding” in dieselfde opskrif nie? shamonix @mixeddank Ek het die ouderdom bereik waar jy nie eens nagklere aantrek om te gaan slaap nie; jy dra gratis T-hemde met “Eskom” of “Pam Golding” daarop. Michael Oosterhagen @MOosterhagen Sal iemand asseblief aan #CarlNiehaus ’n Arthur Murray-bewys vir Kersfees gee? Prince Charles* @Charles_HRH Ons kan bevestig dat die laaste persoon wat die parlement met eerlike bedoelings betree het, Guy Fawkes was. VeryBritishProblems @SoVeryBritish Die sewe vlakke van babelaas: “Effens moeg.”…